Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας » ΜΕΡΟΣ Δ’ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Ή ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ (άρθρα 32-39)

Άρθρο 32

Προδιαγεγραμμένη καύση

Ως προδιαγεγραμμένη καύση ορίζεται η προγραμματισμένη και ελεγχόμενη χρήση της φωτιάς, σε καθορισμένη περιοχή, υπό συγκεκριμένες συνθήκες και προϋποθέσεις και βάσει συγκεκριμένων διαδικασιών και προδιαγραφών, ιδίως, για:

α) τη διαχείριση της δασικής βλάστησης σε δασικές ή χορτολιβαδικές εκτάσεις και συνακόλουθα την πρόληψη δασικών πυρκαγιών,

β) τη βελτίωση οικοτόπων και βοσκοτόπων,

γ) την προστασία της βιοποικιλότητας,

δ) τον έλεγχο ή μετριασμό ασθενειών και εντόμων,

ε) την αφαίρεση ή την αντιμετώπιση ανεπιθύμητων ξενικών, εισβλητικών και χωροκατακτητικών ειδών χλωρίδας,

στ) την επιχειρησιακή εκπαίδευση του πυροσβεστικού προσωπικού.

Ο σχεδιασμός της προδιαγεγραμμένης καύσης διενεργείται από κοινού από τις κατά τόπον αρμόδιες δασικές υπηρεσίες και τις Περιφερειακές Πυροσβεστικές Διοικήσεις, βάσει μελετών, οι οποίες συντάσσονται είτε από τις κατά τόπον αρμόδιες δασικές υπηρεσίες, είτε κατόπιν ανάθεσης, σύμφωνα με τον ν. 4412/2016 (Α’ 147), και εγκρίνονται με σύμφωνη γνώμη των οικείων Περιφερειακών Πυροσβεστικών Διοικήσεων. Οι Περιφερειακές Πυροσβεστικές Διοικήσεις δύνανται να προτείνουν την ενσωμάτωση περιοχών ιδιαίτερου πυροσβεστικού ενδιαφέροντος ή αντιπυρικής σημασίας, βάσει των επιχειρησιακών αναγκών του Π.Σ. και του Εθνικού Χάρτη Εκτίμησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών του άρθρου 167Α του ν. 4662/2020 (Α’ 27). Το σχέδιο της μελέτης τίθεται σε δημόσια διαβούλευση, τουλάχιστον για έναν (1) μήνα, στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.
Αν η προδιαγεγραμμένη καύση υλοποιείται εντός προστατευόμενης περιοχής του άρθρου 19 του ν. 1650/1986 (Α’ 160) ή δύναται να επηρεάσει προστατευόμενη περιοχή και τα προστατευτέα είδη και οικοτόπους, ζητείται επί της μελέτης η αιτιολογημένη γνώμη και του Οργανισμού Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής.
Οι μελέτες προδιαγεγραμμένων καύσεων επικαιροποιούνται οποτεδήποτε με τον ίδιο τρόπο, και τουλάχιστον έναν (1) μήνα πριν από την παρέλευση επτά (7) ετών από την κατάρτισή τους. Την ευθύνη για την εμπρόθεσμη ολοκλήρωσή τους, καθώς και την επικαιροποίησή τους, φέρουν οι κατά τόπον αρμόδιες δασικές υπηρεσίες.
Στο πλαίσιο εκπόνησης των μελετών της παρ. 2, η αρμόδια δασική υπηρεσία δύναται να υπογράφει μνημόνια συνεργασίας με Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα της ημεδαπής και της αλλοδαπής, ερευνητικούς και τεχνολογικούς φορείς του άρθρου 13Α του ν. 4310/2014 (Α΄ 258), μη κυβερνητικές οργανώσεις, με αντικείμενο συναφές με τη δασοπροστασία, την πυροπροστασία, την πυρομηχανική, τη δασολογία και τη μετεωρολογία, καθώς και να συνεργάζεται με κάθε άλλο μη κερδοσκοπικό φορέα ή ιδιώτη που διαθέτει αντίστοιχες τεχνικές γνώσεις, για την εκπόνηση επιστημονικών ερευνών. Το Πυροσβεστικό Σώμα δύναται να προτείνει στη δασική υπηρεσία τη συνεργασία με κάποιον από τους φορείς του πρώτου εδαφίου.

Άρθρο 33

Υλοποίηση προδιαγεγραμμένης καύσης

H υλοποίηση της προδιαγεγραμμένης καύσης σε ιδιωτικά δάση και ιδιωτικές δασικές ή χορτολιβαδικές εκτάσεις επιτρέπεται κατόπιν έγγραφης συναίνεσης των κυρίων ή συγκύριων ή του νόμιμου κατόχου αυτών. Αν αυτή δεν δοθεί, η επέμβαση δύναται να διενεργείται, κατά αναλογική εφαρμογή του άρθρου 16 του 998/1979 (Α’ 289), περί ειδικών δασοτεχνικών έργων, με κοινή απόφαση του Προϊσταμένου της αρμόδιας Διεύθυνσης Δασών ή του Δασαρχείου και του Διοικητή της Περιφερειακής Πυροσβεστικής Διοίκησης, εφόσον αιτιολογείται ρητά η αναγκαιότητά της για την προστασία του οικείου οικοσυστήματος.
Η προδιαγεγραμμένη καύση υλοποιείται, κατά κανόνα, εκτός αντιπυρικής περιόδου και κατά τη διάρκεια της ημέρας από την ανατολή έως και δύο (2) ώρες πριν από τη δύση του ηλίου, κατά τους ειδικότερους όρους και τις προϋποθέσεις της απόφασης του άρθρου 119.
Η υλοποίηση κάθε μελέτης προδιαγεγραμμένης καύσης εκκινεί κατόπιν αιτήματος, το οποίο υποβάλλεται από τον Διοικητή της κατά τόπον αρμόδιας Διοίκησης Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Νομού προς τον κατά τόπον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Δασών ή του Δασαρχείου, ή από τον κατά τόπον Προϊστάμενο της Διεύθυνσης Δασών ή του Δασαρχείου προς τον Διοικητή της κατά τόπον Διοίκησης Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Νομού. Εφόσον δεν υπάρξει αντίρρηση εντός πέντε (5) εργασίμων ημερών, το σχέδιο μπορεί να υλοποιηθεί.
Η υλοποίηση της προδιαγεγραμμένης καύσης πραγματοποιείται από κοινά συνεργεία του προσωπικού των Δασικών Υπηρεσιών και του Π.Σ., τα οποία συστήνονται με κοινή απόφαση του Γενικού Γραμματέα Δασών και του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας. Στα συνεργεία του πρώτου εδαφίου δύνανται να συμμετέχουν, αποκλειστικά για ερευνητικούς σκοπούς, ως παρατηρητές ή τεχνικοί σύμβουλοι, εκπρόσωποι Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων της ημεδαπής και της αλλοδαπής, ερευνητικών και τεχνολογικών φορέων του άρθρου 13Α του ν. 4310/2014 (Α’ 258), καθώς και μη κυβερνητικών οργανώσεων με αποδεδειγμένη εμπειρία στη δασοπροστασία, την πυροπροστασία, την πυρομηχανική, τη δασολογία ή τη μετεωρολογία.
Η Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος της Γενικής Γραμματείας Δασών του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το Αρχηγείο του Π.Σ. από κοινού σχεδιάζουν και υλοποιούν πρόγραμμα εκπαίδευσης και κατάρτισης με θέμα τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της προδιαγεγραμμένης καύσης για το προσωπικό των Δασικών Υπηρεσιών, του Π.Σ. και άλλων φορέων που συμμετέχουν στην υλοποίηση δράσεων προδιαγεγραμμένης καύσης. Η αποδεδειγμένη επιτυχής παρακολούθηση των εν λόγω προγραμμάτων αποτελεί προϋπόθεση για τη συμμετοχή στην υλοποίηση της προδιαγεγραμμένης καύσης. Για το πυροσβεστικό προσωπικό των Ειδικών Μονάδων Δασικών Επιχειρήσεων τεκμαίρεται η συνδρομή της προϋπόθεσης αυτής.
Σε περιπτώσεις υλοποίησης προδιαγεγραμμένης καύσης, και χωρίς να κωλύεται η διενέργεια των πράξεων των παρ. 1 έως 5, η κατά τόπον αρμόδια Διοίκηση Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Νομού και η κατά τόπον αρμόδια Διεύθυνση Δασών ή το Δασαρχείο ενημερώνουν τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας και το Υπουργείο Υγείας, με σκοπό την αξιολόγηση των ενδεχόμενων επιπτώσεων στην υγεία και την έκδοση, εφόσον κριθεί αναγκαίο, κατάλληλων υγειονομικών συστάσεων προς τον πληθυσμό, ιδίως για την προστασία ευάλωτων ομάδων.

Άρθρο 34

Πιλοτική εφαρμογή προδιαγεγραμμένης καύσης

Για την πρώτη εφαρμογή του παρόντος η κατάρτιση των μελετών προδιαγεγραμμένης καύσης ολοκληρώνεται έως την 30ή Νοεμβρίου 2027.
Μέχρι την κατάρτιση των μελετών σύμφωνα με την παρ. 1, η προδιαγεγραμμένη καύση σχεδιάζεται από κοινού από τη Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και το Αρχηγείο του Π.Σ., σε συνεργασία με ερευνητικά ινστιτούτα με αποδεδειγμένη εμπειρία στην εφαρμογή της προδιαγεγραμμένης καύσης, σε περιοχές προτεραιότητας βάσει του Εθνικού Χάρτη Εκτίμησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών του άρθρου 167Α του ν. 4662/2020 (Α’ 27). Για τη διενέργεια της προδιαγεγραμμένης καύσης του πρώτου εδαφίου απαιτείται σε κάθε περίπτωση άδεια της κατά τόπον αρμόδιας Διοίκησης Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Νομού. Κατ’ εξαίρεση, αν η προδιαγεγραμμένη καύση διενεργείται από το Π.Σ. για λόγους πρόληψης δασικών πυρκαγιών, απαιτείται άδεια του κατά τόπον Προϊστάμενου της Διεύθυνσης Δασών ή του Δασαρχείου. Η άδεια εκδίδεται κατόπιν αιτήματος του κατά τόπον Προϊστάμενου της Διεύθυνσης Δασών ή του Δασαρχείου ή του αρμόδιου οργάνου του Π.Σ., το οποίο συνοδεύεται από επίκαιρα μετεωρολογικά δεδομένα και τεχνική τεκμηρίωση των διαχειριστικών στόχων. Το αίτημα συνοδεύεται από τον καθορισμό του προσωπικού που μετέχει στην υλοποίηση, όταν αυτό υποβάλλεται από το αρμόδιο όργανο του Π.Σ.. Με την άδεια που χορηγείται από την κατά τόπον αρμόδια Διοίκηση Πυροσβεστικών Υπηρεσιών Νομού καθορίζεται το προσωπικό που μετέχει στην υλοποίηση.
Η υλοποίηση της προδιαγεγραμμένης καύσης της παρ. 2 έχει πιλοτικό χαρακτήρα και κατά τη διενέργειά της λαμβάνονται υπόψη: α) ο ακριβής προσδιορισμός της τοποθεσίας και οι σκοποί αντιπυρικής προστασίας και διαχείρισης καύσιμης ύλης, β) οι μετεωρολογικές συνθήκες και η κατάσταση της δασικής καύσιμης ύλης, καθώς και τα απαραίτητα μέσα, εξοπλισμός και προσωπικό, γ) τα μέτρα ασφαλείας και προστασίας, δ) το σχέδιο άμεσης διακοπής και η δυνατότητα κατάσβεσης με επίγεια μέσα με σκοπό την αποφυγή απώλειας ελέγχου της φωτιάς, και ε) κάθε άλλο στοιχείο κρίσιμο για την αποτελεσματικότητα της καύσης και την ασφάλεια των συμμετεχόντων.

Άρθρο 35

Ελεγχόμενη χρήση πυρός – Αντικατάσταση άρθρου 91 ν. 4916/2022

Το άρθρο 91 του ν. 4916/2022 (Α΄ 65) αντικαθίσταται ως εξής:

«Άρθρο 91

Ελεγχόμενη χρήση πυρός για την καταστολή των υπαίθριων πυρκαγιών

Η ελεγχόμενη χρήση πυρός επιτρέπεται, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης, αποκλειστικά στο πλαίσιο καταστολής εν εξελίξει υπαίθριας πυρκαγιάς, που αναπτύσσεται σε καύσιμη ύλη φυτικής προέλευσης σε δασικές, χορτολιβαδικές ή λοιπές αγροτικού χαρακτήρα εκτάσεις, όταν από την επιχειρησιακή αξιολόγηση κινδύνου του Π.Σ. προκύπτει ότι αποτελεί αναγκαίο μέσο περιορισμού ή ανάσχεσης της εξάπλωσής της και δεν υφίστανται άλλες κατάλληλες εναλλακτικές μέθοδοι, ικανές να επιτύχουν το ίδιο αποτέλεσμα με μικρότερο κίνδυνο.
Η έγκριση για την εφαρμογή της ελεγχόμενης χρήσης πυρός παρέχεται αποκλειστικά από τον εκάστοτε Επικεφαλής Συμβάντος, δηλαδή τον ανώτερο ή, μεταξύ ομοιόβαθμων, τον αρχαιότερο παριστάμενο αξιωματικό του Π.Σ., ο οποίος έχει την αρμοδιότητα και την ευθύνη για τον συνολικό συντονισμό της καταστολής. Η απόφαση αιτιολογείται συνοπτικά ως προς τις επικρατούσες συνθήκες και την απουσία κατάλληλων εναλλακτικών και κοινοποιείται αμελλητί στο Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο Επιχειρήσεων και Διαχείρισης Κρίσεων (Ε.Σ.Κ.Ε.ΔΙ.Κ.).
Η ευθύνη σχεδιασμού και εκτέλεσης της ελεγχόμενης χρήσης πυρός ανατίθεται στον επικεφαλής αξιωματικό των Ειδικών Μονάδων Δασικών Επιχειρήσεων (Ε.ΜΟ.Δ.Ε.) ή, ελλείψει αυτού, σε άλλον κατάλληλα εκπαιδευμένο αξιωματικό του Π.Σ., ο οποίος διαθέτει την απαιτούμενη εξειδικευμένη εκπαίδευση και τον κατάλληλο εξοπλισμό. Η εκτέλεση επιτρέπεται αποκλειστικά από προσωπικό του Π.Σ. που έχει πιστοποιηθεί στη συγκεκριμένη μέθοδο.
Η επιχείρηση καταγράφεται στο επιχειρησιακό ημερολόγιο του συμβάντος και συνοδεύεται από τα βασικά στοιχεία του Σχεδίου Εκτέλεσης και σύντομη αποτύπωση της εκτέλεσης. Η καταγραφή κοινοποιείται στο Ε.Σ.Κ.Ε.ΔΙ.Κ., στην αρμόδια Δασική Υπηρεσία και στις λοιπές συναρμόδιες αρχές για σκοπούς επιχειρησιακής αξιολόγησης και καταγράφεται στην Εθνική Βάση Δεδομένων.
Πράξεις ελεγχόμενης χρήσης πυρός που διενεργούνται νόμιμα, σύμφωνα με το παρόν, από αρμόδιο προσωπικό του Π.Σ. δεν συνιστούν αξιόποινες πράξεις των άρθρων 264 ή 265 του Ποινικού Κώδικα (ν. 4619/2019, Α΄95), περί εμπρησμού και εμπρησμού σε δάση, αντίστοιχα.
Σε περιπτώσεις εκτεταμένης χρήσης της ελεγχόμενης χρήσης πυρός, και χωρίς να κωλύεται η διενέργεια των πράξεων των παρ. 1 έως 5, ο Επικεφαλής Συμβάντος ενημερώνει τον Εθνικό Οργανισμό Δημόσιας Υγείας και το Υπουργείο Υγείας, με σκοπό την αξιολόγηση των ενδεχόμενων επιπτώσεων στην υγεία και την έκδοση, εφόσον κριθεί αναγκαίο, κατάλληλων υγειονομικών συστάσεων προς τον πληθυσμό, ιδίως για την προστασία ευάλωτων ομάδων.
Με πυροσβεστική διάταξη της παρ. 1 του άρθρου 167 του ν. 4662/2020 (Α΄ 27) καθορίζονται: α) τα ειδικότερα επιχειρησιακά πρωτόκολλα, β) οι προϋποθέσεις και διαδικασίες εφαρμογής, γ) τα πρότυπα εκπαίδευσης και πιστοποίησης, δ) τα μέτρα ασφάλειας και ε) κάθε άλλο ζήτημα σχετικό με την εφαρμογή του παρόντος.».

Άρθρο 36

Ελεγχόμενη βόσκηση για την πρόληψη δασικών πυρκαγιών

Η ελεγχόμενη βόσκηση αποτελεί ειδικό μέτρο πρόληψης δασικών πυρκαγιών και συνίσταται στη διαχείριση του ζωικού κεφαλαίου για τη μείωση της καύσιμης ύλης, τη δημιουργία ζωνών πυρασφάλειας και την ενίσχυση της ανθεκτικότητας των οικοσυστημάτων.
Η εφαρμογή της ελεγχόμενης βόσκησης διενεργείται σύμφωνα με τον ν. 4351/2015 (Α΄ 164), περί βοσκήσιμων γαιών Ελλάδας, και εντάσσεται στα διαχειριστικά σχέδια βόσκησης της παρ. 2 του άρθρου 3 αυτού, λαμβάνοντας υπόψη τον Εθνικό Χάρτη Εκτίμησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών του άρθρου 167Α του ν. 4662/2020 (Α΄ 27). Η ελεγχόμενη βόσκηση εφαρμόζεται αποκλειστικά επί των βοσκήσιμων γαιών, όπως ορίζονται στο άρθρο 1 του ν. 4351/2015, και υπόκειται στους κανόνες διαχείρισης και τις προϋποθέσεις των άρθρων 3, 6 και 7 του ιδίου νόμου.
Τα δικαιώματα χρήσης βοσκής και οι συμβάσεις μίσθωσης που προβλέπονται στα άρθρα 6 και 7 του ν. 4351/2015 καταλαμβάνουν και την εφαρμογή ελεγχόμενης βόσκησης, εφόσον αυτή προβλέπεται στα οικεία διαχειριστικά σχέδια βόσκησης.
Κατ’ εξαίρεση, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 4 του ν. 4351/2015, δύνανται να υπαχθούν σε καθεστώς ελεγχόμενης βόσκησης και περιοχές που δεν χρησιμοποιούνταν για βόσκηση, μετά από αίτημα των οικείων οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης α΄ και β΄ βαθμού ή των οικείων κτηνοτροφικών οργανώσεων, υπό την προϋπόθεση της εκπόνησης και έγκρισης διαχειριστικών σχεδίων βόσκησης για τις περιοχές αυτές. Οι περιοχές αυτές προσδιορίζονται, βάσει του Εθνικού Χάρτη Εκτίμησης Κινδύνου Δασικών Πυρκαγιών του άρθρου 167Α του ν. 4662/2020.

Άρθρο 37

Εξειδίκευση λειτουργικών παραμέτρων του Εθνικού Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών – Υποβολή δηλώσεων καθαρισμού – Αντικατάσταση άρθρου 53Α ν. 4662/2020

Το άρθρο 53Α του ν. 4662/2020 (Α’ 27), περί Μητρώου Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών και καθαρισμού οικοπεδικών και ακάλυπτων χώρων, αντικαθίσταται ως εξής:

«Άρθρο 53Α

Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών – Υποβολή δηλώσεων καθαρισμού

Στο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας συστήνεται και λειτουργεί Εθνικό Μητρώο Τήρησης Μέτρων Προληπτικής Πυροπροστασίας Ιδιοκτησιών, με αντικείμενο την καταγραφή των υπόχρεων και την υποβολή δηλώσεων των οικοδομικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων της παρ. 1 του άρθρου 53ΙΔ.
Οι υπόχρεοι της παρ. 1 του άρθρου 53ΙΔ υποβάλλουν, έως τη 15η Ιουνίου κάθε έτους, υπεύθυνη δήλωση στο Μητρώο περί εκπλήρωσης των υποχρεώσεών τους.
Για την ορθή τήρηση του Μητρώου της παρ. 1 καθιερώνεται η διενέργεια ετησίως δειγματοληπτικών ελέγχων από τους οικείους δήμους επί του συνολικού αριθμού των δηλώσεων που έχουν υποβληθεί κάθε έτος για την εδαφική τους περιφέρεια. Σε περίπτωση άπρακτης παρέλευσης της προθεσμίας δήλωσης καθαρισμού, τεκμαίρεται η συναίνεση του υπόχρεου στη διενέργεια καθαρισμού του οικοπέδου του από τον δήμο.
Το Π.Σ., μέσω των κατά τόπο αρμόδιων οργάνων του, διενεργεί ελέγχους ιδιοκτησιών για τις οποίες έχουν υποβληθεί καταγγελίες για μη τήρηση των μέτρων προληπτικής πυροπροστασίας, μέσω της ψηφιακής υπηρεσίας καταγγελιών που λειτουργεί στο Μητρώο της παρ. 1.
Σε περίπτωση μη υποβολής δήλωσης, επιβάλλεται είτε από τους δήμους είτε από το Π.Σ., στην περίπτωση των παρ. 3 και 4, αντίστοιχα:

α) πρόστιμο πεντακοσίων (500) ευρώ στους υπόχρεους που δεν έχουν προβεί στις ενέργειες καθαρισμού,

β) πρόστιμο εκατό (100) ευρώ στους υπόχρεους που έχουν προβεί σε καθαρισμό.

Κατά του προστίμου, ο ενδιαφερόμενος δύναται να υποβάλει ένσταση εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα (10) ημερών, ενώπιον του οργάνου που εξέδωσε την πράξη επιβολής προστίμου. Ειδικά για πρόστιμα που επιβάλλονται από το Π.Σ. η ένσταση δύναται να υποβάλλεται, και μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας για την υποβολή ενστάσεων επί πράξεων βεβαίωσης παράβασης αρμοδιότητας του Π.Σ., σύμφωνα με την υπό στοιχεία 43810 ΕΞ 2025/22.12.2025 κοινή απόφαση των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας «Ηλεκτρονική υπηρεσία για την υποβολή ένστασης επί πράξεων βεβαίωσης παράβασης αρμοδιότητας του Πυροσβεστικού Σώματος Ελλάδας» (Β΄ 6999). Το πρόστιμο που επιβάλλεται από τον οικείο δήμο καταλογίζεται εξ ολοκλήρου στον υπόχρεο, αποτελεί έσοδο του δήμου και εισπράττεται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν. 4978/2022, Α’ 190).

Η υποβολή ψευδούς δήλωσης στο Μητρώο τιμωρείται με χρηματική ποινή πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ και φυλάκιση τουλάχιστον έξι (6) μηνών.
Σε περιπτώσεις αδυναμίας υποβολής δήλωσης, όπως λόγω αντικειμενικής αδυναμίας χρήσης των ηλεκτρονικών υπηρεσιών, ηλικίας, αναπηρίας ή λόγου ανωτέρας βίας, που καθορίζεται με την κοινή απόφαση της παρ. 10, η δήλωση της παρ. 2 υποβάλλεται με φυσικό τρόπο και αποστέλλεται στη Διεύθυνση Προληπτικής Πυροπροστασίας του Π.Σ. με κάθε πρόσφορο μέσο.
Το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας διασφαλίζει την προστασία των δικαιωμάτων των προσώπων, της ιδιοκτησίας τους και των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα, σύμφωνα με τον ν. 4624/2019 (Α’ 137) και τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 27ης Απριλίου 2016 για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της Οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων) (L 119).
Το Εθνικό Δίκτυο Υποδομών Τεχνολογίας και Έρευνας (εφεξής: Ε.Δ.Υ.Τ.Ε.) ορίζεται ως εκτελών την επεξεργασία των δεδομένων που καταχωρίζονται στο ανωτέρω Μητρώο για λογαριασμό του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας. Προς τον σκοπό αυτό, κατ’ εφαρμογή της περ. ε) της παρ. 1 του άρθρου 6, της περ. θ) της παρ. 2 του άρθρου 9 και του άρθρου 28 του Γενικού Κανονισμού για την Προστασία Δεδομένων, αναλαμβάνει τον τεχνικό σχεδιασμό, την υλοποίηση, την οργάνωση της μετάπτωσης των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και άλλων δεδομένων από κάθε πηγή, την τήρηση υπό συνθήκες που διασφαλίζουν την ακεραιότητα, την εμπιστευτικότητα και τη διαθεσιμότητα των δεδομένων και κάθε άλλο σχετικό θέμα. Μεταξύ του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και του Ε.Δ.Υ.Τ.Ε. υπογράφεται Συμφωνητικό Επεξεργασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, στο οποίο αναλύονται ειδικότερα οι ρόλοι, ευθύνες και υποχρεώσεις των συμβαλλομένων.
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας και Ψηφιακής Διακυβέρνησης δύνανται να ρυθμίζονται ειδικότερα τεχνικά ή λεπτομερειακά θέματα σχετικά με: α) τη λειτουργία του Μητρώου του παρόντος, βάσει των ειδικότερων σκοπών του, β) τη συλλογή, τήρηση και κάθε περαιτέρω επεξεργασία στοιχείων και δεδομένων που καταχωρίζονται σε αυτό και την ασφάλεια της επεξεργασίας τους, γ) την άσκηση των δικαιωμάτων των υποκειμένων των δεδομένων και τον τρόπο επεξεργασίας αυτών από τους αποδέκτες, δ) τους ακριβείς όρους της διάθεσης συγκεντρωτικών στοιχείων στατιστικής φύσης, και ε) τις απαιτούμενες διαλειτουργικότητες, τη διαδικασία της αυθεντικοποίησης και τα πρόσθετα στοιχεία που αναγράφονται στη βεβαίωση.
Με κοινή απόφαση των Υπουργών Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών και Εσωτερικών καθορίζονται ειδικότερα θέματα για τις ενέργειες καθαρισμού, τον τρόπο, τη διαδικασία και τη διενέργεια ελέγχων από τις αρμόδιες αρχές, την επιβολή και τη διαδικασία είσπραξης των προστίμων και κάθε άλλο αναγκαίο θέμα για την εφαρμογή του παρόντος.
Με απόφαση του Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας δύναται να παρατείνεται η προθεσμία της παρ. 2, κατόπιν γνώμης της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου από την εκδήλωση καιρικών φαινομένων και πάσης φύσεως κινδύνων πολιτικής προστασίας.».

Άρθρο 38

Υποχρεώσεις καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων – Διαδικασία ελέγχων και επιβολής κυρώσεων – Προσθήκη άρθρου 53ΙΔ στον ν. 4662/2020

Στον ν. 4662/2020 (Α’ 27) προστίθεται άρθρο 53ΙΔ ως εξής:

«Άρθρο 53ΙΔ

Υποχρεώσεις καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων – Όργανα, διαδικασία ελέγχων και επιβολής κυρώσεων

Οι ιδιοκτήτες, νομείς, επικαρπωτές, μισθωτές και υπομισθωτές μεριμνούν από την 1η Απριλίου έως την 31η Μαΐου κάθε έτους για την εκπλήρωση της υποχρέωσης καθαρισμού, καθώς και για τη συντήρηση έως το τέλος της αντιπυρικής περιόδου, προς αποτροπή κινδύνου πρόκλησης πυρκαγιάς ή ταχείας επέκτασής της, σε οικοπεδικούς και λοιπούς ακάλυπτους χώρους που βρίσκονται σε:

α) περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων,

β) περιοχές εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο,

γ) εκτάσεις εντός ακτίνας εκατό (100) μέτρων από τα όρια των περ. α) και β), εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής,

δ) εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα, εφόσον δεν υπάγονται στη δασική νομοθεσία, σύμφωνα με τον δασικό χάρτη της περιοχής.

Υπόχρεοι κατά την έννοια του προηγούμενου εδαφίου είναι τα φυσικά ή νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου, καθώς και οι φορείς του δημόσιου τομέα, σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 14 του ν. 4270/2014 (Α΄ 143).

Οι δήμοι:

α) μεριμνούν, έως την 31η Μαΐου κάθε έτους, με κάθε πρόσφορο μέσο, για την ενημέρωση των υπόχρεων αναφορικά με το περιεχόμενο και τη διαδικασία τήρησης των υποχρεώσεων καθαρισμού,

β) διενεργούν δειγματοληπτικούς ελέγχους από την 1^η Ιουνίου και έως την 31η Οκτωβρίου, και, σε περίπτωση μη τήρησης της υποχρέωσης καθαρισμού, προβαίνουν στις ενέργειες της παρ. 4.

Οι υπηρεσίες του Π.Σ. επιλαμβάνονται, κατόπιν καταγγελιών που υποβάλλονται κατά το χρονικό διάστημα της περ. β) της παρ. 2, και διενεργούν ελέγχους. Σε περίπτωση μη τήρησης της υποχρέωσης καθαρισμού, επιβάλλουν το πρόστιμο της παρ. 4 και ενημερώνουν τον οικείο δήμο για την ενέργεια αυτεπάγγελτου καθαρισμού.
Οι αρμόδιες αρχές, δήμοι και Π.Σ. επιβάλλουν για την παράβαση της υποχρέωσης καθαρισμού πρόστιμο ενός (1) ευρώ ανά τετραγωνικό μέτρο, με ελάχιστο ποσό τα διακόσια (200) ευρώ. Ο ενδιαφερόμενος δύναται να υποβάλει ένσταση εντός αποκλειστικής προθεσμίας δέκα (10) ημερών, ενώπιον του οργάνου που εξέδωσε την πράξη επιβολής προστίμου. Ειδικά για πρόστιμα που επιβάλλονται από το Π.Σ. η ένσταση δύναται να υποβάλλεται, και μέσω της ηλεκτρονικής υπηρεσίας για την υποβολή ενστάσεων επί πράξεων βεβαίωσης παράβασης αρμοδιότητας του Π.Σ., σύμφωνα με την υπό στοιχεία 43810 ΕΞ 2025/22.12.2025 κοινή απόφαση των Υπουργών Ψηφιακής Διακυβέρνησης και Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας «Ηλεκτρονική υπηρεσία για την υποβολή ένστασης επί πράξεων βεβαίωσης παράβασης αρμοδιότητας του Πυροσβεστικού Σώματος Ελλάδας» (Β΄ 6999).

Αν η ένσταση δεν γίνει δεκτή, ο δήμος προβαίνει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό εντός πέντε (5) ημερών. Ειδικά στους περιφραγμένους ή επαρκώς περιτοιχισμένους χώρους, ο δήμος, πριν από τον αυτεπάγγελτο καθαρισμό, αιτείται από την κατά τόπον αρμόδια πυροσβεστική υπηρεσία τη διενέργεια αυτοψίας για τη διαπίστωση συνδρομής υψηλού κινδύνου πρόκλησης ή ταχείας επέκτασης πυρκαγιάς. Σε περίπτωση που ο κίνδυνος αυτός διαπιστωθεί, ο δήμος προβαίνει σε αυτεπάγγελτο καθαρισμό των χώρων του δευτέρου εδάφιου προς άρση του κινδύνου. Σε επείγουσες περιπτώσεις άμεσου και ιδιαίτερα υψηλού κινδύνου πρόκλησης ή επέκτασης πυρκαγιάς, ο οποίος διαπιστώνεται με σχετικό έγγραφο της οικείας πυροσβεστικής υπηρεσίας, επιτρέπεται, κατά παρέκκλιση της διαδικασίας του τετάρτου εδαφίου, ο επείγων αυτεπάγγελτος καθαρισμός για την άμεση άρση του κινδύνου.

Το πρόστιμο και η δαπάνη σε περίπτωση καθαρισμού και απομάκρυνσης των υλικών από τον δήμο λόγω μη συμμόρφωσης, καταλογίζονται εξ ολοκλήρου στον υπόχρεο, αποτελούν έσοδα του δήμου και εισπράττονται σύμφωνα με τον Κώδικα Είσπραξης Δημοσίων Εσόδων (ν. 4978/2022, Α’ 190). Τα έσοδα από τα πρόστιμα που επιβάλλονται από τις υπηρεσίες του Π.Σ. αποδίδονται σε ποσοστό πέντε τοις εκατό (5%) στον Ειδικό Λογαριασμό του Τομέα Πρόνοιας Υπαλλήλων του Π.Σ. του Ταμείου Πρόνοιας Απασχολουμένων στα Σώματα Ασφαλείας.
Αν δεν εντοπιστούν στοιχεία του υπόχρεου, ακολουθείται η διαδικασία του τέταρτου, πέμπτου και έκτου εδαφίου της παρ. 4, εξαιρουμένης της επιβολής προστίμου.
Με την παρούσα δεν θίγεται το από 13/22.4.1929 π.δ. (Α΄ 153), περί επικίνδυνων οικοδομών.
Με απόφαση του Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας δύναται να παρατείνεται η προθεσμία της παρ. 1, κατόπιν γνώμης της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου από την εκδήλωση καιρικών φαινομένων και πάσης φύσεως κινδύνων πολιτικής προστασίας.».

Άρθρο 39

Αρμοδιότητες Δήμων ως προς την υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων – Αντικατάσταση υποπερ. 26 περ. β) παρ. Ι άρθρου 75 Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων

Η υποπερ. 26 της περ. β) της παρ. Ι του άρθρου 75 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α’ 114), περί αρμοδιοτήτων των δήμων στον τομέα του περιβάλλοντος, αντικαθίσταται ως εξής:

«26. Οι Δήμοι ασκούν τις αρμοδιότητες ενημέρωσης των υπόχρεων καθαρισμού οικοπέδων και λοιπών ακάλυπτων χώρων, διενέργειας ελέγχων, επιβολής διοικητικών κυρώσεων και αυτεπάγγελτου καθαρισμού οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων, σύμφωνα με τους όρους, τις προϋποθέσεις και τις διαδικασίες που καθορίζονται στα άρθρα 53Α και 53ΙΔ του ν. 4662/2020 (Α΄ 27).».