ΜΕΡΟΣ Β΄ ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΟΔΗΓΙΑΣ (ΕΕ) 2024/1346 ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΟΔΟΧΗ ΤΩΝ ΑΙΤΟΥΝΤΩΝ ΔΙΕΘΝΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ (άρθρα 15-47)

 

ΚEΦΑΛΑΙΟ Α΄
ΣΚΟΠΟΣ, ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ, ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ

Άρθρο 15
Σκοπός
Σκοπός του παρόντος Μέρους είναι η ενσωμάτωση στην εθνική έννομη τάξη της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 2024, σχετικά με τις απαιτήσεις για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία (L της 22.5.2024).

Άρθρο 16
Αντικείμενο
(Άρθρο 1 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
Αντικείμενο του παρόντος Μέρους είναι η θέσπιση προτύπων και η εισαγωγή νέων κανόνων για την υποδοχή των αιτούντων διεθνή προστασία.

Άρθρο 17
Ορισμοί
(Άρθρο 2 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
Για την εφαρμογή του παρόντος Μέρους, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
α) «αίτηση παροχής διεθνούς προστασίας» ή «αίτηση διεθνούς προστασίας» ή «αίτηση ασύλου» ή «αίτηση»: η αίτηση για προστασία από το ελληνικό κράτος που υποβάλλεται από υπήκοο τρίτης χώρας ή ανιθαγενή, ο οποίος μπορεί να θεωρηθεί ότι επιδιώκει καθεστώς πρόσφυγα ή καθεστώς επικουρικής προστασίας, εφόσον ο ίδιος δεν ζητά ρητώς να του χορηγηθεί άλλη μορφή προστασίας που δεν εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου και μπορεί να ζητηθεί αυτοτελώς,
β) «αιτών διεθνή προστασία» ή «αιτών άσυλο» ή «αιτών»: ο υπήκοος τρίτης χώρας ή ανιθαγενής που έχει υποβάλει αίτηση παροχής διεθνούς προστασίας για την οποία δεν έχει ακόμα ληφθεί τελεσίδικη απόφαση,
γ) «αιτών με ειδικές ανάγκες υποδοχής»: ο αιτών που χρειάζεται ειδικές συνθήκες ή εγγυήσεις ώστε να απολαύει των δικαιωμάτων και να συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στο παρόν Μέρος,
δ) «ανήλικος»: ο υπήκοος τρίτης χώρας ή ανιθαγενής κάτω των δεκαοκτώ (18) ετών,
ε) «αρμόδια αρχή Υποδοχής»: η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης της Γενικής Γραμματείας Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου,
στ) «ασυνόδευτος ανήλικος»: ο ανήλικος, ο οποίος εισέρχεται στην ελληνική επικράτεια χωρίς να συνοδεύεται από πρόσωπο που ασκεί τη γονική του μέριμνα ή την επιμέλειά του και για όσο χρόνο η άσκηση των καθηκόντων αυτών δεν έχει ανατεθεί σε κάποιο άλλο πρόσωπο, συμπεριλαμβανομένου του ανηλίκου που παύει να συνοδεύεται μετά την είσοδό του στην Ελλάδα, του χωρισμένου ανηλίκου της περ. η) του παρόντος, καθώς και του ανηλίκου ως προς τον οποίο, κατά την παραμονή του στην ελληνική επικράτεια, για λόγους πραγματικούς ή νομικούς δεν ασκείται η γονική μέριμνα,
ζ) «βοήθημα για τα καθημερινά έξοδα»: βοήθημα που παρέχεται περιοδικά στους αιτούντες ώστε να μπορούν να απολαμβάνουν έναν ελάχιστο βαθμό αυτονομίας στην καθημερινή τους ζωή, το οποίο παρέχεται ως χρηματικό ποσό ή σε δελτία ή σε είδος ή ως συνδυασμός αυτών, υπό την προϋπόθεση ότι το βοήθημα αυτό περιλαμβάνει χρηματικό ποσό,
η) «διαφυγή»: η ενέργεια με την οποία ο αιτών δεν παραμένει στη διάθεση των αρμόδιων ελληνικών διοικητικών ή δικαστικών αρχών, για λόγους που δεν είναι πέραν του ελέγχου του αιτούντος,
θ) «εκπρόσωπος»: το φυσικό ή νομικό πρόσωπο που έχει οριστεί, κατά περίπτωση, από τις εισαγγελικές ή δικαστικές αρχές ή από τον Γενικό Γραμματέα Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας κατά το άρθρο 64, ώστε να εκπροσωπεί και να συνδράμει τον ανήλικο, κατά περίπτωση να ενεργεί εξ ονόματος του ανηλίκου, να διασφαλίζει το βέλτιστο συμφέρον και τη γενική ευημερία του, ώστε να μπορεί ο ανήλικος να επωφελείται από τα δικαιώματα και να συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στο παρόν Μέρος,
ι) «κέντρο φιλοξενίας»: κάθε χώρος που χρησιμοποιείται για την ομαδική φιλοξενία των αιτούντων,
ια) «κίνδυνος διαφυγής»: η ύπαρξη ειδικών, εξατομικευμένων λόγων και περιστάσεων που βασίζονται σε αντικειμενικά κριτήρια, στη βάση των οποίων εικάζεται ότι ο αιτών θα μπορούσε να διαφύγει και ιδίως:
ιαα) η μη συμμόρφωση του προσώπου με υποχρεώσεις που έχουν νομίμως επιβληθεί από τις αρμόδιες αρχές, ιδίως υποχρεώσεις εμφάνισής του ενώπιον των αρχών, παραμονής του σε δηλωθείσα διεύθυνση, ή γνωστοποίησης στοιχείων επικοινωνίας,
ιαβ) η ρητή εκδήλωση της πρόθεσης για μη συμμόρφωση με τις αποφάσεις των αρμόδιων αρχών υποδοχής ή με τις αποφάσεις των αρμόδιων Αρχών εφαρμογής του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351,
ιαγ) η κατοχή πλαστών εγγράφων, ιδίως ταξιδιωτικών ή άλλων βεβαιωτικών της ταυτότητας εγγράφων,
ιαδ) η παροχή ψευδών πληροφοριών στις αρμόδιες αρχές,
ιαε) η ύπαρξη καταδικαστικών αποφάσεων, εκκρεμών ποινικών διώξεων ή σοβαρών ενδείξεων ότι έχει διαπραχθεί ή επίκειται η διάπραξη ποινικού αδικήματος από το συγκεκριμένο πρόσωπο,
ιαστ) η προηγούμενη διαφυγή,
ιαζ) η άνευ προηγούμενης ενημέρωσης των αρμόδιων αρχών εγκατάλειψη ή μεταβολή του τόπου κατοικίας ή γνωστής διαμονής,
ιαη) η μη ύπαρξη δηλωμένης κατοικίας ή γνωστής διαμονής,
ιαθ) η άρνηση υποβολής του σε ταυτοποίηση με βιομετρικά ή άλλα νόμιμα μέσα,
ιαι) όταν έχει αντισταθεί φυσικά κατά την πραγματοποίηση μεταφοράς του σε άλλο κράτος μέλους,
ιαια) όταν έχει καταστεί από πρόθεση ακατάλληλος για τη μεταφορά του σε άλλο κράτος μέλος,
ιαιβ) όταν έχει παρουσιάσει ψευδή ή πλαστή βεβαίωση περί του ότι δεν πληροί τις ιατρικές απαιτήσεις για τη μεταφορά του σε άλλο κράτος μέλος,
ιβ) «κράτηση»: ο περιορισμός σε ειδικό χώρο που επιβάλλεται σε αιτούντα σύμφωνα με το άρθρο 24, με αποτέλεσμα τη στέρηση της ελεύθερης κυκλοφορίας του προσώπου,
ιγ) «μέλη της οικογένειας»: εφόσον η οικογένεια είχε δημιουργηθεί ήδη πριν από την άφιξη του αιτούντος στην ελληνική επικράτεια, ως μέλη της οικογένειάς του, τα οποία βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια κατά τη διάρκεια της διαδικασίας παροχής διεθνούς προστασίας, νοούνται τα ακόλουθα:
ιγα) ο σύζυγος ή ο συμβαλλόμενος με σύμφωνο συμβίωσης,
ιγβ) τα ανήλικα ή ενήλικα εξαρτώμενα τέκνα του αιτούντος ή των προσώπων της υποπερ. ιγα), υπό την προϋπόθεση ότι είναι άγαμα και ανεξαρτήτως από το εάν γεννήθηκαν εντός ή εκτός γάμου ή εάν είναι υιοθετημένα,
ιγγ) εφόσον ο αιτών είναι ανήλικος και άγαμος, ο πατέρας, η μητέρα ή άλλος ενήλικας που ασκεί την επιμέλεια του αιτούντος, ή ο ενήλικος αδελφός ή αδελφή που έχει την επιμέλειά του ή ασκεί στην πράξη τη φροντίδα του,
ιδ) «προσωρινός εκπρόσωπος ασυνόδευτου ανηλίκου»: το φυσικό πρόσωπο που εκπροσωπεί προσωρινά τον ανήλικο, όπου απαιτείται, ενώπιον αρχών και υπηρεσιών, και διασφαλίζει το βέλτιστο συμφέρον και τη γενική ευημερία του, μέχρι τον ορισμό εκπροσώπου, σύμφωνα με το άρθρο 72,
ιε) «συνθήκες υποδοχής»: το σύνολο των μέτρων που το ελληνικό κράτος εφαρμόζει προς όφελος των αιτούντων σύμφωνα με το παρόν Μέρος,
ιστ) «τελεσίδικη απόφαση»:
ιστα) η απόφαση των Ανεξάρτητων Επιτροπών Προσφυγών που ορίζει εάν ο υπήκοος τρίτης χώρας ή ανιθαγενής αναγνωρίζεται ή όχι ως πρόσφυγας ή δικαιούχος επικουρικής προστασίας, η οποία εκδίδεται επί της προσφυγής που ασκείται κατά των αποφάσεων της Υπηρεσίας Ασύλου ή
ιστβ) η απόφαση της Υπηρεσίας Ασύλου κατά της οποίας δεν μπορεί να ασκηθεί η ως άνω προσφυγή λόγω παρόδου απράκτων των προθεσμιών άσκησής της,
ιζ) «υλικές συνθήκες υποδοχής»: οι συνθήκες υποδοχής οι οποίες περιλαμβάνουν την παροχή στέγης, τροφής, ρουχισμού και ειδών προσωπικής υγιεινής που παρέχονται σε είδος ή υπό μορφή οικονομικού βοηθήματος ή δελτίων, ή συνδυασμού αυτών, καθώς και βοήθημα για τα καθημερινά έξοδα,
ιη) «χωρισμένος από την οικογένειά του ανήλικος» ή «χωρισμένος ανήλικος»: ο ανήλικος, ο οποίος φθάνει στην Ελλάδα χωρίς να συνοδεύεται από πρόσωπο που ασκεί τη γονική του μέριμνα ή από άλλο πρόσωπο στο οποίο αυτή έχει ανατεθεί σύμφωνα με τον νόμο, αλλά συνοδεύεται από ενήλικο συγγενή που ασκεί στην πράξη τη φροντίδα του.
Για τις υποπερ. ιγβ) και ιγγ) της περ. ιγ), ο ανήλικος θεωρείται άγαμος, εφόσον ο γάμος του, κατόπιν εξατομικευμένης αξιολόγησης, δεν θα πληρούσε τις προϋποθέσεις των άρθρων 33, 1350 και 1352 του Αστικού Κώδικα (π.δ. 456/1984, Α’ 164), λαμβανομένης ιδίως υπόψη της νόμιμης ηλικίας γάμου, εάν είχε συναφθεί στην Ελλάδα.

Άρθρο 18
Πεδίο εφαρμογής
(Άρθρο 3 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Το παρόν Μέρος εφαρμόζεται σε υπήκοους τρίτων χωρών ή ανιθαγενείς που υποβάλλουν αίτηση διεθνούς προστασίας στην ελληνική επικράτεια, περιλαμβανομένων των εξωτερικών συνόρων, των χωρικών υδάτων και των ζωνών διέλευσής της, εφόσον τους επιτρέπεται να παραμείνουν στο έδαφος της Χώρας ως αιτούντες. Το παρόν Μέρος εφαρμόζεται και στα μέλη της οικογένειας των αιτούντων του πρώτου εδαφίου, εφόσον καλύπτονται από την ίδια αίτηση παροχής διεθνούς προστασίας.
2. Το παρόν Μέρος δεν εφαρμόζεται:
α) σε αιτήσεις χορήγησης διπλωματικού ή εδαφικού ασύλου που υποβάλλονται στις ελληνικές διπλωματικές Αρχές και μόνιμες αντιπροσωπείες της Ελλάδος στο εξωτερικό,
β) στις διαδικασίες εξέτασης παροχής προσωρινής προστασίας του Μέρους Ζ΄ του παρόντος.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄
ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΣΥΝΘΗΚΕΣ ΥΠΟΔΟΧΗΣ

Άρθρο 19
Ενημέρωση
(Άρθρο 5 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Οι αρμόδιες αρχές υποδοχής παρέχουν στους αιτούντες πληροφορίες σχετικά με τις συνθήκες υποδοχής, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών ειδικά για το εθνικό σύστημα υποδοχής, το συντομότερο δυνατό και το αργότερο εντός του χρονικού πλαισίου της καταχώρισης της αίτησης σύμφωνα με το άρθρο 27 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, ώστε να μπορούν να απολαύουν ουσιαστικά των δικαιωμάτων και να συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στον παρόντα. Οι αρμόδιες αρχές υποδοχής παρέχουν στους αιτούντες τυποποιημένες πληροφορίες, χρησιμοποιώντας το υπόδειγμα του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο.
2. Οι αρμόδιες αρχές υποδοχής ενημερώνουν τους αιτούντες, με τη χορήγηση προσαρμοσμένου ενημερωτικού υποδείγματος της παρ. 1, για τις οργανώσεις ή τις ομάδες προσώπων που παρέχουν ειδική νομική βοήθεια και εκπροσώπηση, συμπεριλαμβανομένων πληροφοριών σχετικά με οργανώσεις ή ομάδες προσώπων που παρέχουν δωρεάν την εν λόγω νομική βοήθεια και εκπροσώπηση, και για τις οργανώσεις οι οποίες δύνανται να συνδράμουν ή να ενημερώνουν τους αιτούντες για τις υπάρχουσες συνθήκες υποδοχής, συμπεριλαμβανομένης της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης και της κάλυψης τυχόν ειδικών αναγκών τους.
3. Οι πληροφορίες που αναφέρονται στην παρ. 1 παρέχονται γραπτώς με τρόπο απλό, σαφή, συνοπτικό και κατανοητό, σε γλώσσα που κατανοεί ή ευλόγως θεωρείται ότι κατανοεί ο αιτών ή σε άλλη εύκολα προσβάσιμη μορφή. Εφόσον είναι αναγκαίο, οι εν λόγω πληροφορίες παρέχονται και προφορικώς μέσω διερμηνείας ή, κατά περίπτωση, σε οπτικοακουστική μορφή, όπως με τη χρήση βίντεο ή εικονογραμμάτων, και προσαρμόζονται στις ανάγκες του αιτούντος όταν:
α) οι αρμόδιες αρχές υποδοχής δεν είναι σε θέση να παράσχουν τις εν λόγω πληροφορίες γραπτώς εντός της προθεσμίας της παρ. 1, διότι η γλώσσα που κατανοεί ή θεωρείται ευλόγως ότι κατανοεί ο αιτών είναι σπάνια και
β) ακολούθως, ο εν λόγω αιτών επιβεβαιώνει ότι κατανοεί τις παρασχεθείσες πληροφορίες.
4. Εάν η ενημέρωση παρασχεθεί προφορικά κατά την παρ. 3, η αρχή υποδοχής εξασφαλίζει το συντομότερο δυνατόν γραπτή μετάφραση των πληροφοριών που αναφέρονται στην παρ. 1, εκτός εάν είναι σαφές ότι αυτό δεν είναι πλέον αναγκαίο.
5. Στους ασυνόδευτους ανήλικους, οι πληροφορίες της παρ. 1 αφορούν και στο σύστημα προστασίας ανηλίκων στη χώρα, και παρέχονται με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία τους που διασφαλίζει ότι τις κατανοούν, χρησιμοποιώντας ενημερωτικό υλικό ειδικά προσαρμοσμένο για ανηλίκους και παρουσία του εκπροσώπου ή του προσώπου που είναι κατάλληλο να ενεργεί προσωρινά ως εκπρόσωπος του ασυνόδευτου ανηλίκου.

Άρθρο 20
Δελτίο αιτούντος διεθνή προστασία και ταξιδιωτικά έγγραφα
(Άρθρο 6 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Στους αιτούντες χορηγείται δελτίο αιτούντος διεθνούς προστασίας υπό τους όρους, τις προϋποθέσεις και τους περιορισμούς του άρθρου 29 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 και του άρθρου 112 του παρόντος.
2. Οι διοικητικές αρχές με τις οποίες συναλλάσσονται οι αιτούντες δεν απαιτούν απλώς και μόνο επειδή είναι αιτούντες διεθνoύς προστασίας ή αποκλειστικά λόγω της ιθαγενείας τους, να προσκομίζουν περιττό ή δυσανάλογο όγκο εγγράφων, ούτε επιβάλλουν πρόσθετες διοικητικές διατυπώσεις, πριν τους χορηγήσουν τα δικαιώματα του παρόντος.
3. Στους αιτούντες χορηγείται ταξιδιωτικό έγγραφο μόνο όταν ανακύπτουν σοβαροί ανθρωπιστικοί λόγοι, όπως αποδεδειγμένα σοβαροί λόγοι υγείας, οι οποίοι υπαγορεύουν την παρουσία τους σε άλλο κράτος υπό τις προϋποθέσεις και τους περιορισμούς του άρθρου 25 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 14ης Μαΐου 2024, σχετικά με τις απαιτήσεις για την αναγνώριση των υπηκόων τρίτων χωρών ή των ανιθαγενών ως δικαιούχων διεθνούς προστασίας, για ένα ενιαίο καθεστώς για τους πρόσφυγες ή για τα άτομα που δικαιούνται επικουρική προστασία και για το περιεχόμενο της παρεχόμενης προστασίας, για την τροποποίηση της οδηγίας 2003/109/ΕΚ του Συμβουλίου και για την κατάργηση της οδηγίας 2011/95/ΕΕ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (L της 22.5.2024). Η ισχύς του ταξιδιωτικού εγγράφου περιορίζεται στον σκοπό και την αναγκαία διάρκεια που αιτιολογούν την έκδοση του εγγράφου.

Άρθρο 21
Οργάνωση του συστήματος υποδοχής
(Άρθρο 7 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης της Γενικής Γραμματείας Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου είναι η αρμόδια αρχή για την οργάνωση και λειτουργία του εθνικού συστήματος υποδοχής των αιτούντων διεθνή προστασία κατά το άρθρο 33 του π.δ. 106/2020 (Α’ 255).
2. Οι αιτούντες μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα στην ελληνική επικράτεια με την επιφύλαξη των άρθρων 23 και 24 του παρόντος.
3. Με απόφαση του Διοικητή της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, οι αιτούντες κατανέμονται ή μετακινούνται στις Περιφερειακές Υπηρεσίες της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης στο πλαίσιο της διαχείρισης του εθνικού συστήματος ασύλου και υποδοχής. Κατά την κατανομή ή μετακίνηση των αιτούντων, διασφαλίζεται η άσκηση των δικαιωμάτων των αιτούντων και λαμβάνονται υπόψη αντικειμενικοί παράγοντες, συμπεριλαμβανομένων της οικογενειακής ενότητας και των ειδικών αναγκών υποδοχής των αιτούντων. Για τους σκοπούς του παρόντος, δεν απαιτείται η έκδοση ατομικής διοικητικής πράξης για την κατανομή ή μετακίνηση των αιτούντων. Για τους ασυνόδευτους ανηλίκους, η κατανομή, μετακίνηση ή στέγαση σε δομές και άλλους κατάλληλους χώρους φιλοξενίας ασυνόδευτων ανηλίκων καθορίζεται με απόφαση του Προϊσταμένου του Τμήματος Μονάδας Διαχείρισης Αιτημάτων Στέγασης και Μετεγκαταστάσεων της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας.
4. Η παροχή υλικών συνθηκών υποδοχής προϋποθέτει την πραγματική διαμονή των αιτούντων στην Περιφερειακή Υπηρεσία στην οποία έχουν κατανεμηθεί ή μετακινηθεί σύμφωνα με την παρ. 3. Υλικές συνθήκες υποδοχής δεν παρέχονται σε αιτούντες που δεν μεταβαίνουν ή δεν διαμένουν στην Περιφερειακή Υπηρεσία όπου έχουν κατανεμηθεί ή μετακινηθεί.
5. Στο πλαίσιο εφαρμογής του παρόντος, η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης καταρτίζει μηχανισμό αξιολόγησης του συστήματος υποδοχής και μηχανισμό επαλήθευσης πραγματικής διαμονής των αιτούντων. Η επαλήθευση της πραγματικής διαμονής γίνεται σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις που προβλέπονται στον Γενικό Κανονισμό Λειτουργίας των Περιφερειακών Υπηρεσιών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης.
6. Οι αιτούντες υποχρεούνται να παρέχουν στις αρμόδιες αρχές ασύλου και υποδοχής την τρέχουσα διεύθυνσή τους, αριθμό τηλεφώνου στον οποίο δύνανται να ανευρεθούν και, εάν διατίθεται, διεύθυνση ηλεκτρονικού ταχυδρομείου. Οι αιτούντες οφείλουν να ενημερώνουν αμελλητί τις αρχές του πρώτου εδαφίου για κάθε αλλαγή διεύθυνσης, αριθμού τηλεφώνου ή διεύθυνσης ηλεκτρονικού ταχυδρομείου.

Άρθρο 22
Κατανομή αιτούντων σε μια γεωγραφική περιοχή
(Άρθρο 8 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Με την απόφαση της παρ. 2 του άρθρου 47, είναι δυνατή η κατανομή των αιτούντων άσυλο σε γεωγραφική περιοχή εντός της ελληνικής επικράτειας στην οποία μπορούν να κυκλοφορούν ελεύθερα κατά τη διάρκεια της διαδικασίας παροχής διεθνούς προστασίας σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1348, με αποκλειστικό σκοπό:
α) τη διασφάλιση της ταχείας, αποδοτικής και αποτελεσματικής επεξεργασίας των αιτήσεών τους σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1348 ή
β) την εξασφάλιση της επαρκούς και κατάλληλης υποδοχής τους, λαμβάνοντας υπόψη τις δυνατότητες των σχετικών γεωγραφικών περιοχών.
Οι αρμόδιες αρχές υποδοχής ενημερώνουν, σύμφωνα με το άρθρο 19, τους αιτούντες για την κατανομή τους σε συγκεκριμένη γεωγραφική περιοχή, συμπεριλαμβανομένων των γεωγραφικών ορίων της εν λόγω περιοχής. Η ορισθείσα γεωγραφική περιοχή αναγράφεται στο δελτίο αιτούντος διεθνή προστασία.
2. Εντός της γεωγραφικής περιοχής στην οποία κατανέμονται, οι αιτούντες έχουν ουσιαστική πρόσβαση στα δικαιώματα των άρθρων 28 έως 33 και τις διαδικαστικές εγγυήσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας παροχής διεθνούς προστασίας σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1348. Η γεωγραφική περιοχή, που ορίζεται σύμφωνα με την παρ. 1, είναι επαρκώς ευρεία, επιτρέπει την πρόσβαση στις αναγκαίες δημόσιες υποδομές και δεν επηρεάζει την αναπαλλοτρίωτη σφαίρα της ιδιωτικής ζωής των αιτούντων.
3. Ο Διοικητής της οικείας Περιφερειακής Υπηρεσίας της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης δύναται, λόγω επειγουσών αναγκών εξαιτίας αύξησης των αφίξεων ή για λόγους που σχετίζονται με την εύρυθμη λειτουργία της Περιφερειακής Υπηρεσίας ή για την προσήκουσα ολοκλήρωση της διαδικασίας εξέτασης διεθνούς προστασίας, και ιδίως σε περίπτωση ασυνόδευτων ανηλίκων και άλλων αιτούντων με ειδικές ανάγκες υποδοχής, να παραπέμπει, με απόφασή του, τον υπήκοο τρίτης χώρας ή ανιθαγενή σε άλλη Περιφερειακή Υπηρεσία της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης ή να ορίζει την παραμονή σε άλλες κατάλληλες δομές, για τη συνέχιση και την ολοκλήρωση της διαδικασίας υποδοχής και ταυτοποίησης. Κατά τη λήψη της απόφασης λαμβάνονται ιδίως υπόψη η αρχή της οικογενειακής ενότητας και το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού.
4. Ο Διοικητής της οικείας Περιφερειακής Υπηρεσίας της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης δύναται, με απόφασή του, κατόπιν αιτήματος του αιτούντος, να του επιτρέπει να εγκαταλείψει προσωρινά τη γεωγραφική περιοχή για δεόντως αιτιολογημένους επείγοντες και σοβαρούς οικογενειακούς λόγους, ή για να λάβει αναγκαία ιατρική περίθαλψη που δεν διατίθεται εντός της γεωγραφικής περιοχής.
Όταν ο αιτών εγκαταλείπει τη γεωγραφική περιοχή χωρίς άδεια, επιβάλλονται οι κυρώσεις του άρθρου 23. Δεν απαιτείται άδεια προκειμένου ο αιτών να παρουσιαστεί στην Υπηρεσία Ασύλου, στην Ανεξάρτητη Επιτροπή Προσφυγών ή ενώπιον δικαστικών ή ανακριτικών αρχών, εάν η παρουσία του εν λόγω αιτούντος είναι αναγκαία. Στην περίπτωση του προηγούμενου εδαφίου, ο αιτών ενημερώνει εκ των προτέρων τον Διοικητή της οικείας Περιφερειακής Υπηρεσίας.
5. Εάν διαπιστωθεί, με οποιοδήποτε άλλο τρόπο, κατόπιν είτε προσφυγής είτε επανεξέτασης αιτήματος του αιτούντος που υποβλήθηκε σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 42, ότι δεν του έχει χορηγηθεί, εντός της συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής, ουσιαστική πρόσβαση στα δικαιώματα που προβλέπονται στα άρθρα 28 έως 33 ή στις διαδικαστικές εγγυήσεις στο πλαίσιο της διαδικασίας παροχής διεθνούς προστασίας, η αρμόδια αρχή υποδοχής μεριμνά για τη μεταφορά του σε άλλη γεωγραφική περιοχή, στην οποία διασφαλίζονται τα ανωτέρω.
6. Η Γενική Γραμματεία Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο ενημερώνει για τους όρους εφαρμογής του παρόντος την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο σύμφωνα με το Κεφάλαιο 5 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2303 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 2021 σχετικά με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο και την κατάργηση του Κανονισμού (ΕΕ) 439/2010 (L 468 της 30.12.2021).

Άρθρο 23
Περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας
(Άρθρο 9 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Με απόφαση του Διοικητή της οικείας Περιφερειακής Υπηρεσίας της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης κρίνεται εάν ο αιτών θα διαμένει σε συγκεκριμένη Περιφερειακή Υπηρεσία της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, τελώντας σε καθεστώς περιορισμού της ελεύθερης κυκλοφορίας κατά την παρ. 2, για λόγους δημόσιας τάξης ή για να αποτρέπεται αποτελεσματικά η διαφυγή, εφόσον υπάρχει κίνδυνος διαφυγής του. Ο περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας του πρώτου εδαφίου επιβάλλεται ιδίως: α) σε αιτούντες διεθνή προστασία που υπόκεινται σε έλεγχο διαλογής σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1356 και καθ’ όλη τη διάρκεια αυτού, β) σε αιτούντες οι οποίοι υποχρεούνται να βρίσκονται σε άλλο κράτος μέλος σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 17 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351, γ) σε αιτούντες οι οποίοι μεταφέρονται στην Ελλάδα σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 17 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351, μετά από προηγούμενη διαφυγή τους σε άλλο κράτος μέλος, δ) σε αιτούντες των οποίων οι αιτήσεις εξετάζονται στο πλαίσιο της διαδικασίας συνόρων του άρθρου 43 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, ε) σε αιτούντες που δεν συμμορφώνονται με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 9 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 και συνεπώς τεκμαίρεται ότι υπάρχει κίνδυνος διαφυγής, ή στ) προκειμένου να διασφαλιστεί η δημόσια τάξη, σε αιτούντες που έχουν παραβιάσει τον Κανονισμό Λειτουργίας των Περιφερειακών Υπηρεσιών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, διαταράσσοντας την ομαλή λειτουργία των κέντρων και τη συμβίωση των ατόμων σε αυτά ή όταν επιδεικνύουν ιδιαίτερα βίαιη ή απειλητική συμπεριφορά.
2. Ο περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας συνίσταται ιδίως στην εμφάνιση ενώπιον του προσωπικού της δομής στην οποία διαμένουν σε προκαθορισμένο χρόνο, στην τήρηση συγκεκριμένου ωραρίου εισόδου και εξόδου, στη χρήση συστήματος ελέγχου πρόσβασης μέσω καρτών ή στην απαγόρευση εξόδου ιδίως προκειμένου να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες ελέγχου διαλογής, και προβλέπεται ρητά στην απόφαση περιορισμού της ελεύθερης κυκλοφορίας. Οι εν λόγω απαιτήσεις επιβάλλονται από την αρμόδια αρχή Υποδοχής ώστε να διασφαλιστεί η εφαρμογή της απόφασης της παρ. 1 ή η αποτελεσματική πρόληψη της διαφυγής αιτούντων, χωρίς να θίγονται δυσανάλογα τα δικαιώματα που τους απονέμονται στο παρόν Μέρος. Ο ανωτέρω περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας επιβάλλεται για χρονικό διάστημα που καθορίζεται με την απόφαση της παρ. 4 και, κατά περίπτωση, ισχύει έως την ολοκλήρωση της διαδικασίας ελέγχου διαλογής, της συνοριακής διαδικασίας ασύλου ή της εξέτασης της αίτησης διεθνούς προστασίας, σύμφωνα με τις προθεσμίες που προβλέπονται στο Μέρος Δ’ του Πρώτου Βιβλίου του παρόντος.
3. Κατόπιν αιτιολογημένου έγγραφου αιτήματος του αιτούντος, για εξαιρετικούς λόγους, ο Διοικητής της οικείας Περιφερειακής Υπηρεσίας της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης δύναται να χορηγεί άδεια προσωρινής διαμονής εκτός του συγκεκριμένου τόπου που ορίζεται στην απόφαση περιορισμού ελεύθερης κυκλοφορίας. Η απόρριψη χορήγησης της άδειας πρέπει να είναι αιτιολογημένη. Όταν ο αιτών έχει άδεια να διαμένει σε συγκεκριμένο τόπο, τότε η παροχή υλικών συνθηκών υποδοχής εξαρτάται από την πραγματική διαμονή του αιτούντος στον συγκεκριμένο τόπο. Η άδεια του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 δεν απαιτείται προκειμένου ο αιτών διεθνή προστασία να παρουσιαστεί ενώπιον της Υπηρεσίας Ασύλου ή της Ανεξάρτητης Επιτροπής Προσφυγών ή σε δικαστήριο όπου είναι αναγκαία η παρουσία του, εφόσον έχει ενημερώσει εκ των προτέρων τις αρμόδιες αρχές και προσκομίζει σχετική βεβαίωση.
4. Η απόφαση περιορισμού της ελεύθερης κυκλοφορίας λαμβάνει υπόψη την ατομική κατάσταση του αιτούντος, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών αναγκών υποδοχής του και αναφέρει τους πραγματικούς και, κατά περίπτωση, τους νομικούς λόγους στους οποίους βασίζεται.
5. Οι αιτούντες ενημερώνονται εγγράφως για την έκδοση της απόφασης περιορισμού ελεύθερης κυκλοφορίας, για τις διαδικασίες προσβολής της απόφασης σύμφωνα με το άρθρο 42 και για τις συνέπειες μη τήρησης των υποχρεώσεων που επιβάλλει η απόφαση. Οι αρμόδιες αρχές υποδοχής παρέχουν στους αιτούντες τις πληροφορίες αυτές σε γλώσσα που κατανοούν ή ευλόγως θεωρείται ότι κατανοούν και σε συνοπτική, διαφανή, κατανοητή και εύκολα προσβάσιμη μορφή, χρησιμοποιώντας σαφή και απλή γλώσσα.
6. Οι αποφάσεις του παρόντος υπόκεινται σε προσφυγή σύμφωνα με το άρθρο 42.

Άρθρο 24
Κράτηση των αιτούντων
(Άρθρο 10 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Υπήκοος τρίτης χώρας ή ανιθαγενής που αιτείται διεθνή προστασία, δεν κρατείται μόνο για τον λόγο ότι έχει υποβάλει αίτηση διεθνούς προστασίας ή βάσει της ιθαγένειάς του. Η κράτηση σύμφωνα με το παρόν Μέρος δεν συνιστά κύρωση ή μέσο επιβολής ποινής.
2. Υπήκοος τρίτης χώρας ή ανιθαγενής που υποβάλλει αίτηση διεθνούς προστασίας μπορεί να κρατηθεί, εφόσον είναι αναγκαίο, κατόπιν ατομικής αξιολόγησης και υπό την προϋπόθεση ότι δεν μπορούν να εφαρμοσθούν αποτελεσματικά άλλα λιγότερο περιοριστικά εναλλακτικά μέτρα, όπως η τακτική εμφάνιση ενώπιον των αρμόδιων αρχών, η κατάθεση οικονομικής εγγύησης, η ηλεκτρονική επιτήρηση, η κατάθεση εγγράφων ή η υποχρέωση παραμονής σε ορισμένο μέρος. Οι ειδικότεροι όροι εφαρμογής των εναλλακτικών της κράτησης μέτρων του πρώτου εδαφίου καθορίζονται στην απόφαση της παρ. 5 του άρθρου 47. Κατά την κράτηση του αιτούντος, λαμβάνονται υπόψη τυχόν εμφανείς ενδείξεις, δηλώσεις ή συμπεριφορές που υποδηλώνουν ότι ο αιτών έχει ειδικές ανάγκες υποδοχής. Στην περίπτωση αυτή, εάν δεν έχει ολοκληρωθεί η αξιολόγηση του άρθρου 38 για την ύπαρξη τυχόν ειδικών αναγκών υποδοχής, η διαδικασία ολοκληρώνεται άμεσα και τα αποτελέσματά της συνεκτιμώνται στη λήψη απόφασης σχετικά με τη συνέχιση της κράτησης ή την προσαρμογή των συνθηκών κράτησης.
3. Κράτηση επιβάλλεται για έναν ή περισσότερους από τους παρακάτω λόγους:
α) για να διαπιστωθεί ή να επαληθευτεί η ταυτότητα ή η ιθαγένειά του αιτούντος,
β) για να προσδιοριστούν τα στοιχεία, στα οποία βασίζεται η αίτηση διεθνούς προστασίας, η απόκτηση των οποίων θα ήταν σε άλλη περίπτωση αδύνατη, ιδίως όταν υπάρχει κίνδυνος διαφυγής του αιτούντος κατά την έννοια της περ. ια) του άρθρου 17,
γ) για να εξασφαλιστεί η συμμόρφωση με τις νομικές υποχρεώσεις που επιβλήθηκαν στον αιτούντα σύμφωνα με το άρθρο 23, στις περιπτώσεις που ο αιτών δεν έχει συμμορφωθεί με τις εν λόγω υποχρεώσεις και εξακολουθεί να υπάρχει κίνδυνος διαφυγής κατά την έννοια της περ. ια) του άρθρου 17,
δ) για να αποφασιστεί, στο πλαίσιο της διαδικασίας στα σύνορα σύμφωνα με το άρθρο 43 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, αν υφίσταται δικαίωμα του αιτούντος για είσοδο στο έδαφος,
ε) όταν ο αιτών κρατείται στο πλαίσιο της διαδικασίας επιστροφής δυνάμει του ν. 5226/2025 (Α’ 154), και τεκμηριώνεται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων ότι υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να θεωρείται ότι υποβάλλει αίτηση παροχής διεθνούς προστασίας προκειμένου να καθυστερήσει απλώς ή να εμποδίσει την εκτέλεση απόφασης επιστροφής και ιδίως όταν ο αιτών είχε ήδη την ευκαιρία πρόσβασης στη διαδικασία χορήγησης διεθνούς προστασίας,
στ) όταν απαιτείται για λόγους εθνικής ασφάλειας ή δημόσιας τάξης,
ζ) σύμφωνα με το άρθρο 44 του Kανονισμού (ΕΕ) 2024/1351, ιδίως όταν η διαδικασία μεταφοράς λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο της διαδικασίας στα σύνορα,
4. Η κράτηση του αιτούντος διεθνή προστασία συνιστά σπουδαίο λόγο επίσπευσης της διαδικασίας εξέτασης του αιτήματός του για παροχή διεθνούς προστασίας. Για τον λόγο αυτό, σε περίπτωση κράτησης υπηκόου τρίτης χώρας ή ανιθαγενούς, ο οποίος έχει υποβάλει αίτηση διεθνούς προστασίας, ενημερώνεται αμέσως ο Προϊστάμενος του αρμόδιου Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου ή Αυτοτελούς Κλιμακίου Ασύλου προκειμένου να μεριμνήσει για την εξέταση της αίτησης διεθνούς προστασίας κατά απόλυτη προτεραιότητα.
5. Σε περίπτωση κράτησης υπηκόου τρίτης χώρας ή ανιθαγενούς, ο οποίος υποβάλλει προσφυγή, ενημερώνεται άμεσα ο Διευθυντής της Αρχής Προσφυγών, ο οποίος προβαίνει σε προσδιορισμό της συζήτησης της προσφυγής κατ’ απόλυτη προτεραιότητα. Η κράτηση του αιτούντος διεθνή προστασία συνιστά σπουδαίο λόγο επίσπευσης της διαδικασίας εξέτασης της προσφυγής του.

Άρθρο 25
Εγγυήσεις για κρατούμενους αιτούντες
(Άρθρο 11 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Η κράτηση του αιτούντος επιβάλλεται για το απολύτως αναγκαίο χρονικό διάστημα και για όσο ισχύουν οι λόγοι της παρ. 3 του άρθρου 24.
2. Η απόφαση κράτησης λαμβάνεται με απόφαση του οικείου Αστυνομικού Διευθυντή και, προκειμένου περί των Γενικών Αστυνομικών Διευθύνσεων Αττικής και Θεσσαλονίκης, του αρμόδιου για θέματα αλλοδαπών Αστυνομικού Διευθυντή. Στις περ. α), β), γ), δ) και ζ) της παρ. 3 του άρθρου 24, η απόφαση κράτησης λαμβάνεται από τα πρόσωπα που αναφέρονται στο πρώτο εδάφιο, κατόπιν ενημέρωσής τους από τον Προϊστάμενο του αρμόδιου Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου ή Αυτοτελούς Κλιμακίου Ασύλου. Στην απόφαση κράτησης αναφέρονται οι πραγματικοί και νομικοί λόγοι στους οποίους αυτή βασίζεται, καθώς και οι λόγοι για τους οποίους δεν είναι δυνατή η αποτελεσματική εφαρμογή λιγότερο περιοριστικών εναλλακτικών μέτρων.
Οι διοικητικές διαδικασίες που σχετίζονται με τους λόγους κράτησης εκτελούνται αμελλητί. Καθυστερήσεις των διοικητικών διαδικασιών που δεν μπορούν να αποδοθούν στον αιτούντα δεν δικαιολογούν συνέχιση της κράτησης.
3. Η κράτηση αιτούντος διεθνή προστασία επιβάλλεται για διάστημα μέχρι ενενήντα (90) ημερών και δύναται να παρατείνεται περαιτέρω για ενενήντα (90) ημέρες, με ειδικά αιτιολογημένη απόφαση των οργάνων της παρ. 2, εφόσον εξακολουθούν οι λόγοι που την επέβαλαν. Η συνολική παράταση της κράτησης δεν δύναται σε καμία περίπτωση να υπερβαίνει τα ανώτατα όρια κράτησης, όπως αυτά προβλέπονται στην παρ. 5 του άρθρου 16 του ν. 5226/2025 (Α’ 154). Χρονικά διαστήματα κράτησης που έχουν επιβληθεί βάσει του ν. 3386/2005 (Α’ 212) και του ν. 5226/2025, δεν μπορούν να θεωρηθούν ως χρόνος κράτησης κατά την έννοια του παρόντος άρθρου και δεν συνυπολογίζονται κατά τον υπολογισμό των ανωτάτων ορίων κράτησης.
4. Οι κρατούμενοι αιτούντες ενημερώνονται αμέσως εγγράφως, σε γλώσσα που κατανοούν ή ευλόγως θεωρείται ότι κατανοούν, για τους λόγους κράτησης και τις διαδικασίες που προβλέπονται για την προσβολή της απόφασης κράτησης, καθώς και για τη δυνατότητα να ζητούν δωρεάν νομική συνδρομή και εκπροσώπηση. Οι αιτούντες που κρατούνται σύμφωνα με τις παρ. 1 έως 3, έχουν τα δικαιώματα προσφυγής και υποβολής αντιρρήσεων κατά το άρθρο 76 του ν. 3386/2005, τόσο κατά της αρχικής απόφασης κράτησης, όσο και κατά των αποφάσεων παράτασης αυτής. Οι κρατούμενοι αιτούντες διεθνή προστασία, σε περίπτωση αμφισβήτησης της απόφασης κράτησης και της απόφασης παράτασής της, δικαιούνται δωρεάν νομική συνδρομή κατά τις προϋποθέσεις του ν. 3226/2004 (Α΄ 24), οι οποίες εφαρμόζονται αναλόγως.
5. Στην περίπτωση κράτησης ασυνόδευτων ανηλίκων οι σχετικές αποφάσεις κράτησης ή παράτασης διαβιβάζονται με την έκδοσή τους, στον Πρόεδρο ή τον υπ’ αυτού οριζόμενο Πρωτοδίκη του Διοικητικού Πρωτοδικείου, στην Περιφέρεια του οποίου κρατείται ο ανήλικος, ο οποίος κρίνει για τη νομιμότητα της κράτησης ή της παράτασης αυτής και εκδίδει παραχρήμα την απόφασή του. Η απόφαση διατυπώνεται συνοπτικώς σε τηρούμενο πρακτικό, αντίγραφο του οποίου διαβιβάζει ο δικαστής αμελλητί στην αρμόδια αστυνομική αρχή.
6. Όταν, ως αποτέλεσμα της δικαστικής επανεξέτασης, η κράτηση θεωρείται παράνομη, ο αιτών αφήνεται αμέσως ελεύθερος.

Άρθρο 26
Συνθήκες κράτησης των αιτούντων
(Άρθρο 12 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Οι αιτούντες κρατούνται στους χώρους κράτησης αρμοδιότητας της ΕΛ.ΑΣ. κατά το άρθρο 17 του ν. 5226/2025 (Α’ 154). Όταν δεν μπορεί να εξασφαλιστεί η διαμονή των αιτούντων στις ειδικές εγκαταστάσεις του πρώτου εδαφίου, ο υπό κράτηση αιτών κρατείται χωριστά από τους κρατουμένους του κοινού ποινικού δικαίου. Οι υπό κράτηση αιτούντες διεθνή προστασία κρατούνται χωριστά από τους υπηκόους τρίτων χωρών ή ανιθαγενείς που δεν έχουν υποβάλει αίτηση. Όπου αυτό δεν είναι δυνατόν, οι αρμόδιες αρχές διασφαλίζουν ότι οι συνθήκες κράτησης πληρούν τις λοιπές προϋποθέσεις του παρόντος άρθρου.
2. Οι αιτούντες που τελούν υπό κράτηση έχουν πρόσβαση σε υπαίθριους χώρους.
3. Τα πρόσωπα που εκπροσωπούν την Ύπατη Αρμοστεία του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες, καθώς και οι οργανώσεις, οι οποίες βάσει ειδικής συμφωνίας ενεργούν για λογαριασμό της Ύπατης Αρμοστείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα, έχουν δυνατότητα επικοινωνίας και μπορούν να επισκέπτονται τους αιτούντες υπό κράτηση, υπό συνθήκες που σέβονται την ιδιωτική ζωή.
4. Μέλη της οικογένειας, πληρεξούσιοι δικηγόροι ή άλλοι εξουσιοδοτημένοι σύμβουλοι και πρόσωπα που εκπροσωπούν μη κυβερνητικές οργανώσεις που είναι εγγεγραμμένες στο Μητρώο Ελληνικών και Ξένων Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, έχουν τη δυνατότητα να επικοινωνούν και να επισκέπτονται τους αιτούντες σε συνθήκες που σέβονται την ιδιωτική ζωή. Περιορισμοί στην πρόσβαση του πρώτου εδαφίου μπορούν να τίθενται μόνο όταν συντρέχουν αντικειμενικοί λόγοι για την τήρηση της ασφάλειας και της δημόσιας τάξης, ή την ομαλή διοικητική διαχείριση των εγκαταστάσεων κράτησης, με την προϋπόθεση ότι δεν την καθιστούν υπερβολικά δυσχερή ή αδύνατη.
5. Οι αιτούντες που τελούν υπό κράτηση, ενημερώνονται συστηματικά για τους κανόνες που εφαρμόζονται στην εγκατάσταση, εντός της οποίας κρατούνται, καθώς και για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους, σε γλώσσα την οποία κατανοούν ή ευλόγως εικάζεται ότι κατανοούν. Οι αρμόδιες αρχές μπορούν να παρεκκλίνουν από την υποχρέωση αυτή σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις και για εύλογο χρονικό διάστημα, το οποίο είναι όσο το δυνατόν συντομότερο, όταν ο αιτών κρατείται σε συνοριακό φυλάκιο ή σε ζώνη διέλευσης. Η παρέκκλιση του δεύτερου εδαφίου δεν εφαρμόζεται κατά τη διαδικασία του άρθρου 43 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, περί προϋποθέσεων για τη διαδικασία ασύλου στα σύνορα.

Άρθρο 27
Κράτηση αιτούντων με ειδικές ανάγκες υποδοχής
(Άρθρο 13 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Η υγεία, συμπεριλαμβανομένης της ψυχικής υγείας, των αιτούντων υπό κράτηση που έχουν ειδικές ανάγκες υποδοχής αποτελεί πρωταρχικό μέλημα των αρμόδιων αρχών. Όταν η κράτηση αιτούντων με ειδικές ανάγκες υποδοχής θα έθετε σε σοβαρό κίνδυνο τη σωματική και ψυχική τους υγεία, οι εν λόγω αιτούντες δεν κρατούνται. Οι υπό κράτηση αιτούντες με ειδικές ανάγκες υποδοχής τελούν υπό τακτική παρακολούθηση και έγκαιρη και επαρκή υποστήριξη, λαμβάνοντας υπόψη την ιδιαίτερη κατάστασή τους, συμπεριλαμβανομένης της σωματικής και πνευματικής υγείας τους.
2. Οι ανήλικοι δεν τίθενται υπό κράτηση. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, ως μέτρο έσχατης ανάγκης και εφόσον αποδειχθεί ότι δεν μπορούν να εφαρμοσθούν αποτελεσματικά άλλα εναλλακτικά, λιγότερο περιοριστικά μέτρα, και με γνώμονα το βέλτιστο συμφέρον τους, οι ανήλικοι, κατόπιν ατομικής αξιολόγησης, μπορούν να τεθούν υπό κράτηση:
α) όταν είναι συνοδευόμενοι ανήλικοι και ο γονέας ή άλλο πρόσωπο που ασκεί τη γονική μέριμνα ή την επιμέλειά τους, τελεί υπό κράτηση· ή
β) όταν είναι ασυνόδευτοι ανήλικοι και η κράτηση εξασφαλίζει την προστασία τους.
Η κράτηση είναι όσο το δυνατόν συντομότερη και καταβάλλεται κάθε δυνατή προσπάθεια για την άμεση τοποθέτησή τους σε κατάλληλα για ανηλίκους καταλύματα, σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου. Απαγορεύεται η κράτηση ανηλίκων σε σωφρονιστικό κατάστημα κράτησης ή σε άλλη εγκατάσταση που χρησιμοποιείται για σκοπούς επιβολής του νόμου. Οι ανήλικοι που τελούν υπό κράτηση έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση σύμφωνα με το άρθρο 30, εκτός εάν η παροχή εκπαίδευσης έχει περιορισμένη αξία λόγω της πολύ σύντομης περιόδου κράτησής τους. Επίσης, εξασφαλίζεται η ενασχόλησή τους με δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου, συμπεριλαμβανομένων των παιχνιδιών και των ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων που αρμόζουν στην ηλικία τους.
Όταν κρατούνται ασυνόδευτοι ανήλικοι, στεγάζονται σε εγκαταστάσεις προσαρμοσμένες στη στέγαση ασυνόδευτων ανηλίκων, χωριστά από τους ενήλικες. Οι εν λόγω εγκαταστάσεις στελεχώνονται με προσωπικό που διαθέτει τα προσόντα για τη διασφάλιση των δικαιωμάτων των ασυνόδευτων ανηλίκων και την κάλυψη των ιδιαίτερων αναγκών τους.
3. Για οικογένειες με ανηλίκους χρησιμοποιούνται, κατά κανόνα, κατάλληλα εναλλακτικά της κράτησης μέτρα, σύμφωνα προς την αρχή της οικογενειακής ενότητας. Στις οικογένειες υπό κράτηση παρέχεται χωριστό κατάλυμα το οποίο εξασφαλίζει επαρκή σεβασμό της ιδιωτικής ζωής. Οι υπό κράτηση οικογένειες με ανηλίκους στεγάζονται σε εγκαταστάσεις κράτησης προσαρμοσμένες στις ανάγκες των ανηλίκων.
4. Οι κρατούμενοι άνδρες και γυναίκες αιτούντες στεγάζονται χωριστά. Μέλη της ίδιας οικογένειας είναι δυνατόν να κρατούνται από κοινού εφόσον συναινούν γραπτώς να στεγαστούν μαζί, με εξαίρεση τις περιπτώσεις στις οποίες έχει κατατεθεί καταγγελία αξιόποινης πράξης που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής του ν. 3500/2006 (Α’ 232). Οι περιορισμοί των προηγούμενων εδαφίων δεν ισχύουν για τη χρήση κοινόχρηστων χώρων που έχουν σχεδιαστεί για ψυχαγωγικές ή κοινωνικές δραστηριότητες, συμπεριλαμβανομένης της παροχής γευμάτων, ανάλογα με τις λειτουργικές δυνατότητες των χώρων κράτησης. Οι αρμόδιες αρχές μεριμνούν, ώστε να αποφεύγεται η κράτηση γυναικών κατά τη διάρκεια της κύησης και για τρεις (3) μήνες μετά τον τοκετό, καθώς και να επιδιώκεται η μεταφορά και διαμονή τους σε κατάλληλες δομές φιλοξενίας.
5. Σε εξαιρετικές καταστάσεις, όταν ο αιτών κρατείται σε συνοριακό φυλάκιο ή σε ζώνη διέλευσης, με εξαίρεση τις περιπτώσεις του άρθρου 43 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις και για εύλογο χρονικό διάστημα, το οποίο είναι όσο το δυνατόν συντομότερο, οι αρμόδιες αρχές μπορούν να παρεκκλίνουν από το όγδοο εδάφιο της παρ. 2, το δεύτερο και τρίτο εδάφιο της παρ. 3 και το πρώτο εδάφιο της παρ. 4. Κατά την εφαρμογή των εν λόγω παρεκκλίσεων, η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης ενημερώνει σχετικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο.
6. Όταν εκλείψουν οι λόγοι που δικαιολογούν την κράτηση ενός αιτούντος, σύμφωνα με το παρόν, οι αρχές που διέταξαν την κράτηση, με αιτιολογημένη απόφασή τους, αφήνουν ελεύθερο τον αιτούντα και ενημερώνουν αμελλητί τις αρμόδιες αρχές υποδοχής και την Υπηρεσία Ασύλου ή την Αρχή Προσφυγών, εφόσον η αίτηση εκκρεμεί σε δεύτερο βαθμό, προκειμένου η εξέταση της προσφυγής να γίνει υπό τους όρους της παρ. 5 του άρθρου 24.

Άρθρο 28
Οικογένειες
(Άρθρο 14 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
Οι αρμόδιες αρχές λαμβάνουν τα κατάλληλα μέτρα για τη διατήρηση, στο μέτρο του δυνατού, της οικογενειακής ενότητας των αιτούντων διεθνή προστασία που βρίσκονται στην ελληνική επικράτεια, εφόσον τους παρέχεται στέγαση. Τα μέτρα αυτά εφαρμόζονται με τη συναίνεση των αιτούντων.

Άρθρο 29
Ιατρικές εξετάσεις
(Άρθρο 15 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
Οι υπήκοοι τρίτων χωρών ή ανιθαγενείς που εισέρχονται χωρίς τις νόμιμες διατυπώσεις υπόκεινται κατά τη διαδικασία ελέγχου διαλογής σε ιατρικές εξετάσεις, σύμφωνα με το άρθρο 12 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1356, με σκοπό τον προσδιορισμό τυχόν αναγκών υγειονομικής περίθαλψης και για την πρόληψη μετάδοσης νοσημάτων, σύμφωνα με τις οδηγίες των αρμόδιων υπηρεσιών του Υπουργείου Υγείας και τις συστάσεις του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Οι αρμόδιες αρχές μεριμνούν για τη λήψη των αναγκαίων προληπτικών και θεραπευτικών μέτρων για την προστασία της δημόσιας υγείας.

Άρθρο 30
Σχολική φοίτηση και εκπαίδευση των ανηλίκων
(Άρθρο 16 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Οι ανήλικοι αιτούντες και τα ανήλικα τέκνα των αιτούντων κατά την παραμονή τους στη χώρα και για όσο χρονικό διάστημα δεν εκτελείται μέτρο απομάκρυνσης που εκκρεμεί κατά των ιδίων ή των γονέων τους εντάσσονται σε μονάδες παροχής πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης του ελληνικού δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος. Οι αρμόδιες αρχές υποχρεούνται να παράσχουν τα αναγκαία και επαρκή μέσα για την υποστήριξη και διευκόλυνση της σχετικής διαδικασίας. Η εκπαίδευση παρέχεται με όρους ανάλογους με αυτούς που ισχύουν για τους Έλληνες πολίτες, ιδίως ως προς τα έτη και τις τάξεις υποχρεωτικής φοίτησης, και την ποιότητα αυτής, με διευκολύνσεις ως προς την εγγραφή, σε περίπτωση δυσχερειών υποβολής των απαιτούμενων δικαιολογητικών και τη λήψη κατάλληλων εκπαιδευτικών μέτρων όταν η πρόσβαση του ανηλίκου στο εκπαιδευτικό σύστημα είναι αδύνατη λόγω της ειδικής κατάστασής του. Λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές ανάγκες των ανηλίκων, ιδίως όσον αφορά τον σεβασμό του δικαιώματος του παιδιού στην πρόσβαση στην εκπαίδευση και την ιατρική περίθαλψη. Απώλεια του δικαιώματος παρακολούθησης του εκπαιδευτικού προγράμματος της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης δεν επέρχεται αποκλειστικά και μόνο λόγω ενηλικίωσης του ανηλίκου.
2. Η ένταξη στο ελληνικό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα λαμβάνει χώρα το συντομότερο δυνατό και το αργότερο εντός δύο (2) μηνών από την ημερομηνία κατάθεσης της αίτησης παροχής διεθνούς προστασίας, με την επιφύλαξη των σχολικών διακοπών. Εκπαίδευση εκτός του ελληνικού δημόσιου εκπαιδευτικού συστήματος μπορεί να παρέχεται ως προσωρινό μέτρο και για μέγιστη περίοδο ενός (1) μηνός. Προπαρασκευαστικά μαθήματα, συμπεριλαμβανομένων γλωσσικών μαθημάτων, παρέχονται στους ανηλίκους, εφόσον κρίνεται αναγκαίο, για τη διευκόλυνση της πρόσβασης και συμμετοχής τους στο γενικό εκπαιδευτικό σύστημα.
3. Εάν, με υπαιτιότητα των ενήλικων μελών της οικογένειας, οι χωρισμένοι ανήλικοι αιτούντες και τα ανήλικα τέκνα των αιτούντων, κατά παράβαση των όσων ορίζονται στην παρ. 1, δεν εγγράφονται ή δεν παρακολουθούν τα αντίστοιχα υποχρεωτικά σχολικά μαθήματα σύμφωνα με το ελληνικό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα, επιβάλλονται σε βάρος των ενήλικων μελών οι προβλεπόμενες για τους Έλληνες πολίτες διοικητικές και ποινικές κυρώσεις σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 2 του ν. 1566/1985 (Α΄ 107).

Άρθρο 31
Μαθήματα γλωσσών και επαγγελματική κατάρτιση
(Άρθρο 18 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
Οι αιτούντες, με εξαίρεση όσους υπάγονται στη συνοριακή διαδικασία ασύλου, έχουν πρόσβαση στην παρακολούθηση μαθήματων γλώσσας και προγραμμάτων επαγγελματικής κατάρτισης, κατάλληλων για την ενίσχυση της ικανότητάς τους να ενεργούν αυτόνομα, να αλληλοεπιδρούν με τις αρμόδιες αρχές ή να βρίσκουν απασχόληση, με τους ίδιους όρους όπως οι Έλληνες πολίτες, ανεξαρτήτως εάν έχουν αποκτήσει πρόσβαση στην αγορά εργασίας κατά το άρθρο 32. Το κόστος των μαθημάτων του πρώτου εδαφίου καλύπτεται, εν όλω ή εν μέρει, από τους αιτούντες, εφόσον αποδεδειγμένα διαθέτουν επαρκείς πόρους.

Άρθρο 32
Απασχόληση
(Άρθρο 17 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Οι αιτούντες διεθνή προστασία, εντός εξήντα (60) ημερών από την ημερομηνία καταχώρισης της αίτησης παροχής διεθνούς προστασίας σύμφωνα με το άρθρο 27 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, και εφόσον δεν έχει ληφθεί πρωτοβάθμια απόφαση από την αποφαινόμενη αρχή και η καθυστέρηση δεν μπορεί να αποδοθεί σε αυτούς, έχουν δικαίωμα ουσιαστικής πρόσβασης στην αγορά εργασίας υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις της παρ. 2 του παρόντος.
Όταν η αίτηση παροχής διεθνούς προστασίας εξετάζεται με την ταχεία διαδικασία κατά τις περ. α) έως στ) της παρ. 1 του άρθρου 42 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, ή όταν η αίτηση εξετάζεται στη διαδικασία στα σύνορα σύμφωνα με το άρθρο 43 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, δεν παρέχεται πρόσβαση στην αγορά εργασίας ή, εάν έχει ήδη παρασχεθεί, ανακαλείται.
2. Οι αιτούντες διεθνή προστασία, εφόσον είναι κάτοχοι ισχύοντος δελτίου αιτούντος διεθνή προστασία ή εγγράφου του άρθρου 29 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, με την επιφύλαξη του δεύτερου εδαφίου της παρ. 1 του παρόντος, έχουν δικαίωμα πρόσβασης σε εξαρτημένη εργασία ή την παροχή υπηρεσιών ή έργου ή να εργάζονται ως αυτοαπασχολούμενοι καθ’ όλη τη διάρκεια πραγματικής ισχύος του δελτίου τους.
3. Η έγκριση για την απασχόληση των αιτούντων σύμφωνα με την παρ. 1 δύναται να τελεί υπό την αίρεση ότι οι υπάρχουσες κενές θέσεις εργασίας στον συγκεκριμένο τομέα απασχόλησης δεν μπορούν να καλυφθούν από Έλληνες πολίτες, από πολίτες της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή από υπηκόους τρίτων χωρών ή ανιθαγενείς που διαμένουν νόμιμα στη χώρα.
4. Οι αιτούντες που έχουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας σύμφωνα με την παρ. 1 απολαμβάνουν ίση μεταχείριση με τους Έλληνες πολίτες όσον αφορά:
α) στους όρους απασχόλησης, την ελάχιστη ηλικία εργασίας και τις συνθήκες εργασίας, συμπεριλαμβανομένων της αμοιβής και των όρων λύσης της εργασιακής σχέσης, των ωρών εργασίας, της άδειας και των διακοπών, καθώς και τις απαιτήσεις υγείας και ασφάλειας στον χώρο εργασίας,
β) στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι, της προσχώρησης και συμμετοχής σε οργάνωση εργαζομένων ή εργοδοτών ή σε οποιαδήποτε οργάνωση τα μέλη της οποίας ασκούν συγκεκριμένο επάγγελμα, συμπεριλαμβανομένων των πλεονεκτημάτων που παρέχονται από τις οργανώσεις αυτές, με την επιφύλαξη των εθνικών διατάξεων για τη δημόσια τάξη και τη δημόσια ασφάλεια,
γ) στην εκπαίδευση και επαγγελματική κατάρτιση, συμπεριλαμβανομένων των μαθημάτων κατάρτισης για τη βελτίωση των δεξιοτήτων, της πρακτικής άσκησης στον χώρο εργασίας, των υπηρεσιών επαγγελματικού προσανατολισμού και της πρόσβασης στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση,
δ) στην αναγνώριση των διπλωμάτων, πιστοποιητικών και λοιπών αποδεικτικών επίσημων τίτλων στο πλαίσιο των υφιστάμενων διαδικασιών αναγνώρισης αλλοδαπών τίτλων σπουδών μετά την πάροδο εξήντα (60) ημερών από την καταχώριση της αίτησης παροχής διεθνούς προστασίας. Με την επιφύλαξη των παρ. 1 και 1Α του άρθρου 2 και της παρ. 3 του άρθρου 3 του π.δ. 38/2010 (Α΄ 78), οι αιτούντες που δεν δύνανται να τεκμηριώσουν τα προσόντα τους έχουν πλήρη πρόσβαση στις εθνικές διαδικασίες για την αναγνώριση τίτλων σπουδών αλλοδαπής,
ε) την πρόσβαση σε κατάλληλα συστήματα για την αξιολόγηση, επικύρωση και αναγνώριση των δεξιοτήτων και γνώσεων της προηγούμενης εκπαίδευσης και εμπειρίας των αιτούντων μετά την πάροδο εξήντα (60) ημερών από την καταχώριση της αίτησης παροχής διεθνούς προστασίας.
5. Από την ίση μεταχείριση που προβλέπεται στην περ. β) της παρ. 4 εξαιρείται η συμμετοχή των αιτούντων διεθνή προστασία με πρόσβαση στην αγορά εργασίας σύμφωνα με την παρ. 1, στη διοίκηση φορέων του δημοσίου και στην άσκηση δημόσιου λειτουργήματος.
6. Από την ίση μεταχείριση που προβλέπεται στην περ. γ) της παρ. 4, οι αιτούντες διεθνή προστασία στους οποίους παρέχεται πρόσβαση στην αγορά εργασίας σύμφωνα με την παρ. 1 αποκλείονται από:
α) τη χορήγηση επιδοτήσεων και δανείων για την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση και την κάλυψη διδάκτρων για την πρόσβαση στην πανεπιστημιακή ή μεταδευτεροβάθμια εκπαίδευση, και
β) την εκπαίδευση και την επαγγελματική κατάρτιση που δεν παρέχονται στο πλαίσιο υφιστάμενης σύμβασης εργασίας, ακόμη και όταν παρέχονται για σκοπούς προώθησης της απασχόλησης.
7. Οι αιτούντες που απασχολούνται ή, λόγω προηγούμενης απασχόλησης, δικαιούνται παροχές κοινωνικής ασφάλισης, απολαύουν ίσης μεταχείρισης με τους Έλληνες πολίτες όσον αφορά τους κλάδους κοινωνικής ασφάλισης που αναφέρονται στις παρ. 1 και 2 του άρθρου 3 του Κανονισμού (ΕΚ) 883/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 29ης Απριλίου 2004 για τον συντονισμό των συστημάτων κοινωνικής ασφάλειας (L 166 της 30.4.2004). Με την επιφύλαξη του Κανονισμού (ΕΕ) 1231/2010 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Νοεμβρίου 2010, για την επέκταση της εφαρμογής του κανονισμού (ΕΚ) 883/2004 και του κανονισμού (ΕΚ) 987/2009 στους υπηκόους τρίτων χωρών οι οποίοι δεν διέπονται ήδη από τους κανονισμούς αυτούς μόνον λόγω της ιθαγένειάς τους (L 344 της 29.12.2010), η ίση μεταχείριση του πρώτου εδαφίου δεν ισχύει για παροχές κοινωνικής ασφάλισης που δεν εξαρτώνται από περιόδους απασχόλησης ή εισφορών.
8. Το δικαίωμα ίσης μεταχείρισης σύμφωνα με το παρόν δεν θεμελιώνει αυτοτελές δικαίωμα διαμονής στον αιτούντα διεθνή προστασία εφόσον εκδοθεί απόφαση κατά τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1348 η οποία έχει ως αντικείμενο την παύση της ισχύος του δικαιώματος διαμονής του.
9. Η πρόσβαση στην αγορά εργασίας διατηρείται μέχρι την επίδοση στον αιτούντα διεθνή προστασία, απορριπτικής απόφασης, η προσφυγή κατά της οποίας δεν έχει ανασταλτικό αποτέλεσμα, οπότε και παύει το δικαίωμα παραμονής του στην ελληνική επικράτεια.
10. Οι αιτούντες υποχρεούνται να ενημερώνουν την αρμόδια αρχή υποδοχής για κάθε έναρξη επαγγέλματος ή για κάθε σύμβαση εξαρτημένης εργασίας που συνάπτουν, με την προσκόμιση βεβαίωσης έναρξης εργασιών ή αντιγράφου της σύμβασης ή της αναγγελίας πρόσληψης στο πληροφοριακό σύστημα «ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ». Σε περίπτωση παραβίασης της υποχρέωσης αυτής εφαρμόζεται το άρθρο 23.

Άρθρο 33
Γενικοί κανόνες για τις υλικές συνθήκες υποδοχής και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη
(Άρθρο 19 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Η αρμόδια αρχή υποδοχής, σε συνεργασία με τους κατά περίπτωση αρμόδιους κρατικούς φορείς, διεθνείς οργανισμούς και πιστοποιημένους κοινωνικούς φορείς, μεριμνά για την παροχή, μέσω εθνικών, ενωσιακών ή άλλων πόρων, υλικών συνθηκών υποδοχής στους αιτούντες, από την υποβολή της αίτησης παροχής διεθνούς προστασίας σύμφωνα με το άρθρο 26 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348.
2. Οι υλικές συνθήκες υποδοχής και η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη που παρέχονται σύμφωνα με το άρθρο 36 εξασφαλίζουν στους αιτούντες ένα επαρκές βιοτικό επίπεδο, το οποίο διασφαλίζει τη συντήρησή τους, προστατεύει τη σωματική και ψυχική τους υγεία και σέβεται τα δικαιώματα που τους απονέμονται από τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το ίδιο βιοτικό επίπεδο εξασφαλίζεται στους αιτούντες με ειδικές ανάγκες υποδοχής των άρθρων 38 έως 41, καθώς και στα πρόσωπα που τελούν υπό κράτηση κατά το άρθρο 24.
3. Αιτών διεθνή προστασία, ο οποίος ισχυρίζεται ότι δεν του παρέχονται ή του παρέχονται πλημμελώς οι υλικές συνθήκες υποδοχής και η ιατροφαρμακευτική περίθαλψη της παρ. 2, δύναται να υποβάλλει άπαξ αίτηση αποκατάστασης των υλικών συνθηκών υποδοχής ενώπιον του Διοικητή της Περιφερειακής Υπηρεσίας της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης όπου διαμένει. Η αίτηση υποβάλλεται εγγράφως, πρέπει να είναι ορισμένη και να περιέχει περιγραφή των πραγματικών περιστατικών που θεμελιώνουν την αξίωση του αιτούντος. Η αρμόδια αρχή αποφαίνεται αιτιολογημένα επί της αίτησης εντός πέντε (5) ημερών από την υποβολή της και γνωστοποιεί την απόφασή της στον αιτούντα με κάθε πρόσφορο μέσο. Στην περίπτωση που παρέλθει άπρακτη η προθεσμία απάντησης, τεκμαίρεται ότι έχει σιωπηρά απορριφθεί η αίτηση αποκατάστασης των υλικών συνθηκών υποδοχής.
4. Η παροχή του συνόλου ή μέρους των υλικών συνθηκών υποδοχής της παρ. 1 τελεί υπό την προϋπόθεση ότι οι αιτούντες δεν διαθέτουν πόρους που να τους εξασφαλίζουν κατάλληλο βιοτικό επίπεδο σύμφωνα με την παρ. 2, κατ’ αναλογία με τα εισοδηματικά κριτήρια του άρθρου 235 του ν. 4389/2016 (Α΄ 94), περί κοινωνικού εισοδήματος αλληλεγγύης.
5. Με την επιφύλαξη της παρ. 2, οι αιτούντες διεθνή προστασία καλύπτουν ή συνεισφέρουν στο κόστος των υλικών συνθηκών υποδοχής και της λαμβανόμενης ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, εφόσον διαθέτουν επαρκή μέσα, ιδίως μέσω της απασχόλησής τους για εύλογο χρονικό διάστημα, με την εξαίρεση της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που παρέχεται δωρεάν στους Έλληνες πολίτες.
6. Ο αιτών υποχρεούται να επιστρέψει το κόστος που σχετίζεται με τις παρασχεθείσες υλικές συνθήκες υποδοχής ή την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη, εάν διαπιστωθεί ότι διέθετε επαρκείς πόρους για την κάλυψη του κόστους των υλικών συνθηκών υποδοχής ή της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης σύμφωνα με την παρ. 4, για το διάστημα που του παρεχόταν επαρκές βιοτικό επίπεδο.
7. Κατά την αξιολόγηση των πόρων του αιτούντος από τις αρμόδιες αρχές υποδοχής, και εφόσον του ζητείται να καλύπτει πλήρως ή εν μέρει το κόστος των υλικών συνθηκών υποδοχής και της ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης που έλαβε ή όταν απαιτείται η επιστροφή του κόστους σύμφωνα με την παρ. 5, τηρείται η αρχή της αναλογικότητας. Για τον λόγο αυτό, λαμβάνεται υπόψη η ατομική κατάσταση του αιτούντος, καθώς και η ανάγκη σεβασμού της αξιοπρέπειας ή της προσωπικής ακεραιότητας, συμπεριλαμβανομένων των ειδικών αναγκών υποδοχής του αιτούντος.
8. Όταν παρέχονται υλικές συνθήκες υποδοχής υπό μορφή οικονομικού βοηθήματος ή δελτίων, το ποσό τους καθορίζεται σύμφωνα με τα επίπεδα του ελάχιστου εγγυημένου εισοδήματος κατά το άρθρο 235 του ν. 4389/2016, λαμβανομένης υπόψη της παροχής υλικών συνθηκών υποδοχής. Για τα εν λόγω επίπεδα, ενημερώνονται η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Οργανισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο. Στους αιτούντες δεν παρέχεται λιγότερο ευνοϊκή μεταχείριση από ό,τι στους Έλληνες πολίτες κατά την εφαρμογή του παρόντος, όταν οι υλικές συνθήκες υποδοχής παρέχονται εν όλω ή εν μέρει σε είδος ή όταν τα εν λόγω επίπεδα, τα οποία παρέχονται στους Έλληνες πολίτες, αποσκοπούν στο να τους εξασφαλίσουν βιοτικό επίπεδο υψηλότερο από αυτό που απαιτείται για τους αιτούντες δυνάμει του παρόντος νόμου.

Άρθρο 34
Ρυθμίσεις για τις υλικές συνθήκες υποδοχής
(Άρθρο 20 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Εφόσον η στέγαση των αιτούντων παρέχεται σε είδος, οι αρμόδιες αρχές υποδοχής μεριμνούν ώστε η στέγαση να παρέχει στον αιτούντα επαρκές βιοτικό επίπεδο σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 33, καθώς και την αναγκαία στήριξη ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ειδικές ανάγκες υποδοχής των αιτούντων. Η παρεχόμενη στέγαση λαμβάνει μία ή περισσότερες από τις εξής μορφές:
α) στέγαση σε κέντρα φιλοξενίας, τα οποία μπορεί να λειτουργούν σε δημόσια ή ιδιωτικά κτίρια κατάλληλα διαμορφωμένα, υπό τη διαχείριση δημόσιων φορέων, ιδιωτικών μη κερδοσκοπικών φορέων ή διεθνών οργανισμών,
β) στέγαση σε χώρο που χρησιμοποιείται προς τον σκοπό της στέγασης των αιτούντων κατά τη διάρκεια της εξέτασης αίτησης διεθνούς προστασίας στα σύνορα ή σε ζώνες διέλευσης,
γ) σε εξαιρετικές περιπτώσεις, στέγαση σε ιδιωτικές κατοικίες, διαμερίσματα, ξενοδοχεία που μισθώνονται στο πλαίσιο στεγαστικών προγραμμάτων για αιτούντες και υλοποιούνται από δημόσιους φορείς, ιδιωτικούς μη κερδοσκοπικούς φορείς ή διεθνείς οργανισμούς ή σε άλλους χώρους προσαρμοσμένους για τη στέγαση αιτούντων.
Όλες οι παραπάνω μορφές στέγασης τελούν υπό την εποπτεία της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, και κατά περίπτωση της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
2. Με την επιφύλαξη των ειδικών όρων κράτησης των άρθρων 25 και 26, διασφαλίζονται:
α) η προστασία της οικογενειακής ζωής των αιτούντων. Οι εξαρτώμενοι ενήλικες αιτούντες με ειδικές ανάγκες υποδοχής στεγάζονται, στο μέτρο του δυνατού, μαζί με τους ενήλικες συγγενείς που βρίσκονται στην Ελλάδα και έχουν την ευθύνη αυτών.
β) η επικοινωνία των αιτούντων με συγγενείς, νομικούς συμβούλους, εκπροσώπους της Ύπατης Αρμοστείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και άλλους πιστοποιημένους κοινωνικούς φορείς. Για τον σκοπό αυτό, παρέχεται πρόσβαση στα μέλη της οικογένειας, στους νομικούς συμβούλους, στους εκπροσώπους της Ύπατης Αρμοστείας του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και άλλους πιστοποιημένους κοινωνικούς φορείς στους χώρους στέγασης, η οποία μπορεί να περιορίζεται προσωρινά και μόνο για λόγους που σχετίζονται με την ασφάλεια των φιλοξενούμενων και των χώρων φιλοξενίας,
3. Όταν παρέχονται υλικές συνθήκες υποδοχής, λαμβάνονται υπόψη ιδιαίτερα ζητήματα που αφορούν το φύλο, την ηλικία και την κατάσταση των αιτούντων με ειδικές ανάγκες υποδοχής.
4. Εντός των χώρων στέγασης της παρ. 1 λαμβάνονται μέτρα, στο μέτρο του δυνατού, για την αποτροπή βιαιοπραγιών και βίας συμπεριλαμβανομένης της βίας που διαπράττεται με σεξουαλικό, έμφυλο, ρατσιστικό ή θρησκευτικό κίνητρο, όπως η χρήση κατάλληλων τεχνικών μέσων ασφαλείας, περιλαμβανομένων συστημάτων επιτήρησης, προς διασφάλιση της ασφάλειας και της εύρυθμης λειτουργίας των χώρων στέγασης.
5. Στις γυναίκες αιτούσες διεθνή προστασία που τοποθετούνται σε κέντρα φιλοξενίας, παρέχονται χωριστές εγκαταστάσεις υγιεινής και ασφαλής χώρος εντός του κέντρου για τις ίδιες και τα ανήλικα παιδιά τους.
6. Η μεταφορά αιτούντων σε άλλο χώρο στέγασης πραγματοποιείται μόνον όταν είναι αναγκαία και διασφαλίζεται η δυνατότητά τους να ενημερώνουν τους νομικούς τους συμβούλους για τη μεταφορά και τη νέα τους διεύθυνση.
7. Το προσωπικό που εργάζεται σε χώρους φιλοξενίας, συμπεριλαμβανομένου του προσωπικού που παρέχει ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και εκπαίδευση στα κέντρα φιλοξενίας, διαθέτει την κατάλληλη κατάρτιση, δεσμεύεται από κώδικα δεοντολογίας και υποχρεούται να τηρεί εχεμύθεια για προσωπικά δεδομένα, των οποίων λαμβάνει γνώση κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του ή επ’ ευκαιρία αυτών, σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 και τον ν. 4624/2019 (Α’ 137).
8. Με την επιφύλαξη του άρθρου 32, επιτρέπεται στους αιτούντες να εκτελούν εθελοντική εργασία εντός ή εκτός του κέντρου φιλοξενίας.
9. Σε ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένες περιπτώσεις ορίζονται διαφορετικές υλικές συνθήκες υποδοχής από τις προβλεπόμενες στο παρόν, για εύλογη χρονική περίοδο, η οποία είναι όσο το δυνατόν συντομότερη, όταν:
α) απαιτείται εκτίμηση των ειδικών αναγκών υποδοχής του αιτούντος διεθνή προστασία, σύμφωνα με το άρθρο 38 ή
β) έχουν εξαντληθεί προσωρινά οι διαθέσιμες δυνατότητες στέγασης ή, λόγω του δυσανάλογα μεγάλου αριθμού ατόμων που πρέπει να φιλοξενηθούν ή λόγω ανθρωπογενούς ή φυσικής καταστροφής, οι κανονικά διαθέσιμες δυνατότητες στέγασης δεν είναι διαθέσιμες προσωρινά.
Σε κάθε περίπτωση, εξασφαλίζονται πρόσβαση στην ιατροφαρμακευτική περίθαλψη σύμφωνα με το άρθρο 36 και επίπεδο διαβίωσης για όλους τους αιτούντες, σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, και το διεθνές δίκαιο.
10. Όταν παρέχονται διαφορετικές υλικές συνθήκες υποδοχής σύμφωνα με την παρ. 9 ή όταν εκλείψουν οι λόγοι για την παροχή τους, η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης ενημερώνει χωρίς καθυστέρηση την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο.

Άρθρο 35
Συνθήκες υποδοχής σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο στο οποίο υποχρεούται να βρίσκεται ο αιτών (Άρθρο 21 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
Από τη στιγμή της επίδοσης στους αιτούντες απόφασης μεταφοράς τους στο υπεύθυνο κράτος μέλος σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1351, παύει η παροχή συνθηκών υποδοχής των άρθρων 31 έως 34 του παρόντος σε κράτος μέλος άλλο από εκείνο στο οποίο υποχρεούνται να βρίσκονται οι αιτούντες σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1351. Ταυτόχρονα, ενημερώνεται για την απόφαση μεταφοράς η αρμόδια αρχή υποδοχής, η οποία διακόπτει τις συνθήκες υποδοχής σε περίπτωση που αυτές είχαν παρασχεθεί. Η διακοπή του δεύτερου εδαφίου τελεί υπό την επιφύλαξη της εξασφάλισης βιοτικού επιπέδου σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και το διεθνές δίκαιο. Ο αιτών ενημερώνεται από τις αρμόδιες αρχές υποδοχής για τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις του σχετικά με την απόφαση διακοπής. Κατά τα λοιπά, εφαρμόζεται το άρθρο 37 του παρόντος.

Άρθρο 36
Ιατροφαρμακευτική περίθαλψη
(Άρθρο 22 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Οι αρμόδιες αρχές υποδοχής, σε συνεργασία με τους κατά περίπτωση αρμόδιους κρατικούς φορείς, διεθνείς οργανισμούς και πιστοποιημένους κοινωνικούς φορείς, μεριμνούν για την παροχή στους αιτούντες, ανεξάρτητα από το κράτος μέλος στο οποίο υποχρεούνται να βρίσκονται σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1351, της απαραίτητης ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 33 του ν. 4368/2016 (Α΄ 21). Η παρεχόμενη ιατροφαρμακευτική περίθαλψη περιλαμβάνει, τουλάχιστον, τις πρώτες βοήθειες, την προληπτική ιατρική αγωγή, ιδίως εμβολιασμούς, ιατρικές εξετάσεις για λόγους δημόσιας υγείας και τη βασική θεραπευτική αντιμετώπιση ασθενειών, συμπεριλαμβανομένων των σοβαρών ψυχικών διαταραχών, καθώς και την αντιμετώπιση σοβαρών σωματικών παθήσεων που σχετίζονται με τη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία.
2. Τα ανήλικα τέκνα των αιτούντων και οι ανήλικοι αιτούντες λαμβάνουν την ίδια ιατροφαρμακευτική περίθαλψη που παρέχεται στους ημεδαπούς ανηλίκους. Η ιατροφαρμακευτική αυτή περίθαλψη, η οποία άρχισε προτού ενηλικιωθεί ο ανήλικος και θεωρείται αναγκαία, λαμβάνεται χωρίς διακοπή ή καθυστέρηση μετά την ενηλικίωση του ανηλίκου.
3. Όταν απαιτείται για ιατρικούς λόγους που βεβαιώνονται από δημόσιες μονάδες υγείας ή κατά περίπτωση από το αρμόδιο κλιμάκιο της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης, εξασφαλίζεται η απαραίτητη ιατρική ή άλλη συνδρομή, όπως η παροχή των απαραίτητων συσκευών αποκατάστασης και βοηθητικών ιατροτεχνολογικών συσκευών σε αιτούντες με ειδικές ανάγκες υποδοχής.
4. Για τις ανάγκες ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης, πρόσβασης στις υπηρεσίες υγείας, στην αγορά εργασίας και στην κοινωνική ασφάλιση, αποδίδεται στους αιτούντες διεθνή προστασία Προσωρινός Αριθμός Ασφάλισης και Υγειονομικής Περίθαλψης Αλλοδαπού (Π.Α.Α.Υ.Π.Α.). Ο Π.Α.Α.Υ.Π.Α. χορηγείται ταυτόχρονα με το δελτίο αιτούντος διεθνή προστασία και παραμένει ενεργός καθ’ όλη τη διάρκεια εξέτασης της αίτησης διεθνούς προστασίας. Ο κάτοχος του Π.Α.Α.Υ.Π.Α. έχει πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας βάσει του άρθρου 33 του ν. 4368/2016. Σε περίπτωση απόρριψης της αίτησης διεθνούς προστασίας για οποιονδήποτε από τους λόγους που αναφέρονται στον παρόντα νόμο, και η ισχύς της οποίας δεν έχει ανασταλεί, ο Π.Α.Α.Υ.Π.Α. απενεργοποιείται αυτόματα και ο δικαιούχος παύει να έχει πρόσβαση στις ανωτέρω υπηρεσίες. Κατ’ εξαίρεση, όταν η απορριπτική απόφαση της αίτησης διεθνούς προστασίας αφορά ασυνόδευτο ανήλικο, ο Π.Α.Α.Υ.Π.Α. παραμένει ενεργός έως την εκτέλεση της απόφασης επιστροφής ή την ενηλικίωση του ασυνόδευτου ανηλίκου, ο οποίος εξακολουθεί να έχει πρόσβαση στις ανωτέρω υπηρεσίες.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄
ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ Η ΔΙΑΚΟΠΗ ΥΛΙΚΩΝ ΣΥΝΘΗΚΩΝ ΥΠΟΔΟΧΗΣ

Άρθρο 37
Περιορισμός ή διακοπή των υλικών συνθηκών υποδοχής
(Άρθρο 23 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Στους αιτούντες που υποχρεούνται να βρίσκονται στη χώρα σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 17 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1351, οι αρμόδιες αρχές υποδοχής δύνανται, με απόφασή τους, να περιορίζουν ή να διακόπτουν το βοήθημα για τα καθημερινά έξοδα και σε ειδικά αιτιολογημένες περιπτώσεις, να περιορίζουν τις λοιπές υλικές συνθήκες υποδοχής, όταν ο αιτών:
α) εφόσον του παρέχεται στέγαση, εγκαταλείπει τον χώρο φιλοξενίας στον οποίο έχει παραπεμφθεί σύμφωνα με το άρθρο 21, χωρίς να ενημερώσει την κατά περίπτωση αρμόδια αρχή υποδοχής και χωρίς να λάβει την τυχόν απαιτούμενη άδεια ή εγκαταλείπει τη γεωγραφική περιοχή που έχει καθορισθεί κατά τo άρθρο 22, χωρίς να έχει λάβει τυχόν απαιτούμενη άδεια, ή διαφεύγει,
β) δεν συνεργάζεται με τις αρμόδιες αρχές, ή δεν συμμορφώνεται προς τις διαδικαστικές απαιτήσεις που ορίζονται από τις εν λόγω αρχές, ιδίως όταν δεν συμμορφώνεται με τις υποχρεώσεις δήλωσης στοιχείων, όπως διεύθυνσης κατοικίας ή διαμονής, συμβάσεων εργασίας που συνάπτει ή αυτοπρόσωπης παράστασης, ή δεν ανταποκρίνεται στις αιτήσεις παροχής πληροφοριών ή δεν προσέρχεται, στο πλαίσιο της διαδικασίας εξέτασης της αίτησής του για παροχή διεθνούς προστασίας, σε προσωπική συνέντευξη εντός της προθεσμίας που τάσσεται,
γ) έχει υποβάλει τη μεταγενέστερη αίτηση της περ. 19 του άρθρου 3 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348,
δ) έχει αποκρύψει οικονομικούς πόρους με σκοπό τη λήψη υλικών συνθηκών υποδοχής,
ε) δεν έχει συμμετάσχει σε υποχρεωτικές ενέργειες ένταξης του άρθρου 31, όταν αυτές παρέχονται ή διευκολύνονται από τις αρμόδιες αρχές, εκτός εάν η μη συμμετοχή οφείλεται σε λόγους που είναι πέραν του ελέγχου του αιτούντος,
στ) έχει παραβιάσει σοβαρά ή επανειλημμένα τους κανόνες λειτουργίας των Περιφερειακών Υπηρεσιών, διαταράσσοντας την ομαλή λειτουργία και τη συμβίωση των ατόμων σε αυτά ή όταν επιδεικνύει ιδιαίτερα βίαιη ή απειλητική συμπεριφορά.
Οι αρμόδιες αρχές υποδοχής εξετάζουν, μετά από αίτηση του αιτούντος, την επαναφορά ορισμένων ή όλων των υλικών συνθηκών υποδοχής που διακόπηκαν ή περιορίστηκαν, εφόσον πάψουν να υφίστανται οι περιστάσεις στις οποίες βασίστηκε η απόφαση περιορισμού ή διακοπής της παρ. 1, που επιβλήθηκε για τους λόγους που προβλέπονται στις περ. α), β) ή ε). Εάν δεν αποκατασταθούν όλες οι υλικές συνθήκες υποδοχής, οι αρμόδιες αρχές λαμβάνουν απόφαση, η οποία κοινοποιείται στον αιτούντα σε γλώσσα που κατανοεί.
2. Στην περ. στ) της παρ. 1 ενημερώνεται άμεσα ο οικείος αστυνομικός διευθυντής και προκειμένου περί των Γενικών Αστυνομικών Διευθύνσεων Αττικής και Θεσσαλονίκης, ο αρμόδιος για θέματα αλλοδαπών αστυνομικός διευθυντής, προκειμένου να διακριβώσει εάν συντρέχει περίπτωση εφαρμογής της κράτησης. Εφόσον πρόκειται για ασυνόδευτο ανήλικο, η αρμόδια αρχή υποδοχής οφείλει, πριν από την επιβολή της διακοπής της στέγασης, να απευθυνθεί στη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, προκειμένου να μεριμνήσει για την τοποθέτηση του ανηλίκου σε άλλο κατάλληλο πλαίσιο φιλοξενίας, εφόσον τούτο δικαιολογείται από τις περιστάσεις.
3. Η απόφαση για περιορισμό ή διακοπή παροχής των υλικών συνθηκών υποδοχής, λαμβάνεται από την αρμόδια αρχή υποδοχής σε ατομική και αντικειμενική βάση και είναι ειδικά και εμπεριστατωμένα αιτιολογημένη. Κατά τη λήψη της απόφασης του πρώτου εδαφίου, λαμβάνεται υπόψη η ειδική κατάσταση του προσώπου, ιδίως όταν πρόκειται για αιτούντες με ειδικές ανάγκες υποδοχής, τηρούμενης της αρχής της αναλογικότητας. Ο περιορισμός ή η διακοπή των υλικών συνθηκών υποδοχής δεν μπορεί να αφορά την πρόσβαση του αιτούντος σε ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και σε κάθε περίπτωση εξασφαλίζεται το επίπεδο διαβίωσης όλων των αιτούντων που επιβάλλει το δίκαιο της Ένωσης, συμπεριλαμβανομένου του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς και το διεθνές δίκαιο.
4. Οι υλικές συνθήκες υποδοχής δεν διακόπτονται ούτε περιορίζονται πριν κοινοποιηθεί στον αιτούντα η απόφαση της παρ. 3.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄
ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟΥΣ ΑΙΤΟΥΝΤΕΣ ΜΕ ΕΙΔΙΚΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ ΥΠΟΔΟΧΗΣ

Άρθρο 38
Αιτούντες με ειδικές ανάγκες υποδοχής και αξιολόγηση των ειδικών αναγκών υποδοχής
(Άρθρα 24 και 25 της Οδηγίας 2024/1346/ΕΕ)
1. Οι αρμόδιες αρχές λαμβάνουν υπόψη την ειδική κατάσταση των αιτούντων με ειδικές ανάγκες υποδοχής.
Ως αιτούντες που είναι πιθανότερο να έχουν ειδικές ανάγκες υποδοχής θεωρούνται όσοι εμπίπτουν σε οποιαδήποτε από τις ακόλουθες κατηγορίες:
α) ανήλικοι·
β) ασυνόδευτοι ανήλικοι·
γ) άτομα με αναπηρία·
δ) ηλικιωμένοι·
ε) έγκυες·
στ) γυναίκες και άνδρες ομοφυλόφιλοι, αμφιφυλόφιλοι, διεμφυλικά και διαφυλικά άτομα·
ζ) μονογονεϊκές οικογένειες με ανήλικα παιδιά·
η) θύματα εμπορίας ανθρώπων·
θ) άτομα με σοβαρές ασθένειες·
ι) άτομα με ψυχικές διαταραχές, συμπεριλαμβανομένης της διαταραχής μετατραυματικού στρες·
ια) άτομα που έχουν υποστεί βασανιστήρια, βιασμό ή άλλες σοβαρές μορφές ψυχολογικής, σωματικής ή σεξουαλικής βίας, για παράδειγμα θύματα έμφυλης βίας, ακρωτηριασμού των γυναικείων γεννητικών οργάνων, γάμου παιδιών ή καταναγκαστικού γάμου, ή βίας με σεξουαλικό, έμφυλο, ρατσιστικό ή θρησκευτικό κίνητρο.
2. Για την αποτελεσματική εφαρμογή της παρ. 1, οι αρμόδιες αρχές υποδοχής, στο απολύτως αναγκαίο χρονικό διάστημα από την υποβολή αίτησης παροχής διεθνούς προστασίας, εκτιμούν σε ατομική βάση κατά πόσον ο αιτών έχει ειδικές ανάγκες υποδοχής, με τη χρήση διερμηνείας, όπου απαιτείται. Η εκτίμηση διενεργείται κατά τον έλεγχο διαλογής σύμφωνα με το άρθρο 12 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1356 και μπορεί να ολοκληρωθεί εντός της προθεσμίας του άρθρου 20 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348. Όταν οι ειδικές ανάγκες υποδοχής καταστούν εμφανείς ή προκύπτουν σε μεταγενέστερο στάδιο της διαδικασίας παροχής διεθνούς προστασίας, οι αρμόδιες αρχές αξιολογούν και αντιμετωπίζουν τις εν λόγω ανάγκες κατά το στάδιο αυτό.
Η αξιολόγηση του πρώτου εδαφίου ξεκινά με τον προσδιορισμό των ειδικών αναγκών υποδοχής με βάση εμφανείς ενδείξεις ή τις δηλώσεις ή τη συμπεριφορά του αιτούντος ή, κατά περίπτωση, τις δηλώσεις των γονέων ή του εκπροσώπου του αιτούντος. Για την εκτίμηση δεν απαιτείται η έκδοση ατομικής διοικητικής πράξης.
Οι ειδικές ανάγκες υποδοχής των αιτούντων λαμβάνονται υπόψη καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας παροχής διεθνούς προστασίας και η εξέλιξη της κατάστασής τους παρακολουθείται συστηματικά.
3. Για τους σκοπούς της παρ. 2, το προσωπικό που αξιολογεί τις ειδικές ανάγκες υποδοχής σύμφωνα με το παρόν:
α) υποβάλλεται στην απαραίτητη εκπαίδευση για τον εντοπισμό και την κάλυψη ειδικών αναγκών υποδοχής, πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του, καθώς και σε διαρκή κατάρτιση, με μέριμνα του Τμήματος Διαδικασιών και Εκπαίδευσης της Διεύθυνσης Υποστήριξης της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης.
β) περιλαμβάνει στον φάκελο του αιτούντος πληροφορίες σχετικά με τη φύση των ειδικών αναγκών υποδοχής του αιτούντος, όπως περιγραφή των ορατών ενδείξεων ή των δηλώσεων ή της συμπεριφοράς του, καθώς και τα μέτρα που έχουν προσδιοριστεί για την αντιμετώπιση των εν λόγω αναγκών και τις αρχές που είναι αρμόδιες για την ικανοποίησή τους, και
γ) με την επιφύλαξη της προηγούμενης συγκατάθεσης του αιτούντος σύμφωνα με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2016/679 και το άρθρο 13 του Κώδικα Ιατρικής Δεοντολογίας (ν. 3418/2005, Α΄ 287), παραπέμπει τον αιτούντα σε κατάλληλο ιατρό ή σε ψυχολόγο για περαιτέρω εκτίμηση της ψυχολογικής και σωματικής του κατάστασης, εφόσον υπάρχουν ενδείξεις ότι η ψυχική ή σωματική του υγεία θα μπορούσε να επηρεάσει τις ανάγκες υποδοχής του. Όπου διαπιστώνεται δυσχέρεια κατανόησης της ελληνικής γλώσσας, παρέχεται διερμηνεία, ώστε να εξασφαλίζεται ότι ο αιτών είναι σε θέση να επικοινωνεί με το ιατρικό προσωπικό.
4. Η Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης, η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, η Υπηρεσία Ασύλου και οι φορείς που παρέχουν υπηρεσίες στους αιτούντες διεθνή προστασία ενημερώνουν άμεσα το Εθνικό Σύστημα Αναγνώρισης και Παραπομπής Θυμάτων Εμπορίας Ανθρώπων, σύμφωνα με τα άρθρα 76 και 79 του ν. 4781/2021 (Α΄ 31), εφόσον εντοπίζονται θύματα εμπορίας ανθρώπων, και το Εθνικό Σύστημα Καταγραφής και Παρακολούθησης Αναφορών περιστατικών κακοποίησης ανηλίκων του άρθρου 9 του ν. 4837/2021 (Α΄ 178), εφόσον εντοπίζονται θύματα κακοποίησης.
5. Μόνον αιτούντες με ειδικές ανάγκες υποδοχής μπορούν να επωφελούνται της ειδικής στήριξης που παρέχεται σύμφωνα με το παρόν Μέρος.
6. Η εκτίμηση που προβλέπεται στο πρώτο εδάφιο της παρ. 2 ισχύει με την επιφύλαξη της εκτίμησης των αναγκών διεθνούς προστασίας βάσει του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1347.

Άρθρο 39
Ανήλικοι
(Άρθρο 26 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου, ιδίως υπό τη μορφή ενός επαρκούς επιπέδου διαβίωσης για τη σωματική, ψυχική, διανοητική, ηθική και κοινωνική του ανάπτυξη, αποτελεί πρωταρχικό μέλημα των αρμόδιων αρχών κατά την εφαρμογή των διατάξεων του παρόντος Μέρους. Για την εκτίμηση του βέλτιστου συμφέροντος του ανηλίκου, λαμβάνονται υπόψη ιδίως:
α) η δυνατότητα οικογενειακής επανένωσης,
β) η ποιότητα ζωής και η κοινωνική ανάπτυξη του ανηλίκου, ιδιαίτερα σε συνάρτηση με το υπόβαθρο του ανηλίκου και την ανάγκη για σταθερότητα και συνέχεια της φροντίδας,
γ) ζητήματα ασφάλειας και προστασίας, ιδίως εάν υπάρχει κίνδυνος να καταστεί ο ανήλικος θύμα οποιασδήποτε μορφής βίας ή εκμετάλλευσης, συμπεριλαμβανομένης της εμπορίας ανθρώπων, και
δ) οι απόψεις του ανηλίκου ανάλογα με την ηλικία και την ωριμότητά του.
Για την αξιολόγηση και τον καθορισμό του βέλτιστου συμφέροντος χρησιμοποιούνται οι προτυποποιημένες διαδικασίες και τα έντυπα της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου.
2. Οι ανήλικοι έχουν πρόσβαση σε δραστηριότητες ελεύθερου χρόνου, συμπεριλαμβανομένων των παιχνιδιών και των ψυχαγωγικών δραστηριοτήτων που αρμόζουν στην ηλικία τους, και σε υπαίθριες δραστηριότητες εντός των χώρων και των κέντρων φιλοξενίας, καθώς και σε εκπαιδευτικό υλικό, όπου χρειάζεται.
3. Οι ανήλικοι που είναι θύματα κάθε μορφής κακοποίησης, παραμέλησης, εκμετάλλευσης, βασανιστηρίων ή σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή που έχουν υποφέρει από ένοπλες συγκρούσεις, έχουν πρόσβαση σε υπηρεσίες αποκατάστασης και σε κατάλληλη φροντίδα της ψυχικής υγείας τους, καθώς και σε εξειδικευμένη θεραπεία, εφόσον απαιτείται. Οι ανήλικοι αιτούντες ή τα ανήλικα τέκνα των αιτούντων διαμένουν με τους γονείς τους, τα ανήλικα άγαμα αδέλφια τους ή με τον ενήλικο συγγενή που έχει την ευθύνη τους, εφόσον αυτό είναι προς το βέλτιστο συμφέρον των εν λόγω ανηλίκων.
4. Τα πρόσωπα που εργάζονται με ανηλίκους, συμπεριλαμβανομένων των εκπροσώπων και των προσώπων που είναι κατάλληλα να ενεργούν προσωρινά ως εκπρόσωποι, σύμφωνα με το άρθρο 40, α) δεν πρέπει να έχουν καταδικαστεί για εγκλήματα σε βάρος παιδιών, ούτε για εγκλήματα που εγείρουν σοβαρές αμφιβολίες ως προς την ικανότητά τους να αναλάβουν ρόλο ευθύνης έναντι ανηλίκων, β) λαμβάνουν αρχική και συνεχή κατάλληλη κατάρτιση σχετικά με τα δικαιώματα και τις ανάγκες των ανηλίκων, συμπεριλαμβανομένων όσων αφορούν τυχόν ισχύοντα πρότυπα προστασίας των παιδιών, και γ) δεσμεύονται από τους κανόνες εμπιστευτικότητας που προβλέπονται στη νομοθεσία σε σχέση με τις πληροφορίες που λαμβάνουν κατά τη διάρκεια της εργασίας τους.

Άρθρο 40
Ασυνόδευτοι και χωρισμένοι ανήλικοι
(Άρθρο 27 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Όταν υποβάλλεται αίτηση διεθνούς προστασίας από πρόσωπο που δηλώνει ασυνόδευτος ανήλικος, ή τεκμαίρεται ως τέτοιος βάσει αντικειμενικών στοιχείων, όπως η εμφανής ανηλικότητα, η αρμόδια αρχή υποδοχής ή η Υπηρεσία Ασύλου (αρχές ασύλου και υποδοχής) κατά περίπτωση, ενημερώνει αμελλητί τη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας προκειμένου να ορίσει επίτροπο το συντομότερο δυνατόν και το αργότερο εντός δεκαπέντε (15) εργάσιμων ημερών από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης διεθνούς προστασίας, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 64. Μέχρι τον ορισμό επιτρόπου, η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, σε συνεργασία με τις αρμόδιες αρχές ασύλου και υποδοχής, ορίζει κατάλληλο πρόσωπο που ενεργεί ως προσωρινός εκπρόσωπος του ανηλίκου, σύμφωνα με το άρθρο 72. Ο προσωρινός εκπρόσωπος μπορεί να αναλάβει, κατά μέγιστο, έως τριάντα (30) ανηλίκους ταυτόχρονα, με την επιφύλαξη της παρ. 7 του παρόντος που εφαρμόζεται αναλόγως.
2. Οι αρμόδιες αρχές, σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας, ενημερώνουν τον προσωρινό εκπρόσωπο για την παρουσία ασυνόδευτου ανηλίκου που πρόκειται να υποβάλει αίτηση διεθνούς προστασίας, προκειμένου να τον συνδράμει, καθώς και για κάθε σχετικό περιστατικό που αφορά τον ανήλικο. Οι ανωτέρω αρχές που λειτουργούν ως φορείς αναγγελίας ενημερώνουν τον ανήλικο αμέσως ότι κατάλληλο πρόσωπο έχει αναλάβει προσωρινά την εκπροσώπησή του, καθώς και για τον τρόπο υποβολής παραπόνου ή καταγγελίας κατά του προσωρινού εκπροσώπου, σύμφωνα με τα άρθρα 72 και 75.
3. Νομικά ή φυσικά πρόσωπα των οποίων τα συμφέροντα συγκρούονται ή θα μπορούσαν δυνητικά να έρθουν σε σύγκρουση με εκείνα των ασυνόδευτων ανηλίκων δεν ορίζονται ως εκπρόσωποι ή προσωρινοί εκπρόσωποι.
4. Ο εκπρόσωπος ή ο προσωρινός εκπρόσωπος συναντάται με τον ασυνόδευτο ανήλικο και λαμβάνει υπόψη τις απόψεις του ανηλίκου σχετικά με τις ανάγκες του για να διασφαλίσει το βέλτιστο συμφέρον του και τη συνολική ευημερία του. Ο εκπρόσωπος ή ο προσωρινός εκπρόσωπος αλλάζει μόνο όταν αυτό είναι αναγκαίο.
5. Με την έκδοση της πράξης ορισμού επιτρόπου, το Τμήμα Θεσμικής Προστασίας και Επιτροπείας της Διεύθυνσης Προστασίας Ασυνόδευτων Ανηλίκων της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας ενημερώνει τις αρμόδιες αρχές καταχώρισης για τον ορισμό επίτροπου για τον συγκεκριμένο ανήλικο, και τα καθήκοντα του προσωρινού εκπροσώπου του δεύτερου εδαφίου της παρ. 1 παύουν αυτοδικαίως. Οι αρμόδιες αρχές ασύλου και υποδοχής, ενεργώντας ως φορείς αναγγελίας της περ. ιβ) του άρθρου 50, ενημερώνουν αμέσως τον ανήλικο ότι έχει οριστεί επίτροπος γι’ αυτόν, καθώς και για τον τρόπο υποβολής παραπόνου ή καταγγελίας κατά του επιτρόπου υπό συνθήκες εμπιστευτικότητας και ασφάλειας με τρόπο κατάλληλο για την ηλικία του και με τρόπο που διασφαλίζει ότι ο ανήλικος κατανοεί τις πληροφορίες αυτές, όπως προβλέπεται στο άρθρο 75. Για κάθε ένα παιδί ο επίτροπος αναθέτει αμελλητί τα επιτροπικά καθήκοντα σε κατάλληλο φυσικό πρόσωπο, τον εντεταλμένο επιτροπείας του άρθρου 66, και ενημερώνει σχετικά εντός τριών (3) ημερών τη Μονάδα Θεσμικής Προστασίας της Γενικής Γραμματείας Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας και τον φορέα αναγγελίας. Ο εντεταλμένος επιτροπείας επιφορτίζεται με αναλογικό και περιορισμένο αριθμό ασυνόδευτων ανηλίκων σύμφωνα με την παρ. 3 του άρθρου 66, προκειμένου να διασφαλιστεί ότι είναι σε θέση να εκτελεί αποτελεσματικά τα καθήκοντά του. Οι αρχές του δεύτερου εδαφίου της παρούσας ενημερώνουν τον εντεταλμένο επιτροπείας του ανηλίκου για τα πραγματικά περιστατικά, τα έγγραφα και άλλες πληροφορίες που αφορούν τον ανήλικο.
6. Εάν προκύπτει αμφιβολία σχετικά με την ανηλικότητα του αιτούντος, εκκινεί διαδικασία διαπίστωσης ηλικίας, σύμφωνα με το άρθρο 25 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348 και την απόφαση της παρ. 4 του άρθρου 153, με μέριμνα της αποφαινόμενης αρχής της περ. α) του άρθρου 95. Τα καθήκοντα του επιτρόπου και των προσώπων που είναι κατάλληλα να ενεργούν προσωρινά ως εκπρόσωποι παύουν να ισχύουν όταν ο αιτών δεν είναι πλέον ασυνόδευτος ανήλικος ή όταν οι αρμόδιες αρχές, μετά την εκτίμηση της ηλικίας, κρίνουν ότι ο αιτών δεν είναι ανήλικος.
7. Στα σχέδια έκτακτης ανάγκης που αναφέρονται στο άρθρο 45, περιλαμβάνονται μέτρα που λαμβάνονται για να εξασφαλιστεί ο ορισμός επιτρόπων και των προσώπων που είναι κατάλληλα να ενεργούν προσωρινά ως εκπρόσωποι σύμφωνα με το παρόν άρθρο σε περίπτωση δυσανάλογου αριθμού αιτήσεων που υποβάλλονται από ασυνόδευτους ανηλίκους. Όταν η εφαρμογή των μέτρων αυτών είναι ανεπαρκής για την αντιμετώπιση δυσανάλογου αριθμού αιτήσεων που υποβάλλονται από ασυνόδευτους ανηλίκους, ή σε άλλες εξαιρετικές περιπτώσεις, ο ορισμός επιτρόπου μπορεί να καθυστερήσει έως δέκα (10) εργάσιμες ημέρες, και ο αριθμός των ασυνόδευτων ανηλίκων ανά εντεταλμένο επιτροπείας, υπό την επιφύλαξη τυχόν άλλων ρυθμίσεων δυνάμει της παρ. 4 του άρθρου 66, μπορεί να αυξηθεί σε έως και πενήντα (50) ασυνόδευτους ανηλίκους. Κατά την εφαρμογή των προβλεπόμενών για τους ανηλίκους μέτρων, η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας ενημερώνει σχετικά την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο.
8. Η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας εποπτεύει την ορθή εκτέλεση των καθηκόντων των επιτρόπων και των προσωρινών εκπροσώπων κατά τα άρθρα 73 έως 77.
9. Οι ανήλικοι, με την άφιξή τους, απολαμβάνουν ειδικές συνθήκες υποδοχής και με μέριμνα της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης μεταφέρονται σε διακριτό από ενηλίκους χώρο εντός των Κέντρων Υποδοχής και Ταυτοποίησης ή των Κλειστών Ελεγχόμενων Δομών. Η Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας μεριμνά ώστε οι ασυνόδευτοι ανήλικοι, από τη στιγμή που γίνονται δεκτοί στην ελληνική επικράτεια έως τη στιγμή που τυχόν υποχρεωθούν να εγκαταλείψουν την χώρα, να φιλοξενούνται:
α) μαζί με ενήλικους συγγενείς ή οικεία πρόσωπα, σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 86,
β) από ανάδοχη οικογένεια, σύμφωνα με τον ν. 4538/2018 (Α΄ 85),
γ) σε Δομές Μακροχρόνιας Φιλοξενίας των άρθρων 80 και 81 ή Δομές Επείγουσας Φιλοξενίας του άρθρου 88,
δ) σε περιφερειακές υπηρεσίες της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης σε ασφαλείς ζώνες για ανηλίκους του άρθρου 82,
ε) σε άλλου είδους καταλύματα κατάλληλα για ανηλίκους.
Ασυνόδευτοι ανήλικοι ηλικίας δεκαέξι (16) ετών ή άνω δύνανται, κατ΄ εξαίρεση, να τοποθετούνται σε δομές όπου φιλοξενούνται ενήλικοι αιτούντες, κατόπιν ατομικής αξιολόγησης, εάν αυτό είναι προς το βέλτιστο συμφέρον τους, σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 39. Τα αδέλφια δύνανται να παραμένουν μαζί, εφόσον αυτό εξυπηρετεί το βέλτιστο συμφέρον τους, ή σε δομές της περ. γ) του δευτέρου εδαφίου του παρόντος που βρίσκονται σε γεωγραφική εγγύτητα, αν λόγω ηλικιακής διαφοράς και φύλου ή απουσίας επαρκών θέσεων φιλοξενίας σε μια δομή, δεν είναι δυνατή η από κοινού φιλοξενία τους. Οι μεταβολές στη στέγαση των ασυνόδευτων ανηλίκων περιορίζονται στο ελάχιστο.
10. Οι αρμόδιες κατά περίπτωση αρχές αναζητούν τα μέλη της οικογένειας του ασυνόδευτου ανηλίκου, με τη βοήθεια διεθνών ή άλλων σχετικών οργανώσεων, το συντομότερο δυνατόν αφότου εκφραστεί η πρόθεση να κατατεθεί η αίτηση διεθνούς προστασίας, λαμβάνοντας υπόψη το βέλτιστο συμφέρον του ασυνόδευτου ανηλίκου. Όταν πιθανολογείται ότι θα κινδυνεύσει η ζωή ή η ακεραιότητα του ανηλίκου ή των στενών συγγενών του, ιδίως εάν οι εν λόγω συγγενείς διαμένουν στη χώρα καταγωγής, διασφαλίζεται ότι η συλλογή, επεξεργασία και διαβίβαση των πληροφοριών που αφορούν τα εν λόγω πρόσωπα γίνεται εμπιστευτικά, ώστε να μην διακυβεύεται η ασφάλειά τους.
11. Οι εγγυήσεις των παρ. 2 έως 6 εφαρμόζονται και στην περίπτωση που ως εκπρόσωπος του ασυνόδευτου ανηλίκου ενεργεί ο επίτροπος ή αυτός που έχει οριστεί για να ασκεί την επιμέλεια του ανηλίκου από τον Εισαγγελέα ή το Δικαστήριο.

Άρθρο 41
Θύματα βασανιστηρίων και βίας
(Άρθρο 28 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Τα πρόσωπα που έχουν υποστεί εμπορία ανθρώπων, βασανιστήρια, βιασμό ή άλλες σοβαρές πράξεις ψυχολογικής, σωματικής ή σεξουαλικής βίας, συμπεριλαμβανομένης της βίας που διαπράττεται με σεξουαλικό, έμφυλο, ρατσιστικό ή θρησκευτικό κίνητρο, λαμβάνουν την αναγκαία ιατρική και ψυχολογική θεραπεία και φροντίδα το συντομότερο δυνατό, συμπεριλαμβανομένων υπηρεσιών αποκατάστασης και παροχής στήριξης, όπου απαιτείται, για τη ζημία που προκλήθηκε από τις εν λόγω πράξεις. Στα πρόσωπα αυτά παρέχεται, όπου απαιτείται, διερμηνεία.
2. Το προσωπικό των φορέων που ασχολείται με υποθέσεις θυμάτων βασανιστηρίων, βιασμού ή άλλων σοβαρών πράξεων βίας, διαθέτει και συνεχίζει να λαμβάνει κατάλληλη κατάρτιση σχετικά με τη διαχείριση των εν λόγω υποθέσεων και έχει καθήκον εχεμύθειας για τα προσωπικά δεδομένα των οποίων λαμβάνει γνώση κατά την εκτέλεση των καθηκόντων του ή επ’ ευκαιρία εκτέλεσης αυτών.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄
ΠΡΟΣΦΥΓΗ

Άρθρο 42
Προσφυγές
(Άρθρο 29 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Κατά των αποφάσεων που αφορούν στην αποκατάσταση, την ανάκληση ή τον περιορισμό των παροχών δυνάμει του παρόντος Μέρους, των αποφάσεων μη χορήγησης της άδειας που αναφέρεται στην παρ. 4 του άρθρου 22 ή των αποφάσεων του άρθρου 23, ο αιτών διεθνή προστασία, παράλληλα με τα δικαιώματα που έχει σύμφωνα με τον Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν. 2690/1999, Α’ 45), μπορεί να υποβάλλει, εντός προθεσμίας πέντε (5) ημερών από τη γνωστοποίηση σε αυτόν της απόφασης που απορρίπτει την αίτησή του ή από τη σιωπηρή απόρριψη, αντιρρήσεις ενώπιον του Προέδρου ή του υπ’ αυτού οριζόμενου Πρωτοδίκη του Διοικητικού Πρωτοδικείου, στην περιφέρεια του οποίου βρίσκεται η περιφερειακή υπηρεσία της Υπηρεσία Υποδοχής και Ταυτοποίησης όπου διαμένει προσωρινά.
2. Οι αντιρρήσεις πρέπει να διαλαμβάνουν συγκεκριμένους λόγους, μπορούν δε να προβληθούν και προφορικώς, οπότε συντάσσεται συναφώς, από τον γραμματέα, σχετική έκθεση. Ως προς την εκδίκαση αυτών, εφαρμόζονται αναλόγως η περ. γ) της παρ. 2 του άρθρου 27 και της παρ. 1 του άρθρου 204 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας (ν. 2717/1999, Α΄ 97). Οι ισχυρισμοί που προβάλλονται κατά τη διαδικασία αυτή, πρέπει να αποδεικνύονται παραχρήμα. Ο αρμόδιος δικαστής κατά την παρ. 1 εκδίδει αμέσως την απόφασή του για τις αντιρρήσεις, την οποία διατυπώνει συνοπτικώς στο τηρούμενο πρακτικό. Αντίγραφο του πρακτικού αυτού επιδίδεται με επιμέλεια του αιτούντος στον Διοικητή της οικείας περιφερειακής υπηρεσίας της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης όπου διαμένει προσωρινά ο αιτών.
3. Η απόφαση για τις αντιρρήσεις δεν υπόκειται σε κανένα ένδικο μέσο και μπορεί να ανακληθεί ύστερα από αίτηση των διαδίκων, αν η αίτηση ανάκλησης στηρίζεται σε νέα στοιχεία, κατ’ ανάλογη εφαρμογή της παρ. 6 του άρθρου 205 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας.
4. Σε περίπτωση προσφυγής ενώπιον Δικαστηρίου, οι αιτούντες λαμβάνουν δωρεάν νομική συνδρομή και εκπροσώπηση υπό τους όρους και τις προϋποθέσεις του ν. 3226/2004 (Α’ 24).

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΣΤ΄
ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗ ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑΤΙΚΟΤΗΤΑΣ ΤΟΥ ΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ ΥΠΟΔΟΧΗΣ

Άρθρο 43
Αρμόδιες αρχές
(Άρθρο 30 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
Η Γενική Γραμματεία Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου κοινοποιεί στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή τις αρχές που είναι αρμόδιες για την εκπλήρωση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τον παρόντα νόμο, καθώς και οποιαδήποτε αλλαγή της ταυτότητας των εν λόγω αρχών.

Άρθρο 44
Σύστημα προσανατολισμού, παρακολούθησης και ελέγχου
(Άρθρο 31 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
Η Γενική Γραμματεία Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου είναι υπεύθυνη για την οργάνωση και διαχείριση του συστήματος υποδοχής αιτούντων άσυλο σύμφωνα με το παρόν Μέρος και θεσπίζει τους αναγκαίους μηχανισμούς για να εξασφαλίζει την καθιέρωση κατάλληλου προσανατολισμού, παρακολούθησης και ελέγχου του επιπέδου των συνθηκών υποδοχής. Για τον σκοπό αυτό λαμβάνει υπόψη τα διαθέσιμα, μη δεσμευτικά επιχειρησιακά πρότυπα, δείκτες, κατευθυντήριες γραμμές ή βέλτιστες πρακτικές όσον αφορά τις συνθήκες υποδοχής που αναπτύσσονται από τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο σύμφωνα με το άρθρο 13 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2303 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 15ης Δεκεμβρίου 2021 σχετικά με τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο και την κατάργηση του κανονισμού (ΕΕ) 439/2010 (L 468 της 30.12.2021).

Άρθρο 45
Σχεδιασμός μέτρων έκτακτης ανάγκης
(Άρθρο 32 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Η Γενική Γραμματεία Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο, σε συνεργασία με τη Γενική Γραμματεία Ευάλωτων Πολιτών και Θεσμικής Προστασίας και τη Γενική Γραμματεία Μεταναστευτικής Πολιτικής του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, καταρτίζει σχέδιο έκτακτης ανάγκης, κατόπιν διαβούλευσης με τις τοπικές και περιφερειακές αρχές, την κοινωνία των πολιτών και διεθνείς οργανισμούς, κατά περίπτωση. Το σχέδιο έκτακτης ανάγκης ορίζει τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν ώστε να διασφαλίζεται η κατάλληλη υποδοχή των αιτούντων σύμφωνα με το παρόν Μέρος, όταν η χώρα αντιμετωπίζει δυσανάλογο αριθμό αιτούντων διεθνή προστασία, συμπεριλαμβανομένων των ασυνόδευτων ανηλίκων. Το σχέδιο έκτακτης ανάγκης περιλαμβάνει επίσης μέτρα για την αντιμετώπιση των καταστάσεων που αναφέρονται στην περ. β) της παρ. 9 του άρθρου 34 , το συντομότερο δυνατόν.
2. Το σχέδιο έκτακτης ανάγκης της παρ. 1 λαμβάνει υπόψη τις ειδικές εθνικές περιστάσεις, με βάση το υπόδειγμα του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο, και κοινοποιείται σε αυτόν. Το εν λόγω σχέδιο επανεξετάζεται, όταν απαιτείται λόγω μεταβολής των συνθηκών, και τουλάχιστον ανά τριετία. Κάθε επικαιροποίησή του κοινοποιείται στον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο. Η Γενική Γραμματεία Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο ενημερώνει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και τον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο κάθε φορά που ενεργοποιείται το οικείο σχέδιο έκτακτης ανάγκης.
3. Η Γενική Γραμματεία Υποδοχής Αιτούντων Άσυλο παρέχει στον Οργανισμό της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο, κατόπιν αιτήματός του, πληροφορίες σχετικά με τα οικεία σχέδια έκτακτης ανάγκης που αναφέρονται στην παρ. 1, και, εάν απαιτείται, επικουρείται από αυτόν κατά την κατάρτιση και επανεξέταση του σχεδίου έκτακτης ανάγκης.

Άρθρο 46
Προσωπικό και πόροι
(Άρθρο 33 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346)
1. Οι αρμόδιες αρχές που είναι υπεύθυνες για την εφαρμογή του παρόντος, διασφαλίζουν με κάθε πρόσφορο μέσο ότι το προσωπικό τους λαμβάνει την απαραίτητη κατάρτιση και συνεχή επιμόρφωση σχετικά με τις ανάγκες των αιτούντων, συμπεριλαμβανομένων των ανηλίκων. Η εκπαίδευση αυτή περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, τα σχετικά βασικά τμήματα του εκπαιδευτικού προγράμματος του Οργανισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Άσυλο που αφορούν στις συνθήκες υποδοχής, καθώς και τη χρήση του εξειδικευμένου εργαλείου του εν λόγω Οργανισμού για τον εντοπισμό αιτούντων με ειδικές ανάγκες.
2. Η κατανομή των αναγκαίων πόρων, συμπεριλαμβανομένων του απαιτούμενου προσωπικού, μεταφραστών και διερμηνέων, για την εφαρμογή του παρόντος Μέρους, λαμβάνει χώρα σύμφωνα με τις εποχικές διακυμάνσεις του αριθμού των αιτούντων.

Άρθρο 47
Εξουσιοδοτικές διατάξεις
1. Με απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου εκδίδεται Γενικός Κανονισμός Λειτουργίας, με τον οποίο ρυθμίζονται οι βασικές αρχές λειτουργίας των Περιφερειακών Υπηρεσιών της Υπηρεσίας Υποδοχής και Ταυτοποίησης.
2. Με απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου καθορίζονται οι ειδικότεροι όροι αναφορικά με την κατανομή των αιτούντων σε μια γεωγραφική περιοχή, σύμφωνα με το άρθρο 22.
3. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης και Μετανάστευσης και Ασύλου προβλέπονται οι ειδικότεροι όροι και λεπτομέρειες σχετικά με τα μαθήματα γλωσσών και την επαγγελματική κατάρτιση σύμφωνα με το άρθρο 31.
4. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Μετανάστευσης και Ασύλου και Προστασίας του Πολίτη καθορίζονται οι ειδικότεροι όροι εφαρμογής των εναλλακτικών της κράτησης μέτρων σύμφωνα με την παρ. 2 του άρθρου 24.
5. Με απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, σε δεόντως αιτιολογημένες περιπτώσεις, μπορούν, κατ’ εξαίρεση, να θεσπίζονται ειδικότεροι όροι, σύμφωνα με την παρ. 9 του άρθρου 34, για την παροχή υλικών συνθηκών υποδοχής διαφορετικών από τις προβλεπόμενες στο άρθρο 33.
6. Με κοινή απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου και των συναρμόδιων Υπουργών, όπου απαιτείται, δύνανται να καθορίζονται οι όροι, οι προϋποθέσεις, οι διαδικασίες και κάθε αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με:
α) την υλοποίηση στεγαστικών προγραμμάτων και εν γένει προγραμμάτων παροχής υλικών συνθηκών υποδοχής και οικονομικού βοηθήματος,
β) τη συγκέντρωση, καταγραφή, διαχείριση και παρακολούθηση αιτημάτων στέγασης για την ομαλή εκτέλεση των στεγαστικών προγραμμάτων,
γ) τη μίσθωση καταλυμάτων, τις τεχνικές προδιαγραφές, τις εγκαταστάσεις και τον απαραίτητο εξοπλισμό για την ομαλή εκτέλεση των στεγαστικών προγραμμάτων,
δ) τη διαχείριση, λειτουργία και συντήρηση θέσεων στέγασης για την ομαλή εκτέλεση των στεγαστικών προγραμμάτων,
ε) την εγκατάσταση και την αποχώρηση των ωφελούμενων στεγαστικών προγραμμάτων από θέσεις στέγασης,
στ) τους κανόνες διαμονής και συμβίωσης σε θέσεις στέγασης στο πλαίσιο στεγαστικών προγραμμάτων,
ζ) την παροχή υπηρεσιών υποδοχής, υλικών και γενικών, στους διαμένοντες σε θέσεις στέγασης των στεγαστικών προγραμμάτων,
η) την παροχή, τη διακοπή και τον περιορισμό των υλικών συνθηκών υποδοχής όσον αφορά τα εν λόγω στεγαστικά προγράμματα,
θ) την εποπτεία από την αρμόδια αρχή υποδοχής της πληρότητας και ποιότητας των παρεχόμενων συνθηκών υποδοχής στα εν λόγω στεγαστικά προγράμματα, καθώς και κάθε άλλο συναφές με τα παραπάνω ζητήματα.
7. Με κοινή απόφαση των Υπουργών Υγείας και Μετανάστευσης και Ασύλου ορίζεται κάθε αναγκαία λεπτομέρεια σχετικά με την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη και την πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας σύμφωνα με το άρθρο 36.