Άρθρο 3
Πεδίο εφαρμογής
(άρθρο 2 της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225)
- Οι διατάξεις του παρόντος νόμου εφαρμόζονται στις συμβάσεις πίστωσης που συνάπτονται με καταναλωτές.
- Από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος νόμου εξαιρούνται:
α) οι συμβάσεις πίστωσης που εξασφαλίζονται με εμπράγματη ασφάλεια επί ακινήτου,
β) οι συμβάσεις πίστωσης σκοπός των οποίων είναι η απόκτηση ή διατήρηση εμπραγμάτων δικαιωμάτων επί εγγείου ιδιοκτησίας ή επί υπάρχοντος ή υπό κατασκευή κτιρίου, συμπεριλαμβανομένων των εγκαταστάσεων για εμπορική, επιχειρηματική ή επαγγελματική χρήση,
γ) οι συμβάσεις πίστωσης που αφορούν συνολικό ποσό πίστωσης μεγαλύτερο των εκατό χιλιάδων (100.000) ευρώ, με την επιφύλαξη της παρ. 4,
δ) οι συμβάσεις πίστωσης που χορηγούνται από εργοδότες στους εργαζομένους τους ως δευτερεύουσα δραστηριότητα, είτε άτοκα είτε με συνολικά ετήσια ποσοστά επιβάρυνσης, τα οποία είναι χαμηλότερα από εκείνα που επικρατούν στην αγορά και τα οποία δεν προσφέρονται στο ευρύ κοινό,
ε) οι συμβάσεις πίστωσης, οι οποίες συνάπτονται με επιχειρήσεις επενδύσεων κατά την έννοια της υποπερ. α) της περ. 1 του άρθρου 4 του ν. 4514/2018 (Α΄ 14) ή με πιστωτικά ιδρύματα κατά την έννοια του σημείου 1 της παρ. 1 του άρθρου 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 575/2013 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 26ης Ιουνίου 2013, σχετικά με τις απαιτήσεις προληπτικής εποπτείας για πιστωτικά ιδρύματα και επιχειρήσεις επενδύσεων και την τροποποίηση του κανονισμού (ΕΕ) 648/2012 (L 176), με σκοπό την παροχή της δυνατότητας σε επενδυτή να διενεργήσει συναλλαγή όσον αφορά ένα ή περισσότερα από τα χρηματοπιστωτικά μέσα που απαριθμούνται στο Τμήμα Γ΄ του Παραρτήματος Ι του ν. 4514/2018, όταν η επιχείρηση επενδύσεων ή το πιστωτικό ίδρυμα που χορηγεί την πίστωση συμμετέχει στην εν λόγω συναλλαγή,
στ) οι συμβάσεις πίστωσης που απορρέουν από διακανονισμό που επιτεύχθηκε ενώπιον δικαστηρίου ή άλλης δημόσιας αρχής,
ζ) οι συμβάσεις μίσθωσης ή χρηματοδοτικής μίσθωσης στις οποίες ούτε η ίδια η σύμβαση ούτε τυχόν άλλη αυτοτελής σύμβαση ορίζουν υποχρέωση ή δικαίωμα αγοράς του αντικειμένου της σύμβασης,
η) οι συμβάσεις πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών με πίστωση του τιμήματος στις οποίες σωρευτικά και με την επιφύλαξη της παρ. 3:
ηα) η πίστωση προσφέρεται από τον ίδιο τον προμηθευτή αγαθών ή τον πάροχο και όχι από τρίτο,
ηβ) το τίμημα καταβάλλεται άτοκα και χωρίς άλλες επιβαρύνσεις, εκτός από την καταβολή του νόμιμου τόκου υπερημερίας σε περίπτωση υπερημερίας,
ηγ) το τίμημα εξοφλείται στο σύνολό του εντός πενήντα (50) ημερολογιακών ημερών από την παράδοση του αγαθού ή την παροχή της υπηρεσίας,
θ) οι συμβάσεις πίστωσης με τις οποίες συμφωνείται η εξόφληση υπάρχουσας οφειλής σε μεταγενέστερο χρόνο, χωρίς οποιαδήποτε επιβάρυνση,
ι) οι συμβάσεις πίστωσης στο πλαίσιο των οποίων ο καταναλωτής υποχρεούται να χορηγήσει ενέχυρο στον πιστωτικό φορέα και η ευθύνη του περιορίζεται αποκλειστικά στο εν λόγω ενέχυρο,
ια) οι συμβάσεις πίστωσης που:
ιαα) χορηγούνται σε περιορισμένο κοινό, βάσει νόμου, για σκοπούς κοινής ωφελείας, και ιββ) είναι άτοκες ή έχουν χρεωστικό επιτόκιο χαμηλότερο από αυτό που επικρατεί στην αγορά ή άλλους όρους, οι οποίοι είναι πιο ευνοϊκοί για τον καταναλωτή από αυτούς που επικρατούν στην αγορά,
ιβ) οι συμβάσεις πίστωσης που είναι σε ισχύ την 20ή.11.2026, με την επιφύλαξη των παρ. 1 και 2 του άρθρου 64.
- Κατά παρέκκλιση της περ. η) της παρ. 2, εξαιρούνται από το πεδίο εφαρμογής του παρόντος οι συμβάσεις πώλησης αγαθών ή παροχής υπηρεσιών με πίστωση του τιμήματος, οι οποίες συνάπτονται από απόσταση κατά την έννοια της παρ. 1 του άρθρου 3 του ν. 2251/1994 (Α΄ 191), από προμηθευτές αγαθών ή παρόχους υπηρεσιών που αποτελούν επιπρόσθετα παρόχους υπηρεσιών της κοινωνίας των πληροφοριών κατά την έννοια της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 2 του π.δ. 81/2018 (Α΄ 151), οι οποίοι δεν είναι πολύ μικρές, μικρές ή μεσαίες επιχειρήσεις κατά την έννοια της Σύστασης 2003/361/ΕΚ της Επιτροπής, της 6ης Μαΐου 2003, σχετικά με τον ορισμό των πολύ μικρών, των μικρών και των μεσαίων επιχειρήσεων (L 124) εφόσον συντρέχουν σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις:
α) η πίστωση δεν παρέχεται από τρίτον, ούτε τρίτος αποκτά τις απαιτήσεις από τη σύμβαση πίστωσης,
β) το τίμημα καταβάλλεται άτοκα και χωρίς άλλες επιβαρύνσεις, εκτός από την καταβολή του νόμιμου τόκου υπερημερίας σε περίπτωση υπερημερίας και
γ) το τίμημα εξοφλείται στο σύνολό του εντός δεκατεσσάρων (14) ημερολογιακών ημερών από την παράδοση του αγαθού ή την παροχή της υπηρεσίας.
- Κατά παρέκκλιση της περ. γ) της παρ. 2, ο παρών νόμος εφαρμόζεται και σε συμβάσεις πίστωσης με συνολικό ποσό πίστωσης μεγαλύτερο των εκατό χιλιάδων (100.000) ευρώ, που δεν εξασφαλίζονται με εμπράγματη ασφάλεια επί ακινήτου, όταν σκοπός των εν λόγω συμβάσεων πίστωσης είναι η ανακαίνιση ακινήτου που προορίζεται για κατοικία.
- Στις συμβάσεις πίστωσης υπό μορφή υπέρβασης του πιστωτικού ορίου εφαρμόζονται μόνο τα άρθρα 2 έως 4, 21, 22 έως 27, 33, 40, 44, 45, 53 έως 56, το άρθρο 57, εκτός της παρ. 2, τα άρθρα 58 έως 60 και 63 έως 65.
- Στις συμβάσεις πίστωσης μεταξύ πιστωτικού φορέα και καταναλωτή, με τις οποίες ρυθμίζονται υφιστάμενες συμβάσεις σε σχέση με τον χρόνο ή τον τρόπο εξόφλησης, στην περίπτωση που ο καταναλωτής βρίσκεται ήδη ή είναι πιθανόν να περιέλθει σε υπερημερία ως προς τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στην αρχική σύμβαση πίστωσης, εφαρμόζονται μόνο τα άρθρα 2 έως 4, 7, 8, 11, 12, 25 έως 28, οι περ. α) έως η), ιβ) και ιη) του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 και η παρ. 3 του άρθρου 29, τα άρθρα 31, 33, 36 έως 52, 54 έως 60 και 63 έως 65, υπό την προϋπόθεση ότι:
α) η ρύθμιση είναι πιθανόν να αποτρέψει τυχόν νομικές διαδικασίες λόγω υπερημερίας του καταναλωτή,
β) ο καταναλωτής δεν υπόκειται, με τη σύναψη της ρύθμισης, σε λιγότερο ευνοϊκούς όρους από τους προβλεπόμενους στην αρχική σύμβαση πίστωσης.
Άρθρο 4
Ορισμοί
(άρθρο 3 της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225)
Για τους σκοπούς του παρόντος, ισχύουν οι ακόλουθοι ορισμοί:
1) «δυνατότητα υπερανάληψης»: ρητή σύμβαση πίστωσης, με την οποία πιστωτικός φορέας καθιστά διαθέσιμα στον καταναλωτή κεφάλαια που υπερβαίνουν το τρέχον υπόλοιπο του τρεχούμενου λογαριασμού του καταναλωτή,
2) «καταναλωτής»: κάθε φυσικό πρόσωπο, το οποίο ενεργεί για σκοπούς που δεν εμπίπτουν στο πλαίσιο της εμπορικής, επιχειρηματικής ή επαγγελματικής δραστηριότητάς του,
3) «κατάρτιση προφίλ»: όπως ορίζεται στο σημείο 4 του άρθρου 4 του Κανονισμού (ΕΕ) 2016/679 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 27ης Απριλίου 2016, για την προστασία των φυσικών προσώπων έναντι της επεξεργασίας των δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα και για την ελεύθερη κυκλοφορία των δεδομένων αυτών και την κατάργηση της Οδηγίας 95/46/ΕΚ (Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων, L 119),
4) «μεσίτης πιστώσεων»: φυσικό ή νομικό πρόσωπο, το οποίο δεν ενεργεί ως πιστωτικός φορέας και δεν συστήνει απλώς, άμεσα ή έμμεσα, έναν καταναλωτή σε έναν πιστωτικό φορέα, και το οποίο, στο πλαίσιο της εμπορικής, επιχειρηματικής ή επαγγελματικής του δραστηριότητας, έναντι αμοιβής, η οποία μπορεί να είναι χρηματική ή να έχει οποιαδήποτε άλλη συμφωνηθείσα μορφή οικονομικού ανταλλάγματος:
α) προτείνει ή προσφέρει συμβάσεις πίστωσης σε καταναλωτές,
β) βοηθά τους καταναλωτές αναλαμβάνοντας προπαρασκευαστικές εργασίες ή άλλες προσυμβατικές διαδικαστικές πράξεις για τη σύναψη συμβάσεων πίστωσης πέραν των αναφερόμενων στην περ. α), ή
γ) συνάπτει συμβάσεις πίστωσης με καταναλωτές για λογαριασμό του πιστωτικού φορέα,
5) «πιστωτικός φορέας»: κάθε φυσικό ή νομικό πρόσωπο που χορηγεί ή υπόσχεται να χορηγήσει πίστωση στο πλαίσιο της εμπορικής, επιχειρηματικής ή επαγγελματικής δραστηριότητάς του,
6) «πρακτική δέσμευσης»: η προσφορά ή η πώληση σύμβασης πίστωσης σε δέσμη με άλλα ξεχωριστά χρηματοπιστωτικά προϊόντα ή υπηρεσίες σε περίπτωση που η σύμβαση πίστωσης δεν διατίθεται χωριστά στον καταναλωτή,
7) «πρακτική ομαδοποίησης»: η προσφορά ή η πώληση σύμβασης πίστωσης σε δέσμη με άλλα ξεχωριστά χρηματοπιστωτικά προϊόντα ή υπηρεσίες, σε περίπτωση που η σύμβαση πίστωσης διατίθεται και χωριστά στον καταναλωτή, αλλά όχι κατ’ ανάγκη με τους ίδιους όρους όπως όταν προσφέρεται ομαδοποιημένη με τα εν λόγω άλλα προϊόντα ή υπηρεσίες,
8) «προσυμβατικές πληροφορίες»: οι πληροφορίες που παρέχονται πριν ο καταναλωτής δεσμευθεί από σύμβαση ή προσφορά πίστωσης ή, κατά περίπτωση, από την υποβολή δεσμευτικής προσφοράς και τις οποίες χρειάζεται ο καταναλωτής προκειμένου να είναι σε θέση να συγκρίνει διαφορετικές προσφορές πίστωσης και να λάβει τεκμηριωμένη απόφαση σχετικά με το αν θα συνάψει τη σύμβαση πίστωσης,
9) «πρόωρη εξόφληση»: η πλήρης ή μερική εκπλήρωση των υποχρεώσεων του καταναλωτή που απορρέουν από σύμβαση πίστωσης, πριν από την ημερομηνία που έχει συμφωνηθεί στη σύμβαση πίστωσης,
10) «σταθερό μέσο»: κάθε μέσο που επιτρέπει στον καταναλωτή να αποθηκεύει πληροφορίες που απευθύνονται προσωπικά σε αυτόν, κατά τρόπο προσπελάσιμο για μελλοντική πρόσβαση για επαρκές χρονικό διάστημα σε σχέση με τους σκοπούς που εξυπηρετούν οι πληροφορίες, και το οποίο επιτρέπει την ακριβή αναπαραγωγή των αποθηκευμένων πληροφοριών, όπως το χαρτί, τα κλειδιά USB, τα CD-ROM, τα DVD, οι κάρτες μνήμης ή οι σκληροί δίσκοι υπολογιστών, και τα μηνύματα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου,
11) «σταθερό χρεωστικό επιτόκιο»: το χρεωστικό επιτόκιο, το οποίο ο πιστωτικός φορέας και ο καταναλωτής συμφωνούν στη σύμβαση πίστωσης για ολόκληρη τη διάρκεια της σύμβασης πίστωσης, ή τα διάφορα χρεωστικά επιτόκια, τα οποία ο πιστωτικός φορέας και ο καταναλωτής συμφωνούν στη σύμβαση πίστωσης για τμηματικές περιόδους για τις οποίες τα χρεωστικά επιτόκια καθορίζονται αποκλειστικά από συγκεκριμένο σταθερό ποσοστό. Αν η σύμβαση πίστωσης δεν ορίζει όλα τα χρεωστικά επιτόκια, το χρεωστικό επιτόκιο θεωρείται σταθερό μόνο για τις τμηματικές περιόδους για τις οποίες τα χρεωστικά επιτόκια καθορίζονται αποκλειστικά από συγκεκριμένο σταθερό ποσοστό που συμφωνήθηκε κατά τη σύναψη της σύμβασης πίστωσης,
12) «σύμβαση πίστωσης»: σύμβαση δυνάμει της οποίας πιστωτικός φορέας χορηγεί ή υπόσχεται να χορηγήσει σε καταναλωτή πίστωση με τη μορφή:
α) δανείου,
β) συμφωνίας για εξόφληση της οφειλής σε μεταγενέστερο χρόνο, ή
γ) οποιασδήποτε άλλης παρόμοιας χρηματοδοτικής διευκόλυνσης,
με εξαίρεση τις συμβάσεις που συνάπτονται για την παροχή υπηρεσιών ή την προμήθεια αγαθών του ίδιου είδους σε συνεχή βάση, στο πλαίσιο των οποίων ο καταναλωτής καταβάλλει το τίμημα σε δόσεις, κατά τη διάρκεια της παροχής των υπηρεσιών ή της προμήθειας των αγαθών,
13) «συμβουλευτικές υπηρεσίες»: εξατομικευμένες συστάσεις προς καταναλωτή σε σχέση με μία ή περισσότερες συναλλαγές που σχετίζονται με συμβάσεις πίστωσης και οι οποίες συνιστούν χωριστή δραστηριότητα από τη χορήγηση της πίστωσης ή από τις δραστηριότητες μεσιτείας πιστώσεων της περ. 4),
14) «συμβουλευτικές υπηρεσίες για χρέη»: εξατομικευμένη βοήθεια τεχνικής, νομικής ή ψυχολογικής φύσης που παρέχεται από ανεξάρτητους επαγγελματίες οι οποίοι δεν είναι, ιδίως, μεσίτες πιστώσεων ή πιστωτικοί φορείς, όπως ορίζονται, αντίστοιχα, στις περ. 4) και 5) του παρόντος, ή αγοραστές πιστώσεων ή διαχειριστές πιστώσεων, όπως ορίζονται στις περ. 6) και 8) του άρθρου 4 του ν. 5072/2023 (Α΄ 198), προς όφελος καταναλωτών που αντιμετωπίζουν ή ενδέχεται να αντιμετωπίσουν δυσκολίες στην εκπλήρωση των οικονομικών τους υποχρεώσεων,
15) «συμπληρωματική υπηρεσία»: υπηρεσία που προσφέρεται στον καταναλωτή σε συνδυασμό με τη σύμβαση πίστωσης,
16) «συνδεδεμένη σύμβαση πίστωσης»: σύμβαση πίστωσης στην οποία:
α) η σχετική πίστωση ή οι σχετικές υπηρεσίες εξυπηρετούν αποκλειστικά τη χρηματοδότηση σύμβασης προμήθειας συγκεκριμένων αγαθών ή παροχής συγκεκριμένης υπηρεσίας και
β) οι δύο αυτές συμβάσεις συνιστούν αντικειμενικά μία οικονομική ενότητα, δηλαδή όταν:
βα) η πίστωση χορηγείται στον καταναλωτή από τον ίδιο τον προμηθευτή αγαθών ή τον πάροχο υπηρεσιών ή
ββ) η πίστωση χρηματοδοτείται από πιστωτικό φορέα, ο οποίος χρησιμοποιεί τις υπηρεσίες του προμηθευτή αγαθών ή του παρόχου υπηρεσιών κατά την προώθηση, προετοιμασία ή σύναψη της σύμβασης πίστωσης, ή
βγ) στη σύμβαση πίστωσης καθορίζονται ρητώς τα συγκεκριμένα αγαθά ή η παροχή συγκεκριμένης υπηρεσίας,
17) «συνολικό ετήσιο πραγματικό επιτόκιο» ή «Σ.Ε.Π.Ε.»: το συνολικό κόστος της πίστωσης για τον καταναλωτή, εκφραζόμενο ως ετήσιο ποσοστό του συνολικού ποσού της πίστωσης και υπολογιζόμενο όπως ορίζεται στο άρθρο 39,
18) «συνολικό κόστος της πίστωσης για τον καταναλωτή»: το σύνολο:
α) των εξόδων, συμπεριλαμβανομένων των τόκων, των προμηθειών, των φόρων και κάθε άλλου είδους αμοιβών, που καλείται να καταβάλει ο καταναλωτής σε σχέση με τη σύμβαση πίστωσης και τις οποίες γνωρίζει ο πιστωτικός φορέας, πλην των συμβολαιογραφικών εξόδων, και
β) των εξόδων που σχετίζονται με συμπληρωματικές υπηρεσίες σχετικές με τη σύμβαση πίστωσης, ιδίως τα ασφάλιστρα, όταν η σύναψη σύμβασης για τις εν λόγω συμπληρωματικές υπηρεσίες είναι υποχρεωτική προκειμένου να εγκριθεί η πίστωση ή να του χορηγηθεί αυτή υπό τους διαφημιζόμενους όρους,
19) «συνολικό ποσό πληρωτέο από τον καταναλωτή»: το άθροισμα του συνολικού ποσού της πίστωσης και του συνολικού κόστους της πίστωσης για τον καταναλωτή,
20) «συνολικό ποσό της πίστωσης»: το ανώτατο όριο ή το σύνολο των ποσών που καθίστανται διαθέσιμα βάσει σύμβασης πίστωσης,
21) «υπέρβαση»: σιωπηρώς αποδεκτή υπέρβαση πιστωτικού ορίου στο πλαίσιο της οποίας πιστωτικός φορέας καθιστά διαθέσιμα στον καταναλωτή κεφάλαια που υπερβαίνουν το τρέχον υπόλοιπο του τρεχούμενου λογαριασμού του καταναλωτή ή τη συμφωνημένη δυνατότητα υπερανάληψης,
22) «χρεωστικό επιτόκιο»: το επιτόκιο, εκφραζόμενο ως σταθερό ή κυμαινόμενο ποσοστό, το οποίο εφαρμόζεται σε ετήσια βάση στο ποσό της πίστωσης που έχει αναληφθεί.
Άρθρο 5
Υποχρέωση παροχής πληροφοριών δωρεάν στους καταναλωτές
(άρθρο 5 της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225)
Οι πληροφορίες προς τους καταναλωτές, σύμφωνα με τον παρόντα νόμο, παρέχονται δωρεάν, ανεξάρτητα από τα μέσα που χρησιμοποιούνται για την παροχή τους.
Άρθρο 6
Απαγόρευση των διακρίσεων
(άρθρο 6 της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2225)
- Τα πιστωτικά ιδρύματα δεν προβαίνουν σε διακρίσεις σε βάρος των καταναλωτών που διαμένουν νόμιμα στην Ευρωπαϊκή Ένωση λόγω της ιθαγένειας ή του τόπου διαμονής τους, ούτε για οποιονδήποτε άλλον λόγο από τους προβλεπόμενους στο άρθρο 21 του Χάρτη των Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όταν αιτούνται τη σύναψη, συνάπτουν ή διατηρούν σύμβαση πίστωσης εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Οι προϋποθέσεις για τη σύναψη σύμβασης, οι όροι και η διατήρησή της δεν μπορεί να συνεπάγονται οποιουδήποτε είδους διακριτική μεταχείριση.
- Η παρ. 1 δεν θίγει τη δυνατότητα να προσφέρονται διαφορετικοί όροι πρόσβασης σε πίστωση, όταν αυτοί δικαιολογούνται δεόντως από αντικειμενικά κριτήρια.