Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Καθ. Μανώλης Πλειώνης (πρώην Πρόεδρος ΕΑΑ)' | 20 Ιανουαρίου 2026, 13:48

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

  ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΡΘΡΟ 7Γ Καινοτόμα η Θεσμοθέτηση για πρώτη φορά ενός μηχανισμού ανεξάρτητης επιστημονικής αξιολόγησης μεγάλων καταστροφικών γεγονότων, με στόχο την επιστημονική αποτίμηση, την εξαγωγή συμπερασμάτων που θα τροφοδοτήσουν τη θεσμική μάθηση και τον κύκλο προετοιμασίας, πρόληψης, καταστολής και αντιμετώπισης επιπτώσεων καταστροφών. Η μετατόπιση σε μια προσέγγιση βασισμένη στην επιστημονική ανάλυση και την ανατροφοδότηση πολιτικών, μέσω των επιστημονικών συμπερασμάτων, συνιστά αλλαγή παραδείγματος και ευθυγράμμιση με διεθνείς βέλτιστες πρακτικές. Οι προτεινόμενες παρεμβάσεις μου στο άρθρο στοχεύουν στην ενίσχυση αυτής της κατεύθυνσης. Διευρύνεται ο ορισμός των ιδιαίτερα μεγάλων πυρκαγιών, βασισμένος όχι μόνο στο μέγεθος αλλά και στις επιπτώσεις και στη μαθησιακή αξία των συμβάντων. Ενισχύεται ο επιστημονικός χαρακτήρας της Επιτροπής μέσω μεγαλύτερης διεπιστημονικής σύνθεσης, διάκρισης των διοικητικών ρόλων αλλά και κατοχύρωσης της αποκλειστικής χρήση της Έκθεσης για σκοπούς αξιολόγησης και βελτίωσης πολιτικών. Ενισχύεται επίσης και η διαφάνεια που θεωρώ ότι είναι κομβική για την κοινωνική αποδοχή του μηχανισμού αξιολόγησης. • Στη παράγραφο 1 του άρθρου αντικατάσταση του ορισμού των «Ιδιαίτερα μεγάλων πυρκαγιών» με το κάτωθι: «Ως ιδιαίτερα μεγάλη πυρκαγιά νοείται πυρκαγιά που έχει ως αποτέλεσμα την καύση άνω των εκατό χιλιάδων (100.000) στρεμμάτων ή πυρκαγιά μικρότερης έκτασης, η οποία, κατόπιν τεκμηριωμένης εισήγησης της Επιτροπής Εκτίμησης Κινδύνου, έχει επιπτώσεις σε πολίτες, κατοικημένες περιοχές, κρίσιμες υποδομές, τη δημόσια υγεία ή το φυσικό περιβάλλον, ή παρουσιάζει ιδιαίτερο επιστημονικό ή επιχειρησιακό ενδιαφέρον για σκοπούς πρόληψης, ετοιμότητας ή βελτίωσης της διαχείρισης κινδύνου.» Τεκμηρίωση: Ο αποκλειστικός προσδιορισμός ιδιαίτερα μεγάλων πυρκαγιών βάσει ενός πολύ υψηλού ορίου καμένης έκτασης περιορίζει σημαντικά το πεδίο επιστημονικής αξιολόγησης και θεσμικής μάθησης. Διεθνείς πρακτικές ανεξάρτητων αξιολογήσεων πυρκαγιών βασίζονται κυρίως στη σοβαρότητα των επιπτώσεων και στη μαθησιακή αξία των γεγονότων και όχι αποκλειστικά στο μέγεθος. Επιπλέον το όριο του 50% δασικής έκτασης εισάγει περιττές ερμηνευτικές αβεβαιότητες ως προς τον χαρακτηρισμό της έκτασης της υπό αξιολόγησης πυρκαγιάς, χωρίς ουσιαστική προστιθέμενη αξία. • Η υφιστάμενη περίπτωση γ) επικαιροποιείται ως εξής: «γ) τεκμηριωμένες προτάσεις για τη βελτίωση της πρόληψης, της ετοιμότητας, της επιχειρησιακής απόκρισης και της διαχείρισης των επιπτώσεων των δασικών πυρκαγιών, στο πλαίσιο του συνολικού κύκλου διαχείρισης καταστροφών.» Τεκμηρίωση: Η προτεινόμενη αναδιατύπωση του σημείου γ) αποσαφηνίζει ότι οι προτάσεις της Επιτροπής οφείλουν να είναι τεκμηριωμένες και να καλύπτουν το σύνολο του κύκλου διαχείρισης καταστροφών, από την πρόληψη και την ετοιμότητα έως την επιχειρησιακή απόκριση και τη διαχείριση των επιπτώσεων. Αυτή είναι η διεθνής πρακτική ανεξάρτητων αξιολογήσεων μεγάλων δασικών πυρκαγιών, όπου η αξιολόγηση αποβλέπει στη βελτίωση πολιτικών και πρακτικών σε όλες τις φάσεις του φαινομένου. • Η καταληκτική διατύπωση της παραγράφου 2 επικαιροποιείται ως εξής: «Η έκθεση συνιστά επιστημονική καταγραφή, ανάλυση και αξιολόγηση, ιδίως, των στοιχείων των περ. α) και β) και γ) και οφείλει να περιλαμβάνει σαφή αποτύπωση των βασικών συμπερασμάτων, καθώς και ιεράρχηση κρίσιμων ζητημάτων που ανέκυψαν κατά την πρόληψη, την ετοιμότητα και την αντιμετώπιση της πυρκαγιάς. Η έκθεση χρησιμοποιείται αποκλειστικά για σκοπούς επιστημονικής αξιολόγησης, βελτίωσης πολιτικών και επιχειρησιακών πρακτικών και είναι πλήρως ανεξάρτητη από ποινικές, αστικές ή πειθαρχικές έρευνες, οι οποίες αποσκοπούν στον καθορισμό υπαιτιότητας ή στην απόδοση ευθυνών.» Τεκμηρίωση: Η καταγραφή συμπερασμάτων (lessons learned) και η διατύπωση συστάσεων για κάθε φάση του κύκλου διαχείρισης καταστροφών αποτελούν πάγια πρακτική στις ανεξάρτητες αξιολογήσεις μεγάλων πυρκαγιών και άλλων καταστροφών και αποσκοπούν, κατά κύριο λόγο, στη βελτίωση της πρόληψης, της ετοιμότητας και της επιχειρησιακής απόκρισης. Επιπλέον, η ήδη προβλεπόμενη ανεξαρτησία της έκθεσης από διαδικασίες απόδοσης ευθυνών ενισχύεται με την αποσαφήνιση ότι η χρήση της αφορά μόνο σε επιστημονική αξιολόγηση και βελτίωσης πρακτικών, γεγονός που συνάδει με διεθνείς αξιολογήσεις αντίστοιχες συμβάντων όπου υιοθετούνται ρητά αρχές «no blame» ή «not to apportion blame» (πχ., Royal Commission into National Natural Disaster Arrangements – Australia, 2020· After-Action Assessment – 2023 North Slave Complex Wildfires, κα). Με τον τρόπο αυτό διασφαλίζεται ότι τα μέλη της Επιτροπής θα μπορούν να ασκήσουν το έργο τους απερίσπαστα, με έμφαση στην ποιότητα της ανάλυσης και όχι υπό το φόβο ενδεχόμενης λανθασμένης απόδοσης ευθυνών. • Η παράγραφος 4 επαναδιατυπώνεται ως εξής: "4. Η Επιτροπή της παρ. 1 αποτελείται από: α) έναν (1) συνταξιούχο δικαστικό λειτουργό του Συμβουλίου της Επικρατείας ή των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, με βαθμό τουλάχιστον Προέδρου Εφετών, ο οποίος έχει αφυπηρετήσει πριν από τουλάχιστον δύο (2) έτη, ως Πρόεδρο, με τον αναπληρωτή του, β) έναν (1) εκ των επιστημονικών μελών της περ. δ), με γνωστικό αντικείμενο συναφές με την ανάλυση, την πρόληψη ή τη διαχείριση δασικών πυρκαγιών, ως Αντιπρόεδρο, με τον αναπληρωτή του, γ) έναν (1) απόστρατο ανώτατο αξιωματικό του Πυροσβεστικού Σώματος, με αποδεδειγμένη επιχειρησιακή εμπειρία στη διαχείριση δασικών πυρκαγιών, ως μέλος, με τον αναπληρωτή του, δ) έξι (6) έως επτά (7) εν ενεργεία Καθηγητές πρώτης βαθμίδας ή ομότιμους Καθηγητές Α.Ε.Ι. ή ερευνητές πρώτης βαθμίδας ερευνητικών κέντρων ή ινστιτούτων, της ημεδαπής ή της αλλοδαπής, με γνωστικό αντικείμενο συναφές, ιδίως, με: o τη δασολογία και τη διαχείριση δασικών οικοσυστημάτων, o την επιστήμη της συμπεριφοράς δασικών πυρκαγιών ή πυροπροστασία o τη γεωπαρατήρηση και τη γεωχωρική ανάλυση, o τις περιβαλλοντικές και οικολογικές επιπτώσεις φυσικών καταστροφών o τη δημόσια υγεία ή την υγεία καταστροφών, o τη διαχείριση, την επικοινωνία,την κοινωνική διάσταση του κινδύνου, o την πολεοδομία, τη διαχείριση υδάτων ή υδρολογία, τη μηχανολογία. ως μέλη, με τους αναπληρωτές τους, ε) ένα (1) ομότιμο ή εν ενεργεία μέλος Διδακτικού Ερευνητικού Προσωπικού Α.Ε.Ι. οποιασδήποτε βαθμίδας ή ερευνητή ερευνητικών κέντρων ή ινστιτούτων, της ημεδαπής ή της αλλοδαπής, με γνωστικό αντικείμενο συναφές με την πυρομετεωρολογία, ως μέλος, με τον αναπληρωτή του.» Τεκμηρίωση: Η προτεινόμενη αναδιατύπωση της παραγράφου 4 αποσκοπεί στη διασφάλιση της απαραίτητης διεπιστημονικής κάλυψης των κρίσιμων ειδικοτήτων που αφορούν στην εκδήλωση, εξέλιξη και τις επιπτώσεις των ιδιαίτερα μεγάλων δασικών πυρκαγιών αλλά στην ενίσχυση του επιστημονικού χαρακτήρα της Επιτροπής. Η ανάθεση της θέσης του Αντιπροέδρου σε έναν από τους επιστήμονες της Επιτροπής ενισχύει τον ρόλο του επιστημονικού συντονισμού της Επιτροπής, ενώ ο Πρόεδρος – ως ανώτατος δικαστικός - διατηρεί τον εγγυητικό ρόλο της θεσμικής και διαδικαστικής ορθότητας και αμεροληψίας. Η αύξηση του αριθμού των επιστημόνων μελών και η συμπλήρωση βασικών γνωστικών πεδίων που αφορούν σε δασικές πυρκαγιές και τις επιπτώσεις τους αποσκοπούν στη διασφάλιση ότι κάθε κρίσιμη θεματική του κύκλου διαχείρισης καταστροφών θα εκπροσωπείται επαρκώς ώστε να εξασφαλιστεί, στο μέτρο του δυνατού, η ποιότητα, το βάθος και η αξιοπιστία των συμπερασμάτων. Η απαλοιφή της επιστήμης της κλιματικής αλλαγής από τις θεματικές οφείλεται στο γεγονός η αποστολή της Επιτροπής αφορά στην αποτίμηση των ειδικών συνθηκών εκδήλωσης και εξέλιξης συγκεκριμένων καταστροφών. Η κλιματική διάσταση πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στο πλαίσιο του ευρύτερου σχεδιασμού πρόληψης και πολιτικής διαχείρισης κινδύνου αλλά δεν αποτελεί πρωτογενές αντικείμενο της διαδικασίας αξιολόγησης συγκεκριμένων συμβάντων. Η διατήρηση του πυρομετεωρολόγου ως διακριτού μέλους αναγνωρίζει τον κρίσιμο ρόλο των πυρομετεωρολογικών συνθηκών στην εκδήλωση και εξέλιξη των δασικών πυρκαγιών, ενώ η συμμετοχή ανώτατου στελέχους του Πυροσβεστικού Σώματος ως μέλους εξασφαλίζει την μεταφορά στην Επιτροπή της αναγκαίας επιχειρησιακής γνώσης και εμπειρίας, χωρίς όμως να δημιουργείται σύγχυση ρόλων ή εντύπωση αυτοαξιολόγησης. • Στη παράγραφο 5 είναι αναγκαία η προσθήκη εδαφίου: «Η χρήση των παρεχόμενων δεδομένων περιορίζεται αποκλειστικά στους σκοπούς της επιστημονικής αξιολόγησης και διέπεται από τις διατάξεις περί προστασίας προσωπικών δεδομένων και απορρήτου.» Τεκμηρίωση: Προφανής • Συμπλήρωση της παραγράφου 6 ενισχύοντας την διαφάνεια: «6. Η έκθεση της παρ. 1 υποβάλλεται στον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας εντός έξι (6) μηνών από την ενεργοποίηση της Επιτροπής, παραδίδεται στον Πρόεδρο της Βουλής των Ελλήνων και συζητείται στην αρμόδια Επιτροπή της Βουλής, σύμφωνα με τον Κανονισμό της. Με την επιφύλαξη των διατάξεων περί απορρήτου και προστασίας ευαίσθητων πληροφοριών, η έκθεση ή σύνοψη αυτής δύναται να δημοσιοποιείται. Τα συμπεράσματα και οι συστάσεις της έκθεσης λαμβάνονται υπόψη στον σχεδιασμό και την αναθεώρηση πολιτικών και μέτρων πολιτικής προστασίας. Τμήματα της έκθεσης που αφορούν ζητήματα επιχειρησιακής ασφάλειας ή κρίσιμων υποδομών δύνανται να χαρακτηρίζονται εμπιστευτικά.» Τεκμηρίωση: Η συμπλήρωση της παραγράφου 6 με προβλέψεις δημοσιότητας αλλά και θεσμικής αξιοποίησης των συμπερασμάτων της Έκθεσης ενισχύει και τη διαφάνεια αλλά και την ανατροφοδότηση του συστήματος πολιτικής προστασίας, με σεβασμό φυσικά στις όποιες απαιτήσεις απορρήτου. • Συμπλήρωση της παραγράφου 8 στο τέλος: Η ενεργοποίηση δύναται να γίνεται και κατόπιν αιτιολογημένης εισήγησης της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας. Τεκμηρίωση: Προφανής • Η παράγραφος 9 επαναδιατυπώνεται ως εξής: «Με απόφαση του Υπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας δύναται να συστήνονται και να συγκροτούνται Επιτροπές επιστημονικής αξιολόγησης μεγάλων φυσικών, τεχνολογικών ή ανθρωπογενών καταστροφών, ιδίως σε περιπτώσεις με ιδιαίτερες επιπτώσεις σε ανθρώπινες ζωές, κρίσιμες υποδομές, το περιβάλλον ή τη λειτουργία της κοινωνίας και της οικονομίας. Η σύνθεση των Επιτροπών προσαρμόζεται στο είδος και τα χαρακτηριστικά της υπό αξιολόγηση καταστροφής. Ως προς το έργο, την οργάνωση και τη λειτουργία τους εφαρμόζονται αναλόγως οι παρ. 2 έως 7 του παρόντος άρθρου. Τα πορίσματα και οι συστάσεις των Επιτροπών λαμβάνονται υπόψη στον σχεδιασμό και την αναθεώρηση πολιτικών και μέτρων πολιτικής προστασίας.» Τεκμηρίωση: Η διεύρυνση των κριτηρίων σύστασης των Επιτροπών αλλά και της προσαρμογής της (επιστημονικής) σύνθεσης των Επιτροπών ενισχύει την αποτελεσματικότητα και την επιστημονική εγκυρότητα της αξιολόγησης. Παράλληλα, η αξιοποίηση των πορισμάτων ενισχύει τη βελτίωση του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας.