Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΠΑΤΡΙΚΙΟΣ' | 24 Ιανουαρίου 2026, 21:09

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

  Το άρθρο 21 εισάγει σημαντικές ρυθμίσεις για τη σύσταση και τη στελέχωση των Αυτοτελών Τμημάτων Πολιτικής Προστασίας στους Δήμους. Ωστόσο, από τη διατύπωσή του προκύπτουν ζητήματα που χρήζουν περαιτέρω διευκρίνισης, ώστε να διασφαλιστεί η λειτουργικότητα και η επιχειρησιακή επάρκεια των εν λόγω Τμημάτων. Καταρχάς, η έννοια της «συναφούς εκπαίδευσης και εμπειρίας» φαίνεται να εστιάζει κυρίως σε ακαδημαϊκούς τίτλους σπουδών Ανώτατων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, χωρίς να αποτυπώνεται επαρκώς η αξία της αποδεδειγμένης υπηρεσιακής και επιχειρησιακής προϋπηρεσίας στον τομέα της πολιτικής προστασίας. Θα ήταν σκόπιμο να διευκρινιστεί ρητά ότι ως συναφής εμπειρία νοείται και η προϋπηρεσία υπαλλήλων που έχουν υπηρετήσει σε δημόσιες υπηρεσίες με επιχειρησιακό αντικείμενο πρόληψης, ετοιμότητας, αντιμετώπισης και διαχείρισης καταστροφών, όπως ιδίως η Πυροσβεστική Υπηρεσία, καθώς και άλλες υπηρεσίες του Δημοσίου που είχαν ή έχουν συναφείς αρμοδιότητες στον τομέα της πολιτικής προστασίας. Περαιτέρω, επισημαίνεται ότι η πρόβλεψη στελέχωσης των Αυτοτελών Τμημάτων Πολιτικής Προστασίας «κατά προτίμηση» με προσωπικό πανεπιστημιακής εκπαίδευσης δεν μπορεί να ερμηνεύεται ως αποκλεισμός λοιπών κατηγοριών προσωπικού, δεδομένου ότι, όπως ισχύει γενικά στο σύνολο της δημόσιας διοίκησης, οι υπηρεσίες στελεχώνονται από υπαλλήλους κατηγοριών Π.Ε., Τ.Ε. και Δ.Ε., ανάλογα με τη δομή και το μέγεθός τους. Ιδίως σε μικρούς ή υποστελεχωμένους Δήμους, όπου το σύνολο του διαθέσιμου προσωπικού είναι περιορισμένο και περιλαμβάνει κατ’ ανάγκη και υπαλλήλους κατηγορίας Τ.Ε. ή Δ.Ε., η αποτελεσματική λειτουργία των Αυτοτελών Τμημάτων Πολιτικής Προστασίας προϋποθέτει τη δυνατότητα αξιοποίησης του συνόλου του προσωπικού που διαθέτει αποδεδειγμένη προϋπηρεσία και εμπειρία συναφή με το αντικείμενο της πολιτικής προστασίας. Συνεπώς, η στελέχωση των εν λόγω Τμημάτων θα πρέπει να βασίζεται πρωτίστως στη συνάφεια της εμπειρίας και της υπηρεσιακής απασχόλησης και όχι αποκλειστικά στην τυπική εκπαιδευτική κατηγορία. Τέλος, σε συνέχεια και της προηγούμενης νομοθεσίας, κρίνεται σκόπιμο να προβλεφθεί ότι το προσωπικό που τοποθετείται στα Αυτοτελή Τμήματα Πολιτικής Προστασίας ασκεί αποκλειστικά καθήκοντα πολιτικής προστασίας, προκειμένου να διασφαλίζεται η επιχειρησιακή ετοιμότητα, η συνέχεια της λειτουργίας και η αποτελεσματική ανταπόκριση των Δήμων στον Εθνικό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας. Περαιτέρω, κρίνεται αναγκαίο να αποτυπωθεί ρητά ότι η βάση των αρμοδιοτήτων των Αυτοτελών Τμημάτων Πολιτικής Προστασίας δεν είναι αποκλειστικά διοικητική ή επιστημονική, αλλά και επιχειρησιακή, ανεξαρτήτως κατηγορίας εκπαίδευσης ή ειδικότητας του προσωπικού (διοικητικού, τεχνικού ή άλλου κλάδου). Η επιχειρησιακή διάσταση των αρμοδιοτήτων των Τμημάτων Πολιτικής Προστασίας προκύπτει ευθέως από το περιεχόμενο του άρθρου 21 και από το σύνολο της κείμενης νομοθεσίας για την πολιτική προστασία, καθώς το προσωπικό τους καλείται να λειτουργεί σε συνθήκες αυξημένης επικινδυνότητας, ετοιμότητας και άμεσης απόκρισης, ιδίως κατά την εκδήλωση ακραίων καιρικών φαινομένων, φυσικών ή τεχνολογικών καταστροφών. Στο πλαίσιο αυτό, το προσωπικό των Αυτοτελών Τμημάτων Πολιτικής Προστασίας παραμένει σε κατάσταση αυξημένης επιφυλακής, ακόμη και σε περιπτώσεις κατά τις οποίες λοιπές δημοτικές υπηρεσίες αναστέλλουν ή περιορίζουν τη λειτουργία τους, όπως ενδεικτικά κατά τη διάρκεια καυσώνων, έντονων καιρικών φαινομένων ή γενικευμένων εκτάκτων αναγκών. Η ιδιαιτερότητα αυτή καθιστά αναγκαία τη θεσμική αναγνώριση ότι η λειτουργία των Αυτοτελών Τμημάτων Πολιτικής Προστασίας δύναται να εκτείνεται σε 24ωρη βάση και επτά (7) ημέρες την εβδομάδα, ανάλογα με τις επιχειρησιακές ανάγκες, στο πλαίσιο του Εθνικού Μηχανισμού Πολιτικής Προστασίας. Περαιτέρω, επισημαίνεται ότι η επιχειρησιακή διάσταση της απασχόλησης του προσωπικού πολιτικής προστασίας έχει ήδη αναγνωριστεί από τον ίδιο τον νομοθέτη με την κείμενη νομοθεσία περί παροχής μέσων ατομικής προστασίας στους εργαζόμενους των Ο.Τ.Α., ιδίως με το ισχύον πλαίσιο του έτους 2019, στο οποίο προβλέπεται ρητά η ειδικότητα και το αντικείμενο της πολιτικής προστασίας. Η ανωτέρω νομοθεσία τεκμηριώνει ότι το προσωπικό που απασχολείται στην πολιτική προστασία εκτίθεται σε κινδύνους αυξημένης επικινδυνότητας και, για τον λόγο αυτό, δικαιούται ειδικά μέσα ατομικής προστασίας και προληπτικά μέτρα υγείας. Η πρόβλεψη αυτή επιβεβαιώνει ότι η απασχόληση στην πολιτική προστασία δεν περιορίζεται σε διοικητικά καθήκοντα, αλλά περιλαμβάνει ουσιαστική επιχειρησιακή εμπλοκή. Στο πλαίσιο αυτό, υπάλληλοι των Δήμων που διαθέτουν την κατάλληλη εκπαίδευση και εμπειρία, ανεξαρτήτως της κύριας οργανικής τους ειδικότητας, δύνανται και πράγματι απασχολούνται επιχειρησιακά στην πολιτική προστασία, πέραν των κύριων καθηκόντων τους, ιδίως κατά την εκδήλωση ακραίων καιρικών φαινομένων, καυσώνων, φυσικών ή τεχνολογικών καταστροφών. Η πραγματικότητα αυτή καθιστά αναγκαία τη σαφή θεσμική αποτύπωση του επιχειρησιακού χαρακτήρα των Αυτοτελών Τμημάτων Πολιτικής Προστασίας, δεδομένου ότι σε περιόδους αυξημένου κινδύνου, κατά τις οποίες λοιπές δημοτικές υπηρεσίες δύνανται να αναστέλλουν ή να περιορίζουν τη λειτουργία τους, το προσωπικό της πολιτικής προστασίας τίθεται υποχρεωτικά σε καθεστώς επιφυλακής και συνεχούς λειτουργίας, σύμφωνα με τον ρόλο του στον Εθνικό Μηχανισμό Πολιτικής Προστασίας. Όπως προκύπτει από το σύνολο των ανωτέρω, το προσωπικό που στελεχώνει τα Αυτοτελή Τμήματα Πολιτικής Προστασίας δεν ασκεί καθήκοντα που περιορίζονται σε εσωτερικές διοικητικές διεργασίες, όπως συμβαίνει σε μεγάλο μέρος της δημόσιας διοίκησης, αλλά δρα κατά κύριο λόγο στο πεδίο, σε πραγματικές συνθήκες κινδύνου. Ειδικότερα, το προσωπικό της πολιτικής προστασίας καλείται να συμμετέχει σε ελέγχους, αυτοψίες, επιτόπιες καταγραφές, ενημέρωση και απομάκρυνση πολιτών, καθώς και σε ενέργειες πρόληψης και αντιμετώπισης καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, υπό αντίξοες περιβαλλοντικές και επιχειρησιακές συνθήκες. Η φύση αυτή των καθηκόντων καθιστά σαφές ότι δεν είναι εφικτή η ουσιαστική άσκηση των αρμοδιοτήτων πολιτικής προστασίας χωρίς φυσική παρουσία και επιτόπια γνώση του χώρου, δεδομένου ότι η αποτύπωση κινδύνων, η αξιολόγηση επικινδυνότητας και ο σχεδιασμός μέτρων δεν μπορούν να βασιστούν αποκλειστικά σε γραφειακά δεδομένα ή θεωρητικές καταγραφές. Υπό το πρίσμα αυτό, κρίνεται εύλογο και αναγκαίο να αναγνωριστεί θεσμικά η επικινδυνότητα της εργασίας για το προσωπικό που αποδεδειγμένα απασχολείται επιχειρησιακά εκτός γραφείου, βάσει σχετικής βεβαίωσης υπηρεσιακής απασχόλησης, η οποία δύναται να χορηγείται από τον οικείο Δήμαρχο. Παράλληλα, έχει παρατηρηθεί στην πράξη ότι η μη ρητή αποτύπωση του επιχειρησιακού χαρακτήρα των καθηκόντων οδηγεί σε ανομοιογενή εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου, με αποτέλεσμα μέρος του προσωπικού πολιτικής προστασίας να περιορίζεται αποκλειστικά σε διοικητικές εργασίες γραφείου, χωρίς ουσιαστική εμπλοκή στο πεδίο. Η πρακτική αυτή δεν συνάδει με τη φύση και τον σκοπό της πολιτικής προστασίας, καθώς η αποτελεσματική πρόληψη και διαχείριση κινδύνων προϋποθέτει επιτόπια γνώση, συνεχή παρουσία και πραγματική επαφή με τις περιοχές ευθύνης. Για τον λόγο αυτό, καθίσταται αναγκαία η σαφής θεσμική αποτύπωση του επιχειρησιακού χαρακτήρα των καθηκόντων των Αυτοτελών Τμημάτων Πολιτικής Προστασίας. Με βάση τα ανωτέρω, εκφράζεται η πεποίθηση ότι οι επισημάνσεις του παρόντος σχολίου θα ληφθούν υπόψη κατά τη διαμόρφωση της τελικής ρύθμισης, καθώς αποσκοπούν στη διασφάλιση της εύρυθμης, αποτελεσματικής και επιχειρησιακά επαρκούς λειτουργίας των Αυτοτελών Τμημάτων Πολιτικής Προστασίας, μέσω της αξιοποίησης προσωπικού με αποδεδειγμένη εμπειρία, εξειδίκευση και πραγματική γνώση του αντικειμένου της πολιτικής προστασίας. Περαιτέρω, επισημαίνεται ότι ήδη υπηρετεί προσωπικό στους Δήμους το οποίο έχει αποκτήσει εξειδικευμένες πιστοποιήσεις σε σύγχρονες επιχειρησιακές τεχνολογίες, όπως ενδεικτικά η εκπαίδευση και πιστοποίηση ως χειριστών μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), οι οποίες αξιοποιούνται άμεσα για την υποστήριξη του έργου της πολιτικής προστασίας και, ιδίως, του επιχειρησιακού έργου της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας. Η ύπαρξη τέτοιου προσωπικού καταδεικνύει έμπρακτα τον ενεργό και επιχειρησιακό χαρακτήρα της πολιτικής προστασίας σε επίπεδο Δήμων και το γεγονός ότι πρόκειται για ανθρώπους που έχουν επενδύσει με ίδιους πόρους και προσωπική προσπάθεια στην ενίσχυση των επιχειρησιακών δυνατοτήτων της υπηρεσίας. Για τον λόγο αυτό, κρίνεται εύλογο οι υπάλληλοι αυτοί, ανεξαρτήτως τυπικής κατηγορίας εκπαίδευσης, να λαμβάνονται υπόψη κατά προτεραιότητα και να εντάσσονται σε διαδικασίες θεσμικής αναγνώρισης των δικαιωμάτων τους, με βάση τόσο την αποδεδειγμένη επιχειρησιακή τους εμπλοκή όσο και τις σχετικές πιστοποιήσεις που κατέχουν