Αρχική Ενεργή μάχη:Ολοκληρωμένη αναμόρφωση του συστήματος πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης έναντι δασικών πυρκαγιών και λοιπών φυσικών, τεχνολογικών ή ανθρωπογενών καταστροφών...ΜΕΡΟΣ Β΄ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟΝ ΟΡΓΑΝΩΤΙΚΟ, ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟ ΚΑΙ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ ΕΞΟΡΘΟΛΟΓΙΣΜΟ ΤΟΥ ΕΘΝΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΣΜΟΥ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΡΙΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΚΙΝΔΥΝΩΝ – ΘΕΣΠΙΣΗ ΜΕΤΡΩΝ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ ΚΑΙ ΜΕΣΩΝ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑΣ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΟΥ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΙΑΚΟΥ ΕΡΓΟΥ – ΑΝΑΔΙΑΡΘΡΩΣΗ ΕΘΝΙΚΗΣ ΒΑΣΗΣ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΙΝΔΥΝΩΝ, ΑΠΕΙΛΩΝ ΚΑΙ ΑΠΩΛΕΙΩΝ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΩΝ (άρθρα 3-23)Σχόλιο του χρήστη ECOGENIA AMKE | 25 Ιανουαρίου 2026, 17:45
Σχόλιο για τα άρθρα 9,10,16,18 και 23Α: Η εθνική πολιτική μείωσης κινδύνου και ο δεκαετής στρατηγικός σχεδιασμός που προβλέπονται στα άρθρα 9 και 10 (Ενίσχυση Εθνικής Πολιτικής Μείωσης Κινδύνου Καταστροφών και Στρατηγικό Σχέδιο Ολοκληρωμένης Διαχείρισης Δασικών Πυρκαγιών) αποτελούν κρίσιμα εργαλεία πρόληψης και ανθεκτικότητας. Ωστόσο, το σχέδιο εστιάζει κυρίως σε θεσμικές και τεχνικές παρεμβάσεις, χωρίς να προβλέπει έναν μόνιμο μηχανισμό δομημένης συμμετοχής της Κοινωνίας των Πολιτών. Η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι η κλιματική ανθεκτικότητα δεν επιτυγχάνεται μόνο με υποδομές και σχέδια, αλλά απαιτεί επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο και διατομεακές συνεργασίες και συνέργειες μεταξύ των θεσμών και της Κοινωνίας των Πολιτών. Στο πλαίσιο αυτό, αξίζει να εξεταστεί η ένταξη του μοντέλου της κοινωνικής υπηρεσίας για το κλίμα ως εργαλείου εφαρμογής της εθνικής στρατηγικής. Η κοινωνική υπηρεσία αποτελεί έναν θεσμικό, αμειβόμενο και δομημένο τρόπο συμμετοχής των πολιτών -κυρίως των νέων- σε δράσεις που προάγουν το δημόσιο συμφέρον, λειτουργώντας στη διασταύρωση κάλυψης βασικών αναγκών της κοινότητας, αλλά και επαγγελματικής κατάρτισης και ανάπτυξης δεξιοτήτων των νέων συμμετεχόντων. Σε αντίθεση με τον παραδοσιακό εθελοντισμό, η κοινωνική υπηρεσία χαρακτηρίζεται από σαφή δομή, συγκεκριμένη διάρκεια (6-12 μήνες), εκτεταμένη εκπαίδευση και θεσμική υποστήριξη. Σε αναλογία, η κοινωνική υπηρεσία για το κλίμα αποτελεί μία στρατηγική κινητοποίησης και εκπαίδευσης νέων για να επιταχύνουν την κλιματική δράση και την ανθεκτικότητα μέσα από τη δημιουργία αμειβόμενων θέσεων απασχόλησης. Τα πεδία εφαρμογής της κλιματικής υπηρεσίας μπορούν να περιλαμβάνουν εργασίες σε όλο τον κύκλο της διαχείρισης καταστροφών από πρόληψη και αντιμετώπιση (συμπεριλαμβανομένων αντιπυρικών και αντιπλημμυρικών έργων), μέχρι την ενίσχυση πληγεισών κοινοτήτων και την αποκατάσταση του φυσικού πεδίου. Ένα τέτοιο όχημα όχι μόνο ενισχύει τον κρατικό μηχανισμό, αυξάνοντας το ανθρώπινο δυναμικό που εμπλέκεται στην πρόληψη και διαχείριση καταστροφών, αλλά παράλληλα δημιουργεί πιο ενεργούς πολίτες μέσα από την ευαισθητοποίηση της νέας γενιάς, ενώ επιπλέον αποτελεί καίρια επένδυση στο εργατικό δυναμικό της χώρας μέσα από την ανάπτυξη κρίσιμων πράσινων δεξιοτήτων που χαρακτηρίζονται πλέον απαραίτητες ενόψει των αυξανόμενων επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης. Το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται ήδη στην Ελλάδα από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Ecogenia (https://ecogenia.org/), ο οποίος από το 2021 υλοποιεί προγράμματα κοινωνικής υπηρεσίας για το κλίμα, κινητοποιώντας νέους 18–30 ετών σε αμειβόμενη απασχόληση και εκπαίδευση σε έργα περιβαλλοντικής αποκατάστασης, πρόληψης κινδύνων φυσικών καταστροφών (όπως καθαρισμοί μονοπατιών και αφαίρεση έφλεκτης βιομάζας) και ενίσχυσης της τοπικής ανθεκτικότητας. Από το 2022 έχουν υλοποιηθεί πιλοτικά προγράμματα σε συνεργασία με τοπικούς φορείς σε τρεις περιφέρειες της χώρας, αποδεικνύοντας ότι το μοντέλο είναι εφαρμόσιμο, αποτελεσματικό και μπορεί να λειτουργήσει συμπληρωματικά προς τις δημόσιες πολιτικές. Προς επίρρωση των παραπάνω αρκεί να αναφερθεί ο αποδεδειγμένος αντίκτυπος αυτού του μοντέλου κοινωνικής υπηρεσίας για το κλίμα. Συγκεκριμένα, μέχρι σήμερα η Ecogenia έχει δημιουργήσει 53 θέσεις κοινωνικής υπηρεσίας, με περισσότερες από 23.000 ώρες προσφοράς σε τοπικές κοινότητες, ενώ οι συμμετέχοντες νέοι έχουν λάβει άνω των 6.500 ωρών εκπαίδευσης σε περιβαλλοντικές, επαγγελματικές και ηγετικές δεξιότητες. Παράλληλα, οι δράσεις έχουν προσεγγίσει άμεσα ή έμμεσα περισσότερους από 13.000 πολίτες, ενώ η κοινωνική απόδοση της επένδυσης (Social Return on Investment – SROI) ανέρχεται σε 5,74 ευρώ, επιβεβαιώνοντας ότι η κοινωνική υπηρεσία αποτελεί όχι μόνο κοινωνικά αλλά και οικονομικά αποδοτικό εργαλείο δημόσιας πολιτικής. Αντίστοιχα θεσμοθετημένα σχήματα κοινωνικής υπηρεσίας λειτουργούν εδώ και δεκαετίες σε διάφορες χώρες στο εξωτερικό, με χαρακτηριστικό παράδειγμα το California Conservation Corps στις Ηνωμένες Πολιτείες (https://ccc.ca.gov/), που εκπαιδεύει και απασχολεί περί τους 4,000 νέους ετησίως, με έμφαση και εξειδίκευση στην πρόληψη φυσικών καταστροφών όπως πυρκαγιές και πλημμύρες.. Τα προγράμματα αυτά έχουν αποδεδειγμένα συμβάλει στην ενίσχυση της απασχολησιμότητας των νέων, στη δημιουργία πράσινων δεξιοτήτων και στην υποστήριξη των τοπικών κοινοτήτων απέναντι σε περιβαλλοντικές και κοινωνικές προκλήσεις. Η ένταξη ενός τέτοιου μοντέλου στο εθνικό πλαίσιο πολιτικής προστασίας μπορεί να λειτουργήσει οριζόντια και συμπληρωματικά στα υπόλοιπα άρθρα του σχεδίου νόμου. Ειδικότερα: Στο πλαίσιο του άρθρου 18 (Ειδικά Σχέδια Πρόληψης), δομημένα σχήματα κοινωνικής συμμετοχής μπορούν να υποστηρίζουν διαρκώς τους ΟΤΑ Α’ και Β’ βαθμού σε δράσεις πρόληψης, περιβαλλοντικής παρατήρησης, ευαισθητοποίησης και ενίσχυσης της τοπικής ανθεκτικότητας, διασφαλίζοντας ουσιαστική παρουσία στο πεδίο πέρα από τον τυπικό σχεδιασμό. Στο πλαίσιο αυτό, θα μπορούσε να προβλεφθεί ρητά η υποχρέωση συνεργασία των ΟΤΑ με φορείς της Κοινωνίας των Πολιτών που διαθέτουν την απαιτούμενη γνωστική και τεχνική κατάρτιση, καθώς και με πιστοποιημένα προγράμματα κοινωνικής και περιβαλλοντικής δράσης, σύμφωνα με τις αρμοδιότητες που απορρέουν από τον Ν. 3852/2010 («Καλλικράτης») και τον Ν. 4555/2018 («Κλεισθένης Ι»). Παράλληλα, η αξιοποίηση τέτοιων σχημάτων μπορεί να συνδεθεί με την ενεργό εμπλοκή νέων από τις τοπικές κοινωνίες, μέσω αμειβόμενων και εκπαιδευτικών δράσεων πρόληψης και ανθεκτικότητας στις περιοχές καταγωγής τους. Η προσέγγιση αυτή ευθυγραμμίζεται με τους στόχους της Εθνικής Στρατηγικής για τη Νεολαία (Ν. 4763/2020) και της Εθνικής Στρατηγικής για την Πράσινη Μετάβαση και τη Βιώσιμη Ανάπτυξη, συμβάλλοντας αφενός στη δημιουργία «πράσινων» θέσεων εργασίας και αφετέρου στην ενίσχυση των αναπτυξιακών ευκαιριών στην περιφέρεια, ιδίως σε περιοχές που πλήττονται από δημογραφική συρρίκνωση και ανεργία νέων. Σε συνάφεια με το άρθρο 23Α, η ρητή πρόβλεψη συνεργασίας των ΟΤΑ με πιστοποιημένους φορείς και προγράμματα που διαθέτουν εκπαιδευμένο ανθρώπινο δυναμικό για δράσεις πρόληψης, κλιματικής ανθεκτικότητας και περιβαλλοντικής αποκατάστασης δύναται να ενισχύσει τη βιωσιμότητα, τη συνέχεια και την κοινωνική βάση των τοπικών σχεδίων. Η προσέγγιση αυτή συνάδει με το υφιστάμενο πλαίσιο προώθησης της κοινωνικής και αλληλέγγυας οικονομίας (Ν. 4430/2016), καθώς και με τις κατευθύνσεις για την ενίσχυση της απασχόλησης σε τομείς πράσινης ανάπτυξης. Τέλος, στο πλαίσιο του άρθρου 16 (Εθνική Βάση Δεδομένων Κινδύνων), η συμπληρωματική αξιοποίηση συμμετοχικών και αποκεντρωμένων μεθόδων συλλογής και επικαιροποίησης δεδομένων, ιδίως σε τοπικό επίπεδο και με τη συμμετοχή εκπαιδευμένων νέων, μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα και την επικαιρότητα των δεδομένων, ενισχύοντας παράλληλα τη συλλογική ευθύνη και την κοινωνική νομιμοποίηση των πολιτικών διαχείρισης κινδύνου, σε πλήρη εναρμόνιση με τις αρχές της ανοικτής διακυβέρνησης και της πολυεπίπεδης συνεργασίας. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η Ελλάδα αποτελεί κλιματικό hotspot της Μεσογείου και ταυτόχρονα αντιμετωπίζει υψηλά ποσοστά ανεργίας νέων, η θεσμική αναγνώριση και αξιοποίηση της κοινωνικής υπηρεσίας για το κλίμα μπορεί να αποτελέσει στρατηγική επένδυση κοινωνικής ανθεκτικότητας. Προτείνεται, συνεπώς, να ληφθεί υπόψη η αξιοποίηση προγραμμάτων κοινωνικής υπηρεσίας και δομημένης συμμετοχής νέων, ως μέσου εφαρμογής της εθνικής πολιτικής μείωσης κινδύνου σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο.