Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Β.Π.' | 29 Νοεμβρίου 2025, 10:44

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Η βασική ένσταση ως προς το υπό διαβούλευση πλαίσιο αφορά το γεγονός ότι οι όροι βαθμολογικής και μισθολογικής εξέλιξης μεταβάλλονται δυσμενώς για όσους ήδη υπηρετούν, και όχι αποκλειστικά για όσους θα εισαχθούν στο μέλλον. Η επιλογή αυτή φαίνεται να προσκρούει σε θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές, όπως έχουν διαμορφωθεί από τη θεωρία και τη νομολογία. 1. Αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης – Κράτος Δικαίου (άρθρο 25 Συντ. και γενικές αρχές) Η αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης αποτελεί ειδική έκφανση της αρχής του Κράτους Δικαίου και προστατεύει τον διοικούμενο από αιφνιδιαστικές, δυσμενείς μεταβολές του νομικού πλαισίου, ιδίως όταν αυτός έχει οργανώσει τη ζωή του βάσει σταθερών κανόνων. Πυρήνας επιχειρήματος: Κατά τον χρόνο εισαγωγής σπουδαστών στις παραγωγικές σχολές (π.χ. ΑΣΣΥ) ίσχυε συγκεκριμένο νομικό καθεστώς, το οποίο προέβλεπε δυνατότητα εξέλιξης μέχρι ορισμένο καταληκτικό βαθμό και συγκεκριμένη σταδιοδρομική πορεία. Τα στελέχη αυτά έλαβαν αποφάσεις ζωής (επιλογή επαγγελματικής σταδιοδρομίας, οικογενειακός προγραμματισμός, οικονομικές δεσμεύσεις) στηριζόμενα στην «υπόσχεση» που το ίδιο το κράτος παρείχε μέσω του τότε ισχύοντος νόμου. Λόγος αντίθεσης: Η εκ των υστέρων, αναδρομική μεταβολή των όρων εξέλιξης «επί τα χείρω» (reformatio in peius) για τα ήδη υπηρετούντα στελέχη κλονίζει αυτή τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη. Το κράτος δεν μπορεί, χωρίς πολύ σοβαρό λόγο και χωρίς επαρκείς μεταβατικές ρυθμίσεις, να αναιρεί προσδοκίες που το ίδιο δημιούργησε, ιδίως όταν συνδέονται με μακρόχρονη υπηρεσία και ώριμες επαγγελματικές διαδρομές. 2. Αρχή της ισότητας (άρθρο 4 παρ. 1 Συντ.) Το Σύνταγμα κατοχυρώνει την ισότητα των Ελλήνων ενώπιον του νόμου και απαγορεύει αδικαιολόγητες διακρίσεις μεταξύ κατηγοριών προσώπων που τελούν υπό παρόμοιες συνθήκες. Πυρήνας επιχειρήματος: Η βαθμολογική «οροφή» και η καθήλωση δημιουργούν καθεστώς άνισης μεταχείρισης μεταξύ στελεχών που: εκτελούν ουσιαστικά όμοια καθήκοντα, διαθέτουν τα ίδια ή και ανώτερα τυπικά προσόντα (π.χ. πτυχία ΑΕΙ που αποκτήθηκαν κατά τη διάρκεια της υπηρεσίας), αλλά διαφέρουν μόνο ως προς την προέλευση/σχολή (π.χ. ΑΣΣΥ έναντι ΑΣΕΙ). Επιπλέον διάσταση: Εγείρονται ζητήματα ισότητας και ως προς τη διάκριση μεταξύ διαδοχικών σειρών αποφοίτων. Εάν διαφορετικές σειρές υπάγονται σε διαφορετικό καθεστώς εξέλιξης, χωρίς σαφή, αντικειμενικά και επιτακτικά κριτήρια δημοσίου συμφέροντος, τότε δημιουργούνται «γενιές δύο ταχυτήτων» εντός του ίδιου Σώματος. 3. Αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 Συντ.) Κάθε περιορισμός δικαιώματος ή σοβαρή επιβάρυνση της νομικής θέσης του διοικούμενου πρέπει να είναι πρόσφορος, αναγκαίος και ανάλογος προς τον επιδιωκόμενο σκοπό. Πυρήνας επιχειρήματος: Ακόμη και αν γίνει δεκτό ότι ο νομοθέτης επιδιώκει θεμιτούς σκοπούς (π.χ. αναδιάρθρωση ιεραρχίας, επιχειρησιακή «αναβάθμιση», εξορθολογισμό δαπανών), η αναδρομική καθήλωση όσων ήδη υπηρετούν συνιστά δυσανάλογα επαχθές μέτρο. Ηπιότερα μέσα: Ο στόχος αυτός θα μπορούσε να επιτευχθεί, λ.χ., με εφαρμογή του νέου καθεστώτος μόνο στους νεοεισερχόμενους, οι οποίοι θα γνωρίζουν εκ των προτέρων τους όρους της σταδιοδρομίας τους. Για τα ήδη υπηρετούντα στελέχη, θα μπορούσαν να προβλεφθούν εκτενείς μεταβατικές ρυθμίσεις ή ειδικά καθεστώτα συνέχισης της εξέλιξης, ώστε να μην ανατρέπονται αιφνίδια ώριμες προσδοκίες. 4. Προστασία εργασίας και επαγγελματικής–προσωπικής ανάπτυξης (άρθρα 22 & 5 Συντ.) Το Σύνταγμα προστατεύει αφενός την εργασία και αφετέρου την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητας του ατόμου. Άρθρο 5 – Προσωπικότητα: Η επαγγελματική εξέλιξη αποτελεί ουσιώδη διάσταση της προσωπικότητας. Η βίαιη διακοπή ή ο δραστικός περιορισμός της σταδιοδρομικής προοπτικής εμποδίζει την οικονομική και κοινωνική ανέλιξη του στελέχους, περιορίζοντας την ελευθερία του να αναπτύξει τις ικανότητές του στον βαθμό που το ίδιο το κράτος είχε αρχικά επιτρέψει. Άρθρο 22 – Εργασία: Η βαθμολογική καθήλωση συνδέεται άμεσα με μισθολογική στασιμότητα ή με πολύ μικρότερη εξέλιξη αποδοχών, επηρεάζοντας: το τρέχον βιοτικό επίπεδο, τις συνταξιοδοτικές προοπτικές, τη συνολική οικονομική ασφάλεια του στελέχους και της οικογένειάς του. Η συνδυαστική επίδραση αυτών των παραγόντων οδηγεί σε ουσιαστική υποβάθμιση της εργασιακής θέσης των ήδη υπηρετούντων. 5. Πλαίσιο πολιτικής επιλογής και νομικές συνέπειες Σε επίπεδο πολιτικής στόχευσης, το υπό συζήτηση σχέδιο εντάσσεται σε μια γενικότερη προσπάθεια αναδιάρθρωσης της ιεραρχίας και ανακατανομής ρόλων, με έμφαση στη διακριτή διαδρομή όσων προέρχονται από παραγωγικές σχολές υπαξιωματικών, σε σχέση με το προϊσχύσαν καθεστώς όπου υφίστατο δυνατότητα μετάβασης σε ρόλους αξιωματικών. Ανεξαρτήτως της σκοπιμότητας αυτής καθαυτής της επιλογής, το καθοριστικό ζήτημα από συνταγματικής πλευράς είναι το εξής: Οι διαρθρωτικές αλλαγές στο σύστημα βαθμολογικής και μισθολογικής εξέλιξης μπορούν, κατ’ αρχήν, να αφορούν το μέλλον (νέους εισακτέους, στελέχη που κατατάσσονται υπό το νέο καθεστώς). Όταν, όμως, επεκτείνονται και στα στελέχη που ήδη υπηρετούν επί σειρά ετών, ανατρέποντας αιφνίδια το πλαίσιο στο οποίο θεμελίωσαν τις επαγγελματικές τους επιλογές, τότε εγείρονται σοβαρά ζητήματα συμβατότητας με: την αρχή της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης, την αρχή της ισότητας, την αναλογικότητα των μέτρων, και την προστασία της εργασίας και της προσωπικότητας. Συνοψίζοντας, σε περίπτωση ψήφισης ρυθμίσεων που μεταβάλλουν αναδρομικά και επί τα χείρω το καθεστώς εξέλιξης των ήδη υπηρετούντων, διαμορφώνεται ισχυρή νομική βάση για προσφυγή ενώπιον του Συμβουλίου της Επικρατείας. Η πάγια τάση της νομολογίας είναι πιο ανεκτική σε ρυθμίσεις που κοιτούν προς το μέλλον, αλλά ιδιαίτερα αυστηρή όταν τίθενται υπό αμφισβήτηση ώριμες, θεμελιωμένες υπηρεσιακές και οικονομικές προσδοκίες. Η ασφαλέστερη, θεσμικά ορθή λύση θα ήταν οποιαδήποτε βαθιά αναμόρφωση του συστήματος εξέλιξης να καταλαμβάνει κατά κύριο λόγο τους νεοεισερχόμενους, ενώ για τα ήδη υπηρετούντα στελέχη να προβλεφθούν μεταβατικές διατάξεις που θα σέβονται τις συνταγματικές αρχές και την πολυετή προσφορά τους.