Αρχική Χάρτης Μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή (Σταδιοδρομία και εξέλιξη Αξιωματικών, Υπαξιωματικών και Επαγγελματιών Οπλιτών των Ενόπλων Δυνάμεων...ΜΕΡΟΣ Θ΄ ΣΤΡΑΤΟΛΟΓΙΑ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΟΡΙΣΜΟΙ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ (άρθρα 171-243)Σχόλιο του χρήστη Εμμανουήλ Β. | 2 Δεκεμβρίου 2025, 20:44
  • Σχόλιο του χρήστη 'Εμμανουήλ Β.' | 2 Δεκεμβρίου 2025, 20:44

    Θέμα: Σχόλια επί των διατάξεων για τις απαλλαγές λόγω ψυχικών νοσημάτων (Κρίση Ι5) Αξιότιμε νομοθέτη και αξιότιμα μέλη του κοινοβουλίου, Τα σχόλια μου θα επικεντρωθούν στο ζήτημα των απαλλαγών (κρίση Ι5) και συγκεκριμένα στις απαλλαγές λόγω ψυχικών νοσημάτων. 1. Τιμωρητική Λογική και Άνιση Μεταχείριση Όπως έχει ήδη σχολιαστεί από πολλούς άλλους, αλλά οφείλω να αναφερθώ σε αυτό, φαίνεται ότι υπάρχει μια τιμωρητική λογική πίσω από τις νέες διατάξεις περί κρίσης Ι5 για τους ψυχικά νοσούντες. Συγκεκριμένα: - Προβλέπονται 5 έτη ετήσιων αναβολών, χωρίς να προβλέπεται κάτι διαφορετικό για χρόνιες παθήσεις, για νοσούντες υπό χρόνια αγωγή κ.ο.κ., εν αντιθέσει με τις αναβολές 2 ετών για παθολογικά νοσήματα, οι οποίες επίσης δεν φέρουν τον περιορισμό ετήσιων αναβολών. - Υποχρέωση σε πιστοποίηση αναπηρίας, αποκλειστικά για τους ψυχικά νοσούντες. Αυτό συμβαίνει σε ένα σύστημα ΚΕΠΑ το οποίο, με τα τωρινά δεδομένα, απαιτεί αναμονή 3 μηνών για την επιτροπή. Εδώ μπορούμε να αναρωτηθούμε: - Είναι πραγματικά δίκαιη αυτή η διάκριση; - Πέραν της διάκρισης μεταξύ στρατεύσιμων ανάλογα με την πάθηση τους, τίθεται και θέμα διάκρισης μεταξύ των φύλων. Για να γίνει πιο σαφές, δεν απαιτείται από καμία γυναίκα να λάβει πιστοποίηση από ΚΕΠΑ για να συναναστραφεί φορείς του δημοσίου, αν για παράδειγμα πάσχει από υποτροπιάζουσα κατάθλιψη. Στο πλαίσιο αυτό, αναρωτιέται κανείς: - Πώς αυτό μπορεί να επιβαρύνει την μετέπειτα ζωή του στρατεύσιμου, όταν για παράδειγμα, για μια απλή αγχώδη διαταραχή θα υποχρεώνεται στην έκδοση πιστοποίησης αναπηρίας. Για παράδειγμα, ένας στρατεύσιμος θα κρίνεται αρνητικά από φορείς ιδιωτικής ασφάλειας υγείας λόγω αυτού. Υπάρχει κάποια πρόβλεψη από τα συναρμόδια υπουργεία για να εξασφαλισθεί ότι δεν θα δημιουργούνται τέτοιου είδους προβλήματα; ------------------------------------------------------------------ 2. Πρακτικά Ζητήματα Εφαρμογής στο ΕΣΥ Απαραίτητο για να ξεκινήσει η διαδικασία αναβολής, είναι το χαρτί Επιμελητή Α’ ή Διευθυντή δημόσιας δομής υγείας, ανεξαρτήτως αν ο στρατεύσιμος παρακολουθείται από ιδιώτη ψυχίατρο για χρόνια. Εδώ μπορούμε να αναρωτηθούμε: - Πώς, το ήδη υπερφορτωμένο ΕΣΥ, θα σηκώσει το βάρος όλων των στρατεύσιμων που θα χρειαστεί να λάβουν χαρτί από ψυχιάτρο δημοσίου; - Πώς θα προσαρμοσθεί το πλαίσιο έκδοσης σημειωμάτων κατάταξης για να δώσει αρκετό χρόνο στον στρατεύσιμο να συναναστραφεί με το δημόσιο; Από όσο μπορώ να δω στο παρόν νομοσχέδιο δεν υπάρχει τέτοια πρόβλεψη. - Σε περίπτωση που δεν υπάρχουν διαθέσιμα ραντεβού, ποια είναι η πρόβλεψη; Θα μπορεί ο στρατεύσιμος να επικαλεστεί ότι δεν κατάφερε να βρει ραντεβού, και αν ναι, με ποια δικαιολογητικά; ------------------------------------------------------------------ 3. Προστασία Δεδομένων, Κάτοικοι Εξωτερικού & Συννοσηρότητα Απαιτείται πρόσβαση στον Φάκελο Υγείας μονάχα για τους ψυχικά νοσούντες, καθώς αυτές είναι απαραίτητες μόνο για τις ΕΔΥΨΕ. Εδώ εύλογα αναρωτιέται κανείς: - Η πρόσβαση θα δίνεται μονάχα για τις ημέρες στις οποίες θα λειτουργούν οι επιτροπές ή θα δίνεται στο διηνεκές; - Για ποιο λόγο αυτό δεν ισχύει για όλους τους στρατεύσιμους και ισχύει αποκλειστικά για τους πάσχοντες από ψυχικά νοσήματα; Εδώ τίθενται σοβαρά ζητήματα διάκρισης στην ψυχική νόσο. Επίσης στην παρούσα μορφή του νομοσχεδίου δεν υπάρχει πρόβλεψη για στρατεύσιμους που ζουν στο εξωτερικό, και έχουν ξεκινήσει διαδικασία αναβολών/απαλλαγών για ψυχικές νόσους με γνωματεύσεις ιατρών εξωτερικού. Επομένως τίθενται τα εξής ερωτήματα : - Θα απαιτείται και για εκείνους γνωμάτευση από γιατρούς του αντίστοιχου δημόσιου νοσοκομείου; - Πώς θα μπορεί να δοθεί πρόσβαση στον φάκελο υγείας τους, ο οποίος θα βρίσκεται σε άλλο σύστημα υγείας; Άλλη μία σοβαρή έλλειψη του νομοσχεδίου είναι το ενδεχόμενο κάποιος να πάσχει από ψυχική και παθολογική νόσο ταυτόχρονα (π.χ. υποτροπιάζουσα κατάθλιψη και σακχαρώδη διαβήτη τύπου 1). - Σε αυτές τις περιπτώσεις τι συμβαίνει με τον στρατεύσιμο; - Παραπέμπεται στην δυσχερέστερη μεταχείριση, επειδή ήταν αρκετά άτυχος ώστε να πάσχει και από ψυχική νόσο; ------------------------------------------------------------------ 4. Κοινωνικο-οικονομικές Επιπτώσεις Καθώς το όριο αναβολών επεκτείνεται στα 6 έτη υποχρεωτικά, αυτό πρακτικά σημαίνει 7 έτη πραγματικού χρόνου, καθώς είναι ετήσια αναβολή + μία ΕΣΣΟ σε κάθε αναβολή (δηλαδή 5 έτη + 5 * 3 μήνες = 5 + 1.25 έτη = 6.25 έτη). Σε μία χώρα που πολλοί εργοδότες ζητούν ακόμη πιστοποιητικό στρατολογικής κατάστασης, αυτό μπορεί να επηρεάσει την επαγγελματική πορεία του στρατεύσιμου δυσχερώς. -Έχει λάβει ο νομοθέτης υπ’ όψιν του την συγκεκριμένη παράμετρο, και αν ναι, υπάρχει κάποια πρόβλεψη με τα κατάλληλα συναρμόδια υπουργεία; ------------------------------------------------------------------ 5. Έλλειψη Τεκμηρίωσης & Επιστημονικά Δεδομένα Παρά τα παραπάνω, το κυριότερο πρόβλημα που βλέπω με το συγκεκριμένο μέρος του νομοθετήματος είναι το πνεύμα του. Είναι ένα καθαρά τιμωρητικό νομοθέτημα, το οποίο ενισχύει το στίγμα έναντι της ψυχικής νόσου, και για το οποίο η επιστημονική τεκμηρίωση είναι αμφίβολη. Ειδικά στο τελευταίο, περί επιστημονικής τεκμηρίωσης, είναι πολύ σημαντικό ότι το νομοθέτημα δεν συνοδεύεται από την προκαταρκτική Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης (ΑΣΥΡ) η οποία είναι υποχρεωτικό να συνοδεύει το νομοθέτημα στην Ανοικτή Διαβούλευση σύμφωνα με τον άρθρο 62 του Ν. 4622/2019. Ελλείψει της ασύρματης παραπάνω, είναι αδύνατο να τεκμηριωθεί: - Η αναγκαιότητα της αυστηροποίησης. - Η επιστημονικότητα των αλλαγών. - Ποιο είναι το επιθυμητό αποτέλεσμα και πώς ο νομοθέτης θεωρεί ότι θα επιτευχθεί. - Οι θετικές και οι αρνητικές συνέπειες στο στράτευμα, στον στρατεύσιμο (την επαγγελματική του σταδιοδρομία και κυρίως την ψυχική του υγεία), στο ΕΣΥ και στα ΚΕΠΑ . Επίσης, καθώς το συγκεκριμένο νομοθέτημα δεν φαίνεται να έχει κάποια επιστημονική τεκμηρίωση και ανάλυση συνεπειών οφείλω να παραθέσω τα παρακάτω: Η σύγχρονη βιβλιογραφία μας δείχνει ότι, οι νέοι σήμερα αποτελούν την πιο ευάλωτη ομάδα, ειδικά στα θέματα ψυχικής υγείας. Σύμφωνα με εκτεταμένη μελέτη του ΑΠΘ [1], η οποία διεξήχθη με τη χρήση διεθνώς σταθμισμένων ψυχομετρικών κλιμάκων, η νοσηρότητα στην Ελλάδα είναι σοκαριστική : - Κλινική Κατάθλιψη: 9,31% , - Σοβαρή Δυσφορία (Severe Distress): 8,5% επιπλέον. Το πιο ανησυχητικό στοιχείο όμως είναι το ηλικιακό προφίλ. Τόσο η συγκεκριμένη μελέτη όσο και διεθνείς οργανισμοί επιβεβαιώνουν ότι η Gen Z (18-29 ετών) καταγράφει τα υψηλότερα ποσοστά άγχους και κατάθλιψης από κάθε άλλη γενιά, παγκοσμίως. 1. Σύμφωνα με το McKinsey Health Institute, η Gen Z αναφέρει τη χαμηλότερη συναισθηματική ευεξία, με το 25% να δηλώνει σοβαρή δυσφορία.[2] 2. Η American Psychological Association επιβεβαιώνει ότι οι νέοι ενήλικες είναι η πιο επιβαρυμένη ψυχικά δημογραφική ομάδα.[3] 3. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας μάλιστα επισημαίνει ότι το 75% των ψυχικών διαταραχών εκδηλώνεται μέχρι την ηλικία των 24 ετών.[4] 4. Ειδικά μετά την επέλαση της COVID-19, οι δείκτες ψυχικής υγείας στους νέους ενήλικες βρίσκονται στο χειρότερο τους επίπεδο, όπως αναφέρεται επί τέσσερα συναπτά έτη στις αναφορές του ΟΟΣΑ (Health at a Glance 2022, 2023, 2024). Αυτό συμφωνεί με την μελέτη του ΑΠΘ που αναφέρθηκε παραπάνω.[5] 5. Επίσης, σε πολιτικό επίπεδο, πρόσφατα, ο ίδιος ο Υπουργός Υγείας έκανε λόγο για δραματική αύξηση των ψυχικών νοσημάτων σε σχέση με την προηγούμενη του θητεία στο ίδιο Υπουργείο (2012-2014), κυρίως στους νέους.[6] Tο σημαντικότερο από όλα, και κάτι στο οποίο πραγματικά θα ήθελα να στρέψω την προσοχή σας, κατα την διάρκεια της Ανοικτής Διαβούλευσης για το παρόν νομοθέτημα, το Υπουργείο Υγείας δημοσίευσε μία σοκαριστική έρευνα για την ψυχική υγεία των νέων 17-24 ετών.Συγκεκριμένα, σύμφωνα με την πανελλαδική έρευνα που διενεργήθηκε για λογαριασμό της UNICEF και του Υπουργείου Υγείας (Νοέμβριος 2025) σε νέους 17-24 ετών [7]: 1. Το 55,7% των νέων αισθάνεται συχνά ή πολύ συχνά έντονο άγχος ή πίεση. Στα αγόρια το ποσοστό αυτό αγγίζει το 45,8%. 2. Το 29,7% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι έχει προσπαθήσει έστω και μία φορά να αυτοτραυματιστεί. 3. Το 43,3% βιώνει συχνά έντονη λύπη ή απογοήτευση. Πέραν αυτών, βάσει των αριθμών που έχει δημοσιεύσει το ΥΠΕΘΑ, τα τελευταία 3 χρόνια, κατά μέσο όρο, 10.000 δεν στρατεύονται για λόγους υγείας. Κρίνοντας από τον μέσο όρο γεννήσεων αρρένων (~56.000/έτος) τα έτη 2000 - 2007 [8] (18-25 ετών σήμερα), οι απαλλαγές υγείας κινούνται πέριξ του 20% ετησίως, για τα τελευταία 3 έτη. Το ποσοστό πέριξ του 20% παρατηρείται και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες με υποχρεωτική στράτευση, όπως στην Φινλανδία, την Αυστρία και την Ελβετία, επομένως θα πρέπει να αιτιολογηθεί επαρκώς για ποιο λόγο αυτό απαιτεί τόσο ισχυρή, και κατά τη γνώμη μου άδικη, αυστηροποίηση των μέτρων που κυρίως στοχεύουν στην ψυχική νόσο. Με βάση τα παραπάνω, και λαμβάνοντας υπόψιν την τεράστια έλλειψη της ΑΣΥΡ, πραγματικά απορώ για το κίνητρο του συγκεκριμένου μέρους του νομοθετήματος, καθώς σε πρώτη όψη φαίνεται, στην καλύτερη των περιπτώσεων, αναχρονιστικό. Επίσης είναι απορίας άξιο πως ο νομοθέτης απορεί με την αύξηση των ψυχιατρικών Ι5 ενώ τα νοσήματα ψυχικής υγείας καλπάζουν στους νέους. ------------------------------------------------------------------ 6. Προτάσεις Πέρα από το προφανές, του να μην κατατεθεί το συγκεκριμένο αναχρονιστικό νομοσχέδιο, κάποιες προτάσεις είναι οι εξής: 1. Αντί το ΥΠΕΘΑ να ξεκινάει ένα κυνήγι μαγισσών εναντίον των ψυχικά νοσούντων, ίσως θα έπρεπε σε πρώτη φάση να προσδιορίσει ποιο είναι το μέγεθος της "φάμπρικας" που επικαλείται ο αξιότιμος Υπουργός. Εάν αυτό δεν προσδιορισθεί, πρακτικά το νομοθέτημα προσπαθεί να λύσει ένα έως τώρα αόριστο πρόβλημα αποκλειστικά με βάση την “όσφρηση” και όχι την επιστημονική τεκμηρίωση. 2.Πριν κατατεθεί το νομοθέτημα θα πρέπει να ενημερωθεί η κοινή γνώμη για τα επιστημονικά τεκμήρια πίσω από το συγκεκριμένο μέρος του νομοθετήματος, καθώς και αν αυτά βασίζονται σε διεθνή βιβλιογραφία ή/και διαβούλευση με φορείς Ψυχικής Υγείας στη χώρα. 3. Μήπως το ΥΠΕΘΑ θα έπρεπε να στρέψει τους κόπους του στην πλήρη αναδιάρθωση της θητείας, καθώς και της αποζημίωσης των κληρωτών , για να έρθει όντως στην σύγχρονη εποχή η στρατιωτική θητεία; Για παράδειγμα το Φινλανδικό μοντέλο που επικαλείται ο Υπουργός παρέχει στους στρατεύσιμους τα έξης - 6 - 14 € ημερήσια αποζημίωση - Το κράτος πληρώνει το 100% του ενοικίου και των ΔΕΚΟ (ρεύμα, νερό κ.ο.κ) - Το κράτος πληρώνει τόκους φοιτητικών δανείων για την διάρκεια της θητείας - Πλήρης σίτιση. Αν δεν προσφερθεί γεύμα υπάρχει αποζημίωση 13.50€ την ημέρα. - Ιματισμός, το οποίο θεωρητικά παρέχει και ο ΕΣ, κάτι που όμως πρακτικά όλοι ξέρουμε ότι δεν ισχύει. - Αν ο στρατεύσιμος έχει σύζυγο ή παιδιά, το κράτος παρέχει επιπλέον επίδομα για τις παροχές των αναγκών της οικογενείας. Βιβλιογραφία 1. Fountoulakis, K. N., et al. (2021): “The effect of the COVID-19 pandemic on the mental health of the general population in Greece”. Journal of Affective Disorders. 2. McKinsey Health Institute (2022): Addressing the unprecedented behavioral-health challenges facing Gen Z. 3. American Psychological Association (2023): Stress in America 2023: A Nation Recovering from Collective Trauma. 4. World Health Organization (n.d.): Adolescent mental health. 5. OECD (2022, 2023, 2024): Health at a Glance: Europe. OECD Publishing, Paris. 6. https://youtu.be/0aKIIcI9buc?si=tjGZthfZ7qy4vGlX&t=2693 7. https://www.tovima.gr/2025/12/01/society/kryfi-epidimia-stous-efivous-1-stous-6-neous-aytotraymatizetai-kai-kaneis-gonios-den-to-kserei/ 8 Ελληνική Στατιστική Αρχή (ΕΛΣΤΑΤ): Πίνακες Φυσικής Κίνησης Πληθυσμού (Γεννήσεις).