Αρχική Χάρτης Μετάβασης των Ενόπλων Δυνάμεων στη Νέα Εποχή (Σταδιοδρομία και εξέλιξη Αξιωματικών, Υπαξιωματικών και Επαγγελματιών Οπλιτών των Ενόπλων Δυνάμεων...ΜΕΡΟΣ Γ΄ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑ ΜΟΝΙΜΩΝ ΥΠΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ (άρθρα 32-56)Σχόλιο του χρήστη ΣΤΑΥΡΟΣ | 5 Δεκεμβρίου 2025, 08:09
  • Σχόλιο του χρήστη 'ΣΤΑΥΡΟΣ' | 5 Δεκεμβρίου 2025, 08:09

    Με τη ψήφιση και θέση σε ισχύ του υπό κρίση νομοθετήματος καταστρατηγούνται θεμελιώδεις συνταγματικές αρχές και αρχές του κράτους δικαίου, με ιδιαίτερα δυσμενείς συνέπειες για τους διοικούμενους και ιδίως για τα εν ενεργεία στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων. --- ### Α. Αρχή της Ισότητας Κατά το άρθρο 4 Συντάγματος, όλοι οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου και έχουν ίσα δικαιώματα και υποχρεώσεις. Από τη διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 προκύπτει δέσμευση του νομοθέτη: όταν ρυθμίζει ουσιωδώς όμοιες καταστάσεις και κατηγορίες προσώπων, δεν μπορεί να τις μεταχειρίζεται ανόμοια, εισάγοντας εξαιρέσεις ή διακρίσεις, εκτός εάν η διαφορετική ρύθμιση επιβάλλεται από λόγους γενικότερου κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος, η συνδρομή των οποίων ελέγχεται από τα δικαστήρια. Εάν θεσπιστεί ευνοϊκή ειδική ρύθμιση για ορισμένη κατηγορία και αδικαιολόγητα εξαιρεθεί άλλη κατηγορία για την οποία συντρέχει ο ίδιος λόγος, η δυσμενής αυτή διάκριση είναι αντισυνταγματική. Προκειμένου να αποκατασταθεί η αρχή της ισότητας, η ευνοϊκή ρύθμιση πρέπει να επεκταθεί και στους αδικαιολόγητα αποκλεισθέντες. Τα παραπάνω ισχύουν ιδίως όταν πρόκειται για μισθούς, συντάξεις ή παροχές προς δημοσίους λειτουργούς και μισθωτούς: σε περίπτωση αδικαιολόγητης διάκρισης, τα δικαστήρια υποχρεούνται να εφαρμόσουν τη διάταξη που περιέχει την ευνοϊκή ρύθμιση και σε όσους αποκλείστηκαν παράνομα, χωρίς να παραβιάζεται η αρχή της διάκρισης των λειτουργιών. --- ### Β. Ισότητα έναντι του νόμου και ισότητα του νόμου έναντι των πολιτών Η διάταξη του άρθρου 4 παρ. 1 Συντ. («Οι Έλληνες είναι ίσοι ενώπιον του νόμου») κατοχυρώνει όχι μόνο την ισότητα των πολιτών έναντι του νόμου, αλλά και την ισότητα του ίδιου του νόμου έναντι όλων. Ο κοινός νομοθέτης, όταν ρυθμίζει ίδιες σχέσεις και καταστάσεις, οφείλει να μην εισάγει διακρίσεις, εκτός αν αυτό δικαιολογείται από λόγους κοινωνικού ή δημοσίου συμφέροντος. Ειδική ρύθμιση που εξαιρεί αδικαιολόγητα ορισμένη κατηγορία προσώπων, για την οποία συντρέχουν οι ίδιοι λόγοι που επιβάλλουν την ευνοϊκή μεταχείριση άλλων, είναι αντισυνταγματική. --- ### Γ. Αρχή της Αναλογικότητας Κατά το άρθρο 25 παρ. 1 Συντ., οι περιορισμοί στα συνταγματικά δικαιώματα πρέπει να προβλέπονται από το Σύνταγμα ή τον νόμο και να σέβονται την αρχή της αναλογικότητας. Η αρχή αυτή επιβάλλει: 1. **Αναγκαιότητα**: να μην υπάρχει ηπιότερο μέτρο για την επίτευξη του σκοπού. 2. **Καταλληλότητα**: ο περιορισμός να είναι πρόσφορος για τον επιδιωκόμενο σκοπό. 3. **Στενή αναλογία**: η βλάβη που υφίσταται ο διοικούμενος να μην είναι δυσανάλογα επαχθής σε σχέση με το προσδοκώμενο όφελος. Η αρχή της αναλογικότητας ίσχυε ήδη ως γενική αρχή του δικαίου, πριν από τη ρητή συνταγματική της κατοχύρωση και δεσμεύει τόσο τον νομοθέτη όσο και τα δικαστήρια. --- ### Δ. Αρχή ίσης μεταχείρισης προσώπων – Ενωσιακό και διεθνές δίκαιο Στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η αρχή της ίσης μεταχείρισης συμπληρώνεται από: * την προτεινόμενη οδηγία του Συμβουλίου (2.7.2008) περί εφαρμογής της αρχής της ίσης μεταχείρισης ανεξαρτήτως θρησκείας ή πεποιθήσεων, αναπηρίας, ηλικίας ή γενετήσιου προσανατολισμού, * τον Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (άρθρα 20 και 21), όπου κατοχυρώνεται η ισότητα ενώπιον του νόμου και απαγορεύεται κάθε διάκριση (ιδίως λόγω φύλου, φυλής, χρώματος, ηλικίας, αναπηρίας, γενετήσιου προσανατολισμού, κ.λπ.), * την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (άρθρο 14 ΕΣΔΑ). Τα κράτη μέλη μπορούν να λαμβάνουν και ευνοϊκότερα μέτρα προστασίας (θετική δράση), εφόσον δεν εισάγουν νέες αδικαιολόγητες διακρίσεις. --- ### Ε. Αρχή της μη αναδρομικότητας του νόμου Βασικό τεκμήριο του κράτους δικαίου είναι ότι ο νόμος ρυθμίζει καταρχήν το μέλλον (άρθρο 2 ΑΚ). Κατ’ εξαίρεση η αναδρομική ισχύς επιτρέπεται μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις και πάντως: * δεν επιτρέπεται σε βάρος του κατηγορουμένου στο ποινικό δίκαιο (άρθρο 7 Συντ.), * είναι περιορισμένη στο φορολογικό δίκαιο (άρθρο 78 παρ. 2 Συντ.), * οφείλει να σέβεται την ασφάλεια δικαίου και την προστασία της εμπιστοσύνης του διοικουμένου και να μην ανατρέχει σε μη «εύλογο» παρελθόν. Ακόμη και όταν τυπικά επιτρέπεται, ο αναδρομικός νόμος ελέγχεται ως προς τη συμβατότητά του με τα θεμελιώδη δικαιώματα και την αρχή της ισότητας. --- ### ΣΤ. Αρχή της προστατευόμενης εμπιστοσύνης και της χρηστής διοίκησης Η δράση της Διοίκησης διέπεται από την αρχή της νομιμότητας και της χρηστής διοίκησης, η οποία επιβάλλει σεβασμό στο κοινό αίσθημα δικαίου και αποφυγή ανεπιεικών, δογματικών λύσεων. Ειδικότερη εκδήλωση της αρχής αυτής είναι η **προστατευόμενη (δικαιολογημένη) εμπιστοσύνη** του διοικουμένου: * όταν ο διοικούμενος, χωρίς δόλο, έχει διαμορφώσει εύλογη και σταθερή προσδοκία βάσει της συμπεριφοράς της Διοίκησης, δεν είναι επιτρεπτό, μετά την πάροδο μακρού χρόνου, να ανατρέπεται η νομική του κατάσταση με δυσμενείς συνέπειες (π.χ. αναζήτηση παροχών, ανατροπή ασφαλιστικών ρυθμίσεων), * η Διοίκηση οφείλει να αποφεύγει αντιφατική και ασυνεπή συμπεριφορά (venire contra factum proprium). Η παραβίαση των αρχών αυτών συνιστά λόγο ακυρώσεως των διοικητικών πράξεων. --- ## Ειδικότερα ως προς το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο για τις Ένοπλες Δυνάμεις Η εφαρμογή των διατάξεων του νομοσχεδίου θα επιφέρει σοβαρό πλήγμα στις τάξεις των Ενόπλων Δυνάμεων και ιδίως στα στελέχη προερχόμενα από ΑΣΣΥ, καθώς: 1. **Καθήλωση στον βαθμό** Όλα τα εν ενεργεία στελέχη απόφοιτοι ΑΣΣΥ καθηλώνονται στον βαθμό που φέρουν κατά την έναρξη ισχύος του νόμου. Η μακροχρόνια παραμονή στον ίδιο βαθμό συνεπάγεται σημαντική συρρίκνωση των οικονομικών απολαβών (τρέχουσες αποδοχές, εφάπαξ, μερίσματα, λοιπές παροχές). 2. **Απώλεια βαθμών – κατάργηση προοπτικών εξέλιξης** Σύμφωνα με το άρθρο 36 και το Παράρτημα Α, πολλοί εν ενεργεία Αξιωματικοί (ιδίως προερχόμενοι από ΑΣΣΥ) χάνουν από δύο έως έξι βαθμούς, ενώ Υπαξιωματικοί που ανέμεναν εξέλιξη σε Αξιωματικούς καθηλώνονται. Η καθήλωση αυτή δεν στηρίζεται σε κατάσταση έκτακτης δημοσιονομικής ανάγκης και αντίκειται στις αρχές ισότητας, αξιοκρατίας και αναλογικότητας. 3. **Οργανικές θέσεις και κίνδυνος κενών** Η σύνδεση της εξέλιξης με περιορισμένο αριθμό οργανικών θέσεων (άρθρα 6 και 28) και ο καθορισμός τους με απόφαση που δεν δημοσιεύεται, δημιουργούν αδιαφάνεια και κίνδυνο σημαντικών κενών θέσεων, σε βάρος τόσο της υπηρεσιακής λειτουργίας όσο και της ισότητας ευκαιριών των στελεχών. 4. **Διαρκής επίπτωση πειθαρχικών ποινών** Η πρόβλεψη του άρθρου 25 παρ. 4 ότι παλαιές συνήθεις πειθαρχικές ποινές μπορούν να συνεκτιμώνται εσαεί, αν το συμβούλιο το κρίνει, εγκαθιστά καθεστώς διαρκούς φόβου και ανασφάλειας, δυσανάλογο προς τον σκοπό της πειθαρχίας και αντίθετο στις αρχές του κράτους δικαίου και ορθής διαχείρισης ανθρώπινου δυναμικού. 5. **Δυσμενής μεταχείριση αποφοίτων ΑΣΜΥ με πανεπιστημιακά πτυχία** Η προϋπόθεση κατοχής πανεπιστημιακού τίτλου για μετάταξη στο σώμα Αξιωματικών (άρθρο 66) οδηγεί στο παράδοξο να μπορεί στέλεχος με δύο πανεπιστημιακούς τίτλους να φθάσει το πολύ μέχρι τον βαθμό του Ταγματάρχη, ενώ ιδιώτης με ένα μόνο πτυχίο μπορεί να εξελιχθεί μέχρι Συνταγματάρχη. Πρόκειται για ευθέως αντίθετη προς την αρχή της ισότητας και της αξιοκρατίας ρύθμιση. 6. **Περιορισμός δικαιώματος διδασκαλίας – έλλειψη ένδικης προστασίας** Η ρύθμιση του άρθρου 106 εισάγει διαφοροποίηση μεταξύ στελεχών με τριτοβάθμια εκπαίδευση χωρίς επαρκή αιτιολογία και δεν προβλέπει σαφώς τα ένδικα μέσα σε περίπτωση άρνησης χορήγησης άδειας διδασκαλίας, προσβάλλοντας την αρχή της ισότητας και της αποτελεσματικής δικαστικής προστασίας. 7. **Υπερβολικές οικονομικές επιβαρύνσεις σε περίπτωση αποχώρησης** Το άρθρο 108 επιβάλλει δυσανάλογη αποζημίωση σε όσους παραιτούνται, αποτάσσονται ή αποστρατεύονται λόγω δυσμενούς κρίσης, συνδέοντάς την με όλους τους υπολειπόμενους μήνες υποχρεωτικής παραμονής και τυχόν δαπάνες εκπαίδευσης στο εξωτερικό. Η ρύθμιση αυτή έχει τιμωρητικό χαρακτήρα και προσκρούει στην αρχή της αναλογικότητας. 8. **Περιορισμός πρόσβασης στο Στρατιωτικό Διδακτικό Προσωπικό** Η σύνδεση της δυνατότητας ένταξης στο Στρατιωτικό Διδακτικό Προσωπικό (άρθρο 147) με συγκεκριμένο, σχετικά υψηλό βαθμό αποκλείει ικανά στελέχη (με πτυχία, μεταπτυχιακά, διδακτορικά) που φέρουν χαμηλότερο βαθμό, χωρίς ουσιαστικό λόγο, παραβιάζοντας την αρχή της αξιοκρατίας. 9. **Απόσπαση στρατιωτικών δικαστικών λειτουργών στο ΥΠΕΘΑ** Η δυνατότητα απόσπασής τους με πλήρη και αποκλειστική απασχόληση στο νομοπαρασκευαστικό έργο του Υπουργείου (άρθρο 280) δημιουργεί ζητήματα ως προς τον βασικό τους ρόλο (αναζήτηση αλήθειας και απονομή Δικαιοσύνης), αλλά και ως προς την ανεξαρτησία τους, απαιτώντας άμεση συνολική επανεξέταση του σχετικού πλαισίου. --- **Συμπέρασμα** Το υπό διαβούλευση πολυνομοσχέδιο περιλαμβάνει ρυθμίσεις που αντίκεινται στις αρχές της ισότητας, της αναλογικότητας, της αξιοκρατίας, της μη αναδρομικότητας και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης, τόσο κατά το Σύνταγμα όσο και κατά το ευρωπαϊκό και διεθνές δίκαιο. Ορισμένες διατάξεις χρειάζονται ουσιαστική αναθεώρηση, ενώ άλλες –όπως η δημιουργία Σώματος Υπαξιωματικών σε συνδυασμό με την καθήλωση βαθμών αποφοίτων ΑΣΣΥ– πρέπει να καταργηθούν.