Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Μανουσαρίδης Σάββας Αντιστράτηγος εα-Οικονομολόγος' | 5 Δεκεμβρίου 2025, 08:32

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Αξιότιμε Κύριε Υπουργέ Εθνικής Άμυνας. ΜΕΡΟΣ Γ΄ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑ ΜΟΝΙΜΩΝ ΥΠΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ (άρθρα 32-56) ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΤΑΔΙΟΔΡΟΜΙΑ ΤΩΝ ΜΟΝΙΜΩΝ ΥΠΑΞΙΩΜΑΤΙΚΩΝ Η πρωτοβουλία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας για τη δημιουργία ενός νέου, ενιαίου «Σώματος Υπαξιωματικών» αποτελεί μια μεταρρύθμιση που μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην ενίσχυση της επιχειρησιακής αποτελεσματικότητας των Ενόπλων Δυνάμεων. Στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον, όπου η τεχνολογία, η ταχύτητα λήψης αποφάσεων και η εξειδίκευση καθορίζουν την έκβαση των επιχειρήσεων, ο ρόλος των υπαξιωματικών είναι πιο κρίσιμος από ποτέ. Η θεσμοθέτηση ενός σώματος που αναγνωρίζει αυτή την πραγματικότητα αποτελεί κίνηση προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο, η επιτυχία μιας τέτοιας μεταρρύθμισης δεν κρίνεται μόνο στη σύλληψή της, αλλά κυρίως στον τρόπο εφαρμογής της. Και εδώ ανακύπτουν σοβαρά συνταγματικά, νομικά και διοικητικά προβλήματα. Το σημαντικότερο εξ αυτών είναι η υποχρεωτική ένταξη των ήδη υπηρετούντων υπαξιωματικών στο νέο σώμα, χωρίς δυνατότητα επιλογής και χωρίς ουσιαστικές μεταβατικές διατάξεις. Η επιλογή αυτή παραβιάζει τον θεμελιώδη κανόνα της προστατευόμενης εμπιστοσύνης, που κατοχυρώνεται στο άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος και αναγνωρίζεται παγίως από τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας. Οι υπαξιωματικοί που υπηρετούν ήδη στις Ένοπλες Δυνάμεις εισήλθαν στις σχολές και στα όπλα με συγκεκριμένα δεδομένα σχετικά με τη βαθμολογική εξέλιξη, τις αποδοχές, τις προαγωγικές δυνατότητες, το θεσμικό περιβάλλον εργασίας τους και τις συνολικές προοπτικές της σταδιοδρομίας τους. Επένδυσαν χρόνο, μόχθο, εκπαίδευση και οικογενειακό σχεδιασμό στηριγμένοι σε αυτά τα δεδομένα. Η αιφνίδια και υποχρεωτική μεταβολή του υπηρεσιακού καθεστώτος τους αποτελεί δυσμενή αναδρομική επέμβαση, η οποία έχει κριθεί αντισυνταγματική σε σειρά αποφάσεων του ΣτΕ, όπως οι ΣτΕ Ολ. 2192/2014 (μισθολόγιο στρατιωτικών) και ΣτΕ 2577/2017 (βαθμολογικές αλλαγές σε σώματα ασφαλείας). Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις, το ΣτΕ υπογράμμισε ότι η Πολιτεία δεν μπορεί να ανατρέπει θεμελιωμένες προσδοκίες των στελεχών χωρίς ειδική, τεκμηριωμένη αιτιολόγηση και χωρίς μεταβατικά μέτρα που διασφαλίζουν τη συνέχεια της υπηρεσιακής τάξης. Επιπλέον, η υποχρεωτική ένταξη θα προκαλέσει σημαντικές δυσλειτουργίες στην ίδια τη δομή των Ενόπλων Δυνάμεων, διαταραχή ιεραρχικών πυραμίδων, στρεβλώσεις στην αντιστοίχιση εμπειρίας και βαθμού, σύγχυση στις θέσεις ευθύνης, ασυμμετρίες στις προαγωγικές σειρές και κλυδωνισμούς στη διοικητική οργάνωση. Δεν μπορεί να παραβλέπεται επίσης ότι η καθολική εφαρμογή της ρύθμισης θα προκαλέσει ισχυρές αντιδράσεις από τις ενώσεις των στρατιωτικών, θα οδηγήσει σε προσφυγές κατά των Προεδρικών Διαταγμάτων και θα δημιουργήσει κλίμα ανασφάλειας στις μονάδες. Μια μεταρρύθμιση που στοχεύει στη θεσμική αναβάθμιση των υπαξιωματικών δεν μπορεί να ξεκινάει με την απαξίωση των δικαιωμάτων τους. Η μόνη θεσμικά, διοικητικά και συνταγματικά ασφαλής λύση είναι η σταδιακή εφαρμογή της μεταρρύθμισης. Το νέο Σώμα να αφορά αποκλειστικά τους υπαξιωματικούς που θα εισαχθούν στις σχολές από το επόμενο έτος και μετά. Οι ήδη υπηρετούντες να έχουν τη δυνατότητα προαιρετικής ένταξης, κατόπιν ρητής συναίνεσής τους. Μια τέτοια προσέγγιση κατοχυρώνει την ασφάλεια δικαίου, σέβεται το Σύνταγμα και διατηρεί την επιχειρησιακή συνοχή των Ενόπλων Δυνάμεων. Ωστόσο, η δημιουργία ενός νέου Σώματος δεν μπορεί να περιοριστεί σε οργανωτικές και βαθμολογικές διατάξεις. Αν ο στόχος είναι η ουσιαστική αναβάθμιση των υπαξιωματικών, τότε απαιτούνται πλήρεις και γενναίες βελτιώσεις στις αποδοχές, στη μέριμνα και στις συνθήκες διαβίωσής τους. Δεν νοείται σύγχρονο κράτος και σύγχρονες Ένοπλες Δυνάμεις χωρίς αξιοπρεπείς απολαβές για όσους υπηρετούν στο πιο απαιτητικό επάγγελμα της δημόσιας διοίκησης. Σήμερα, μεγάλο μέρος των υπαξιωματικών αντιμετωπίζει δυσκολίες κάλυψης βασικών αναγκών, ιδίως σε μονάδες της επαρχίας και των νησιών όπου το κόστος ζωής είναι υψηλό, οι μετακινήσεις πολλές και οι εναλλαγές υπηρεσίας εξοντωτικές. Το κράτος οφείλει να εξασφαλίσει στα στελέχη των ΕΔ και πρωτίστως στους Υπαξιωματικούς, αποδοχές αξιοπρεπούς διαβίωσης, που να ανταποκρίνονται στις 24ωρες υπηρεσίες, στις απαιτήσεις ετοιμότητας, στην επιχειρησιακή πίεση και στις ιδιαίτερες συνθήκες του επαγγέλματος τους. Ομοίως, πρέπει να διασφαλιστούν αξιοπρεπή εφάπαξ και μερίσματα, τα οποία θα προσφέρουν στα στελέχη οικονομική ασφάλεια κατά τη μετάβασή τους στη δεύτερη φάση ζωής. Η Πολιτεία δεν μπορεί να ζητά από έναν άνθρωπο να υπηρετεί για 40 χρόνια σε ένα καθεστώς απαιτήσεων, κινδύνων και συχνών μεταθέσεων και να μην του εγγυάται μια σταθερή και επαρκή συνταξιοδοτική προοπτική. Το ίδιο ισχύει και για τις παροχές σε ΚΑΑΥ, ΣΟΑ-ΣΟΜΥ, στρατιωτικές λέσχες και τη νοσοκομειακή περίθαλψη, οι οποίες πρέπει όχι να μειωθούν αλλά να ενισχυθούν. Η ενίσχυση των οικονομικών και κοινωνικών παροχών δεν είναι «κόστος». Είναι επένδυση στην επιχειρησιακή αξιοπιστία. Ένας υπαξιωματικός με αξιοπρεπή ζωή, υγιές οικογενειακό περιβάλλον και αίσθηση δικαιοσύνης είναι παραγωγικότερος, πιο αφοσιωμένος και πιο έτοιμος να ανταποκριθεί στα καθήκοντά του. Συμπερασματικά, το νέο Σώμα Υπαξιωματικών μπορεί να αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων. Για να επιτύχει όμως, πρέπει να στηριχθεί σε δύο αδιαπραγμάτευτες αρχές: (α) τον απόλυτο σεβασμό της συνταγματικής νομιμότητας και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης των ήδη υπηρετούντων στελεχών, (β) την πραγματική αναβάθμιση των αποδοχών, των προοπτικών και των συνθηκών διαβίωσης των υπαξιωματικών. Μόνο έτσι η μεταρρύθμιση θα γίνει αποδεκτή, λειτουργική και ενισχυτική για την εθνική άμυνα. Με τιμή Μανουσαρίδης Σάββας Αντγος εα-Οικονομολόγος Πρώην, Υποδιοικητής 401 ΓΣΝΑ-Υποδιευθυντής ΓΕΣ/ΔΟΙ-Τμηματάρχης Προϋπολογισμού-εξοπλιστικών ΥΠΕΘΑ/ΓΔΟΣΥ/ΔΟΙ -Διευθυντής Προυπολογισμού ΓΕΣ/ΔΟΙ. τ. Πρόεδρος Ένωσης Στρατιωτικών Περιφερειακής Ενότητας Κεντρικού Τομέα Αθηνών (ΕΣΠΕΕΚΤΑ) 2017-2020 και μέλος του ΔΣ της Ομοσπονδίας Ενώσεων Στρατιωτικών.