Yπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'EUNICE ENERGY GROUP - Τμήμα Τεκμηρίωσης' | 6 Απριλίου 2026, 09:36

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  ΕΝΑΡΜΟΝΙΣΗ ΜΕ ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΙΚΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΑΡΘΡΟ 16στ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2023/2413 ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΠΕ (RED III) (ΑΡΘΡΟ 2) Α) Στάθμιση και εκτίμηση επιπτώσεων - Οι ΑΠΕ ως έργα υπέρτατου δημοσίου συμφέροντος H στάθμιση και ή κατά περίπτωση αποτίμηση της σχέσης κόστους - οφέλους πρέπει να λαμβάνει υπόψη τα προσφερόμενα οφέλη από την αιολική ενέργεια και του κάθε συγκεκριμένου προτεινόμενου έργου. Εάν δεν γίνεται κατά περίπτωση η στάθμιση, ακυρώνεται στην πράξη η διακηρυγμένη αρχή ότι βασικό κριτήριο επιλογής και πρόκρισης των έργων είναι ο ενεργειακός πόρος. Για παράδειγμα, ένα αιολικό πάρκο με άριστη ενεργειακή παραγωγικότητα λόγω υψηλού αιολικού δυναμικού (πάνω από κάποιο όριο), μπορεί να κριθεί ότι πρέπει να γίνει ακόμα και σε μια περιοχή υψηλής προστασίας διότι η υλοποίηση του θα μειώσει το κόστος ενέργειας και θα οδηγήσει στην επίτευξη των ενεργειακών και κλιματικών στόχων με συνολικά λιγότερες ανεμογεννήτριες. Ι] Η επί της ουσίας απαγόρευση αυτής της στάθμισης, δια της θέσπισης ζωνών αποκλεισμού μέσω του ΕΧΠ-ΑΠΕ ή των ΕΠΜ, είναι αντίθετη με την Ευρωπαϊκή Οδηγία RED III. Σύμφωνα με το άρθρο 16στ’ της Οδηγίας: «….έως ότου επιτευχθεί κλιματική ουδετερότητα, τα κράτη μέλη διασφαλίζουν ότι, κατά τη διαδικασία αδειοδότησης, ο σχεδιασμός, η κατασκευή και η λειτουργία σταθμών παραγωγής ανανεώσιμης ενέργειας, η σύνδεση των εν λόγω σταθμών παραγωγής με το δίκτυο, το ίδιο το σχετικό δίκτυο και τα στοιχεία αποθήκευσης θεωρείται ότι εξυπηρετούν το υπέρτερο δημόσιο συμφέρον και εξυπηρετούν τη δημόσια υγεία και ασφάλεια κατά την εξισορρόπηση έννομων συμφερόντων σε μεμονωμένες περιπτώσεις για τους σκοπούς του άρθρου 6 παράγραφος 4 και του άρθρου 16 παράγραφος 1 στοιχείο γ) της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, του άρθρου 4 παράγραφος 7 της οδηγίας 2000/60/ΕΚ και του άρθρου 9 παράγραφος 1 στοιχείο α) της οδηγίας 2009/147/ΕΚ. Τα κράτη μέλη μπορούν να περιορίζουν, σε δεόντως αιτιολογημένες και ειδικές περιστάσεις, την εφαρμογή του παρόντος άρθρου σε ορισμένα τμήματα της επικράτειάς τους, σε ορισμένα είδη τεχνολογίας ή σε έργα με ορισμένα τεχνικά χαρακτηριστικά σύμφωνα με τις προτεραιότητες που καθορίζονται στα ενοποιημένα (integrated) εθνικά σχέδιά τους για την ενέργεια και το κλίμα που υποβάλλονται δυνάμει των άρθρων 3 και 14 του κανονισμού (ΕΕ) 2018/1999. Τα κράτη μέλη ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με τους εν λόγω περιορισμούς μαζί με την αιτιολογία τους» (έντονη γραμματοσειρά και διαγράμμιση προστέθηκαν). Όμως δια της θέσπισης οριζόντιων ζωνών αποκλεισμού με βάση κάποια γενικά χαρακτηριστικά μιας έκτασης (π.χ. ότι είναι ΖΕΠ ή ότι είναι νησί ή νησίδα ή ότι έχει υψόμετρο πάνω από ορισμένο ύψος ) και μάλιστα εάν αυτή ανήκει στο δίκτυο Natura, αποκλείει την εξέταση της εφαρμογής της περίπτωσης 6.4 της Οδηγίας Natura υπό το φως του άρ. 16στ’ της Οδηγίας REDIII. Δηλαδή, με τη θέσπιση ζώνης αποκλεισμού η Ελλάδα κάνει -μεταξύ άλλων- ό,τι ακριβώς περιγράφει το προτελευταίο εδάφιο του άρ. 16στ’ της Οδηγίας REDIII: περιορίζει την εφαρμογή του άρθρου αυτού σε ορισμένα τμήματα της επικράτειάς της, σε ορισμένα είδη τεχνολογίας ή σε έργα με ορισμένα τεχνικά χαρακτηριστικά . Αυτό όμως ΔΕΝ μπορεί να το κάνει χωρίς δέουσα αιτιολόγηση και τεκμηρίωση των ειδικών περιστάσεων, που θα πρέπει κοινοποιηθούν στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Δηλαδή, η Ελλάδα οφείλει να εξετάσει τις ειδικές περιστάσεις κάθε συγκεκριμένης περιοχής ή υποπεριοχής Natura και με βάση αυτές να τεκμηριώσει, εάν κρίνει, γιατί στη συγκεκριμένη περιοχή κάποια συγκεκριμένα είδη τεχνολογίας ή έργα πρέπει να αποκλειστούν από τις πρόνοιες του άρ. 16στ’ της Οδηγίας REDIII. Είναι παραπάνω από προφανές ότι αυτό δεν μπορεί να γίνει με το ΕΧΠ-ΑΠΕ ή την υποστηρικτική του μελέτη ή άλλη γενική μελέτη όπως μια ΕΠΜ. Κατά την άποψη μας το ορθό εργαλείο είναι η ΜΠΕ/ΕΟΑ. Υπενθυμίζουμε επίσης ότι με βάση την παρ. 7 του άρ. 4 του ν. 4951/2022 τα έργα ΑΠΕ χαρακτηρίζονται ως δημόσιας ωφέλειας που εξυπηρετούν, εκτός των άλλων, τη δημόσια ασφάλεια και υγεία και έχουν θετικές επιδράσεις πρωταρχικής σημασίας για το περιβάλλον, ανεξάρτητα από τον φορέα υλοποίησής τους. Η συγκεκριμένη πρόνοια της εθνικής νομοθεσίας πρέπει φυσικά να διαβάζεται συνδυαστικά και υπό το φως του άρ. 16στ’ της Οδηγίας REDIII, εάν θέλουμε να μη θεωρηθεί ότι δεν έχει ενσωματωθεί στο εθνικό δίκαιο η συγκεκριμένη διάταξη της Οδηγίας. ΙΙ] Επικουρικά σημειώνουμε τα ακόλουθα: Εξαιρετικής σημασίας για το πώς αντιλαμβάνεται η ευρωπαϊκή νομοθεσία τον τρόπο εφαρμογής σε όλο το χώρο (και όχι μόνο στις περιοχές Natura) της έννοιας ότι έργα ΑΠΕ αναγνωρίζονται ως υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος, είναι η παρ. 2, του άρθ.. 3 του Κανονισμού (ΕΕ) 2022/2577 όπως τροποποιήθηκε και παρατάθηκε έως την 30 Ιουνίου 2025. Συγκεκριμένα: «2. Τα κράτη μέλη διασφαλίζουν, για τα έργα που αναγνωρίζονται ως έργα υπέρτερου δημόσιου συμφέροντος, ότι κατά τη διαδικασία σχεδιασμού και αδειοδότησης δίνεται προτεραιότητα στην κατασκευή και τη λειτουργία σταθμών και εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές και στην ανάπτυξη της σχετικής υποδομής δικτύου κατά τη στάθμιση των έννομων συμφερόντων στη συγκεκριμένη περίπτωση. Όσον αφορά την προστασία των ειδών, το πρώτο εδάφιο εφαρμόζεται μόνο σε περίπτωση και κατά τον βαθμό που, αφενός, λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα διατήρησης των ειδών, τα οποία συμβάλλουν στη διατήρηση ή την αποκατάσταση των πληθυσμών του είδους σε ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης (appropriate species conservation measures contributing to the maintenance or restoration of the populations of the species at a favourable conservation status) και, αφετέρου, διατίθενται επαρκείς οικονομικοί πόροι και εδαφικές ζώνες για τον σκοπό αυτόν.» (έντονη γραμματοσειρά και διαγράμμιση προστέθηκαν). Δηλαδή, η εφαρμογή του άρθρου 16στ’ της Οδηγίας REDIII περιλαμβάνει τη στάθμιση των ωφελειών σε σχέση με τις επιπτώσεις σε άλλα νομικά αγαθά που πρέπει να γίνεται ανά συγκεκριμένη περίπτωση. Μάλιστα, εάν το άλλο νομικό αγαθό αφορά την προστασία των ειδών, πρέπει να λαμβάνονται μέτρα για τη διατήρηση ή την αποκατάσταση των πληθυσμών του είδους. Όλα αυτά παραβιάζονται ευθέως με την ατεκμηρίωτη, οριζόντια θέσπιση ζωνών αποκλεισμού. Β] Ο κίνδυνος από τις εκτεταμένες ζώνες αποκλεισμού - Η παραβίαση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας Στο δημόσιο διάλογο συχνά αναφέρεται - η επιβολή εκτεταμένων, οριζόντων ζωνών αποκλεισμού π.χ. να μην επιτρέπεται να υποβληθεί και να εξεταστεί αίτηση για αιολικά πάρκα πάνω από ένα υψόμετρο, ή σε οποιαδήποτε περιοχή ΖΕΠ, ή σε οποιαδήποτε περιοχή Natura κλπ. Οι βασικές αρχές είναι: 1. Οι εξαιρετικά εκτεταμένες a-priori ζώνες αποκλεισμού δεν είναι αποτελεσματική πολιτική. Πρόκειται για ένα επαχθές μέτρο που απαγορεύει εκ των προτέρων ακόμα και την εκπόνηση και υποβολή αίτησης ΜΠΕ και Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης που θα αξιολογηθεί. Η πίεση για τέτοιους τυφλούς, οριζόντιους αποκλεισμούς γίνεται ορισμένες φορές με επίκληση γενικών μελετών όπως είναι οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες ή άλλες ανάλογες, οι οποίες - από τη φύση τους - δεν μπορούν να αξιολογήσουν ούτε να σταθμίσουν τις επιπτώσεις ενός προτεινόμενου έργου, αφού δεν διαθέτουν ούτε συλλέγουν πραγματικά και αναλυτικά δεδομένα για την προτεινόμενη περιοχή και τον προτεινόμενο σχεδιασμό. Τέτοιου είδους μελέτες όπως οι ΕΠΜ, πρέπει να καθορίζουν επιστημονικά την ευαισθησία των εκτεταμένων περιοχών που μελετούν και να κάνουν σαφή και επιστημονικά τεκμηριωμένη ζωνοποίηση των περιοχών αυτών. Έτσι θα παρέχουν τα κατάλληλα εφόδια στους μελετητές να συντάξουν τις ΜΠΕ και ΕΟΑ και στη Διοίκηση να τις σταθμίσει. Σε ειδικές περιπτώσεις, μπορούν να προτείνουν ένταξη μιας συγκεκριμένης υποπεριοχής σε καθεστώς ζώνης αποκλεισμού, εφόσον αυτό τεκμηριώνεται από ολοκληρωμένη συνεκτίμηση πραγματικών και συγκεκριμένων δεδομένων για την πραγματικά υψηλή αξία της. 2. Η απόρριψη ενός συγκεκριμένου αιτήματος, και μάλιστα για αιολικό πάρκο που μετά βεβαιότητας συμβάλλει στην αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, μπορεί να γίνεται μόνο αν αποδεικνύεται με βάση επιστημονικά και πραγματικά δεδομένα του προτεινόμενου τόπου και του προτεινόμενου σχεδιασμού, και όχι με γενικές και οριζόντιες εικασίες, ότι η υλοποίησή του θα επιφέρει ανεπίστρεπτη βλάβη σε ένα άλλο προστατευτέο αντικείμενο υψηλής αξίας η οποία δεν μπορεί να αντισταθμιστεί ακόμη και σε χώρο διαφορετικό του συγκεκριμένου προς κρίσιν έργου ΑΠΕ. 3. Το κατάλληλο εργαλείο για αυτό είναι η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και η Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση και ο μηχανισμός αξιολόγησής τους και ελέγχου των έργων. Οι ΜΠΕ/ΕΟΑ εδράζονται σε αναλυτικά, πραγματικά δεδομένα που συλλέγονται συστηματικά επιτοπίως και η αξιολόγησή τους μπορεί να οδηγήσει στην αποδοχή υπό όρους ή στην απόρριψη του αιτήματος. Εναλλακτικά, μπορεί να οδηγήσει στην τροποποίηση του σχεδιασμού του, διότι μπορεί π.χ. να μην είναι αποδεκτό να εγκατασταθεί ο προτεινόμενος αριθμός ή τύπος ανεμογεννητριών αλλά πιθανά να μπορεί να υλοποιηθεί ένα μικρότερο πλήθος ή με διαφορετικά χαρακτηριστικά ή σχεδιασμό. Αυτό, προφανώς δεν μπορεί να επιτευχθεί με τις εκτεταμένες a-priori ζώνες αποκλεισμού.