Yπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'ΠΑΝΑΓΙΩΤΑ ΚΟΥΚΟΥΤΣΗ' | 7 Απριλίου 2026, 16:20

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Κύριοι, Η παρούσα πρόταση τροποποίησης της παραγράφου 1 του άρθρου 24 «Μεταφορά θέσης εγκατάστασης» του ν.4951/2022, υποβάλλεται στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης του σχεδίου νόμου του του ΥΠΕΝ, με τίτλο «Εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας για τη χρήση και την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές – Ενσωμάτωση Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413, Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1405 και μερική ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1788 – Ρυθμίσεις για την αγορά ενέργειας – Πολεοδομικές ρυθμίσεις – Διατάξεις περιβαλλοντικής και δασικής προστασίας – Ρυθμίσεις για την οργάνωση και την επαρκή στελέχωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και λοιπών φορέων εποπτείας του», όπως είναι αναρτημένη στο opengov.gr, με καταληκτική ημερομηνία υποβολής σχολίων την 14 Απριλίου 2026. Με την παρούσα πρόταση προτείνεται η περαιτέρω νομοτεχνική βελτίωση της υπό δημόσια διαβούλευση σχετικής διάταξης του άρθρου 62 του σχεδίου νόμου. Συγκεκριμένα, Από την έως τώρα εφαρμογή του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου σχετικά με την μετεγκατάσταση έργων ΑΠΕ (άρθρο 24 ν. 4951/2022), αναδεικνύεται κρίσιμο κενό ως προς τη δυνατότητα μετεγκατάστασης έργων, και ιδίως φωτοβολταϊκών σταθμών, σε περιπτώσεις όπου ανακύπτουν ουσιώδη νομικά, περιβαλλοντικά ή πραγματικά κωλύματα στην αρχικά αδειοδοτημένη θέση εγκατάστασης. Η έως σήμερα απουσία σαφών, ευέλικτων και λειτουργικών κριτηρίων για την μετεγκατάσταση έργων ΑΠΕ, τα οποία διαθέτουν το σύνολο των απαιτούμενων διοικητικών πράξεων για την κατασκευή τους, οδηγεί στην πλήρη αδρανοποίηση ώριμων επενδύσεων, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου υφίσταται τεχνικά και περιβαλλοντικά εφικτή εναλλακτική χωροθέτηση με μικρότερη ή μηδενική επιβάρυνση. Η παρούσα πρόταση τροποποίησης αποσκοπεί στην ανάδειξη της ανάγκης εξορθολογισμού του θεσμικού πλαισίου, ώστε να επιτυγχάνεται ισορροπία μεταξύ της δικαστικής προστασίας, της περιβαλλοντικής διασφάλισης και της βιωσιμότητας καθώς και εξασφάλισης υλοποίησης των επενδύσεων στον τομέα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Δεδομένων των ανωτέρω, προτείνουμε τις εξής τροποποιήσεις: 1. Αντικατάσταση της περίπτωσης α της παραγράφου 1 του άρθρου 24 του ν. 4951/2022: «α) Μεταβολής του νομοθετικού ή κανονιστικού πλαισίου της χωροθέτησης και περιβαλλοντικής αδειοδότησης του σταθμού ή εύρεσης αρχαιοτήτων κατά τη διάρκεια εκτέλεσης εργασιών και της κατασκευής του σταθμού συμπεριλαμβανομένων των συνοδών έργων, που καθιστά αδύνατη την εγκατάστασή του.» ως εξής: α) Μεταβολής του νομοθετικού ή κανονιστικού πλαισίου της χωροθέτησης και περιβαλλοντικής αδειοδότησης του σταθμού ή εύρεσης αρχαιοτήτων κατά τη διάρκεια εκτέλεσης εργασιών και της κατασκευής του σταθμού, συμπεριλαμβανομένων των συνοδών έργων, που καθιστά αδύνατη την εγκατάστασή του, ή έκδοσης τελεσίδικων ή αμετάκλητων δικαστικών αποφάσεων πολιτικών ή διοικητικών δικαστηρίων που συνεπάγονται την ακύρωση, ανάκληση, παύση ισχύος ή μη εκτελεστότητα των απαιτούμενων διοικητικών πράξεων ή καθιστούν με οποιονδήποτε τρόπο νομικά ανέφικτη την εγκατάσταση ή λειτουργία του σταθμού ή δικαστικής αναστολής ισχύος της Άδειας Εγκατάστασης ή οποιασδήποτε Βεβαίωσης, άδειας ή έγκρισης που απαιτείται για την έκδοση της Άδειας Εγκατάστασης του σταθμού ή δικαστικής απαγόρευσης εκτελέσεως των εργασιών εγκατάστασης του σταθμού ή εκκρεμοδικίας ενώπιον πολιτικών ή διοικητικών δικαστηρίων που αφορά τη νομιμότητα της χωροθέτησης, της αδειοδότησης ή της υλοποίησης του σταθμού, εφόσον στις προαναφερθείσες περιπτώσεις η αναστολή, απαγόρευση ή εκκρεμοδικία διατηρείται για χρονικό διάστημα που υπερβαίνει τους έξι (6) μήνες. Αιτιολογική έκθεση της ανωτέρω πρότασης τροποποίησης: Η ισχύουσα διάταξη προβλέπει τη δυνατότητα μεταφοράς της θέσης εγκατάστασης σε περιπτώσεις μεταβολής του κανονιστικού πλαισίου ή εύρεσης αρχαιοτήτων, δεν καλύπτει όμως ρητά περιπτώσεις όπου η αδυναμία υλοποίησης του έργου απορρέει από νομικές εμπλοκές ενώπιον των δικαστηρίων. Στην πράξη, σημαντικός αριθμός έργων αντιμετωπίζει καθυστερήσεις ή αδυναμία υλοποίησης λόγω:  εκκρεμών δικαστικών διαφορών που αφορούν τη νομιμότητα της αδειοδότησης ή της χωροθέτησης,  αναστολών εκτέλεσης διοικητικών πράξεων,  καθώς και έκδοσης τελεσίδικων ή αμετάκλητων δικαστικών αποφάσεων που ακυρώνουν ή καθιστούν ανενεργές τις σχετικές άδειες. Οι περιπτώσεις αυτές δημιουργούν κατάσταση αντικειμενικής νομικής αδυναμίας υλοποίησης του έργου, η οποία δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του φορέα του έργου, αλλά σε εξωτερικούς νομικούς παράγοντες. Με την προτεινόμενη προσθήκη α) αναγνωρίζεται ρητά ότι η δικαστική αναστολή ισχύος αδειών ή δικαστική απαγόρευση εκτέλεσης εργασιών ή εκκρεμοδικία, όταν είναι ουσιώδης και ικανή να αναστείλει ή να ματαιώσει την επένδυση, συνιστά λόγο μεταφοράς θέσης, β) καλύπτονται περιπτώσεις τελεσίδικων ή αμετάκλητων δικαστικών αποφάσεων που καθιστούν το έργο νομικά ανέφικτο, γ) αποτρέπεται η απώλεια ώριμων επενδύσεων για λόγους που δεν ελέγχονται από τον επενδυτή, και δ) ενισχύεται η αρχή της αναλογικότητας και της χρηστής διοίκησης. Η ρύθμιση συμβάλλει, τέλος, στη μείωση της διοικητικής και δικαστικής αβεβαιότητας και στην επιτάχυνση της ανάπτυξης έργων Α.Π.Ε., χωρίς να θίγει την προστασία του περιβάλλοντος ή τη δικαστική κρίση, δεδομένου ότι εφαρμόζεται μόνο σε περιπτώσεις αποδεδειγμένης νομικής αδυναμίας υλοποίησης. 2. Αντικατάσταση της περίπτωσης β της παραγράφου 1 του άρθρου 24: «β) Μεταβολής του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του χώρου εγκατάστασης, συμπεριλαμβανομένων των συνοδών έργων, ο οποίος είχε καθορισθεί στις απαιτούμενες άδειες και είχε βεβαιωθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες, οι οποίες επήλθαν λόγω: βα) τελεσίδικης δικαστικής απόφασης ή ββ) πράξης των αρμοδίων υπηρεσιών, η οποία είτε εκδόθηκε μεταγενέστερα, είτε είχε εκδοθεί στο παρελθόν, αλλά δεν κοινοποιήθηκε στην αρμόδια αδειοδοτούσα αρχή ή βγ) αναγνώρισης δικαιώματος νομής ή κατοχής επί του χώρου εγκατάστασης άλλου φυσικού ή νομικού προσώπου έναντι του δημοσίου. ως εξής: β) Είτε μεταβολής του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του χώρου εγκατάστασης, συμπεριλαμβανομένων των συνοδών έργων, ο οποίος είχε καθορισθεί στις απαιτούμενες άδειες και είχε βεβαιωθεί από τις αρμόδιες υπηρεσίες, οι οποίες επήλθαν λόγω: βα) τελεσίδικης δικαστικής απόφασης ή ββ) πράξης των αρμοδίων υπηρεσιών, η οποία είτε εκδόθηκε μεταγενέστερα, είτε είχε εκδοθεί στο παρελθόν, αλλά δεν κοινοποιήθηκε στην αρμόδια αδειοδοτούσα αρχή ή βγ) αναγνώρισης δικαιώματος νομής ή κατοχής επί του χώρου εγκατάστασης άλλου φυσικού ή νομικού προσώπου έναντι του δημοσίου είτε αρνητικής απόφασης του αρμοδίου οργάνου, επί παραχώρησης είτε δημοτικής έκτασης είτε έκτασης που υπάγεται στις διατάξεις του ν. 4061/2012, για την υλοποίηση έργου για το οποίο έχει προηγηθεί η χορήγηση οριστικής προσφοράς σύνδεσης από τον αρμόδιο Διαχειριστή, υπό την απαραίτητη προϋπόθεση ότι για τη μετεγκατάσταση του έργου συμφωνεί ο αρμόδιος Διαχειριστής και ότι το αρμόδιο όργανο παραχώρησης της έκτασης στη θέση μετεγκατάστασης είναι διαφορετικό από το όργανο που εξέδωσε την αρνητική απόφαση. Αιτιολογική έκθεση της ανωτέρω πρότασης τροποποίησης: Η ισχύουσα ρύθμιση προβλέπει ήδη ότι η μεταφορά της θέσης εγκατάστασης είναι επιτρεπτή σε περιπτώσεις μεταβολής του ιδιοκτησιακού καθεστώτος του χώρου εγκατάστασης, όταν αυτή επέρχεται από τελεσίδικη δικαστική απόφαση, από πράξη των αρμοδίων υπηρεσιών ή από αναγνώριση δικαιώματος νομής ή κατοχής υπέρ άλλου φυσικού ή νομικού προσώπου έναντι του Δημοσίου. Ωστόσο, στην πράξη έχουν ανακύψει περιπτώσεις κατά τις οποίες, μολονότι ο φορέας του έργου έχει προχωρήσει νομίμως και έχει ήδη λάβει οριστική προσφορά σύνδεσης από τον αρμόδιο Διαχειριστή, καθίσταται αδύνατη η υλοποίηση του έργου όχι λόγω αμφισβήτησης του ιδιοκτησιακού καθεστώτος με την αυστηρή έννοια, αλλά λόγω έκδοσης αρνητικής απόφασης του αρμοδίου οργάνου επί αιτήματος παραχώρησης είτε δημοτικής έκτασης είτε έκτασης που διαχειρίζεται βάσει των διατάξεων του ν. 4061/2012, ειδικότερα δημοτικά συμβούλια, Περιφέρειες, ΥΠΑΑΤ. Η ανωτέρω περίπτωση δημιουργεί αντικειμενική αδυναμία υλοποίησης του έργου στην αρχικώς προβλεφθείσα θέση, παρότι ο επενδυτής έχει κινηθεί βάσει των ισχυουσών διαδικασιών και έχει ήδη επιβαρυνθεί με σημαντικό διοικητικό, τεχνικό και οικονομικό κόστος. Ελλείψει ειδικής πρόβλεψης, οι περιπτώσεις αυτές δεν καλύπτονται επαρκώς από το υφιστάμενο πλαίσιο, με αποτέλεσμα να ματαιώνονται ώριμα επενδυτικά σχέδια για λόγους που δεν ανάγονται σε υπαιτιότητα του φορέα του έργου. Η ρύθμιση αποσκοπεί στην διασφάλιση της δυνατότητας υλοποίησης ώριμων έργων τα οποία έχουν λάβει όρους σύνδεσης, σε περιπτώσεις όπου η αδυναμία εγκατάστασης δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα του φορέα, αλλά σε μεταγενέστερη διοικητική εξέλιξη σχετική με τη διάθεση της έκτασης. Προς διασφάλιση του εξαιρετικού χαρακτήρα της μετεγκατάστασης και την αποφυγή καταστρατηγήσεων, τίθεται ως προϋπόθεση, ιδίως για την περίπτωση αυτή, η σύμφωνη γνώμη του αρμόδιου Διαχειριστή, καθώς και το αρμόδιο όργανο παραχώρησης στη νέα θέση να μην ταυτίζεται με εκείνο της αρχικής θέσης, ώστε να διασφαλίζεται η διοικητική αυτοτέλεια της σχετικής κρίσης και η αποφυγή επανάληψης της ίδιας απορριπτικής διαδικασίας. 3. Αντικατάσταση της περίπτωσης γ της παραγράφου 1 του άρθρου 24: γ) Σημαντικών μεταβολών που συνδέονται με γεωλογικά αίτια, ιδίως καθιζήσεων εδάφους, κατολισθήσεων, βραχοπτώσεων, σεισμικών γεγονότων, και έχουν επέλθει ή υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να επέλθουν, λόγω των φυσικών καταστροφών και φαινομένων, στην επιφάνεια ή στο υπέδαφος του σταθμού. ως εξής: γ) Σημαντικών μεταβολών που συνδέονται με γεωλογικά αίτια, ιδίως καθιζήσεων εδάφους, κατολισθήσεων, βραχοπτώσεων, σεισμικών γεγονότων, και έχουν επέλθει ή υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να επέλθουν, λόγω των φυσικών καταστροφών και φαινομένων, στην επιφάνεια ή στο υπέδαφος του σταθμού ή σημαντικών γεωτεχνικών αστοχιών ή δυσμενών γεωλογικών συνθηκών που εντοπίζονται από τη γεωτεχνική μελέτη του έργου και συνεπάγονται την ακαταλληλότητα του γηπέδου εγκατάστασης. Αιτιολογική έκθεση της ανωτέρω πρότασης τροποποίησης: Η προτεινόμενη τροποποίηση της περ. γ΄ αποσκοπεί στη διόρθωση ουσιώδους ερμηνευτικού περιορισμού που απορρέει από τη χρήση της έννοιας των «μεταβολών» στο ισχύον κείμενο. Συγκεκριμένα, η υφιστάμενη διατύπωση («σημαντικών μεταβολών που συνδέονται με γεωλογικά αίτια») ερμηνεύεται ότι προϋποθέτει την επέλευση των γεωλογικών φαινομένων μετά την έκδοση των σχετικών διοικητικών αδειών. Ως εκ τούτου, αποκλείονται από το πεδίο εφαρμογής της διάταξης περιπτώσεις κατά τις οποίες τα γεωλογικά προβλήματα προϋπήρχαν, αλλά δεν είχαν διαγνωσθεί με επάρκεια κατά τα αρχικά στάδια αδειοδότησης και αναδεικνύονται σε μεταγενέστερο στάδιο μέσω της γεωτεχνικής μελέτης και των απαιτούμενων ερευνητικών διατρήσεων του εδάφους. Η ερμηνευτική αυτή συνέπεια οδηγεί σε πρακτικά και τεχνικά παράδοξα αποτελέσματα, καθώς δεν επιτρέπει τη μετεγκατάσταση έργου ακόμη και όταν τεκμηριώνεται επιστημονικά ότι το γήπεδο εγκατάστασης εμφανίζει εγγενή προβλήματα ευστάθειας ή καταλληλότητας, ανεξαρτήτως του χρόνου δημιουργίας τους. Με την προτεινόμενη τροποποίηση, το κριτήριο μετατοπίζεται από το χρονικό σημείο επέλευσης των γεωλογικών συνθηκών στο ουσιαστικό τους περιεχόμενο, όπως αυτό αποτυπώνεται στη γεωτεχνική μελέτη του έργου. Έτσι, λαμβάνεται υπόψη η πραγματική καταλληλότητα του χώρου εγκατάστασης, όπως προκύπτει από εξειδικευμένη επιστημονική τεκμηρίωση, ανεξαρτήτως του εάν τα προβλήματα προϋπήρχαν ή εκδηλώθηκαν μεταγενέστερα. Η προσέγγιση αυτή συνάδει με τις αρχές της πρόληψης και της αναλογικότητας, καθώς επιτρέπει την έγκαιρη αντιμετώπιση τεχνικών αδυναμιών πριν την εκδήλωση βλάβης, αποφεύγοντας τόσο κινδύνους για την ασφάλεια των έργων όσο και την αδικαιολόγητη ματαίωση ώριμων επενδύσεων. Συνεπώς, η προτεινόμενη διατύπωση εισάγει ένα σαφές, αντικειμενικό και τεχνικά τεκμηριωμένο κριτήριο, το οποίο αίρει τον υφιστάμενο χρονικό περιορισμό και καθιστά τη διάταξη λειτουργική και συμβατή με την πραγματικότητα των τεχνικών έργων. 4. Προσθήκη περίπτωσης η στην παράγραφο 1 του άρθρου 24: «ε) Μείωσης του περιβαλλοντικού αποτυπώματος λόγω των επεμβάσεων από τα έργα διασύνδεσης επί εκτάσεων που διέπονται από την δασική νομοθεσία ή υπάγονται σε καθεστώς Natura 2000.» Αιτιολογική έκθεση: Με την προτεινόμενη ρύθμιση προστίθεται περ. η’ εξειδικεύεται, ώστε να καλύπτει την περίπτωση μείωσης των απαιτούμενων επεμβάσεων από τα έργα διασύνδεσης σε περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές. Η προσθήκη αυτή ανταποκρίνεται στην ανάγκη περιορισμού των περιβαλλοντικών επιπτώσεων και της έκτασης των τεχνικών παρεμβάσεων, όταν τα έργα διασύνδεσης διέρχονται από εκτάσεις που είτε μπορεί να διέπονται από τη δασική νομοθεσία είτε να εμπίπτουν σε περιοχές του δικτύου Natura 2000. Με τον τρόπο αυτό ενισχύεται η περιβαλλοντική συμβατότητα των έργων και διευκολύνεται η επιλογή τεχνικά και χωροταξικά βέλτιστων λύσεων σε άλλες περιοχές με μικρότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Συνολικά, η ρύθμιση συμβάλλει στην μετεγκατάσταση των έργων, με κριτήριο την μείωση περιβαλλοντικής επιβάρυνσης. Συνοψίζοντας, οι ανωτέρω προτάσεις αναδεικνύουν μια σαφή και ουσιώδη δυσλειτουργία του ισχύοντος πλαισίου, ιδίως ως προς τις προϋποθέσεις μετεγκατάστασης έργων ΑΠΕ, η οποία στην πράξη οδηγεί σε αδικαιολόγητη αδρανοποίηση ώριμων επενδύσεων. Η άμεση προσαρμογή του άρθρου 24 κρίνεται κρίσιμη, προκειμένου να διασφαλιστεί η υλοποίηση έργων ΑΠΕ που έχουν ήδη αδειοδοτηθεί και είναι έτοιμα προς κατασκευή καθώς και να αποφευχθούν καταστάσεις όπου ώριμες επενδύσεις ματαιώνονται καθώς δεν υπάρχει πρόβλεψη για την μετεγκατάστασής τους. Με εκτίμηση, Η δικηγόρος,