Yπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'reLife Earth -Περιβαλλοντική Οργάνωση για την Αποκατάσταση της Φύσης' | 9 Απριλίου 2026, 21:09

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Η reLife Earth είναι μια περιβαλλοντική οργάνωση με έδρα την Ελλάδα, που επικεντρώνεται στην αναγέννηση οικοσυστημάτων και στην αποκατάσταση υδρολογικών λεκανών. Η οργάνωσή μας δραστηριοποιείται τόσο στο πεδίο όσο και σε επίπεδο πολιτικής, σε εθνικό και ευρωπαϊκό επίπεδο. Το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο αγγίζει άμεσα τον πυρήνα του έργου μας: το μέλλον των ελληνικών δασών, των περιοχών Natura 2000, των υδατορεμάτων, των αναδασωτέων εκτάσεων και των τελευταίων αδιατάρακτων φυσικών τοπίων της χώρας. Καταθέτουμε τις παρατηρήσεις μας στο πλαίσιο αυτής της διαβούλευσης, εκφράζοντας παράλληλα σοβαρές επιφυλάξεις τόσο για την ίδια τη διαδικασία όσο και για την ουσία ορισμένων κρίσιμων διατάξεων. Α. ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ ΧΡΟΝΟΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ — ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ ΤΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ Ένα νομοσχέδιο 110 άρθρων, που αναθεωρεί ταυτόχρονα τη νομοθεσία για τις ΑΠΕ, τα μεταλλεία και λατομεία, τα δάση και τα αναδασωτέα, τις περιοχές Natura, τον χωροταξικό σχεδιασμό και την οργάνωση κρατικών φορέων, τίθεται σε δημόσια διαβούλευση εντός δύο εβδομάδων που συμπεριλαμβάνουν τη Μεγάλη Εβδομάδα και το Πάσχα. Υπό αυτές τις συνθήκες, δημιουργείται η εύλογη εντύπωση ότι δεν διασφαλίζεται επαρκώς ο απαιτούμενος χρόνος για ουσιαστική διαβούλευση. Η αδυναμία παροχής επαρκούς χρόνου για ουσιαστική συμμετοχή των φορέων συνιστά ζήτημα σε σχέση με την αρχή της συμμετοχικής δημοκρατίας, όπως κατοχυρώνεται στο άρθρο 11 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), καθώς και με το δικαίωμα πρόσβασης στην πληροφορία που προβλέπει το άρθρο 42 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της Ε.Ε. Πέραν των τυπικών ζητημάτων, η συγκεκριμένη επιλογή χρονοδιαγράμματος εγείρει σοβαρές ανησυχίες ως προς τη διαφάνεια: κανένα αποδεικτικό στοιχείο, καμία Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και καμία αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων δεν έχει τεθεί στη διάθεση των συμμετεχόντων. Ειδικά για ζητήματα αλλαγής χρήσης γης και αποδυνάμωσης προστατευτικών ρυθμίσεων, η απουσία τεκμηρίωσης δεν μπορεί παρά να προκαλεί έντονο προβληματισμό. Β. ΑΡΘΡΟ 96 — ΑΝΑΚΛΗΣΗ ΠΡΑΞΕΩΝ ΑΝΑΔΑΣΩΣΗΣ Η reLife Earth εστιάζει ιδιαίτερα στο άρθρο 96 παρ. 4 του νομοσχεδίου, το οποίο θεσπίζει υποχρεωτική ανάκληση πράξεων αναδάσωσης για εκτάσεις που είχαν υποστεί πυρκαγιά, εφόσον είχε προηγηθεί έγκριση επέμβασης. Αναπαράγουμε τη διάταξη: «(4) Αποφάσεις εκδοθείσες μέχρι την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου με τις οποίες κηρύχθηκαν δάση ή δασικές εκτάσεις ως αναδασωτέα λόγω καταστροφής τους από πυρκαγιά ανακαλούνται υποχρεωτικά με πράξη του αρμόδιου οργάνου ως προς το τμήμα αυτών που η απώλεια της δασικής βλάστησής του, πριν από την καταστροφή του από πυρκαγιά, είχε εγκριθεί με την έκδοση της έγκρισης επέμβασης...» Η διάταξη αυτή έχει εξαιρετικά σοβαρές συνέπειες για την αποκατάσταση οικοσυστημάτων και βρίσκεται, κατά την εκτίμησή μας, σε αντίθεση με βασικές αρχές της επιστήμης της αποκατάστασης. Εξηγούμε: Πρώτον, τα ελληνικά δάση που κηρύχθηκαν αναδασωτέα μετά τις πυρκαγιές της Βόρειας Εύβοιας (2021), της Δαδιάς (2022) και άλλων μεγάλων πυρκαγιών, αποτελούν σήμερα κρίσιμους χώρους φυσικής αναγέννησης και οικολογικής αποκατάστασης. Η ανάκληση της αναδασωτέας ιδιότητάς τους αίρει το έννομο εμπόδιο που αποτρέπει νέες επεμβάσεις — ΑΠΕ, εξορύξεις, κτηνοτροφικές εγκαταστάσεις — ακριβώς στα πλέον ευάλωτα και επιβαρυμένα εδάφη. Δεύτερον, η προ της πυρκαγιάς έγκριση επέμβασης δεν συνιστά, κατά την άποψή μας, επαρκή λόγο άρσης της προστασίας της μεταπυρικής αναγέννησης. Η φωτιά μεταβάλλει ριζικά το πλαίσιο: δημιουργεί νέα υδρολογική ευπάθεια, αστάθεια εδαφών και απώλεια βιοποικιλότητας, που απαιτούν αυξημένη και όχι μειωμένη προστασία. Η επιστήμη της αποκατάστασης τοπίου είναι σαφής: η φυσική αναγέννηση καμένων δασών απαιτεί δεκαετίες ηρεμίας και αποκλεισμό νέων διαταραχών. Τρίτον, οι πράξεις αναδάσωσης που ανακαλούνται με τη διάταξη αυτή εκδόθηκαν κατ’ εφαρμογή ρητών συνταγματικών επιταγών (άρθρο 24 Συντάγματος) και της ενωσιακής νομοθεσίας για οικοτόπους και βιοποικιλότητα. Η παράκαμψή τους με τυπικό νόμο, αντί κανονιστικής πράξης, περιορίζει ουσιωδώς τη δυνατότητα των πολιτών και των οργανώσεων να ασκήσουν ακυρωτική προσφυγή. Η reLife Earth ζητά την πλήρη απαλοιφή της παρ. 4 του άρθρου 96 και όλων των συνακόλουθων διατάξεων περί αναστολής πράξεων προστασίας αναδασωτέων. Αντ’ αυτών, καλούμε το Υπουργείο να προχωρήσει στην κατάρτιση ολοκληρωμένου εθνικού σχεδίου αποκατάστασης καμένων εκτάσεων, βάσει επιστημονικής τεκμηρίωσης και συμμετοχής των κοινοτήτων, σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1991 για την Αποκατάσταση της Φύσης. Γ. ΑΡΘΡΟ 10 — ΑΠΑΛΛΑΓΗ ΕΡΓΩΝ ΑΠΕ ΑΠΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΑΔΕΙΟΔΟΤΗΣΗ Το άρθρο 10 του νομοσχεδίου εξαιρεί τα έργα ΑΠΕ που εγκαθίστανται εντός «Περιοχών Επιτάχυνσης» από τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης και την Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση. Η reLife Earth τοποθετείται σαφώς αντίθετα προς αυτή την επιλογή, για τους ακόλουθους λόγους: Η μετάβαση στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αποτελεί επιτακτική αναγκαιότητα, την οποία υποστηρίζουμε απολύτως. Η υποστήριξη αυτή, όμως, δεν μπορεί να ερμηνεύεται ως γενική αποδοχή παρεμβάσεων που υπονομεύουν τα ίδια τα φυσικά συστήματα που ρυθμίζουν το κλίμα — τα δάση, τους υγροτόπους, τους φυσικούς υδρολογικούς κύκλους — και στα οποία βασίζεται η ανθρώπινη προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, η χώρα μας έχει ήδη καταδικαστεί από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης για παράβαση της Οδηγίας Οικοτόπων Natura (C-849/19) και έχει λάβει Αιτιολογημένη Γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για ασυμβατότητα του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού για τις ΑΠΕ. Δεν φαίνεται, επομένως, να υπάρχει ακόμη το αναγκαίο υπόβαθρο προστασίας των ευαίσθητων περιοχών, που αποτελεί προϋπόθεση για την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας επιτάχυνσης των ΑΠΕ. Επισημαίνουμε επίσης ότι η χώρα καταδικάστηκε πρόσφατα (Φεβρουάριος 2025) για μη εφαρμογή της Οδηγίας 2014/89/ΕΕ για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό, που αποτελεί προϋπόθεση για τον καθορισμό θέσεων υπεράκτιων αιολικών πάρκων. Η ταυτόχρονη προώθηση υπεράκτιων αιολικών, εν απουσία ολοκληρωμένου θαλάσσιου χωροταξικού σχεδίου, βρίσκεται σε ευθεία αντίθεση με το ενωσιακό πλαίσιο. Δ. ΑΠΟΥΣΙΑ ΠΡΟΒΛΕΨΕΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΤΗΣ ΦΥΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΥΔΡΟΛΟΓΙΚΟΥ ΚΥΚΛΟΥ Το νομοσχέδιο επικεντρώνεται στην επιτάχυνση αδειοδότησης και στη νομιμοποίηση αυθαίρετων εγκαταστάσεων. Παράλληλα, δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τις επιτακτικές υποχρεώσεις της χώρας για αποκατάσταση της φύσης: • Ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1991 για την Αποκατάσταση της Φύσης (Nature Restoration Law) υποχρεώνει τα κράτη μέλη να υποβάλουν Εθνικά Σχέδια Αποκατάστασης έως τον Σεπτέμβριο 2026 και να αρχίσουν την εφαρμογή μέτρων αποκατάστασης σε αποδεδειγμένα υποβαθμισμένα οικοσυστήματα. • Η Στρατηγική Βιοποικιλότητας 2030 της ΕΕ απαιτεί αποκατάσταση τουλάχιστον 30% των υποβαθμισμένων χερσαίων και θαλάσσιων οικοσυστημάτων. Η Ελλάδα, με τα μεγαλύτερα ποσοστά δασικών πυρκαγιών στην Ευρώπη κατά την τελευταία δεκαετία, έχει ιδιαίτερα αυξημένη ευθύνη αποκατάστασης. • Το νομοσχέδιο όχι μόνο δεν ενσωματώνει καμία διάταξη για λύσεις βασισμένες στη φύση και για αποκατάσταση του υδρολογικού κύκλου, αλλά αφαιρεί από τα εδάφη αυτά και το βασικό εργαλείο προστασίας που διαθέτουν: την αναδασωτέα ιδιότητα. Η reLife Earth καλεί το Υπουργείο να εντάξει στη νομοθετική ατζέντα ειδικό κεφάλαιο για τη φύση-βασισμένη διαχείριση υδάτων, την αποκατάσταση λεκανών απορροής και τη στήριξη τοπικών φορέων αποκατάστασης, σε συμμόρφωση με τις δεσμεύσεις που απορρέουν από τον Κανονισμό 2024/1991 και τη νέα Ευρωπαϊκή Στρατηγική Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή. Ε. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ ΚΑΙ ΑΙΤΗΜΑΤΑ Το νομοσχέδιο, ως σύνολο, υιοθετεί μια αναπτυξιακή λογική που αντιμετωπίζει τη φύση περισσότερο ως χώρο αδειοδότησης παρά ως ζωντανό σύστημα που παρέχει αναντικατάστατες υπηρεσίες στην κοινωνία. Κατά την εκτίμησή μας, αυτό δεν συνάδει με τη συνταγματική υποχρέωση του Κράτους για αποτελεσματική προστασία του περιβάλλοντος (άρθρο 24 Συντάγματος), ούτε με τις απαιτήσεις της Σύμβασης Aarhus, των Οδηγιών Οικοτόπων και Πτηνών, καθώς και των νέων Κανονισμών της ΕΕ για την Αποκατάσταση της Φύσης και τη Βιοποικιλότητα. Η reLife Earth αιτείται: • Την απόσυρση ή τη ριζική αναθεώρηση του νομοσχεδίου, ώστε να αποσυνδεθούν οι διακριτές θεματικές ενότητες και καθεμία να τεθεί σε διαβούλευση με επαρκή χρόνο και πλήρη τεκμηρίωση. • Την πλήρη απαλοιφή της παρ. 4 του άρθρου 96 περί υποχρεωτικής ανάκλησης πράξεων αναδάσωσης σε εκτάσεις που είχαν λάβει προηγούμενη έγκριση επέμβασης. • Την απόσυρση της απαλλαγής των ΑΠΕ από περιβαλλοντική αδειοδότηση (άρθρο 10), μέχρι την ολοκλήρωση ολοκληρωμένου εθνικού χωροταξικού σχεδίου και κατάλληλου πλαισίου προστασίας Natura. • Την εκπόνηση Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για το σύνολο των ρυθμίσεων που αφορούν χρήσεις γης, ΑΠΕ, εξορύξεις και δάση, πριν από οποιαδήποτε νομοθετική πρωτοβουλία. • Την ενσωμάτωση ειδικού κεφαλαίου για φύση-βασισμένες λύσεις και αποκατάσταση οικοσυστημάτων, σε συμφωνία με τον Κανονισμό (ΕΕ) 2024/1991 και τους Εθνικούς Στόχους Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή. Η reLife Earth παραμένει στη διάθεση του Υπουργείου για ουσιαστικό διάλογο πάνω σε εναλλακτικές ρυθμίσεις που θα συνδυάζουν αποτελεσματική μετάβαση στις ΑΠΕ με αξιόπιστη προστασία και αποκατάσταση της φύσης. Είμαστε πεπεισμένοι ότι οι δύο αυτοί στόχοι δεν είναι ανταγωνιστικοί, αλλά αμοιβαία αναγκαίοι.