Yπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'ΕΛΕΤΑΕΝ' | 13 Απριλίου 2026, 16:06

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Παρά τον τίτλο του, το σχέδιο νόμου δεν ενσωματώνει μερικές από τις σημαντικότερες διατάξεις της Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413. Μια από αυτές είναι η διάταξη για το υπέρτατο δημόσιο συμφέρον που υπηρετούν οι ΑΠΕ, η οποία είναι ευθέως αντίθετη προς τη φημολογούμενη επιβολή τυφλών, οριζόντιων περιορισμών ενάντια στην αιολική ενέργεια από το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ. Περαιτέρω, για ορισμένες διατάξεις -και ιδίως αυτές που καθορίζουν τους χρόνους αδειοδότησης- το σχέδιο νόμου περιορίζεται σε απλή μετάφρασή τους χωρίς ουσιαστική ενσωμάτωση με συγκεκριμένα μέτρα πρακτικής εφαρμογής. Ως αποτέλεσμα, οι διατάξεις αυτές δεν αναμένεται να φέρουν αποτέλεσμα στην πράξη. Υπάρχει τέλος μια περίπτωση λανθασμένης μεταφοράς διάταξης της Οδηγίας. Πρόκειται για διάταξη του άρ. 12 του σχεδίου νόμου που αναστέλλει τις προθεσμίες για τη Διοίκηση αν συντρέξει εκκρεμοδικία, ακόμα και εάν δεν την αφορά ή δεν την εμποδίσει να ασκήσει το καθήκον της. Θετικές είναι οι διατάξεις για τα ΥΑΠ και ιδίως η διάταξη για την εκτέλεση των αναγκαίων μελετών και μετρήσεων πριν την έγκριση του ΕΠΑ-ΥΑΠ. Πάντως, η παροχή αυτής της δυνατότητας δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι απαλλάσσει το κράτος από την υποχρέωσή του να εφαρμόσει άμεσα το ν.4964/2022 και να εγκρίνει το ΕΠΑ-ΥΑΠ. Ακολουθούν οι κρίσιμες Διατάξεις της Οδηγίας 2023/2413 που δεν έχει ενσωματώσει το νομοσχέδιο (τα υπόλοιπα σχόλια αναρτώνται στα αντίστοιχα άρθρα). 1] Οι διατάξεις για το υπέρτατο δημόσιο συμφέρον Το σχέδιο νόμου δεν έχει ενσωματώσει το άρ. 16στ της Οδηγίας 2018/2001 που εισήγαγε η παρ. 7 του άρ. 1 της Οδηγίας 2023/2413. Σύμφωνα με αυτό θεωρείται ότι τα έργα ΑΠΕ εξυπηρετούν το υπέρτερο δημόσιο συμφέρον και εξυπηρετούν τη δημόσια υγεία και ασφάλεια, και αυτό πρέπει να λαμβάνεται υπόψη στην αδειοδότηση δηλ. κατά την στάθμισή τους έναντι άλλων έννομων συμφερόντων. Αυτό στην πράξη σημαίνει ότι, κατά την Οδηγία, είναι ανεκτές οι εκτιμώμενες επιπτώσεις ενός έργου ΑΠΕ σε άλλα αγαθά, περιλαμβανομένης της βιοποικιλότητας, και αυτές δεν μπορούν να οδηγούν σε απόρριψη του έργου υπό την προϋπόθεση ότι λαμβάνονται κατάλληλα μέτρα μετριασμού ή και αντιστάθμισής τους. Είναι επίσης προφανές ότι όσο πιο υψηλός είναι ο διαθέσιμος ενεργειακός πόρος προς αξιοποίηση και άρα όσο μεγαλύτερα είναι τα προσδοκόμενα κοινωνικά, οικονομικά, ενεργειακά και κλιματικά οφέλη από το έργο ΑΠΕ, τόσο μεγαλύτερες είναι οι επιπτώσεις που μπορεί να γίνουν ανεκτές και να υλοποιηθεί το έργο. Αυτό ακριβώς είναι το αποτέλεσμα της κατά περίπτωση στάθμισης. Είναι τόσο σημαντική για την Οδηγία η συγκεκριμένη πρόνοια ώστε η ίδια διάταξη προβλέπει ότι τα κράτη μέλη δεν μπορούν να περιορίζουν την εφαρμογή της παρά μόνο σε δεόντως αιτιολογημένες και ειδικές περιστάσεις, και μόνο σε ορισμένα τμήματα της επικράτειάς τους, ή σε ορισμένα είδη τεχνολογίας ή σε έργα με ορισμένα τεχνικά χαρακτηριστικά. Αν το κάνουν αυτό, τα κράτη μέλη υποχρεούνται να ενημερώνουν την Επιτροπή σχετικά με τους εν λόγω περιορισμούς μαζί με την αιτιολογία τους. Η αγνόηση από το νομοσχέδιο της συγκεκριμένης διάταξης της Οδηγίας συσχετίζεται με την φημολογούμενη θέσπιση τυφλών, οριζόντιων περιορισμών ενάντια στην αιολική ενέργεια μέσω του επικαιροποιημένου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ χωρίς την απαιτούμενη δέουσα αιτιολόγηση, χωρίς τεκμηρίωση των ειδικών περιστάσεων (που αντικειμενικά δεν μπορεί να υπάρξει αφού θα πρόκειται για οριζόντιους περιορισμούς) και χωρίς ενημέρωση της Επιτροπής. Μια τέτοια επιλογή του ΕΧΠ-ΑΠΕ θα είναι ευθέως αντίθετη στο άρ. 16στ της Οδηγίας 2018/2001 . Προφανώς η μη ενσωμάτωση από το νομοσχέδιο της συγκεκριμένης διάταξης δεν θα θεραπεύσει την παρανομία του ΕΧΠ-ΑΠΕ εφόσον η Κυβέρνηση επιμείνει σε αυτή. Σημειώνουμε ότι ήδη από το ν. 2941/2001 τα έργα ΑΠΕ έχουν χαρακτηρισθεί ως δημόσιας ωφέλειας, κάτι που επαναλαμβάνεται συνεχώς σε μετέπειτα νομοθετήματα. Στην πλέον πρόσφατη σχετική διάταξη, ήτοι στην παρ. 7 του άρ. 4 του ν. 4951/2022 τα έργα ΑΠΕ «χαρακτηρίζονται ως δημόσιας ωφέλειας που εξυπηρετούν, εκτός των άλλων, τη δημόσια ασφάλεια και υγεία και έχουν θετικές επιδράσεις πρωταρχικής σημασίας για το περιβάλλον». Αν και θετική, η υφιστάμενη αυτή διάταξη είναι ανεπαρκής καθώς δεν μεταφέρει το πλήρες περιεχόμενο της υπό ενσωμάτωση Οδηγίας, στο δε επόμενο εδάφιό της, συνδέει τις συνέπειές της μόνο με την δυνατότητα απαλλοτρίωσης. 2] Οι διατάξεις για το population approach και την ενιαία διαδικασία ΜΠΕ/ΕΟΑ Το σχέδιο νόμου δεν έχει ενσωματώσει την παρ. 2 του άρ. 16β της Οδηγίας 2018/2001 που εισήγαγε η παρ. 7 του άρ. 1 της Οδηγίας 2023/2413. 2α] Δεν έχει ενσωματώσει το τρίτο εδάφιο αυτής: όταν ένα έργο ΑΠΕ έχει θεσπίσει τα αναγκαία μέτρα μετριασμού, τότε δεν θεωρείται σκόπιμη οποιαδήποτε θανάτωση ή παρενόχληση των προστατευόμενων ειδών βάσει του άρ. 12 παρ. 1 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και του άρ. 5 της Οδηγίας 2009/147/ΕΚ. Η παράλειψη ενσωμάτωσης αυτής της διάταξης είναι σοβαρή διότι -πέραν των άλλων- μπορεί να οδηγήσει να αγνοείται η ορθή προσέγγιση για εκτίμηση των επιπτώσεων στους πληθυσμούς ειδών (population approach) και όχι σε μεμονωμένα άτομα. 2β] Δεν έχει, επίσης, ενσωματώσει ρητά το πρώτο εδάφιο της παραγράφου. Σύμφωνα με αυτό όταν για έργο ΑΠΕ απαιτείται εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων και δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων στις περιοχές Natura, η εκτίμηση διενεργείται με μια ενιαία διαδικασία που συνδυάζει όλες τις σχετικές εκτιμήσεις. Ευτυχώς, ήδη ο Ελληνικός νόμος προβλέπει την διενέργεια της ΕΟΑ ως μέρος της εκτίμησης περιβαλλοντικών επιπτώσεων και από την άποψη αυτή η συγκεκριμένη πρόνοια της Οδηγίας ήδη εφαρμόζεται. Προτείνουμε όμως τη ρητή μεταφορά της στο νομοσχέδιο, ώστε να εκλείψουν οι αντίθετες -και άρα παράνομες- προτάσεις και ιδέες που διακινούνται από θύλακες της δημόσιας γραφειοκρατίας ή και ιδιωτικούς φορείς. 3] Οι διατάξεις για την ταχεία εξέταση διοικητικών και δικαστικών προσφυγών Το σχέδιο νόμου δεν έχει ενσωματώσει την παρ. 6 του άρ. 16 της Οδηγίας 2018/2001 που εισήγαγε η παρ. 7 του άρ. 1 της Οδηγίας 2023/2413. Σύμφωνα με αυτή, οι διοικητικές και δικαστικές προσφυγές ενάντια σε έργα ΑΠΕ πρέπει να υπόκεινται στην ταχύτερη διοικητική και δικαστική διαδικασία. Επομένως, θα πρέπει να εισαχθεί διάταξη στο σχέδιο νόμου που να κατευθύνει (ι) τις αρμόδιες διοικητικές να εξετάζουν αμελλητί τις υποβαλλόμενες προσφυγές, και (ιι) τις αρμόδιες δικαστικές αρχές να εξετάζουν τις σχετικές προσφυγές σε σύντομο χρονικό διάστημα με την αποδοχή υποβαλλομένης αίτησης προτίμησης, ήτοι κατά προτεραιότητα, εφόσον ο φάκελος της υπόθεσης είναι πλήρης κατά τα προβλεπόμενα στις διατάξεις της διοικητικής δικονομίας. 4] Οι διατάξεις για τη σιωπηρή διοικητική έγκριση ενδιάμεσων σταδίων αδειοδότησης Το σχέδιο νόμου δεν έχει ενσωματώσει την παρ. 6 το άρ. 16α της Οδηγίας 2018/2001 που εισήγαγε η παρ. 7 του άρ. 1 της Οδηγίας 2023/2413. Σύμφωνα με αυτή, στην περίπτωση έλλειψης απάντησης από την αρμόδια αρχή για αιτήματα έργων των προβλεπόμενων κατηγοριών ΑΠΕ σε Περιοχές Επιτάχυνσης, προβλέπεται η σιωπηρή διοικητική έγκριση του αντίστοιχου ενδιάμεσου διοικητικού σταδίου αδειοδότησης. Υπενθυμίζεται ότι ήδη οι νόμοι 4685/2020 και 4951/2022 όπως και το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο προβλέπουν προθεσμίες για τη Διοίκηση, γεγονός που συνάδει με την προσέγγιση της σιωπηρής διοικητικής έγκρισης της Οδηγίας. Η ενσωμάτωση της συγκεκριμένης προσέγγισης είναι υποχρεωτική και πρέπει να γίνει με προσοχή.