Αρχική Εκσυγχρονισμός και αναβάθμιση μεταφορών: Τεχνικός έλεγχος - Εγκαταστάσεις Εξυπηρέτησης Οχημάτων, συγκοινωνιακοί φορείς, επιβατικές - οδικές - εμπορευματικές μεταφορές, ηλεκτροκίνηση...ΜΕΡΟΣ Β΄ ΕΚΣΥΓΧΡΟΝΙΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΝΑΒΑΘΜΙΣΗ ΜΕΤΑΦΟΡΩΝ (άρθρα 3-84)Σχόλιο του χρήστη Αμαλία Πολυδωροπούλου | 18 Φεβρουαρίου 2026, 13:36
  • Σχόλιο του χρήστη 'Αμαλία Πολυδωροπούλου' | 18 Φεβρουαρίου 2026, 13:36

    Εργαστήριο Μεταφορών και Λήψης Αποφάσεων (ΕΜΛΑ / TRANSDEM) Τμήμα Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών Πανεπιστήμιο Αιγαίου Κοραή 2Α, 82132 Χίος, Ελλάδα Θέμα: Ενσωμάτωση εκτεταμένου κανονιστικού πλαισίου για αυτόνομα οχήματα - ρομπότ και πιλοτικές εφαρμογές στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου. Κύριε Υπουργέ, κύριοι Υφυπουργοί, Στο πλαίσιο της δημόσιας ηλεκτρονικής διαβούλευσης για το ανωτέρω σχέδιο νόμου, υποβάλλεται πρόταση για τη διεύρυνση και τον εκσυγχρονισμό του νομικού πλαισίου που διέπει την κυκλοφορία αυτόνομων οχημάτων στην Ελλάδα, με στόχο την κάλυψη υφιστάμενων κανονιστικών κενών και την ενίσχυση της καινοτομίας στον τομέα της αυτόνομης κινητικότητας. Προτείνεται η προσθήκη νέου άρθρου στο Μέρος Β΄, με αντικείμενο τη θέσπιση κανονιστικού πλαισίου για τη δοκιμαστική και σταδιακή λειτουργία Αυτόνομων Μικρο-Οχημάτων Μεταφοράς (ΑΜΟΜ), όπως τα ρομπότ αυτόνομης παράδοσης, στο πλαίσιο της βιώσιμης αστικής κινητικότητας, των αστικών εμπορευματικών παραδόσεων τελευταίου μιλίου, και της καινοτομίας στις μεταφορές. Το νέο άρθρο θα μπορούσε να προβλέπει μηχανισμό κανονιστικού δοκιμαστηρίου (Regulatory Sandbox), δυνατότητα πιλοτικών εφαρμογών σε επιλεγμένους Δήμους, ειδικές τεχνικές και ασφαλιστικές προδιαγραφές, καθώς και σχετικές προσαρμογές του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας. Η ρύθμιση αυτή θα καλύψει υφιστάμενα κανονιστικά κενά, θα υποστηρίξει την ανάπτυξη λύσεων last-mile logistics χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος και θα ευθυγραμμίσει την εθνική νομοθεσία με τις σύγχρονες ευρωπαϊκές και διεθνείς πρακτικές. 1. Αναγνώριση υφιστάμενου πλαισίου Η Ελλάδα διαθέτει ήδη θεσμικό εργαλείο για την πιλοτική κυκλοφορία επιβατηγών οχημάτων χωρίς οδηγό μέσω της Υπουργικής Απόφασης 393352/2022 (ΦΕΚ Β’ 6414/15.12.2022), η οποία καθορίζει ορισμούς, τεχνικές προδιαγραφές και διαδικασίες δοκιμαστικής λειτουργίας για αυτοκίνητα και λεωφορεία. Ωστόσο, το ισχύον πλαίσιο περιορίζεται αποκλειστικά στη μεταφορά επιβατών. 2. Ανάγκη διεύρυνσης του πεδίου εφαρμογής Η ταχεία τεχνολογική εξέλιξη και η ανάπτυξη νέων μορφών αυτόνομης κινητικότητας, όπως τα αυτόνομα μικρο-οχήματα παράδοσης (delivery robots ή droids), καθιστούν αναγκαία την επέκταση του κανονιστικού πλαισίου ώστε να καλύπτει και τη μεταφορά εμπορευμάτων σε αστικό περιβάλλον. Η ενσωμάτωση σχετικών διατάξεων στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου θα συμβάλει στην άρση των περιορισμών του ισχύοντος Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, ο οποίος προϋποθέτει την παρουσία οδηγού. 3. Διεθνείς βέλτιστες πρακτικές – Το παράδειγμα της Εσθονίας Η εμπειρία της Εσθονίας (Traffic Act, 2017) αποδεικνύει ότι ένα σαφές και λειτουργικό κανονιστικό πλαίσιο μπορεί να προσελκύσει επενδύσεις υψηλής τεχνολογίας, να μειώσει το κυκλοφοριακό φορτίο και να συμβάλει στη μείωση των εκπομπών CO₂. Το εσθονικό μοντέλο αντιμετωπίζει τα αυτόνομα ρομπότ ως διακριτή κατηγορία χρηστών της οδού και περιλαμβάνει: • όριο ταχύτητας έως 20 km/h, • περιορισμούς διαστάσεων και βάρους, • υποχρεωτική εποπτεία από απομακρυσμένο χειριστή (human-in-the-loop), • υποχρεωτική ασφάλιση και ταυτοποίηση, • κίνηση σε πεζοδρόμια και ποδηλατόδρομους με απόλυτη προτεραιότητα στους πεζούς. Οι πρακτικές αυτές μπορούν να προσαρμοστούν στις ιδιαιτερότητες του ελληνικού αστικού περιβάλλοντος. 4. Πρόταση θεσμικού πλαισίου για την Ελλάδα 4.1 Τροποποίηση ΚΟΚ • Εισαγωγή νέου ορισμού: «Αυτόνομο Μικρο-Όχημα Μεταφοράς (ΑΜΟΜ)». • Επιτρεπόμενη κίνηση σε πεζοδρόμια, πεζόδρομους και ποδηλατόδρομους, με δυνατότητα επιβολής τοπικών περιορισμών από τους Δήμους. • Υποχρέωση παραχώρησης προτεραιότητας σε πεζούς, ΑμεΑ και ποδηλάτες. • Υποχρεωτική σύνδεση με πιστοποιημένο απομακρυσμένο χειριστή, ο οποίος θεωρείται υπεύθυνος για τη λειτουργία. 4.2 Αδειοδότηση και Μητρώο • Δημιουργία ψηφιακού μητρώου στο gov.gr για την καταγραφή στόλου και χειριστών. • Υποδομών και Μεταφορών. • Άδεια από τους Δήμους για Πιλοτική εφαρμογή. 4.3 Τεχνικές προδιαγραφές (ενδεικτικά) • Μέγιστο βάρος: 50 kg. • Διαστάσεις συμβατές με ελληνικά πεζοδρόμια. • Ηλεκτρονικός περιορισμός ταχύτητας στα έως 20 km/h. • Σύστημα αυτόματης ακινητοποίησης σε περίπτωση βλάβης ή απώλειας σύνδεσης. • Υποχρεωτικός φωτισμός και εμφανή στοιχεία ταυτοποίησης. 4.4 Πλαίσιο ευθύνης και ασφάλισης • Αντικειμενική ευθύνη του ιδιοκτήτη/εκμεταλλευτή για ζημιές σε τρίτους. • Υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης με ελάχιστα όρια κάλυψης. 4.5 Προστασία προσωπικών δεδομένων • Υποχρέωση ανωνυμοποίησης (blurring) προσώπων και πινακίδων σε πραγματικό χρόνο. • Κρυπτογραφημένη επικοινωνία και μέτρα κυβερνοασφάλειας, σύμφωνα με τον GDPR. 4.6 Κανονιστικό δοκιμαστήριο (Regulatory Sandbox) • Θέσπιση πιλοτικής περιόδου 12 μηνών σε επιλεγμένους Δήμους με κατάλληλη τεχνογνωσία. • Έγκριση επιχειρησιακού σχεδίου και χαρτογράφηση διαδρομών από τις δημοτικές αρχές πριν την ανάπτυξη. 5. Συνολική στρατηγική και αναμενόμενα οφέλη Η ενσωμάτωση ενός ολοκληρωμένου και τεχνολογικά ουδέτερου πλαισίου: • καλύπτει υφιστάμενα νομικά κενά, • ενισχύει την έρευνα και την καινοτομία, • προσελκύει επενδύσεις στον τομέα της αυτόνομης κινητικότητας, • βελτιώνει την αστική εφοδιαστική αλυσίδα (last-mile deliveries), • συμβάλλει στη βιώσιμη κινητικότητα και στη μείωση περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Προσχέδιο Άρθρου Η πρόταση βασίζεται στις βέλτιστες πρακτικές της Εσθονίας, προσαρμοσμένες στις ιδιαιτερότητες του ελληνικού αστικού ιστού (στενότητα πεζοδρομίων, κλιματολογικές συνθήκες): 1. Κατηγοριοποίηση: Τα droids δεν αντιμετωπίζονται ως αυτοκίνητα, αλλά ως μια νέα κατηγορία «έξυπνων» χρηστών της οδού. 2. Ασφάλεια: Αυστηρός περιορισμός ταχύτητας στα 6 km/h έως 20 km/h, διασφαλίζοντας ότι η συνύπαρξη με πεζούς είναι ακίνδυνη. 3. Εποπτεία: Επιβολή της αρχής "Human-in-the-loop", όπου ένας απομακρυσμένος χειριστής είναι πάντα υπεύθυνος για το όχημα. Α. Τεχνικές Προδιαγραφές & Περιορισμοί • Φυσικά Χαρακτηριστικά: Βάρος έως …, ύψος …., μήκος…. • Ταχύτητα: Αυστηρό όριο 6 km/h έως 20 km/h • Ορατότητα: Υποχρεωτικά λευκά φώτα εμπρός, κόκκινα πίσω, πλευρικοί ανακλαστήρες και ηχητική προειδοποίηση αν χρειαστεί. Β. Καθεστώς Ελέγχου & Ευθύνης • Ορισμός "Χειριστή": Ο νόμος δεν απαιτεί φυσική παρουσία, αλλά ορίζει έναν επόπτη (teleoperator) που πρέπει να είναι τουλάχιστον 18 ετών και να μπορεί να αναλάβει τον έλεγχο ανά πάσα στιγμή. • Ταυτοποίηση: Κάθε droid φέρει μοναδικό αριθμό σειράς και στοιχεία επικοινωνίας του ιδιοκτήτη σε εμφανές σημείο. • Ασφάλιση: Υποχρεωτική ασφάλιση αστικής ευθύνης έναντι τρίτων, παρόμοια με των οχημάτων. Γ. Κανόνες Κυκλοφορίας • Προτεραιότητα: Τα ρομπότ βρίσκονται στο χαμηλότερο σκαλοπάτι προτεραιότητας. Πρέπει να παραχωρούν προτεραιότητα σε πεζούς και οχήματα. • Ζώνη Κίνησης: Αποκλειστικά σε πεζοδρόμια και ποδηλατόδρομους. Απαγορεύεται η κίνηση στο οδόστρωμα, εκτός από τις διαβάσεις. Σύσταση για το Νέο Νομοθετικό Πλαίσιο στην Ελλάδα 1. Τροποποίηση του ΚΟΚ (Κώδικας Οδικής Κυκλοφορίας) • Εισαγωγή Νέου Όρου: Ορισμός του «Μικρο-Αυτόνομου Οχήματος Μεταφοράς» (ΑMΟΜ). Ως "Αυτόνομο Μικρο-Όχημα Μεταφοράς" (ΑΜΟΜ) ορίζεται το αυτοκινούμενο όχημα που κινείται χωρίς φυσική παρουσία οδηγού, προορίζεται για τη μεταφορά εμπορευμάτων και διαθέτει συστήματα αυτόνομης πλοήγησης. • Χώρος Κίνησης: Πρόβλεψη κίνησης σε πεζοδρόμια, αλλά με τοπικούς περιορισμούς από τους Δήμους (π.χ. απαγόρευση σε πολύ στενά πεζοδρόμια ή τουριστική ζώνη - ώρες αιχμής). Τα ΑΜΟΜ επιτρέπεται να κυκλοφορούν αποκλειστικά σε πεζοδρόμια, πεζόδρομους και ποδηλατόδρομους. Απαγορεύεται η κίνησή τους στο οδόστρωμα, πλην της διέλευσης από διαβάσεις πεζών. 2. Αδειοδότηση & Μητρώο • Ψηφιακό Μητρώο: Δημιουργία πλατφόρμας στο gov.gr όπου κάθε φορέας θα καταγράφει τον στόλο των droids. • Άδεια από τους Δήμους για Πιλοτική εφαρμογή. 3. Πλαίσιο Αστικής Ευθύνης • Strict Liability (Αντικειμενική Ευθύνη): Ο ιδιοκτήτης του ρομπότ φέρει την πλήρη ευθύνη για οποιοδήποτε ατύχημα, ανεξάρτητα από το αν υπήρξε σφάλμα στον κώδικα ή στον χειριστή. • Υποχρεωτική Ασφάλιση: Καθορισμός ελάχιστων ορίων κάλυψης για σωματικές βλάβες και υλικές ζημιές. 4. Προστασία Προσωπικών Δεδομένων (GDPR) • Θολή Εικόνα (Blurring): Υποχρέωση των εταιρειών να εφαρμόζουν αλγόριθμους που θολώνουν πρόσωπα και πινακίδες οχημάτων σε πραγματικό χρόνο, εκτός αν τα δεδομένα ζητηθούν από τις αρχές για τη διερεύνηση ατυχήματος. 5. Σύστημα "Sandbox" (Δοκιμαστική Περίοδος) Θέσπιση περιόδου 12 μηνών «ελεγχόμενης λειτουργίας» σε επιλεγμένους Δήμους (π.χ. Χίος, Τρίκαλα, που έχουν ήδη εμπειρία), πριν την πλήρη απελευθέρωση σε εθνικό επίπεδο. Σύσταση Προτείνεται η προσθήκη ειδικού κεφαλαίου ή άρθρου στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου για τη δοκιμαστική λειτουργία και τη σταδιακή ένταξη αυτόνομων μικρο-οχημάτων μεταφοράς και άλλων αναδυόμενων μορφών αυτόνομης κινητικότητας, μέσω μηχανισμού κανονιστικού δοκιμαστηρίου, με στόχο την έγκαιρη προσαρμογή και λειτουργία τους. Με ιδιαίτερη εκτίμηση, Καθηγήτρια Αμαλία Πολυδωροπούλου Τμήμα Ναυτιλίας και Επιχειρηματικών Υπηρεσιών Πανεπιστήμιο Αιγαίου