Υπουργείο Εσωτερικών | Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

Σχόλιο του χρήστη 'Εργαζόμενοi Κέντρoy Πρόληψης' | 22 Μαΐου 2026, 13:53

Μόνιμος Σύνδεσμος

Θεσμική αιτιολόγηση των προτεινόμενων προσθηκών Το υπό διαβούλευση σχέδιο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν αποτελεί μια περιορισμένη τεχνική κωδικοποίηση. Ενσωματώνει και αναδιατάσσει κρίσιμες ρυθμίσεις για τη λειτουργία των δήμων, των περιφερειών, των νομικών προσώπων τους, των συνεργασιών τους και των προγραμματικών συμβάσεων. Για τον λόγο αυτό, κάθε γενική διάταξη που αφορά αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες, νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου και προγραμματικές συμβάσεις μπορεί να επηρεάσει, άμεσα ή ερμηνευτικά, τη θέση των Κέντρων Πρόληψης. Τα Κέντρα Πρόληψης έχουν ειδική καταγωγή και ειδική λειτουργία. Ιδρύθηκαν και αναπτύχθηκαν μέσω αποφάσεων και συμμετοχής φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ιδίως δήμων, νομαρχιών και μεταγενέστερα περιφερειών, σε συνεργασία με τον ΟΚΑΝΑ και τους κατά νόμο διαδόχους ή μετεξελιγμένους φορείς του. Δεν αποτελούν εμπορικές ή απλές κοινωφελείς εταιρείες. Λειτουργούν ως τοπικοί φορείς άσκησης δημόσιας πολιτικής πρόληψης των εξαρτήσεων και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας. Η ειδική τους φυσιογνωμία πρέπει να αποτυπωθεί με καθαρότητα στον νέο Κώδικα, για τρεις βασικούς λόγους: ασφάλεια δικαίου, συνέχεια λειτουργίας και προστασία του προσωπικού. Χωρίς ρητή πρόβλεψη, υπάρχει κίνδυνος τα Κέντρα να υπαχθούν εσφαλμένα ή καταχρηστικά σε γενικές ρυθμίσεις που δεν σχεδιάστηκαν για αυτά.Α. Προσθήκη στο άρθρο 189 Άρθρο 189 - Λοιπά νομικά πρόσωπα στα οποία συμμετέχουν δήμοι και περιφέρειες Προτείνεται να προστεθεί νέα παράγραφος ως εξής: «Οι διατάξεις του παρόντος άρθρου δεν θίγουν το ειδικό θεσμικό, διοικητικό και χρηματοδοτικό καθεστώς των Κέντρων Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας του άρθρου 61 του ν. 3459/2006, όπως ισχύει, ούτε την υφιστάμενη ή μελλοντική συμμετοχή δήμων, περιφερειών, νομικών προσώπων αυτών και λοιπών τοπικών κοινωνικών φορέων στις αστικές εταιρείες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που λειτουργούν τα Κέντρα Πρόληψης. Οι ανωτέρω αστικές εταιρείες, λόγω του ειδικού δημόσιου και κοινωνικού σκοπού τους, δεν υπάγονται σε γενικές διατάξεις μετατροπής, συγχώνευσης ή λύσης νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου τοπικής αυτοδιοίκησης, εκτός εάν προβλέπεται ειδικώς και ρητώς από διάταξη νόμου που αφορά τα Κέντρα Πρόληψης.» Β. Προσθήκη στο άρθρο 645 Άρθρο 645 - Συμβαλλόμενοι φορείς προγραμματικών συμβάσεων Προτείνεται να προστεθεί νέα παράγραφος ως εξής: «Στους συμβαλλόμενους φορείς προγραμματικών συμβάσεων περιλαμβάνονται και οι αστικές εταιρείες μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα ειδικού σκοπού που λειτουργούν Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας του άρθρου 61 του ν. 3459/2006, όπως ισχύει, εφόσον σε αυτές συμμετέχουν δήμοι, περιφέρειες ή λοιποί φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, για την υλοποίηση δράσεων πρόληψης των εξαρτήσεων, προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας, κοινοτικής παρέμβασης, ενημέρωσης, εκπαίδευσης, συμβουλευτικής και υποστήριξης της τοπικής κοινωνίας.» Γ. Προσθήκη στο άρθρο 651 Άρθρο 651 - Περιεχόμενο προγραμματικών συμβάσεων Προτείνεται να προστεθεί νέα παράγραφος ως εξής: «Ειδικά για τις προγραμματικές συμβάσεις που αφορούν τα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας, το περιεχόμενο της σύμβασης περιλαμβάνει υποχρεωτικά: α) το ύψος και το χρονοδιάγραμμα της ετήσιας τακτικής, διαρκούς, σταθερής και μόνιμης χρηματοδότησης, β) τη διασφάλιση της αδιάλειπτης λειτουργίας των Κέντρων Πρόληψης, γ) την κάλυψη των πάσης φύσεως λειτουργικών δαπανών, συμπεριλαμβανομένων των αμοιβών και ασφαλιστικών εισφορών του προσωπικού, δ) τον απαιτούμενο αριθμό θέσεων προσωπικού ανά ειδικότητα, σύμφωνα με τον Ενιαίο Εσωτερικό Κανονισμό Λειτουργίας, τα οργανογράμματα και τις πραγματικές ανάγκες κάθε Κέντρου Πρόληψης, ε) τους όρους επιστημονικής εποπτείας, αξιολόγησης, τεχνικής υποστήριξης και θεσμικής συνεργασίας με τον αρμόδιο για την πρόληψη των εξαρτήσεων οργανισμό, στ) τα όργανα παρακολούθησης της εφαρμογής της σύμβασης, ζ) τη διαδικασία ομαλής συνέχισης της λειτουργίας των Κέντρων Πρόληψης σε περίπτωση καθυστέρησης σύναψης νέας προγραμματικής σύμβασης, η) τη ρητή κατοχύρωση της συνέχειας των υφιστάμενων σχέσεων εργασίας του προσωπικού.» Δ. Προσθήκη στο άρθρο 652 Άρθρο 652 - Χρηματοδότηση και προϋπολογισμός Προτείνεται να προστεθεί νέα παράγραφος ως εξής: «Η χρηματοδότηση των προγραμματικών συμβάσεων που αφορούν τα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας καλύπτεται από τον Τακτικό Προϋπολογισμό, τους Κεντρικούς Αυτοτελείς Πόρους, τους προϋπολογισμούς των συμβαλλόμενων φορέων, εθνικά ή συγχρηματοδοτούμενα προγράμματα, καθώς και από κάθε άλλη νόμιμη πηγή χρηματοδότησης. Η σχετική χρηματοδότηση έχει χαρακτήρα τακτικό, διαρκή, σταθερό και μόνιμο, σύμφωνα με την ειδική νομοθεσία που διέπει τα Κέντρα Πρόληψης, και καλύπτει ιδίως τη μισθοδοσία, τις ασφαλιστικές εισφορές, τις λειτουργικές δαπάνες και τις αναγκαίες δράσεις πρόληψης και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας.» Ε. Προσθήκη στο άρθρο 653 Άρθρο 653 - Λοιπά αντικείμενα προγραμματικών συμβάσεων Προτείνεται να προστεθεί νέα περίπτωση ως εξής: «Προγραμματικές συμβάσεις για τη λειτουργία, χρηματοδότηση, υποστήριξη και ανάπτυξη των Κέντρων Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας του άρθρου 61 του ν. 3459/2006, όπως ισχύει, καθώς και για την υλοποίηση προγραμμάτων καθολικής, επικεντρωμένης και στοχευμένης πρόληψης, πρόληψης εξαρτητικών συμπεριφορών, συμπεριφορικών εξαρτήσεων, προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας, υποστήριξης της οικογένειας, της σχολικής κοινότητας και της ευρύτερης κοινότητας, με τη συμμετοχή του Υπουργείου Εσωτερικών, του Υπουργείου Υγείας, του αρμόδιου για την πρόληψη των εξαρτήσεων οργανισμού, της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας, της Ένωσης Περιφερειών Ελλάδας, των οικείων δήμων και περιφερειών και των αστικών εταιρειών μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που λειτουργούν τα Κέντρα Πρόληψης.» ΣΤ. Προτεινόμενο νέο αυτοτελές άρθρο Προτείνεται να προστεθεί νέο αυτοτελές άρθρο στο κεφάλαιο περί προγραμματικών συμβάσεων ή στις μεταβατικές/τελικές διατάξεις του Κώδικα ως εξής: «Άρθρο … - Νομική φύση των Κέντρων Πρόληψης και υπηρεσιακή κατάσταση του προσωπικού τους 1. Τα Κέντρα Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας του άρθρου 61 του ν. 3459/2006, όπως ισχύει, αναγνωρίζονται ρητώς ως ειδικά νομικά πρόσωπα ιδιωτικού δικαίου δημόσιου και κοινωνικού σκοπού της Πολιτείας. Ιδρύθηκαν, οργανώθηκαν και λειτούργησαν με αποφάσεις και συμμετοχή φορέων της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, ιδίως δήμων, νομαρχιών και, μεταγενέστερα, περιφερειών, καθώς και λοιπών τοπικών κοινωνικών φορέων, υπό την επιστημονική εποπτεία και θεσμική σύμπραξη του αρμόδιου για την πρόληψη των εξαρτήσεων οργανισμού, ήτοι του ΟΚΑΝΑ και των κατά νόμο διαδόχων ή μετεξελιγμένων φορέων του. 2. Η αναγνώριση της προηγούμενης παραγράφου έχει διαπιστωτικό θεσμικό χαρακτήρα ως προς την πραγματική φύση των Κέντρων Πρόληψης, τα οποία λειτουργούν ήδη ως φορείς άσκησης δημόσιας πολιτικής πρόληψης των εξαρτήσεων και προαγωγής της ψυχοκοινωνικής υγείας στην κοινότητα. 3. Το προσωπικό που υπηρετεί κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος στα Κέντρα Πρόληψης, ανεξαρτήτως ειδικότητας, χρόνου πρόσληψης και επιμέρους καταστατικής μορφής του οικείου Κέντρου, λογίζεται αυτοδικαίως, από την έναρξη ισχύος του παρόντος, ως προσωπικό φορέων που ασκούν δημόσια πολιτική πρόληψης και ψυχοκοινωνικής υγείας, χωρίς να απαιτείται οποιαδήποτε πράξη πρόσληψης, διορισμού ή επιλογής και χωρίς να επέρχεται διακοπή ή μεταβολή της υφιστάμενης εργασιακής σχέσης. 4. Το προσωπικό της προηγούμενης παραγράφου διατηρεί πλήρως τη σχέση εργασίας του, τον αορίστου χρόνου χαρακτήρα της σύμβασής του όπου υφίσταται, τη μισθολογική του κατάταξη, την ασφαλιστική του κατάσταση, την αναγνωρισμένη και πραγματική προϋπηρεσία του, τα καθήκοντα, την ειδικότητα και τη θέση εργασίας του, καθώς και κάθε μισθολογικό, ασφαλιστικό, συνταξιοδοτικό και υπηρεσιακό δικαίωμα που απορρέει από την έως σήμερα υπηρεσία του. 5. Η υπαγωγή του προσωπικού των Κέντρων Πρόληψης στο προσωπικό φορέων που ασκούν δημόσια πολιτική πρόληψης και ψυχοκοινωνικής υγείας δεν συνιστά νέα πρόσληψη, δεν απαιτεί νέα διαδικασία επιλογής, δεν επιφέρει διακοπή της υφιστάμενης εργασιακής σχέσης και δεν επιτρέπεται να οδηγήσει σε μετατροπή συμβάσεων αορίστου χρόνου σε συμβάσεις ορισμένου χρόνου ή σε συμβάσεις έργου. 6. Ο χρόνος υπηρεσίας που έχει διανυθεί στα Κέντρα Πρόληψης αναγνωρίζεται ως χρόνος πραγματικής υπηρεσίας σε φορέα άσκησης δημόσιας πολιτικής πρόληψης και ψυχοκοινωνικής υγείας και λαμβάνεται υπόψη για κάθε νόμιμη συνέπεια, ιδίως για μισθολογική εξέλιξη, ασφαλιστικά και συνταξιοδοτικά δικαιώματα, μοριοδότηση εμπειρίας και κάθε ειδικότερη υπηρεσιακή ή επαγγελματική αναγνώριση που προβλέπεται από την κείμενη νομοθεσία. 7. Σε περίπτωση μεταβολής του φορέα εποπτείας, διοικητικής αναδιοργάνωσης, ένταξης των Κέντρων Πρόληψης σε νέο ή υφιστάμενο δημόσιο φορέα, μεταφοράς αρμοδιοτήτων, λύσης, συγχώνευσης ή μετατροπής των υφιστάμενων αστικών μη κερδοσκοπικών εταιρειών, το προσωπικό μεταφέρεται αυτοδικαίως στον διάδοχο φορέα, με την ίδια σχέση εργασίας, χωρίς νέα πρόσληψη, απόλυση, καταγγελία της σύμβασης εργασίας, δοκιμαστική περίοδο ή απώλεια προϋπηρεσίας, μισθολογικών, ασφαλιστικών ή λοιπών εργασιακών δικαιωμάτων. 8. Κάθε γενική ή ειδική διάταξη που ρυθμίζει περιορισμούς προσλήψεων, διαδικασίες νέας επιλογής, διαδικασίες ΑΣΕΠ ή μετατροπές συμβάσεων δεν εφαρμόζεται κατά τρόπο που να θίγει τη συνέχεια των υφιστάμενων σχέσεων εργασίας του προσωπικού των Κέντρων Πρόληψης. 9. Η υπηρεσία στα Κέντρα Πρόληψης θεωρείται, για κάθε νόμιμη συνέπεια, συναφής και αναγνωρίσιμη προϋπηρεσία σε πεδία πρόληψης, δημόσιας υγείας, ψυχοκοινωνικής υγείας, κοινωνικής πολιτικής, εκπαίδευσης, συμβουλευτικής, κοινοτικής παρέμβασης και υποστήριξης ευάλωτων ή ειδικών πληθυσμιακών ομάδων. » Συμπέρασμα - πολιτική και θεσμική βαρύτητα της παρέμβασης Οι προτεινόμενες προσθήκες είναι αναγκαίες για να αποφευχθεί η διοικητική ασάφεια γύρω από τα Κέντρα Πρόληψης. Δεν μεταβάλλουν αυθαίρετα τη φύση τους· αντίθετα, την αναγνωρίζουν με θεσμική καθαρότητα. Η νομοθετική κατοχύρωση της ειδικής τους φυσιογνωμίας προστατεύει τρεις πυλώνες: τη συνέχεια των δομών, τη συμμετοχή της Αυτοδιοίκησης και τα δικαιώματα του προσωπικού. Αν ένας από αυτούς τους πυλώνες μείνει στον αέρα, το οικοδόμημα της πρόληψης δεν καταρρέει θεαματικά· φθείρεται σιωπηλά. Και η σιωπηλή φθορά είναι συχνά πιο επικίνδυνη από την ανοιχτή σύγκρουση. Για τον λόγο αυτό, είναι κρίσιμο οι Διοικήσεις των Κέντρων Πρόληψης να εξετάσουν άμεσα το παρόν σχέδιο και να στηρίξουν, με ενιαίο και τεκμηριωμένο τρόπο, την ανάγκη ενσωμάτωσης των προτεινόμενων διατάξεων στον νέο Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης.