Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης»ΜΕΡΟΣ Β΄ ΕΚΛΟΓΗ ΑΙΡΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ, ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΝ ΕΝΔΟΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ (άρθρα 29-87)Σχόλιο του χρήστη ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ | 27 Μαΐου 2026, 13:34
  • Σχόλιο του χρήστη 'ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΚΥΡΙΑΚΟΥ' | 27 Μαΐου 2026, 13:34

    Με το υπό κρίση νομοσχέδιο ο νομοθέτης σχεδόν εμμονικά και αναχρονιστικά εξακολουθεί με το άρθρο 47 να υποστηρίζει ότι η ανάδειξη των αιρετών οργάνων θα πρέπει να γίνεται κατά συνδυασμούς, μολονότι η μακροχρόνια αυτή πρακτική έχει αποδείξει τα αντίθετα αποτελέσματα, υπό την έννοια ότι τελικά οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης καταλήγουν να διοικούνται από πρόσωπα που δεν έχουν να προσφέρουν τίποτα στον Θεσμό. Η κύρια προβληματική που διαφαίνεται με την κατά συνδυασμούς ανάδειξη έγκειται στο γεγονός ότι με αυτόν τον τρόπο αν δεν συρρικνώνεται παντελώς, τουλάχιστον περιορίζεται κατά πολύ η λαϊκή βούληση, που σε αρχαιρεσίες εκδηλώνεται διά της ψήφου. Ειδικότερα, θα μπορούσε να λεχθεί ότι με αυτόν τον τρόπο υφίσταται "έμμεση" νόθευση της εκλογικής διαδικασίας, αφού οι πολίτες καλούνται να ψηφίσουν αναγκαστικά υποψήφιο/α δήμαρχο ή περιφερειάρχη και εξηγούμαι ευθύς κατωτέρω: 1. Όποιος/α επιθυμεί να θέσει υποψηφιότητα ως επικεφαλής για τα ανωτέρω αξιώματα, τουλάχιστον σε επίπεδο Δήμων, αναζητά πρωτίστως πρόσωπα με εμβέλεια στην τοπική κοινωνία, τα οποία θα τον πλαισιώσουν με απώτερο στόχο τη συγκρότηση μιας ομάδας για να καταλήξει στην κατάρτιση ενός δημοτικού συνδυασμού. Με αυτόν τον τρόπο συγκροτούνται οι δημοτικοί συνδυασμοί, οι οποίοι περιλαμβάνουν πληθώρα υποψηφίων, που είτε πράγματι ενδιαφέρονται για την Τοπική Αυτοδιοίκηση είτε όμως αποσκοπούν σε άλλους σκοπούς. Μάλιστα, από όλους αυτούς - αυτό έχει δείξει μέχρι σήμερα η Τοπική Αυτοδιοίκηση - λίγοι είναι αυτοί που υπηρετούν τον Θεσμό με πλήρη ευσυνειδησία απέναντι στο ιερό καθήκον που αναλαμβάνουν και αυτό αφορά την εκπροσώπηση των δημοτών/πολιτών μέσω του δημοτικού/περιφερειακού συμβουλίου. Παρατηρείται, συνεπώς, ο κάθε συνδυασμός είτε δημοτικός είτε περιφερειακός να περιλαμβάνει στα ψηφοδέλτια του ικανούς υποψηφίους, που όμως για λόγους νομοθετικούς, όπως εν προκειμένω δεν μπορούν να εκλεγούν, αφού η προτίμηση προς το πρόσωπο τους καθοδηγείται αναγκαστικά από τον νομοθέτη, ο οποίος υποχρεώνει σε ψήφιση ενός και μόνο συνδυασμού, άρα και υποψηφίων που στελεχώνουν αυτόν. Απόρροια αυτού είναι ο ψηφοφόρος να περιέρχεται σε σύγχυση, διότι ενώ δεν επιθυμεί δήμαρχο τον επικεφαλής του συνδυασμού, υποχρεούται να προτιμήσει αυτόν, αφού επιθυμεί να ψηφίσει υποψήφιο του, τον οποίο - όπως πολύ καλά γνωρίζουμε - προτιμά, κυρίως, είτε λόγω συγγενικής σχέσης είτε λόγω φιλίας είτε λόγω συμπάθειας, ενδεχομένως και ικανοτήτων. Η σύγχυση δε αυξάνεται, διότι ενώ κρίνει ότι ένας άλλος υποψήφιος από έναν άλλον συνδυασμό θα μπορούσε να προσφέρει τα μέγιστα σε ένα δημοτικό ή περιφερειακό συμβούλιο, εντούτοις δεν μπορεί να τον προτιμήσει, αφού δεσμεύεται από την κατά συνδυασμούς ανάδειξη. Με αυτόν τον τρόπο όμως αναδεικνύονται δήμαρχοι/περιφερειάρχες και αντίστοιχα σύμβουλοι καθ' υπόδειξη και κατά συνέπεια πρόσωπα που δεν είναι αρεστά ή επιθυμητά. Επιπροσθέτως, οι Δήμαρχοι/Περιφερειάρχες εκλέγονται ένεκα ακριβώς του γεγονότος ότι οι υποψήφιοι των συνδυασμών τους, επί της ουσίας κοπιάζουν για σταυρό προτίμησης, ο οποίος πιστώνεται εν τέλεια στον επικεφαλής. Εκτιμώ, έπειτα από τις παθογένειες που έχει αναδείξει το υφιστάμενο εκλογικό σύστημα, το οποίο υποστηρίζει και το υπό κρίση νομοσχέδιο με παραλλαγές ότι η ανάδειξη των αιρετών οργάνων, οφείλει να γίνει με πιο αντικειμενικό και αποτελεσματικό τρόπο. Ειδικότερα, προτείνω οι υποψήφιοι Δήμαρχοι/Περιφερειάρχες και οι υποψήφιοι σύμβουλοι να εκλέγονται από ενιαία ψηφοδέλτιο. Η εκτίμηση μου δεν είναι αυθαίρετη, αλλά στηρίζεται στο αντικειμενικό γεγονός του σκοπού που εξυπηρετούν οι δύο βαθμίδες της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Αυτός, φυσικά, δεν είναι άλλος από το γεγονός ότι δημοτικές και περιφερειακές αρχές διευθετούν και ρυθμίζουν όλες τις τοπικές υποθέσεις σύμφωνα με τις αρχές της επικουρικότητας και της εγγύτητας με στόχο την προστασία, την ανάπτυξη και τη συνεχή βελτίωση των συμφερόντων και της ποιότητας ζωής της τοπικής κοινωνίας. Αφού λοιπόν η Τοπική Αυτοδιοίκηση είναι υπόθεση όλων μας, έπεται ότι πρέπει να συγκροτείται με αντικειμενικά κριτήρια, κυρίως, με ελεύθερη τη βούληση της λαϊκής κυριαρχίας, εκφραζόμενη διά της ψήφου, η οποία πρέπει να πάψει να είναι κατευθυνόμενη. Μάλιστα, τα ανώτατα αξιώματα του Δημάρχου και του Περιφερειάρχη αντίστοιχα, πρέπει να καταλαμβάνονται από πρόσωπα που διαθέτουν όραμα, ικανότητες και διάθεση για προσφορά. Ως εκ τούτου, πρέπει να ρίχνονται μόνοι τους στον στίβο της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, παρουσιάζοντας το όραμα τους για έναν Δήμο ή μια Περιφέρεια, οπότε εν συνεχεία τα πρόσωπα που επιθυμούν να συνεισφέρουν και να προσφέρουν στην Τοπική Αυτοδιοίκηση, ήτοι υποψήφιοι σύμβουλοι να προκρίνουν τα ίδια με ποιον θα ήθελαν να συνεργαστούν. Η δε προτίμηση των ψηφοφόρων απελευθερώνεται παντελώς, αφού με αυτόν τον τρόπο επιλέγει πρόσωπα που κατά την εκτίμηση του μπορούν να υποστηρίξουν επαρκώς τον Θεσμό. Ως αντεπιχείρημα θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι με αυτόν τον τρόπο δεν θα μπορούσε να λειτουργήσει ένα δημοτικό ή περιφερειακό συμβούλιο αντίστοιχα, διότι σε πολλές περιπτώσεις θα είναι αδύνατη η επίτευξη πλειοψηφίας για τη λήψη αποφάσεων. Την αντίκρουση αυτού του επιχειρήματος ενισχύει ο σκοπός του θεσμού της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, διότι, αφού όπως προανέφερα είναι υπόθεση όλων μας, τότε η λήψη της απόφασης, θα είναι εφικτή, δέδομένου ότι θα λαμβάνεται για το βέλτιστο συμφέρον της τοπικής κοινωνίας. Απεναντίας, παρατηρούμε καθημερινά δημοτικά/περιφερειακά συμβούλια, ένεκα της πλειοψηφίας των δημάρχων/περιφερειρχών μέσω των παρατάξεων τους να είναι μούγγα, άβουλα και η διαδικασία λήψης απόφασης, ενώ επιτυγχάνεται λόγω της πλειοψηφίας, εντούτοις, επί της ουσίας, λαμβάνεται τυπικά και όχι ουσιαστικά. Με αυτές τις παρατηρήσεις μου εκτιμώ ότι η λύση του ενιαίου ψηφοδελτίου τόσο για τον υποψήφιο Δήμαρχο/Περιφερειάρχη όσο και για του συμβούλους συνιστά καινοτομία και μεταβολή της λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης σε επίπεδο αιρετών οργάνων και κατά συνέπεια βελτίωσης του βιοτικού επιπέδου. 2. Στο ίδιο άρθρο γίνεται λόγος για ανάδειξη αιρετών συμβούλων (δημοτικών/περιφερειακών) δίχως σταυρό προτίμησης. Η προβληματική που αναπτύσσει η παρούσα παράγραφος είναι ότι και με αυτόν τον τρόπο τοποθετούνται πρόσωπα κατ' επιλογήν από τους επικεφαλής, τα οποία μπορεί να μην συγκεντρώνουν εκείνα τα ποιοτικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να διαθέτει μια προσωπικότητα για να προσφέρει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση. Επιπροσθέτως, δημιουργούνται υπόνοιες διάφορες, αλλά και έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με τους λοιπούς υποψηφίου συμβούλους - σε επίπεδο ηθικής τουλάχιστον - οι οποίοι ενώ θα προσπαθούν να εκλεγούν, εντούτοις οι προσπάθειές τους θα ματαιώνονται, αφού αναλόγως των συμβούλων που θα τοποθετούνται χωρίς σταυρό προτίμησης σε σχέση πάντα με τον αριθμό των μελών του Δημοτικού Συμβουλίου, διότι για την Περιφέρεια αυτό ο νομοθέτης το καθιστά υποχρεωτικό, αυτοί (οι χωρίς σταυρό προτίμησης) θα καταλαμβάνουν θέσεις από αυτούς που θα μπορούσαν να είχαν εκλεγεί, αλλά αφαιρούνται. Συγχρόνως, η ψήφος αλλοιώνεται εκ νέου, αφού άλλον προτιμά ο ψηφοφόρος και άλλος τελικά εκλέγεται. Θεωρώ τη συγκεκριμένη διάταξη αρκετά προβληματική και πρέπει να απαλειφθεί. 3. Ο νομοθέτης θέλοντας να εξαλείψει το φαινόμενο της επαναληπτικής εκλογής, ήτοι της δεύτερης Κυριακής, προφανώς με πρόσχημα τη δαπάνη, που απαιτεί μια δεύτερη εκλογική διαδικασία και αυτό είναι κατανοητό, εφευρίσκει την εναλλακτική ψήφο, η οποία θα προσμετράται από το Δικαστήριο, εφόσον το τελευταίο διαπιστώσει ότι κανένας συνδυασμός δεν επέτυχε το ποσοστό του άρθρου 56 παρ. 1, ήτοι το 42% πλέον μίας ψήφου του συνόλου των εγκύρων ψηφοδελτίων. Η δε αυτή εναλλακτική ψήφος που θα δίνει ο ψηφοφόρος την Κυριακή των εκλογών, αποκτά τη δική της καθοριστική σημασία για ένα αποτέλεσμα αμφιβόλου ποιότητας. Αν λοιπόν σκοπός του νομοθέτη είναι η αποφυγή της εκλογικής δαπάνης, που συνεπάγεται μία δεύτερη εκλογική διαδικασία, τότε μπορεί να πράξει τα εξής: α) Εφόσον υπάρχουν δύο υποψηφιότητες, κατά συνδυασμούς σύμφωνα με το υπό κρίση νομοσχέδιο, τότε επιτυχών να θεωρείται αυτός που συγκεντρώνει το 50% συν μία ψήφο. β) Αν υπάρχουν περισσότερες υποψηφιότητες τότε να εκλέγεται δήμαρχος/περιφερειάρχης αντίστοιχα, ο συνδυασμός που θα συγκεντρώνει τη σχετική πλειοψηφία. Αν ωστόσο, ο σκοπός του νομοθέτη είναι άλλος - υπολανθάνων -, τότε διανοίγεται η οδός για οποιαδήποτε εφεύρεση, όπως εν προκειμένω. Τα εκλογικά συστήματα όμως, οφείλουν να είναι δημοκρατικά, σταθερά και κατανοητά.