Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης»ΜΕΡΟΣ Β΄ ΕΚΛΟΓΗ ΑΙΡΕΤΩΝ ΟΡΓΑΝΩΝ, ΔΙΟΙΚΗΣΗ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΝ ΕΝΔΟΔΗΜΟΤΙΚΗΣ ΑΠΟΚΕΝΤΡΩΣΗΣ (άρθρα 29-87)Σχόλιο του χρήστη Προκόπης Σινάνης | 31 Μαΐου 2026, 17:56
  • Σχόλιο του χρήστη 'Προκόπης Σινάνης' | 31 Μαΐου 2026, 17:56

    Στο πλαίσιο της διαβούλευσης για το νέο Κώδικα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, κατατίθεται η παρούσα παρέμβαση σαν μια ενωτική πρόταση, η οποία απαντά στις πραγματικές ανάγκες της ελληνικής περιφέρειας αξιοποιώντας παράλληλα τις σύγχρονες τεχνολογικές δυνατότητες και τις συνταγματικές επιταγές. Είναι ευρέως γνωστό, πως η συντριπτική πλειοψηφία των Προέδρων των Δημοτικών Κοινοτήτων ανά την Ελλάδα διεκδικεί διαχρονικά τη θεσμική αυθύπαρκτη παρουσία της κοινότητας. Η προσπάθεια αυτή ξεκίνησε συγκροτημένα με τη μορφή επίσημων προτάσεων από το Δίκτυο Κοινοτήτων Λέσβου ήδη από το 2011, κατά την πρώτη εφαρμογή της τότε διοικητικής μεταρρύθμισης του Καλλικράτη. Αν και οι προτάσεις αυτές δεν υιοθετήθηκαν αρχικά, η ίδια η πραγματικότητα οδήγησε στη μεταγενέστερη δικαίωσή τους, όταν το κράτος θεσμοθέτησε το ενιαίο ψηφοδέλτιο για τις μικρές κοινότητες, αποδεικνύοντας στην πράξη τη χρησιμότητα και την αποτελεσματικότητά του. Δυστυχώς, το επιτυχημένο αυτό σύστημα καταργήθηκε στη συνέχεια, με αποτέλεσμα σήμερα, ενόψει του νέου Κώδικα, η επαναφορά του να κρίνεται πλέον ως επιβεβλημένη για τη σωστή λειτουργία των τοπικών κοινωνιών και την αντιμετώπιση του κρίσιμου εθνικού προβλήματος της δημογραφικής κατάρρευσης στην ύπαιθρο. Στην ελληνική περιφέρεια, το χωριό αποτελεί το βασικό κύτταρο κοινωνικής συνοχής και η ανάγκη για θεσμική διαφοροποίηση από τα μεγάλα αστικά κέντρα γίνεται επιτακτική λόγω της δημογραφικής συρρίκνωσης με ότι αυτή συνεπάγεται. Τα χωριά ερημώνουν και οι λιγοστοί κάτοικοι που απομένουν δεν έχουν την πολυτέλεια να εγκλωβίζονται σε ανούσιες τοπικές αντιπαραθέσεις. Στις μικρές κοινωνίες, η ανάγκη για συνεργασία είναι έκδηλη, καθώς η επαρχία χρειάζεται ανθρώπους της πράξης που θα εργαστούν συλλογικά για το κοινό καλό. Για το λόγο αυτό, προκρίνεται ως πρωταρχική επιλογή η καθιέρωση μιας ανεξάρτητης κοινοτικής κάλπης με ενιαίο ψηφοδέλτιο, η οποία θα διεξάγεται παράλληλα με τις δημοτικές εκλογές αλλά σε χωριστή κάλπη. Επικουρικά όμως, και ως έναν αναγκαίο θεσμικό συμβιβασμό που διασφαλίζει την κυβερνησιμότητα του κεντρικού Δήμου, προτείνεται η ενίσχυση της ανεξαρτησίας των κοινοτικών οργάνων από κομματικές ή παραταξιακές επιρροές μέσω της καθιέρωσης ενός ενιαίου κοινοτικού ψηφοδελτίου για τις κοινότητες έως 2.000 κατοίκων. Το ψηφοδέλτιο αυτό θα ενσωματώνεται οριζόντια κάτω από όλους τους Δημοτικούς συνδυασμούς, διατηρώντας ακέραιη την παραδοσιακή εκλογική διαδικασία. Παράλληλα, θα προβλέπεται συμπληρωματικά και η δυνατότητα διάθεσης αυτοτελούς κοινοτικού εντύπου για διακριτή κάλπη, αποκλειστικά για τη διευκόλυνση των εκλογέων που επιθυμούν να εκφράσουν την προτίμησή τους μόνο για την κοινότητα. Απέναντι σε επιφυλάξεις που τυχόν θα υπάρξουν, υπογραμμίζεται ότι το προτεινόμενο σύστημα διασφαλίζει και ενθαρρύνει την καθολική συμμετοχή των πολιτών στις εκλογές του κεντρικού Δήμου, καθώς η συντριπτική πλειοψηφία των εκλογέων θα κάνει χρήση του ενσωματωμένου ψηφοδελτίου, ενώ το συμπληρωματικό διακριτό ψηφοδέλτιο λειτουργεί ως μια επιπλέον δημοκρατική διέξοδος χωρίς να αποδυναμώνει την κεντρική διαδικασία. Ταυτόχρονα, με δεδομένο ότι ο νέος Κώδικας εισάγει τη δυνατότητα της ηλεκτρονικής ψήφου, η διαδικασία αυτή οφείλει να ενσωματωθεί πλήρως και στο επίπεδο των κοινοτήτων, με την αντίστοιχη ψηφιακή αποτύπωση του ενιαίου κοινοτικού ψηφοδελτίου στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, ώστε οι ψηφιακές ψήφοι να προσμετρώνται ενιαία στο τελικό αποτέλεσμα. Σε αυτό το ενιαίο κοινοτικό ψηφοδέλτιο, είτε σε έντυπη είτε σε ηλεκτρονική μορφή, όλοι οι υποψήφιοι της κοινότητας αναγράφονται με αυστηρή αλφαβητική σειρά, στηριζόμενοι στην παραδοχή ότι σε τοπικό επίπεδο τα προβλήματα της καθημερινότητας είναι κοινά και απαιτούν συναινετικές, υπερπαραταξιακές λύσεις, μακριά από ανούσιους διαχωρισμούς. Ο εκλογέας θα εκφράζει την προτίμησή του βάζοντας σταυρό δίπλα στο πρόσωπο που εμπιστεύεται και θα ανακηρύσσεται Πρόεδρος αυτός που αδιαπραγμάτευτα θα συγκεντρώσει την πλειοψηφία των σταυρών συνολικά, από όλες τις μορφές ψηφοφορίας. Αυτή η προσέγγιση εφαρμόζεται με απόλυτη επιτυχία στο Αγγλικό εκλογικό σύστημα των Ενοριακών Συμβουλίων (Parish Councils), όπου η εκλογή διεξάγεται με το πλειοψηφικό σύστημα σε ενιαίο ψηφοδέλτιο (Block Voting), αποδεικνύοντας ότι η διαχείριση της υπαίθρου απαιτεί πρόσωπα κοινής αποδοχής και ομαδική δουλειά. Με αυτόν τον τρόπο, οι τοπικοί υποψήφιοι παύουν να λειτουργούν ως μηχανισμός συγκέντρωσης ψήφων για τις Δημοτικές Παρατάξεις και αναδεικνύονται σε ισότιμους θεσμικούς εταίρους, έτοιμους να προσφέρουν λύσεις στα καθημερινά προβλήματα του τόπου τους, διασφαλίζοντας παράλληλα την εκ του Συντάγματος επιβεβλημένη ισόρροπη εκπροσώπηση των φύλων. Για την υλοποίηση της ανωτέρω θεσμικής παρέμβασης, εισηγούμαστε την προσθήκη των κάτωθι διατάξεων στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, προς αντικατάσταση και τροποποίηση των διατάξεων των άρθρων 32, 34, 47, 52, 54, 60 και 61 αυτού: ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΝΟΜΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄: ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΕΩΣ ΤΡΙΑΚΟΣΙΟΥΣ (300) ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ Άρθρο Ι: Τρόπος εκλογής Προέδρου Δημοτικής Κοινότητας έως 300 κατοίκους 1. Στις δημοτικές κοινότητες με πληθυσμό έως τριακόσιους (300) κατοίκους, εκλέγεται ένας (1) Πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας, ο οποίος ασκεί τη διοίκηση αυτής. 2. Ο Πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας εκλέγεται με άμεσο πλειοψηφικό σύστημα μέσω ενός (1) ενιαίου καταλόγου υποψηφίων ανά κοινότητα. Ο κατάλογος αυτός είναι ανεξάρτητος από τους κεντρικούς δημοτικούς συνδυασμούς των υποψήφιων Δημάρχων και συγκροτείται από το σύνολο των ατομικών υποψηφιοτήτων της οικείας κοινότητας. 3. Για την ανάδειξη του εκλεγμένου Προέδρου, οι σταυροί προτίμησης που έλαβε κάθε υποψήφιος του ενιαίου κοινοτικού καταλόγου αθροίζονται υποχρεωτικά από το σύνολο των έγκυρων φυσικών ψηφοδελτίων (ενσωματωμένων και αυτοτελών) καθώς και των εγκεκριμένων ηλεκτρονικών ψήφων στην ψηφιακή πλατφόρμα. 4. Πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας ανακηρύσσεται ο υποψήφιος που συγκέντρωσε τον μεγαλύτερο συνολικό αριθμό σταυρών προτίμησης. Οι επόμενοι κατά σειρά σταυρών προτίμησης υποψήφιοι ανακηρύσσονται αναπληρωματικοί Πρόεδροι της συγκεκριμένης δημοτικής κοινότητας. Άρθρο ΙΙ: Σταυροί προτίμησης σε κοινότητες έως 300 κατοίκους 1. Κατά παρέκκλιση της παρ. 4 του άρθρου 54, για την εκλογή Προέδρου Δημοτικής Κοινότητας με πληθυσμό έως τριακόσιους (300) κατοίκους, ο εκλογέας δύναται να εκφράσει την προτίμησή του υπέρ ενός (1) μόνο υποψηφίου, σημειώνοντας έναν (1) σταυρό παραπλεύρως του ονόματός του στο ενιαίο κοινοτικό ψηφοδέλτιο, είτε ψηφίζει με φυσικό (έντυπο) τρόπο είτε μέσω της ειδικής εφαρμογής ηλεκτρονικής ψηφοφορίας. Άρθρο ΙΙΙ: Διαχείριση ισοψηφίας σε κοινότητες έως 300 κατοίκους 1. Κατά παρέκκλιση της παρ. 1 του άρθρου 61, αν δύο (2) ή περισσότεροι υποψήφιοι συγκεντρώσουν ίσο και ταυτόχρονα τον μεγαλύτερο αριθμό σταυρών προτίμησης για τη θέση του Προέδρου της Δημοτικής Κοινότητας, το αρμόδιο Πολυμελές Πρωτοδικείο διενεργεί δημόσια κλήρωση κατά τη συνεδρίαση ανακήρυξης. 2. Ο υποψήφιος που αναδεικνύεται από την κλήρωση ανακηρύσσεται τακτικός Πρόεδρος της Δημοτικής Κοινότητας για το σύνολο της πενταετούς θητείας, ενώ οι υπόλοιποι ισοψηφήσαντες κατατάσσονται ως αναπληρωματικοί Πρόεδροι κατά τη σειρά που θα προκύψει από τη διαδικασία της ίδιας κλήρωσης. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄: ΕΚΛΟΓΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΔΗΜΟΤΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ ΑΠΟ ΤΡΙΑΚΟΣΙΟΥΣ ΕΝΑ (301) ΕΩΣ ΔΥΟ ΧΙΛΙΑΔΕΣ (2.000) ΚΑΤΟΙΚΟΥΣ Άρθρο ΙV: Τρόπος εκλογής Συμβουλίου και Πρόεδρου Δημοτικής Κοινότητας 301 έως 2.000 κατοίκους 1. Στις δημοτικές κοινότητες με πληθυσμό από τριακόσιους ένα (301) έως δύο χιλιάδες (2.000) κατοίκους, εκλέγεται Τριμελές Συμβούλιο της Δημοτικής Κοινότητας, σύμφωνα με την περ. α) της παρ. 1 του άρθρου 34. 2. Τα μέλη του Τριμελούς Συμβουλίου της Δημοτικής Κοινότητας εκλέγονται με πλειοψηφικό σύστημα σε ενιαία λίστα, μέσω ενός (1) ενιαίου καταλόγου υποψηφίων ανά κοινότητα. Ο κατάλογος αυτός είναι ανεξάρτητος από τους κεντρικούς δημοτικούς συνδυασμούς και συγκροτείται από το σύνολο των ατομικών υποψηφιοτήτων της οικείας κοινότητας. 3. Για την ανάδειξη των εκλεγμένων μελών, οι σταυροί προτίμησης που έλαβε κάθε υποψήφιος αθροίζονται υποχρεωτικά από το σύνολο των έγκυρων φυσικών ψηφοδελτίων (ενσωματωμένων και αυτοτελών) καθώς και των εγκεκριμένων ηλεκτρονικών ψήφων. 4. Πρόεδρος του Συμβουλίου της Δημοτικής Κοινότητας (και Πρόεδρος της Κοινότητας) εκλέγεται και ανακηρύσσεται ο υποψήφιος του ενιαίου καταλόγου που συγκέντρωσε τον μεγαλύτερο συνολικό αριθμό σταυρών προτίμησης στην οικεία κοινότητα. 5. Τακτικά μέλη του Τριμελούς Συμβουλίου εκλέγονται οι δύο (2) επόμενοι υποψήφιοι σε σειρά κατάταξης, βάσει του συνολικού αριθμού σταυρών προτίμησης που έλαβαν. Οι υπόλοιποι υποψήφιοι του ενιαίου καταλόγου ανακηρύσσονται αναπληρωματικοί σύμβουλοι κατά τη σειρά των σταυρών προτίμησής τους. Άρθρο V: Σταυροί προτίμησης σε κοινότητες 301 έως 2.000 κατοίκους 1. Κατά παρέκκλιση της παρ. 3 του άρθρου 54, για την εκλογή των μελών του Τριμελούς Συμβουλίου Δημοτικής Κοινότητας με πληθυσμό από τριακόσιους ένα (301) έως δύο χιλιάδες (2.000) κατοίκους, ο εκλογέας δύναται να εκφράσει την προτίμησή του σημειώνοντας έως δύο (2) σταυρούς δίπλα στα ονόματα των υποψηφίων της επιλογής του στο ενιαίο κοινοτικό ψηφοδέλτιο, είτε ψηφίζει με φυσικό τρόπο είτε ηλεκτρονικά. Άρθρο VΙ: Διαχείριση ισοψηφίας σε κοινότητες 301 έως 2.000 κατοίκους 1. Κατά παρέκκλιση της παρ. 1 του άρθρου 60, αν δύο (2) ή περισσότεροι υποψήφιοι του ενιαίου καταλόγου ισοψηφήσουν στην πρώτη θέση για το αξίωμα του Πρόεδρου του Συμβουλίου της Δημοτικής Κοινότητας, το αρμόδιο Πολυμελές Πρωτοδικείο διενεργεί δημόσια κλήρωση. Ο κληρωθείς ανακηρύσσεται Πρόεδρος, ενώ οι υπόλοιποι ισοψηφήσαντες καταλαμβάνουν τις θέσεις των τακτικών μελών του Συμβουλίου κατά τη σειρά της κλήρωσης. 2. Αν η ισοψηφία σημειωθεί μεταξύ υποψηφίων για την κατάληψη της δεύτερης ή τρίτης θέσης του τακτικού μέλους του Συμβουλίου, ή για τη σειρά κατάταξης των αναπληρωματικών μελών, η τελική σειρά ανακήρυξης καθορίζεται ομοίως με δημόσια κλήρωση από το αρμόδιο Πολυμελές Πρωτοδικείο. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄: ΚΟΙΝΕΣ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο VII: Ενσωμάτωση, Εκτύπωση και Ψηφιακή Μορφή Ψηφοδελτίων 1. Κατά παρέκκλιση των άρθρων 47 και 52, ο ενιαίος κοινοτικός κατάλογος υποψηφίων (είτε για τις κοινότητες του Κεφαλαίου Α΄ είτε για αυτές του Κεφαλαίου Β΄) συμπεριλαμβάνεται υποχρεωτικά ως διακριτό, ενσωματωμένο τμήμα στο σώμα του έντυπου ψηφοδελτίου κάθε δημοτικού συνδυασμού που συμμετέχει στις εκλογές του οικείου Δήμου, τιθέμενος κάτω από τους υποψήφιους δημοτικούς συμβούλους. 2. Συμπληρωματικά, ο κατάλογος αυτός εκτυπώνεται και ως αυτοτελές κοινοτικό ψηφοδέλτιο, το οποίο διατίθεται στα εκλογικά τμήματα για τους εκλογείς που επιθυμούν να εκφράσουν την προτίμησή τους αποκλειστικά για τα όργανα της κοινότητας. 3. Η εκτύπωση των αμιγώς κοινοτικών ψηφοδελτίων γίνεται με φροντίδα και ευθύνη του οικείου Δήμου. Το συνολικό κόστος της εκτύπωσης καλύπτεται από το Κράτος, το οποίο αποδίδει τα σχετικά ποσά στους Δήμους από τα έσοδα που προκύπτουν από την είσπραξη των αντίστοιχων εκλογικών παραβόλων των κοινοτικών υποψηφίων. 4. Σύμφωνα με τα άρθρα 38 και 39, ο ενιαίος κοινοτικός κατάλογος αποτυπώνεται με την ίδια ακριβώς αλφαβητική δομή και στην ειδική ψηφιακή πλατφόρμα ηλεκτρονικής ψηφοφορίας του Υπουργείου Εσωτερικών, αποτελώντας διακριτό πεδίο επιλογής για τους εκλογείς που κάνουν χρήση της ηλεκτρονικής ψήφου. Άρθρο VIII: Διαδικασία Υποβολής Υποψηφιοτήτων, Παράβολο και Ποσόστωση Φύλων 1. Κατά παρέκκλιση του άρθρου 47, η υποβολή υποψηφιότητας για τις δημοτικές κοινότητες έως 2.000 κατοίκους γίνεται κατόπιν ατομικής δήλωσης του ενδιαφερομένου μέσω της ηλεκτρονικής πύλης δήλωσης υποψηφιοτήτων, εντός της προθεσμίας που ορίζεται στην παρ. 7 του άρθρου 47. 2. Κάθε υποψήφιος υποχρεούται να καταβάλει ατομικά ηλεκτρονικό παράβολο συμμετοχής, το ύψος του οποίου ορίζεται υποχρεωτικά στο συμβολικό ποσό των δέκα (10) ευρώ. 3. Για την εξασφάλιση της συνταγματικής αρχής της ισότητας των φύλων, στον τελικό ανακηρυχθέντα ενιαίο κοινοτικό κατάλογο ο αριθμός των υποψηφίων από κάθε φύλο πρέπει να ανέρχεται σε ποσοστό τουλάχιστον σαράντα τοις εκατό (40%) του συνολικού αριθμού των υποψηφίων της κοινότητας. Σε περίπτωση κλασματικού αριθμού, αυτός στρογγυλοποιείται στην πλησιέστερη ακέραιη μονάδα. 4. Ειδικά για κοινότητες όπου ο συνολικός αριθμός των εγκεκριμένων ατομικών υποψηφιοτήτων είναι μικρότερος ή ίσος των τεσσάρων (4) ατόμων, είναι υποχρεωτική η συμμετοχή τουλάχιστον ενός (1) υποψηφίου από κάθε φύλο. Άρθρο IX: Εγκυρότητα Ψηφοδελτίων 1. Η έκφραση προτίμησης, η έλλειψη σταυρού ή η μερική ακυρότητα στο κοινοτικό τμήμα του ενσωματωμένου ψηφοδελτίου δεν επηρεάζει την εγκυρότητα της ψήφου υπέρ του κεντρικού δημοτικού συνδυασμού (Δημάρχου και Δημοτικών Συμβούλων) και το αντίστροφο. 2. Η χρήση του αυτοτελούς έντυπου ή του ηλεκτρονικού κοινοτικού ψηφοδελτίου προσμετράται κανονικά ως έγκυρη ψήφος για την κοινότητα και ως λευκή ψήφος για τον κεντρικό Δήμο, διασφαλίζοντας το δικαίωμα του εκλογέα να επιλέξει αποκλειστικά τον Πρόεδρο ή το Συμβούλιο του τόπου κατοικίας του. Άρθρο X: Μειωμένος Αριθμός ή Μη Υποβολή Υποψηφιοτήτων 1. Σε περίπτωση που οι ατομικές υποψηφιότητες που υποβλήθηκαν νόμιμα και ανακηρύχθηκαν είναι λιγότερες από τις προβλεπόμενες εκλόγιμες θέσεις του Τριμελούς Συμβουλίου (κοινότητες 301-2.000 κατοίκων), οι κενές θέσεις καλύπτονται με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου εντός ενός (1) μηνός από την εγκατάσταση των αρχών, κατόπιν έγγραφης πρότασης των εκλεγμένων μελών της κοινότητας. 2. Σε περίπτωση μη υποβολής καμίας υποψηφιότητας στην εκλογική περιφέρεια μιας δημοτικής κοινότητας πληθυσμού έως 2.000 κατοίκων, η διοίκηση της κοινότητας ασκείται από το Συμβούλιο ή τον Πρόεδρο της όμορης δημοτικής κοινότητας, όπως ορίζεται με απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, η οποία λαμβάνεται υποχρεωτικά εντός προθεσμίας ενός (1) μηνός από την εγκατάσταση των νέων δημοτικών αρχών.