Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης»ΜΕΡΟΣ Β΄ ΕΣΟΔΑ ΔΗΜΩΝ ΚΑΙ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ (άρθρα 381-448)Σχόλιο του χρήστη Michalis Mitsopoulos | 1 Ιουνίου 2026, 17:54
  • Σχόλιο του χρήστη 'Michalis Mitsopoulos' | 1 Ιουνίου 2026, 17:54

    Προτεινόμενη προσθήκη στο άρθρο 428 2.α Προσθήκη στο Άρθρο 89 Ν 4759/2020 - Επανεπιβολή απαλλοτρίωσης – Όταν έχουν παρέλθει οι προθεσμίες αποζημίωσης των ιδιοκτητών αλλά η απόδοση του ακινήτου στους ιδιοκτήτες στην πρωτύτερα κατάσταση έχει καταστεί ανέφικτη λόγω πραγματοποίησης δημοσίων έργων, οι ιδιοκτήτες να μπορούν με δικιά τους πρωτοβουλία και χωρίς άλλες προϋποθέσεις να διεκδικήσουν την αναγνώριση τους ως δικαιούχους του δεσμευμένου ποσού και τον καθορισμό οριστικού τιμήματος. Το τίμημα καταβάλλεται ως το ύψος που έχει δεσμευτεί/καταβληθεί από το Πράσινο Ταμείο εφόσον υπάρχει τέτοια περίπτωση και εναλλακτικά/για υπερβάλλον ποσό αμελλητί από τα διαθέσιμα του ΟΤΑ ενόψει των εσόδων του άρθρου 428 2.α. Το πρόβλημα: Αν ο ΟΤΑ έχει επιβάλλει δεύτερη απαλλοτρίωση, έχει δεσμεύσει στον προϋπολογισμό το ποσό από το Πράσινο Ταμείο και έχει γίνει κύρωση της πράξης εφαρμογής, αλλά 36 μήνες μετά την επανακήρυξη της απαλλοτρίωσης δεν έχει ούτε καταθέσει το ποσό αποζημίωσης στο Παρακαταθηκών ούτε καταβάλει αυτή στους ιδιοκτήτες, θεωρητικά οι ιδιοκτήτες μπορούν να ζητήσουν πίσω το ακίνητο. Αλλά αν στο μεταξύ ενδεικτικά μέσω επίταξης έχουν γίνει δημόσια έργα που ενσωματώνουν το ακίνητο οργανικά σε δημόσιες υποδομές (πχ υπογειοποίηση οδού), τότε οι ιδιοκτήτες βρίσκονται σε αδιέξοδο: Δεν έχει νόημα να αιτηθούν την επιστροφή του ακινήτου αλλά και ο ΟΤΑ δεν προχωράει την αποζημίωση, ενδεικτικά με επίφαση της μη μεταγραφής της κύρωσης της πράξης εφαρμογής στο Κτηματολόγιο. Η λύση: Προσθήκη στην παράγραφο 1 νέου εδαφίου «Εφόσον, κατόπιν επίταξης ή με άλλο τρόπο, ήδη έχουν πραγματοποιηθεί πριν το πέρας των προθεσμιών αυτών έργα δημόσιας ωφέλειας στο απαλλοτριωμένο ακίνητο ή μέρος αυτού έχει ενσωματωθεί οργανικά σε κοινόχρηστες υποδομές, οι ιδιοκτήτες χωρίς καμία άλλη προϋπόθεση και μόνο με την εγγραφή τους ως ιδιοκτήτες στο Κτηματολόγιο μπορούν να αιτηθούν την αναγνώριση τους ως δικαιούχοι της προσωρινής αποζημίωσης και την καταβολή αυτής, η καταβολή της οποίας βαραίνει τον ΟΤΑ που έχει κηρύξει την επαναπαλλοτρίωση. Ο εν λόγω ΟΤΑ μεριμνά για τη μεταγραφή στο Κτηματολόγιο της κυρωμένης πράξης εφαρμογής ανεξάρτητα από την καταβολή της αποζημίωσης». Επίσης, είναι σκόπιμο να διαγραφεί η δεσμευτική για τους ιδιοκτήτες προθεσμία της 1ης Μαΐου 2024, ενώ είναι εύλογο να προστεθεί ότι αν εντός έτους από την αίτηση των ιδιοκτητών για καταβολή της αποζημίωσης αυτοί δεν έχουν κληθεί να εισπράξουν, τότε ο ΟΤΑ έχει υποχρέωση πλήρους αποκατάστασης, με δαπάνες του, στην πρωτυτέρα κατάσταση τόσο του ακινήτου (αφαίρεση επιχώσεων, ασφαλτοστρώσεων, υδραυλικών έργων και έργων στήριξης δημοσίων έργων, αποκατάσταση προϋφιστάμενων κτιρίων και περιφράξεων). Για να μη βρεθούν οι ιδιοκτήτες ενόψει επίκλησης αδυναμίας καταβολής από τους ΟΤΑ, πρέπει να αναφέρεται ρητά ότι το τίμημα καταβάλλεται ως το ύψος που έχει δεσμευτεί/καταβληθεί από το Πράσινο Ταμείο εφόσον υπάρχει τέτοια περίπτωση και εναλλακτικά/για υπερβάλλον ποσό αμελλητί από τα διαθέσιμα του ΟΤΑ ενόψει των εσόδων του άρθρου 428 2.α. Προτεινόμενη προσθήκη στο άρθρο 392 3.βε. Χρειάζεται μια ειδική μέριμνα για τις περιπτώσεις που παρά την εφαρμογή του άρθρου αυτού ΟΤΑ συνεχίζουν να βεβαιώνουν το ΤΑΠ και το νέο τέλος. Η πρόβλεψη αυτή πρέπει να καλύπτει και την περίπτωση που οι ΟΤΑ επιβάλλουν το τέλος σε ακίνητο για το οποίο ήδη υπάρχει δικαστική απόφαση απαλλαγής λόγω πολυετούς δέσμευσης για απαλλοτρίωση ως κοινόχρηστο χώρο. Επίσης, θα πρέπει ιδίως άπαξ υπάρξει δικαστική απόφαση να σταματήσει να βεβαιώνεται το τέλος ή ο ΤΑΠ κάθε επόμενο έτος και εφόσον δεν υπάρξει μεταβολή της κατάστασης να μην απαιτείται κάθε χρόνο, που παρανόμως βεβαιώνεται εκ νέου το τέλος, ο ιδιοκτήτης να προσφεύγει ξανά και ξανά. Για τις νέες βεβαιώσεις που έπονται της δικαστικής απόφασης να μην έχει το δικαίωμα ο ΟΤΑ να στερεί φορολογική ενημερότητα ούτε από τον προσφεύγοντα ιδιοκτήτη ούτε από οποιοδήποτε συνιδιοκτήτη του ίδιου ακινήτου για οφειλές των εν λόγω τελών, και εφόσον προχωρεί σε στέρηση φορολογικής ενημερότητας για βεβαίωση τέλους από το οποίο το ακίνητο, βάσει Νόμου, απαλλάσσεται να έχει υποχρέωση άμεσης άρσης της στέρησης και αποκατάστασης κάθε ζημιάς που έχει προκληθεί. Επιπλέον, τα τέλη που έχουν καταβληθεί θα πρέπει να επιστρέφονται αμελλητί στον ιδιοκτήτη με προσκόμιση της δικαστικής απόφασης από τις ταμειακές υπηρεσίες, χωρίς να απαιτείται καμία απόφαση οργάνου του ΟΤΑ ενώ αντίστοιχα με την προσκόμιση της δικαστικής απόφασης θα πρέπει να ακυρώνονται όσα τέλη έχουν βεβαιωθεί και δεν έχουν ακόμα εισπραχθεί από τον ΟΤΑ. Επιπλέον, πρέπει να προβλέπεται ρητά η εφαρμογή του Ν 4174/2013, άρθρου 12 που ήδη επιτρέπει τη λήψη ενημερότητας για την πώληση ακινήτου όταν παρακρατείται οφειλή προς την ΑΑΔΕ κατά την πώληση και στην περίπτωση στην οποία φορέας του Δημοσίου (εν λόγω ΟΤΑ) έχει βεβαιώσει οφειλές εις βάρος του φορολογούμενου και συνεπώς δεν εκδίδεται φορολογική ενημερότητα, αλλά ο φορολογούμενος δικαιούται να λάβει αποζημίωση που ήδη έχει κατατεθεί υπέρ τους στα πλαίσια πραγματοποίησης αναγκαστικής απαλλοτρίωσης. Μη εφαρμογή καμίας παρακράτησης αν η οφειλή προέρχεται από βεβαίωση ΤΑΠ επί ακινήτου στο οποίο με αμετάκλητη δικαστική απόφαση ήδη εφαρμόζεται η απαλλαγή του εδαφίου ε της παρ. 7.Β του άρθρου 24 του ν. 2130/ 1993. Προστίθεται στην παράγραφο 4 του άρθρου 12 του Ν 4174/2013 νέο εδάφιο ως ακολούθως: Στην περίπτωση που φορέας του Δημοσίου έχει ζητήσει σύμφωνα με το άρθρο 12, παράγραφο 3, τη βεβαίωση οφειλών, αλλά υπέρ του φορολογούμενου έχει ήδη καταβληθεί στο Παρακαταθηκών και Δανείων αποζημίωση από την πραγματοποίηση αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, ορίζεται υποχρεωτικός όρος παρακράτησης της βεβαιωμένης οφειλής στην περίπτωση που το αποδεικτικό ενημερότητας εκδίδεται για την είσπραξη του ποσού που έχουν κατατεθεί υπέρ του φορολογούμενου στο πλαίσιο της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης. Στην περίπτωση που η οφειλή αφορά ΤΑΠ ακινήτου για το οποίο ήδη με αμετάκλητη δικαστική απόφαση, υπέρ του φορολογούμενου ή συνιδιοκτήτη του απαλλοτριωμένου ακινήτου, εφαρμόζεται η απαλλαγή του εδαφίου ε της παρ. 7.Β του άρθρου 24 του ν. 2130/ 1993, στην αίτηση χορήγησης φορολογικής ενημερότητας επισυνάπτεται σχετική δικαστική απόφαση που αφορά το εν λόγω ακίνητο και η ενημερότητα εκδίδεται χωρίς καμία παρακράτηση ποσού που εδράζεται σε τέλος επί του ακινήτου σε όλους τους συνιδιοκτήτες του ακινήτου. Προτεινόμενη προσθήκη στο άρθρο 392 4.β Πρόβλεψη για κενά ακίνητα με πολλούς συνιδιοκτήτες που έχει παροχή ρεύματος, η οποία δεν μπορεί να αφαιρεθεί χωρίς δικαστική απόφαση. Για κενά ακίνητα που έχουν πολλούς ιδιοκτήτες, αν παραμένει μετρητής ρεύματος, αυτός δεν μπορεί να αφαιρεθεί χωρίς δικαστική απόφαση από έναν των συνιδιοκτητών. Συνεπώς, θα πρέπει στα κενά ακίνητα, ειδικά όταν υπάρχει απόφαση διανομής που δεν μπορεί να εκτελεστεί λόγω εσφαλμένων αρχικών εγγραφών του κτηματολογίου η διόρθωση των οποίων καθυστερεί υπαιτιότητα του κτηματολογίου, και εφόσον έχουν μετρητή που όμως έχει διακοπή λειτουργίας, να αντιμετωπίζονται ως ακίνητα χωρίς παροχή και να επιμερίζεται ο φόρος σε καθέναν εκ των συνιδιοκτητών όπως έχουν καταγραφεί στο υποθηκοφυλακείο, ακόμα και αν από αμέλεια το κτηματολόγιο δεν τους έχει περιλάβει στις αρχικές εγγραφές. Προτεινόμενη προσθήκη στο άρθρο 383 5.στ Άδικη η επιβολή προστίμου σε ιδιοκτήτες ακινήτων που απαλλοτριώνονται για πολλά έτη και συνεπώς εμπίπτουν ήδη στην απαλλαγή από ΕΝΦΙΑ και ΤΑΠ για το λόγο αυτό. Συνεπώς θα πρέπει να απαλλάσσονται ρητά και η υποχρέωση καθαρισμού για τα οικόπεδα αυτά να βαραίνει τον ΟΤΑ που έχει προχωρήσει στη δέσμευση του ακινήτου για κοινόχρηστο-κοινοφελή σκοπό. Χρειάζεται και σχετική προσθήκη στο άρθρο 43 του Ν5281/2026 - Η υποχρέωση καθαρισμού οικοπέδου βαραίνει τον ΟΤΑ που έχει κήρυξη απαλλοτρίωση, αλλά δεν έχει αποζημιώσει έγκαιρα τους ιδιοκτήτες και για το λόγο αυτό το ακίνητο εμπίπτει στις διατάξεις που προβλέπουν απαλλαγή από τον ΤΑΠ. Προσθήκη στο άρθρο 383 5.στ: στ) μη καθαριότητας κτήματος σε αντιπυρική περίοδο του άρθρου 167 του ν. 4662/2020 (Α΄27), περί πυροσβεστικών διατάξεων και πυροπροστασίας και της υπό στοιχεία 21837 οικ. Φ.700.20/23.4.2024 απόφασης του Υφυπουργού Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας «Έγκριση της υπ’ αρ. 20/2024 Πυροσβεστικής Διάταξης «Καθορισμός προληπτικών μέτρων πυροπροστασίας οικοπεδικών και λοιπών ακάλυπτων χώρων που βρίσκονται σε περιοχές εντός εγκεκριμένων ρυμοτομικών σχεδίων, εντός ορίων οικισμών χωρίς εγκεκριμένο ρυμοτομικό σχέδιο, σε εκτάσεις που βρίσκονται εντός ακτίνας 100 μ. από τα όρια των ανωτέρω περιοχών, καθώς και σε εκτός σχεδίου γήπεδα με κτίσμα»» (Β’ 2695). Από τα πρόστιμα αυτά απαλλάσσονται ιδιοκτήτες ακινήτων για τα οποία εφαρμόζει η απαλλαγή του εδαφίου ε της παρ. 7.Β του άρθρου 24 του ν. 2130/ 1993, η υποχρέωση καθαρισμού βαραίνει το φορέα που επέβαλε την απαγόρευση χρήσης που οδήγησε στην εν λόγω απαλλαγή. Η ανάληψη της υποχρέωσης αυτής από το φορέα δεν οδηγεί σε καμία περίπτωση σε θεμελίωση δικαιώματος του επί της ιδιοκτησίας Στη συνέχεια της ψήφισης του Ν 5281/2026 θα παρακαλούσα να λάβετε υπόψη και το ακόλουθο ζήτημα για μελλοντική νομοθετική παρέμβαση: Είναι γεγονός ότι πολλές φορές ΟΤΑ προβαίνουν σε δεσμεύσεις ιδιοκτησιών, ενόψει απαλλοτρίωσης ή και εξυπηρέτησης κοινωφελών σκοπών γενικότερα. Ακόμα και με τις πλέον πρόσφατες αλλαγές στο σχετικό πλαίσιο, δε διασφαλίζεται ο ιδιοκτήτης, καθώς παραμένουν περιπτώσεις που ΟΤΑ δεσμεύουν ακίνητα ακόμα και με επαναπαλλοτρίωση, παρεμβαίνουν στο ακίνητο ενσωματώνοντας το σύνολο ή μέρος οργανικά σε δημόσιες υποδομές αλλά δεν προχωρούν στις διαδικασίες αποζημίωσης των ιδιοκτητών. Για τις περιπτώσεις αυτές, που ο οικείος ΟΤΑ από τη μια δεν προχωρά στην αποζημίωση και άρα μεταγραφή του δικαιώματος επί του ακινήτου και από την άλλη καθιστά αδύνατη την επιστροφή του ακινήτου στους ιδιοκτήτες λόγω πραγματικών γεγονότων, είναι άδικο οι υποχρεώσεις καθαρισμού να βαραίνουν τους, ήδη οικονομικά εξαντλημένους από τις πολυετείς δεσμεύσεις και δικαστικούς αγώνες, ιδιοκτήτες και όχι τον αμελή ως προς την αποζημίωση οικείο ΟΤΑ. Συνεπώς προτείνεται, ως απολύτως εύλογη και αναλογική, η προσθήκη διάταξης που θα απαλλάσσει από την υποχρέωση καθαρισμού εκείνα τα ακίνητα που κατά το Νόμο ήδη απαλλάσσονται από τον ΕΝΦΙΑ και τον ΤΑΠ, βάσει Νόμου και πόσο μάλλον όταν η απαλλαγή αυτή έχει ήδη επιβεβαιωθεί από έστω μια δικαστική απόφαση. Στις περιπτώσεις αυτές η υποχρέωση καθαρισμού πρέπει να βαραίνει τον ΟΤΑ που δεν έχει προβεί στην έγκαιρη ολοκλήρωση των διαδικασιών. Μάλιστα, η υποχρέωση αυτή πρέπει να βαραίνει τον οικείο ΟΤΑ χωρίς αυτή η υποχρέωση να θεμελιώνει κανένα δικαίωμα του επί της ιδιοκτησίας. Ενδεικτική διατύπωση θα μπορούσε να είναι η ακόλουθη: Στο άρθρο 43 του Ν5281/2026 και στο άρθρο 53ΙΔ που προσθέτει στον ν. 4662/2020 (Α’ 27) στην περίπτωση «2. Δήμοι» προστίθεται και υπο-περίπτωση 3) ως εξής: «3. Για τα ακίνητα για τα οποία εφαρμόζει η απαλλαγή του εδαφίου ε της παρ. 7.Β του άρθρου 24 του ν. 2130/ 1993, η υποχρέωση καθαρισμού βαραίνει το φορέα που επέβαλε την απαγόρευση χρήσης που οδήγησε στην εν λόγω απαλλαγή. Η ανάληψη της υποχρέωσης αυτής από το φορέα δεν οδηγεί σε καμία περίπτωση σε θεμελίωση δικαιώματος του επί της ιδιοκτησίας». Σημειώνεται ότι η περίπτωση ε' της παρ. 7.Β του άρθρου 24 του ν. 2130/ 1993 έχει πλέον διαμορφωθεί ως εξής: «ε) Τα ακίνητα για τα οποία υφίσταται απαγόρευση οποιασδήποτε χρήσης, σύμφωνα με τον ισχύοντα Πολεοδομικό Σχεδιασμό, ιδίως ρυμοτομικό βάρος, ρυμοτομική απαλλοτρίωση, δέσμευση ακινήτου για κοινωφελή ή κοινόχρηστο σκοπό ή για λόγους προστασίας μνημείων και αρχαιοτήτων, ιδίως αρχαιολογική δέσμευση για ανασκαφές, κήρυξη αρχαιολογικού χώρου, καθώς και για λόγους προστασίας του περιβάλλοντος, που έχει επιβληθεί από φορείς της Γενικής Κυβέρνησης, αποκλειστικά κατά το μέρος για το οποίο υφίσταται η ως άνω απαγόρευση.».