Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης»ΜΕΡΟΣ Β’ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (άρθρα 184-291)Σχόλιο του χρήστη ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΑΕ ΟΤΑ | 2 Ιουνίου 2026, 10:06
  • Σχόλιο του χρήστη 'ΑΝΑΠΤΥΞΙΑΚΗ ΗΡΑΚΛΕΙΟΥ ΑΑΕ ΟΤΑ' | 2 Ιουνίου 2026, 10:06

    Μετά από μακρά διαβούλευση του Υπουργείου Εσωτερικών με τα συλλογικά όργανα της ΕΝΠΕ και της ΚΕΔΕ για το σχέδιο του νέου Κώδικα Τοπικής Αυτοδιοίκησης, καθώς και μετά την υποβολή προτάσεων από το Ελληνικό Δίκτυο ΟΤΔ LEADER, μέσω των οποίων τέθηκαν ζητήματα λειτουργίας, μορφής και αντικειμένου των Αναπτυξιακών Εταιρειών, το αποτέλεσμα που αποτυπώνεται στο προτεινόμενο Σχέδιο Νόμου δεν κινείται προς την ορθή κατεύθυνση. Ιδίως ως προς τα προγράμματα LEADER και τις Ομάδες Τοπικής Δράσης (ΟΤΔ), οι προτεινόμενες συγχωνεύσεις και η υποχρεωτική μετατροπή των Αναπτυξιακών Εταιρειών σε Αναπτυξιακούς Οργανισμούς δημιουργούν σοβαρούς κινδύνους. Η ενδεχόμενη ανατροπή του υφιστάμενου θεσμικού και λειτουργικού πλαισίου ενέχει κίνδυνο αποσταθεροποίησης των εγκεκριμένων προγραμμάτων, απώλειας χρηματοδοτήσεων και ακύρωσης κρίσιμων αναπτυξιακών παρεμβάσεων στις τοπικές κοινωνίες. Με το παρόν κείμενο εξετάζεται η δυνατότητα και η νομιμότητα εξαίρεσης των πολυμετοχικών Αναπτυξιακών Ανωνύμων Εταιρειών Ο.Τ.Α. από τις υποχρεώσεις του άρθρου 207 επ. του Σχεδίου Νόμου, μέσω της ένταξής τους στις κατηγορίες νομικών προσώπων που απαριθμούνται στο άρθρο 189 παρ. 1 αυτού. ΤΟ ΣΧΕΔΙΟ ΝΟΜΟΥ – ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΑ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΗΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ Το υπό διαβούλευση Σχέδιο Νόμου θεσπίζει ενιαία ρύθμιση για τα νομικά πρόσωπα στα οποία συμμετέχουν δήμοι και περιφέρειες. Στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 207 του Σχεδίου Νόμου ορίζει ότι ορισμένες κατηγορίες νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης υποχρεωτικά μετατρέπονται σε Αναπτυξιακούς Οργανισμούς ή συγχωνεύονται με υφιστάμενους ή λύονται. Στις κατηγορίες αυτές περιλαμβάνονται ρητά, βάσει της περ. β) της παρ. 1 του άρθρου 207, «οι κάθε είδους ανώνυμες εταιρείες του άρθρου 252 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α΄ 114), περί ορισμών και διακρίσεων των επιχειρήσεων Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με την επιφύλαξη της περ. η) της παρ. 1 του άρθρου 188». Ειδικότερα, αναφέρονται οι ακόλουθες κατηγορίες νομικών προσώπων: α) οι μονομετοχικές εταιρείες νησιωτικών δήμων, οι οποίες είχαν συσταθεί σύμφωνα με το άρθρο 184 του ν. 4555/2018 (Α΄ 133), περί σύστασης δημοτικών μονομετοχικών Α.Ε. λειτουργίας πρατηρίου καυσίμων για την κάλυψη των αναγκών μικρών νησιωτικών δήμων, β) οι κάθε είδους ανώνυμες εταιρείες του άρθρου 252 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α΄ 114), περί ορισμών και διακρίσεων των επιχειρήσεων Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με την επιφύλαξη της περ. η) της παρ. 1 του άρθρου 188 του παρόντος, περί των νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, γ) οι αμιγείς επιχειρήσεις, οι οποίες είχαν συσταθεί σύμφωνα με το άρθρο 277 του π.δ. 410/1995 (Α΄ 231), περί σύστασης και νομικής φύσης, και δ) οι αναπτυξιακές ανώνυμες εταιρείες του άρθρου 194 του ν. 3852/2010 (Α΄ 87), περί επιχειρήσεων περιφερειών. Ωστόσο, ο ίδιος ο νομοθέτης του Σχεδίου Νόμου αναγνωρίζει ρητά ότι υπάρχουν νομικά πρόσωπα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία δεν πρέπει να υπαχθούν στο γενικό καθεστώς αναγκαστικής μετατροπής. Προς τούτο, θεσπίζει στο άρθρο 189 παρ. 1 κατάλογο εξαιρέσεων, ο οποίος περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, νομικά πρόσωπα όπως τα ακόλουθα: «α) οι υφιστάμενες αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες, στις οποίες συμμετέχουν δήμοι, περιφέρειες ή νομικά πρόσωπα τοπικής αυτοδιοίκησης, συμπεριλαμβανομένων των Ευρωπαϊκών Ομίλων Εδαφικής Συνεργασίας (Ε.Ο.Ε.Σ.), σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στο εθνικό και ενωσιακό δίκαιο και ειδικότερα στα άρθρα 108 έως 114 του ν. 4483/2017 (Α΄ 107) και το άρθρο 342 του παρόντος, περί διεθνών συνεργασιών, β) οι υφιστάμενες κοινότητες ανανεώσιμης ενέργειας, στις οποίες συμμετέχουν δήμοι, περιφέρειες ή νομικά πρόσωπα αυτών, και οι οποίες λειτουργούν σύμφωνα με τον ν. 3468/2006 (Α΄ 129), γ) οι υφιστάμενες ενεργειακές κοινότητες, στις οποίες συμμετέχουν δήμοι ή περιφέρειες, και οι οποίες λειτουργούν σύμφωνα με τον ν. 4513/2018 (Α΄ 9) και τον ν. 4843/2021 (Α΄ 193), δ) οι υφιστάμενες εταιρείες μεικτής οικονομίας, στις οποίες συμμετέχουν δήμοι ή περιφέρειες, και οι οποίες λειτουργούν σύμφωνα με το άρθρο 25 του ν. 947/1979 (Α΄ 169), ε) οι υφιστάμενες ναυτικές εταιρείες, στις οποίες συμμετέχουν δήμοι, περιφέρειες ή νομικά πρόσωπα αυτών, και οι οποίες λειτουργούν σύμφωνα με τον ν. 959/1979 (Α΄ 192), στ) οι υφιστάμενες ανώνυμες εταιρείες και οι αστικές μη κερδοσκοπικές εταιρείες, τις οποίες έχουν ιδρύσει ή στις οποίες συμμετέχουν δήμοι, περιφέρειες, η Κεντρική Ένωση Δήμων Ελλάδας, η Ένωση Περιφερειών και οι Περιφερειακές Ενώσεις Δήμων, με την επιφύλαξη του άρθρου 207, περί διαδικασίας μετατροπής υφιστάμενων νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου τοπικής αυτοδιοίκησης σε αναπτυξιακούς οργανισμούς». Από τα ανωτέρω συνάγεται ότι οι προβλεπόμενες εξαιρέσεις αφορούν νομικά πρόσωπα τα οποία: • διέπονται από ενωσιακό δίκαιο, όπως οι Ε.Ο.Ε.Σ., • έχουν συσταθεί και λειτουργούν βάσει ειδικού εθνικού νομοθετικού πλαισίου, όπως οι ενεργειακές κοινότητες και οι ναυτικές εταιρείες, ή • έχουν μεικτό χαρακτήρα, καθώς στη μετοχική τους σύνθεση συμμετέχουν και ιδιωτικοί φορείς, όπως οι εταιρείες μεικτής οικονομίας. ΛΟΓΟΙ ΜΗ ΥΠΑΓΩΓΗΣ ΣΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 207 ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΝΟΜΟΥ Οι υφιστάμενες Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες Ο.Τ.Α., μολονότι υπάγονται στο άρθρο 252 του ν. 3463/2006, αποτελούν στην πράξη σχήματα μεικτής οικονομίας, καθώς το κεφάλαιό τους κατανέμεται μεταξύ του δημόσιου τομέα (δήμοι, περιφέρειες) και του ιδιωτικού/συλλογικού τομέα (επιμελητήρια, αγροτικοί συνεταιρισμοί, ενώσεις παραγωγών, συνεταιριστικές τράπεζες κ.λπ.), ενώ η Τοπική Αυτοδιοίκηση διατηρεί την πλειοψηφία, ήτοι ποσοστό τουλάχιστον 51%. Η σύνθεση αυτή δεν είναι τυπική, αλλά ουσιώδης. Η φιλοσοφία των εταιρειών αυτών βασίζεται στην τοπική εταιρική σχέση και στη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, προς όφελος του δημοσίου συμφέροντος. Τα βασικά χαρακτηριστικά των εταιρειών μεικτής οικονομίας, στις οποίες αναφέρεται το άρθρο 189 παρ. 1 του Σχεδίου Νόμου και οι οποίες λειτουργούν σύμφωνα με το άρθρο 25 του ν. 947/1979, είναι τα εξής: • πρόκειται για νομικά πρόσωπα των οποίων το μετοχικό κεφάλαιο συνδυάζει ιδιωτικά και δημόσια κεφάλαια, συνήθως από το κράτος ή την Τοπική Αυτοδιοίκηση, • στόχος τους είναι η άσκηση επιχειρηματικής δραστηριότητας με ταυτόχρονη εξυπηρέτηση του ευρύτερου δημοσίου συμφέροντος, • το κράτος ή ο δήμος διατηρεί συνήθως το μεγαλύτερο ποσοστό ή την πλειοψηφία, με σκοπό την άσκηση ελέγχου, ενώ το υπόλοιπο κεφάλαιο ανήκει σε ιδιώτες επενδυτές, και • επιδιώκεται η κάλυψη αναγκών των πολιτών με όρους βιωσιμότητας και κοινωνικής ανταποδοτικότητας, αξιοποιώντας παράλληλα την ευελιξία του ιδιωτικού τομέα. Οι πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες Ο.Τ.Α. ιδρύθηκαν στην περιφέρεια με σκοπό την οικονομική, αγροτική και πολιτιστική στήριξη της υπαίθρου. Κατ’ αντιστοιχία: • αποτελούν νομικά πρόσωπα στο μετοχικό κεφάλαιο των οποίων συμμετέχουν τόσο Ο.Τ.Α. όσο και φορείς του ιδιωτικού/συλλογικού τομέα, • στόχος τους είναι η διεκδίκηση και υλοποίηση συγχρηματοδοτούμενων ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων, με σκοπό την ανάπτυξη κυρίως αγροτικών περιοχών μέσω της συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, εξυπηρετώντας το δημόσιο συμφέρον, παρά τη νομική τους μορφή ως ανωνύμων εταιρειών, • οι Ο.Τ.Α. διατηρούν το μεγαλύτερο ποσοστό στο μετοχικό τους κεφάλαιο, και • η λειτουργία τους συμβάλλει ουσιαστικά στην ενεργοποίηση της τοπικής οικονομίας, στην προσέλκυση επενδύσεων, στην ανάπτυξη δημόσιων υποδομών, στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της υπαίθρου, αξιοποιώντας ανταγωνιστικά ευρωπαϊκά προγράμματα που απαιτούν ταχύτητα και ευελιξία στην υλοποίηση. Με τον πρόσφατο ν. 5056/2023, το κράτος κατήργησε εκατοντάδες κοινωφελείς δημοτικές επιχειρήσεις και νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.), ενσωματώνοντάς τα απευθείας στους δήμους για λόγους οικονομίας και διοικητικής αναδιάρθρωσης. Ωστόσο, οι Ανώνυμες Εταιρείες Ο.Τ.Α. και οι εταιρείες μεικτής οικονομίας, οι οποίες βασίζονται στη λογική του ν. 947/1979, εξαιρέθηκαν και διατηρήθηκαν. Ο λόγος είναι ότι αναγνωρίστηκε η ανάγκη των Ο.Τ.Α. να διαθέτουν ευέλικτα μεικτά εταιρικά σχήματα, ικανά να απορροφούν ευρωπαϊκούς πόρους και να συνεργάζονται αποτελεσματικά με την αγορά και τους τοπικούς φορείς. ΠΡΟΤΑΣΗ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ Κατόπιν των ανωτέρω, προτείνεται είτε: α) να τροποποιηθεί η παρ. 1, περ. δ) του άρθρου 189 του Σχεδίου Νόμου, ως εξής: «δ) οι υφιστάμενες εταιρείες μεικτής οικονομίας, στις οποίες συμμετέχουν δήμοι ή περιφέρειες, και οι οποίες λειτουργούν σύμφωνα με το άρθρο 25 του ν. 947/1979 (Α΄ 169), καθώς και οι ανώνυμες εταιρείες Ο.Τ.Α. του άρθρου 252 του ν. 3463/2006, εφόσον έχουν χαρακτηριστικά εταιρείας μεικτής οικονομίας». β) να προστεθεί νέα περίπτωση ζ) στο άρθρο 189 παρ. 1 του Σχεδίου Νόμου, ως εξής: «ζ) οι υφιστάμενες πολυμετοχικές αναπτυξιακές ανώνυμες εταιρείες του άρθρου 252 του ν. 3463/2006, στις οποίες συμμετέχουν Ο.Τ.Α. και ιδιωτικοί ή συλλογικοί φορείς». Η προτεινόμενη νομοτεχνική διατύπωση ακολουθεί τη δομή και τη λογική των λοιπών εξαιρέσεων του άρθρου 189 παρ. 1 του Σχεδίου Νόμου, προβλέπει σαφή κριτήρια διάκρισης και δεν δημιουργεί κενά ή αντιφάσεις στο σύστημα του νόμου. Σε κάθε περίπτωση, οι πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες Ο.Τ.Α. που διαθέτουν τα παραπάνω χαρακτηριστικά θα πρέπει να κατοχυρωθούν νομικά με ειδική διάταξη, τόσο ως προς τη λειτουργία τους όσο και ως προς το απασχολούμενο προσωπικό, λαμβάνοντας υπόψη τον ευέλικτο χαρακτήρα που απαιτείται για την ταχεία και αποτελεσματική υλοποίηση των αναπτυξιακών προγραμμάτων. Συνοψίζοντας, οι πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες Ο.Τ.Α. αποτελούν κρίσιμους πυλώνες αναπτυξιακού σχεδιασμού, απορρόφησης ευρωπαϊκών πόρων, τεχνικής υποστήριξης των Ο.Τ.Α. και υλοποίησης έργων στρατηγικής σημασίας για τις τοπικές κοινωνίες. Η υπαγωγή τους σε ένα υπέρμετρα γραφειοκρατικό πλαίσιο λειτουργίας θα οδηγήσει σε σημαντική επιβράδυνση της αναπτυξιακής δραστηριότητας, σε αποχώρηση εξειδικευμένου προσωπικού λόγω της υπαγωγής στο Ενιαίο Μισθολόγιο και σε απώλεια σημαντικών χρηματοδοτήσεων.