Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης»ΜΕΡΟΣ Β’ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (άρθρα 184-291)Σχόλιο του χρήστη Παναγιώτης Κωνσταντινίδης, Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακή Κιλκίς Α. Α.Ε. ΟΤΑ | 2 Ιουνίου 2026, 11:24
  • Σχόλιο του χρήστη 'Παναγιώτης Κωνσταντινίδης, Γεν. Διευθυντής Αναπτυξιακή Κιλκίς Α. Α.Ε. ΟΤΑ' | 2 Ιουνίου 2026, 11:24

    Οι διατάξεις του νομοσχεδίου αναφορικά με τα Νομικά Πρόσωπα της Αυτοδιοίκησης, όπως διαφαίνεται αλλά και καταγράφεται ρητά στην «Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης», επιδιώκουν, πέραν άλλων, να εξορθολογίσουν και ενοποιήσουν τις υφιστάμενες δομές. Χαρακτηριστικά, μάλιστα, αναφέρεται ότι: «…η πολυδιάσπαση στις μορφές και στις κατηγορίες νομικών προσώπων που εντοπίζονται σήμερα, καθιστά αναποτελεσματική για τους δήμους και τις περιφέρειες τη διαχείριση του προσωπικού τους και τον έλεγχο στην οικονομική λειτουργία των νομικών προσώπων που έχουν συστήσει και συμμετέχουν. Αποτέλεσμα αυτού του πολυκατακερματισμού νομικών μορφών είναι να εντοπίζονται, εκ των υστέρων, παράνομες επιχορηγήσεις, ελλείμματα, εκτροχιασμένοι προϋπολογισμοί, πολυδιάσπαση και αλληλοεπικάλυψη δράσεων.". Είναι προφανές και έκδηλο ότι το πνεύμα του νομοθέτη και η ορθή κατά τα άλλα συλλογιστική του, ουδεμία σχέση έχει με τις πολυμετοχικές αναπτυξιακές ανώνυμες εταιρείες ΟΤΑ, τις πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Εταιρείες που λειτουργούν εδώ και 35 χρόνια ως Ομάδες Τοπικής Δράσης στο πλαίσιο του προγράμματος LEADER, χωρίς να συνδέονται -αποδεδειγμένα- επ΄ ουδενί λόγο με οικονομικές ατασθαλίες, ελλείμματα κ.λπ., με Προγραμματικές Συμβάσεις, ενώ παράλληλα δεν επιχορηγούνται άμεσα ή έμμεσα από τους Ο.Τ.Α. για την κάλυψη λειτουργικών δαπανών τους, δεν ανήκουν σε Ο.Τ.Α. κατά την έννοια της επίτευξης αυτοδιοικητικού σκοπού και γενικότερα ασκούν τις ανατιθέμενες σε αυτές αρμοδιότητες με αποτελεσματικό και πρόσφορο τρόπο, τηρώντας στο μέγιστο βαθμό τις αρχές της νομιμότητας, της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Κι ακόμη, οι πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες ΟΤΑ, διαχρονικά λειτουργούν και δραστηριοποιούνται κατ΄ ομολογία των εμπλεκομένων (βλ. δηλώσεις Υπουργών και Γενικών Γραμματέων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (ΥΠΑΑΤ) καθώς και αποφάσεις των Διοικήσεων ΚΕΔΕ και ΕΝΠΕ), σε συνθήκες άψογης συνεργασίας και με διεργασίες άριστου συντονισμού με το ΥΠΑΑΤ και βέβαια με τους μετόχους τους, δήμους και την οικεία Περιφέρεια της περιοχής παρέμβασής τους, με κατά κοινή παραδοχή εξαιρετικά αποτελέσματα, επαληθεύοντας ήδη και σε αυτή την περίπτωση το πνεύμα του νομοθέτη που με τις προτεινόμενες διατάξεις επιδιώκει το να: «….υπάρχουν καλύτερος συντονισμός δυνάμεων και συνεργασία των δήμων τόσο μεταξύ τους, όσο και με τις περιφέρειες…». Το υπό διαβούλευση Σχέδιο Νόμου θεσπίζει ενιαία ρύθμιση για τα νομικά πρόσωπα στα οποία συμμετέχουν δήμοι και περιφέρειες. Στο πλαίσιο αυτό, το άρθρο 207 ορίζει ότι ορισμένες κατηγορίες νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης υποχρεωτικά μετατρέπονται σε Αναπτυξιακούς Οργανισμούς ή συγχωνεύονται με υφιστάμενους ή λύονται. Στις κατηγορίες αυτές περιλαμβάνονται ρητά, βάσει των περ. β) και δ) της παρ. 1 του άρθρου 207, «οι κάθε είδους ανώνυμες εταιρείες του άρθρου 252 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α΄ 114), περί ορισμών και διακρίσεων των επιχειρήσεων Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με την επιφύλαξη της περ. η) της παρ. 1 του άρθρου 188» και «οι αναπτυξιακές ανώνυμες εταιρείες του άρθρου 194 του ν.3852/2010 (Α΄ 87), περί επιχειρήσεων περιφερειών». Ωστόσο, ο ίδιος ο νομοθέτης του Σχεδίου Νόμου αναγνωρίζει ρητά ότι υπάρχουν νομικά πρόσωπα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία δεν πρέπει να υπαχθούν στο γενικό καθεστώς αναγκαστικής μετατροπής. Προς τούτο, θεσπίζει στο άρθρο 189 παρ. 1, από όπου συνάγεται ότι οι προβλεπόμενες εξαιρέσεις αφορούν νομικά πρόσωπα τα οποία: • διέπονται από ενωσιακό δίκαιο, όπως οι Ε.Ο.Ε.Σ., • έχουν συσταθεί και λειτουργούν βάσει ειδικού εθνικού νομοθετικού πλαισίου, όπως οι ενεργειακές κοινότητες και οι ναυτικές εταιρείες, ή • έχουν μεικτό χαρακτήρα, καθώς στη μετοχική τους σύνθεση συμμετέχουν και ιδιωτικοί φορείς, όπως οι εταιρείες μεικτής οικονομίας. Οι υφιστάμενες Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες Ο.Τ.Α., μολονότι υπάγονται στο άρθρο 252 του ν. 3463/2006, αποτελούν στην πράξη σχήματα μεικτής οικονομίας, καθώς το κεφάλαιό τους κατανέμεται μεταξύ του δημόσιου τομέα (δήμοι, περιφέρειες) και του ιδιωτικού/συλλογικού τομέα (επιμελητήρια, αγροτικοί συνεταιρισμοί, ενώσεις παραγωγών, συνεταιριστικές τράπεζες, πολιτιστικοί σύλλογοι κ.λπ.). Η σύνθεση αυτή δεν είναι τυπική, αλλά ουσιώδης. Η φιλοσοφία των εταιρειών αυτών βασίζεται στην τοπική εταιρική σχέση και στη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, προς όφελος του συλλογικού συμφέροντος της εκάστοτε τοπικής κοινωνίας. Οι πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες Ο.Τ.Α. ιδρύθηκαν στην περιφέρεια με σκοπό την οικονομική, αγροτική και πολιτιστική στήριξη της υπαίθρου. Κατ’ αντιστοιχία, με τις εταιρείες μεικτής οικονομίας του άρθρου 25 του ν.947/1979: • αποτελούν νομικά πρόσωπα στο μετοχικό κεφάλαιο των οποίων συμμετέχουν τόσο Ο.Τ.Α. όσο και φορείς του ιδιωτικού/συλλογικού τομέα, • στόχος τους είναι η διεκδίκηση και υλοποίηση συγχρηματοδοτούμενων ευρωπαϊκών, εθνικών και περιφερειακών προγραμμάτων, με σκοπό την ανάπτυξη κυρίως αγροτικών περιοχών μέσω της συνεργασίας δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, εξυπηρετώντας το συλλογικό όφελος της εκάστοτε τοπικής κοινωνίας, • η λειτουργία τους συμβάλλει ουσιαστικά στην ενεργοποίηση της τοπικής οικονομίας, στην προσέλκυση επενδύσεων, στην ανάπτυξη δημόσιων υποδομών, στην ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής και στη βελτίωση της ποιότητας ζωής των κατοίκων της υπαίθρου, αξιοποιώντας ανταγωνιστικά ευρωπαϊκά προγράμματα που απαιτούν ταχύτητα και ευελιξία στην υλοποίηση. Για τις πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Εταιρείες ΟΤΑ - Ομάδες Τοπικής Δράσης LEADER, η πολυμετοχικότητα και η συμμετοχή Δημόσιων και Ιδιωτικών φορέων συλλογικών συμφερόντων δεν αποτελεί απλή οργανωτική επιλογή, αλλά ουσιώδες χαρακτηριστικό του ίδιου του προγράμματος LEADER, το οποίο προϋποθέτει την ύπαρξη Τοπικών Εταιρικών Σχημάτων που συγκροτούνται στη βάση της συμμετοχής της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, των Κοινωνικών Εταίρων, των Παραγωγικών Φορέων και της Κοινωνίας των Πολιτών. Η απαίτηση αυτή απορρέει ευθέως από το Ενωσιακό Κανονιστικό Πλαίσιο και ειδικότερα από τα άρθρα 31 και 34 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/1060, τα οποία ρυθμίζουν την τοπική ανάπτυξη με πρωτοβουλία τοπικών κοινοτήτων και τον ρόλο των τοπικών ομάδων δράσης. Επιπλέον, το άρθρο 92 του Κανονισμού (ΕΕ) 2021/2115 προβλέπει την υποχρεωτική διάθεση ελάχιστου ποσοστού 5% των συνολικών πόρων του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ στο LEADER. Σημειώνεται ότι οι πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Εταιρείες ΟΤΑ δεν μπορούν θεσμικά να υλοποιούν Προγραμματικές Συμβάσεις, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι ο θεσμικός και επιχειρησιακός τους ρόλος διαφοροποιείται ουσιωδώς από τον ρόλο των Αναπτυξιακών Οργανισμών ΟΤΑ. Άλλωστε στο πλαίσιο του ν. 4674/2020, η συντριπτική πλειοψηφία των πολυμετοχικών Αναπτυξιακών Εταιρειών ΟΤΑ, δεν θέλησε και δεν μετατράπηκε σε Αναπτυξιακό Οργανισμό! Οι Αναπτυξιακοί Οργανισμοί ΟΤΑ, λόγω του ειδικού σκοπού και της αποστολής τους, που συνίστανται στην τεχνική, επιστημονική, συμβουλευτική και διοικητική υποστήριξη των ΟΤΑ, καθώς και στην ωρίμανση και υλοποίηση έργων, υπάγονται σε διαφορετικό θεσμικό πλαίσιο, και ως εκ τούτου συνάπτουν Προγραμματικές Συμβάσεις. Οι προτεινόμενες διατάξεις για τις Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες ΟΤΑ αλλοιώνουν τον χαρακτήρα τους ως Ομάδες Τοπικής Δράσης, μετατρέποντάς τες από πολυμετοχικά Σχήματα Τοπικής Εταιρικής Σχέσης σε φορείς τεχνικής και διοικητικής υποστήριξης των ΟΤΑ, καθιστώντας στην ουσία αδύνατη ή, το λιγότερο, προβληματική την άμεση, ομαλή και επιτυχημένη υλοποίηση του προγράμματος LEADER (π.χ. τροποποίηση υφιστάμενου κανονιστικού πλαισίου, καθυστέρηση δημοσιοποίησης νέων Προσκλήσεων, απαίτηση νέων υπουργικών αποφάσεων, τροποποίηση υφιστάμενων διαδικασιών υλοποίησης, τροποποίηση υφιστάμενου πληροφοριακού συστήματος, διαρροή προσωπικού). Συνεπακόλουθα, τίθεται εν κινδύνω η απορρόφηση των διαθέσιμων ευρωπαϊκών πόρων και η επίτευξη των προβλεπόμενων στη βάση του χρόνου στόχων (δεικτών) του Στρατηγικού Σχεδίου ΚΑΠ 2023-2027 ενώ παράλληλα ελλοχεύει και ο κίνδυνος ακύρωσης κρίσιμων αναπτυξιακών παρεμβάσεων στις τοπικές κοινωνίες λόγω της δυσλειτουργίας του νέου συστήματος αλλά και του περιορισμένου χρονικού πλαισίου υλοποίησης των έργων την τρέχουσα Προγραμματική Περίοδο. Κατόπιν των ανωτέρω, προτείνεται: α) να τροποποιηθεί η παρ. 1, περ. δ) του άρθρου 189 του Σχεδίου Νόμου, ως εξής: «δ) οι υφιστάμενες εταιρείες μεικτής οικονομίας, στις οποίες συμμετέχουν δήμοι ή περιφέρειες, και οι οποίες λειτουργούν σύμφωνα με το άρθρο 25 του ν. 947/1979 (Α΄ 169), καθώς και οι ανώνυμες εταιρείες Ο.Τ.Α. του άρθρου 252 του ν. 3463/2006, εφόσον έχουν χαρακτηριστικά εταιρείας μεικτής οικονομίας», β) να προστεθεί νέα περίπτωση «ζ)» στο άρθρο 189 παρ. 1 του Σχεδίου Νόμου, ως εξής: «…ζ) οι υφιστάμενες ανώνυμες εταιρείες του άρθρου 252 του ν.3463/2006, στις οποίες συμμετέχουν δήμοι, περιφέρειες και ιδιωτικοί φορείς και στις οποίες λειτουργούν εγκεκριμένες Ομάδες Τοπικής Δράσης (ΟΤΔ) για την υλοποίηση προγραμμάτων τοπικής ανάπτυξης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Οι εταιρείες αυτές δεν υπάγονται στις διατάξεις του άρθρου 207…» Η προτεινόμενη νομοτεχνική διατύπωση ακολουθεί τη δομή και τη λογική των λοιπών εξαιρέσεων του άρθρου 189 παρ. 1 του Σχεδίου Νόμου, προβλέπει σαφή κριτήρια διάκρισης και δεν δημιουργεί κενά ή αντιφάσεις στο σύστημα του νόμου, γ) να διαμορφωθεί η 2η παράγραφος του άρθρου 189 ως εξής «…2. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος, οι δήμοι, οι περιφέρειες και τα νομικά πρόσωπα της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν επιτρέπεται να συμμετάσχουν σε άλλα νομικά πρόσωπα τα οποία δεν εντάσσονται στο άρθρο 186, περί ορισμών, με εξαίρεση τη συμμετοχή τους στις ενεργειακές κοινότητες, σύμφωνα με τον ν. 4513/2018 και σε Ε.Ο.Ε.Σ., σύμφωνα με τα άρθρα 108 έως 113 του ν. 4483/2017, περί της Ευρωπαϊκής Εδαφικής Συνεργασίας και των Ευρωπαϊκών Ομίλων Εδαφικής Συνεργασίας και το άρθρο 342 του παρόντος, περί διεθνών συνεργασιών, καθώς και τη συμμετοχή τους στις υφιστάμενες, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, ανώνυμες εταιρείες του άρθρου 252 του ν.3463/2006, στις οποίες συμμετέχουν δήμοι, περιφέρειες και ιδιωτικοί φορείς και στις οποίες λειτουργούν εγκεκριμένες Ομάδες Τοπικής Δράσης (ΟΤΔ) για την υλοποίηση προγραμμάτων τοπικής ανάπτυξης του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων…». Σε κάθε περίπτωση και με οποιονδήποτε τρόπο, οι πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες θα πρέπει να κατοχυρωθούν νομικά με ειδική διάταξη, τόσο ως προς τη λειτουργία τους όσο και ως προς το απασχολούμενο προσωπικό, λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις των Ευρωπαϊκών Κανονισμών για τις Ομάδες Τοπικής Δράσης και τον ευέλικτο χαρακτήρα που απαιτείται να έχουν για την ταχεία και αποτελεσματική υλοποίηση των αναπτυξιακών προγραμμάτων γενικότερα και ειδικότερα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τόσο της τρέχουσας όσο και των επόμενων Προγραμματικών Περιόδων όπως ακριβώς διατυπώθηκε δια στόματος του Υπουργού ΥΠΕΣ κ. Λιβάνιου, κατά την τελευταία συνεδρίαση του Δ.Σ. της ΚΕΔΕ!