Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης»ΜΕΡΟΣ Β’ ΝΟΜΙΚΑ ΠΡΟΣΩΠΑ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ (άρθρα 184-291)Σχόλιο του χρήστη Ρένα Διαμαντίδου, Αναπλ. Συντονίστρια LEADER - ΟΤΔ Αναπτυξιακή Κιλκίς Α. Α.Ε. ΟΤΑ | 2 Ιουνίου 2026, 13:34
  • Σχόλιο του χρήστη 'Ρένα Διαμαντίδου, Αναπλ. Συντονίστρια LEADER - ΟΤΔ Αναπτυξιακή Κιλκίς Α. Α.Ε. ΟΤΑ' | 2 Ιουνίου 2026, 13:34

    Κατ΄ αρχάς, ορθώς το πνεύμα του νομοθέτη και οι επιδιώξεις της ηγεσίας του ΥΠΕΣ κινούνται στην κατεύθυνση της λειτουργικής ευελιξίας. Οι προβλεπόμενες, όμως, διατάξεις του νομοσχεδίου όσον αφορά τα Νομικά Πρόσωπα της Αυτοδιοίκησης και δει αυτών που αφορούν τις πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες ΟΤΑ, ουδεμία σχέση έχουν με την πραγματικότητα αλλά ελλοχεύουν και πλειάδα κινδύνων!!! Οι υφιστάμενες πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες ΟΤΑ: α) λειτουργούν εδώ και 35 χρόνια ως Ομάδες Τοπικής Δράσης στο πλαίσιο υλοποίησης του προγράμματος LEADER, β) δεν συνδέονται, αποδεδειγμένα και επ΄ ουδενί λόγο, με οικονομικές ατασθαλίες, ελλείμματα κ.λπ. όπως καταγράφεται για άλλου είδους αναπτυξιακές εταιρείες των δήμων, γ) δεν συνδέονται με αμφιλεγόμενες Προγραμματικές Συμβάσεις, δ) δεν επιχορηγούνται άμεσα ή έμμεσα από τους Ο.Τ.Α. για την κάλυψη λειτουργικών δαπανών τους, ε) δεν ανήκουν σε Ο.Τ.Α. κατά την έννοια της επίτευξης αυτοδιοικητικού σκοπού και ε) ασκούν τις ανατιθέμενες σε αυτές αρμοδιότητες με ιδιαίτερα αποτελεσματικό και πρόσφορο τρόπο, τηρώντας στο μέγιστο βαθμό τις αρχές της νομιμότητας, της διαφάνειας και της λογοδοσίας. Κι ακόμη, διαχρονικά λειτουργούν και δραστηριοποιούνται κατά κοινή ομολογία των εμπλεκομένων (βλ. δηλώσεις του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, της Γενικής Γραμματείας του καθώς και αποφάσεις των Διοικήσεων ΚΕΔΕ και ΕΝΠΕ), σε συνθήκες άψογης συνεργασίας και με διεργασίες άριστου συντονισμού με τους δήμους και την οικεία Περιφέρεια της περιοχής παρέμβασής τους με σημαντικότατα αποτελέσματα, επαληθεύοντας ήδη και σε αυτή την περίπτωση το πνεύμα του νομοθέτη που με τις προτεινόμενες διατάξεις επιδιώκει το να: «….υπάρχουν καλύτερος συντονισμός δυνάμεων και συνεργασία των δήμων τόσο μεταξύ τους, όσο και με τις περιφέρειες…». Επιπλέον, το LEADER δεν αποτελεί απλώς ένα χρηματοδοτικό εργαλείο. Συνιστά, επί δεκαετίες, τον σημαντικότερο ευρωπαϊκό μηχανισμό συμμετοχικής τοπικής ανάπτυξης, κοινωνικής συνοχής και ενδυνάμωσης της περιφερειακής οικονομίας, ιδίως στις νησιωτικές, αγροτικές, ορεινές, αλιευτικές και μειονεκτικές περιοχές της χώρας. Η επιτυχία του βασίστηκε διαχρονικά σε μία κρίσιμη θεσμική αρχή: στη συνδιαμόρφωση των τοπικών στρατηγικών από την Τοπική Αυτοδιοίκηση, την επιχειρηματική κοινότητα, τους κοινωνικούς φορείς και την κοινωνία των πολιτών, μέσω ισορροπημένων σχημάτων διακυβέρνησης. Σύμφωνα με τις προτεινόμενες διατάξεις του νομοσχεδίου προβλέπεται ότι οι Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες ΟΤΑ παύουν να υφίστανται με τη σημερινή τους νομική μορφή από την 01.01.2027. Συγκεκριμένα το άρθρο 207 ορίζει ότι ορισμένες κατηγορίες νομικών προσώπων ιδιωτικού δικαίου της Τοπικής Αυτοδιοίκησης υποχρεωτικά μετατρέπονται σε Αναπτυξιακούς Οργανισμούς ή συγχωνεύονται με υφιστάμενους ή λύονται. Στις κατηγορίες αυτές περιλαμβάνονται ρητά, βάσει των περ. β) και δ) της παρ. 1 του άρθρου 207, «οι κάθε είδους ανώνυμες εταιρείες του άρθρου 252 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων (ν. 3463/2006, Α΄ 114), περί ορισμών και διακρίσεων των επιχειρήσεων Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με την επιφύλαξη της περ. η) της παρ. 1 του άρθρου 188» και «οι αναπτυξιακές ανώνυμες εταιρείες του άρθρου 194 του ν.3852/2010 (Α΄ 87), περί επιχειρήσεων περιφερειών». Ωστόσο, ο ίδιος ο νομοθέτης του Σχεδίου Νόμου αναγνωρίζει ρητά ότι υπάρχουν νομικά πρόσωπα με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, τα οποία δεν πρέπει να υπαχθούν στο γενικό καθεστώς αναγκαστικής μετατροπής. Προς τούτο, θεσπίζει στο θεσπίζει στο άρθρο 189 παρ. 1, από όπου συνάγεται ότι οι προβλεπόμενες εξαιρέσεις αφορούν νομικά πρόσωπα τα οποία: • διέπονται από ενωσιακό δίκαιο, όπως οι Ε.Ο.Ε.Σ., • έχουν συσταθεί και λειτουργούν βάσει ειδικού εθνικού νομοθετικού πλαισίου, όπως οι ενεργειακές κοινότητες και οι ναυτικές εταιρείες, ή • έχουν μεικτό χαρακτήρα, καθώς στη μετοχική τους σύνθεση συμμετέχουν και ιδιωτικοί φορείς, όπως οι εταιρείες μεικτής οικονομίας. Οι υφιστάμενες Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες Ο.Τ.Α., μολονότι υπάγονται στο άρθρο 252 του ν. 3463/2006, αποτελούν στην πράξη σχήματα μεικτής οικονομίας, καθώς το κεφάλαιό τους κατανέμεται μεταξύ του δημόσιου τομέα (δήμοι, περιφέρειες) και του ιδιωτικού/συλλογικού τομέα (επιμελητήρια, αγροτικοί συνεταιρισμοί, ενώσεις παραγωγών, συνεταιριστικές τράπεζες, πολιτιστικοί σύλλογοι κ.λπ.). Η σύνθεση αυτή δεν είναι τυπική, αλλά ουσιώδης. Η φιλοσοφία των εταιρειών αυτών βασίζεται στην τοπική εταιρική σχέση και στη συνεργασία δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, προς όφελος του συλλογικού συμφέροντος της εκάστοτε τοπικής κοινωνίας. Επιπλέον η ρύθμιση αυτή δημιουργεί σοβαρό ζήτημα για τις πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Εταιρείες ΟΤΑ που λειτουργούν ως Ομάδες Τοπικής Δράσης στο πλαίσιο του προγράμματος LEADER από το 1991 καθώς και κίνδυνο στην υλοποίηση των προγραμμάτων LEADER, καθότι: • περιορίζεται η πολυφωνία και η συμμετοχικότητα των τοπικών φορέων, που αποτελούν θεμελιώδη αρχή του LEADER, όπως ρητά αναφέρεται στους ευρωπαϊκούς κανονισμούς, • διαταράσσεται η ισορροπία μεταξύ δημοσίου και ιδιωτικού τομέα, • αποδυναμώνεται η κοινωνική νομιμοποίηση των τοπικών στρατηγικών ανάπτυξης, • βάλλεται η αποτελεσματικότητα του θεσμού, των τοπικών προγραμμάτων LEADER, που έχει αποδεδειγμένα συμβάλλει στην συγκράτηση του πληθυσμού, στην ενίσχυση της απασχόλησης και στην διατήρηση της κοινωνικής συνοχής στην ελληνική περιφέρεια, • δημιουργείται κίνδυνος αποσταθεροποίησης των εγκεκριμένων προγραμμάτων, απώλειας χρηματοδοτήσεων και ακύρωσης κρίσιμων αναπτυξιακών παρεμβάσεων στις τοπικές κοινωνίες. Σημειώνεται δε ότι οι πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Εταιρείες ΟΤΑ δεν μπορούν θεσμικά να υλοποιούν Προγραμματικές Συμβάσεις, γεγονός που επιβεβαιώνει ότι ο θεσμικός και επιχειρησιακός τους ρόλος διαφοροποιείται ουσιωδώς από τον ρόλο των Αναπτυξιακών Οργανισμών ΟΤΑ. Για όλους τους παραπάνω λόγους, η θεσμική κατεύθυνση δεν θα έπρεπε να οδηγεί σε αποδυνάμωση των πολυμετοχικών και συμμετοχικών σχημάτων τοπικής ανάπτυξης, αλλά αντιθέτως στην διατήρηση της ευελιξίας, στη θεσμοθέτηση και ενίσχυση του μοντέλου των Ομάδων Τοπικής Δράσης, οι οποίες έχουν αποδείξει στην πράξη την αποτελεσματικότητά τους. Η εμπειρία εφαρμογής του LEADER στην Ελλάδα και στην Ευρώπη καταδεικνύει ότι τα πλέον επιτυχημένα μοντέλα τοπικής ανάπτυξης είναι εκείνα που βασίζονται στον πλουραλισμό, στη συμμετοχικότητα, στη συνέργεια δημόσιου και ιδιωτικού τομέα και στην ενεργοποίηση των τοπικών stakeholders. Η ενίσχυση αυτής της φιλοσοφίας αποτελεί αναπτυξιακή αναγκαιότητα και όχι απλώς οργανωτική επιλογή. Αντί, συνεπώς, να περιορίζεται η συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης, των παραγωγικών και κοινωνικών φορέων αλλά και προκειμένου να μη διαταραχθεί η υλοποίηση του προγράμματος LEADER θα ήταν θεσμικά και αναπτυξιακά ορθότερο: • να υπάρξει ειδική, σαφής και περιορισμένη εξαίρεση υπέρ των Αναπτυξιακών Εταιρειών ΟΤΑ που λειτουργούν ως Ομάδες Τοπικής Δράσης LEADER, •να κατοχυρωθεί νομοθετικά ο θεσμικός ρόλος των Ομάδων Τοπικής Δράσης οι οποίες που αποτελούν τον πυρήνα της προσέγγισης LEADER, • να διασφαλιστεί η συμμετοχή των τοπικών φορέων (τοπική αυτοδιοίκηση, παραγωγικοί και κοινωνικοί φορείς) στη διακυβέρνηση της τοπικής ανάπτυξης, • να ενδυναμωθεί ο πλουραλισμός στη λήψη αποφάσεων, • να ενισχυθεί περαιτέρω η ενεργοποίηση της τοπικής κοινωνίας, της επιχειρηματικότητας και των λοιπών stakeholders στη διαμόρφωση των πολιτικών τοπικής ανάπτυξης. Σε κάθε περίπτωση, οι πολυμετοχικές Αναπτυξιακές Ανώνυμες Εταιρείες είτε έχουν, είτε δεν έχουν πλειοψηφία οι ΟΤΑ, θα πρέπει να κατοχυρωθούν νομικά με ειδική διάταξη, τόσο ως προς τη λειτουργία τους όσο και ως προς το απασχολούμενο προσωπικό, λαμβάνοντας υπόψη τις προβλέψεις των Ευρωπαϊκών Κανονισμών για τις Ομάδες Τοπικής Δράσης και τον ευέλικτο χαρακτήρα που απαιτείται να έχουν για την ταχεία και αποτελεσματική υλοποίηση των αναπτυξιακών προγραμμάτων γενικότερα και ειδικότερα του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, τόσο της τρέχουσας όσο και των επόμενων Προγραμματικών Περιόδων όπως ακριβώς διατυπώθηκε δια στόματος του κ. Λιβάνιου, Υπουργού ΥΠΕΣ κατά την τελευταία συνεδρίαση του Δ.Σ. της ΚΕΔΕ!