Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εσωτερικών με τίτλο «Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης»ΜΕΡΟΣ Γ΄ ΚΑΤΑΣΤΑΤΙΚΗ ΘΕΣΗ ΑΙΡΕΤΩΝ ΚΑΙ ΟΡΓΑΝΩΝ ΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΝΟΜΙΚΩΝ ΠΡΟΣΩΠΩΝ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ – ΣΥΝΕΡΓΑΤΕΣ ΑΥΤΩΝ (292-307)Σχόλιο του χρήστη ΖΕΜΠΙΛΙΑΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ | 3 Ιουνίου 2026, 16:52
  • Σχόλιο του χρήστη 'ΖΕΜΠΙΛΙΑΔΟΥ ΓΕΩΡΓΙΑ' | 3 Ιουνίου 2026, 16:52

    Ο νέος Κώδικας Τοπικής Αυτοδιοίκησης φέρνει μια θετική αλλαγή στο πλαίσιο λειτουργίας της αυτοδιοίκησης. Πηγαίνει από ένα καθεστώς πολλών διάσπαρτων νόμων— σε ένα ενιαίο κείμενο 761 άρθρων που γίνεται το κύριο σημείο αναφοράς για τη λειτουργία της αυτοδιοίκησης. Πρακτική συνέπεια: η νομική αναζήτηση για δήμους και περιφέρειες γίνεται απλούστερη και ευκολότερη. Αυτή η διοικητικού χαρακτήρα αλλαγή που συμμαζεύει το νομοθετικό πλαίσιο της Αυτοδιοίκησης είναι και το μοναδικό θετικό στοιχείο. Όμως το πρόβλημα της Χώρας και της Αυτοδιοίκησης δεν είναι αυτό. Το πρόβλημα είναι να αποκτήσει η Χώρα έναν ισχυρό αυτοδιοικητικό Πυλώνα για την Ανάπτυξη της και να εξελιχθεί η Αυτοδιοίκηση σε έναν αυτόνομο αναπτυξιακό βραχίονα του Κράτους στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Χάρτας Τοπικής Αυτονομίας που αποτελεί το πιο σημαντικό εργαλείο προώθησης της δημοκρατικής αποκέντρωσης στην Ευρώπη. Η πιο βασική Αρχή της Χάρτας λέει: Οι τοπικές αρχές πρέπει να έχουν δικαίωμα και πραγματική δυνατότητα να ρυθμίζουν και να διαχειρίζονται σημαντικό μέρος των δημόσιων υποθέσεων με δική τους ευθύνη. Αυτό σημαίνει: όχι απλώς “εκτέλεση εντολών του κράτους” αλλά πραγματική αυτοδιοίκηση. Η Χάρτα είναι ουσιαστικά το “ευρωπαϊκό σύνταγμα” της αυτοδιοίκησης. Προβλέπει αρχές όπως: Η γνήσια δημοκρατική αντιπροσώπευση: τα τοπικά όργανα να εκλέγονται δημοκρατικά, με ελεύθερη, μυστική και καθολική ψηφοφορία, Η επικουρικότητα Αυτή είναι η θεμελιώδης ευρωπαϊκή αρχή αποκέντρωσης (Οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται όσο πιο κοντά γίνεται στον πολίτη), Ο περιορισμός του κρατικού ελέγχου Η Χάρτα επιτρέπει: έλεγχο νομιμότητας ΑΛΛΑ: όχι έλεγχο σκοπιμότητας. Δηλαδή: το κράτος μπορεί να ελέγχει αν κάτι είναι νόμιμο, αλλά όχι αν “του αρέσει πολιτικά”. Η προστασία των τοπικών ορίων έναντι αυθαίρετων αλλαγών από το κράτος. Η οικονομική ανεξαρτησία, η πιο σημαντική διάταξη Η Χάρτα λέει ότι: οι τοπικές αρχές πρέπει να διαθέτουν επαρκείς ίδιους οικονομικούς πόρους, μέρος των πόρων αυτών πρέπει να προέρχεται από τοπικούς φόρους ή τέλη που μπορούν να καθορίζουν οι ίδιες. και ότι ΚΑΜΙΑ ΑΡΜΟΔΙΟΤΗΤΑ ΔΕΝ ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΕΤΑΦΕΡΕΤΑΙ ΧΩΡΙΣ ΠΟΡΟΥΣ. Η Χάρτα λέει: όταν το κράτος μεταφέρει αρμοδιότητες, πρέπει να μεταφέρει και αντίστοιχους πόρους. Αυτό είναι κρίσιμο γιατί σε πολλές χώρες (και στην Ελλάδα): δίνονται αρμοδιότητες χωρίς χρηματοδότηση. Η Ελλάδα τυπικά έχει κυρώσει τη Χάρτα, αλλά πρακτικά παραμένει: ένα συγκεντρωτικό κράτος. Οι Περιφέρειες στην Χώρα μας 1. εξαρτώνται κυρίως από κρατικές μεταβιβάσεις. Δεν έχουν οικονομική αυτονομία. 2. εφαρμόζουν περισσότερο παρά σχεδιάζουν πολιτικές. 3. λειτουργούν υπό ισχυρό κρατικό έλεγχο 4. Πλήττονται από Ασαφείς κατανομές αρμοδιοτήτων και συνήθως Κράτος, Περιφέρειες, Δήμοι έχουν επικαλυπτόμενες αρμοδιότητες. Το ερώτημα είναι τα αλλάζει αυτά ο ΝΕΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ ΤΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ; Η απάντηση είναι σαφώς όχι: ΤΙ ΚΑΝΕΙ Η ΕΛΛΑΔΑ 1ο Η γνήσια δημοκρατική αντιπροσώπευση νοθεύεται: Αντί να πάμε σε ένα σύγχρονο Ευρωπαϊκό εκλογικό σύστημα Αυτοδιοίκησης, είτε πλήρως αναλογικού τύπου όπως της Σουηδίας Δανίας, είτε ενός καθαρά πλειοψηφικού μοντέλου όπως της Γαλλίας Γερμανίας Πολωνίας Ιταλίας, πάμε προς ένα υβριδικό μοντέλο “προτιμησιακής» πλειοψηφίας χωρίς δεύτερο γύρο”. Και αυτό είναι σπάνιο στην ευρωπαϊκή αυτοδιοίκηση. Το νέο σύστημα περιορίζει τη Δημοκρατική νομιμοποίηση Δημάρχων και Πειρφερειαρχών καθώς θα προκύπτει τεχνητά μια διοικητικά ισχυρή περιφερειακή διοίκηση χωρίς πραγματική κοινωνική πλειοψηφία. Θα προκύπτει “ηγεμονία του εκλεγμένου Περιφερειάρχη» με τεχνητή πλειοψηφική κατανομή και bonus εδρών (π.χ. 3/5 πλειοψηφία). Οι Αυτοδιοικητικές εκλογές θα είναι αποτέλεσμα γκρίζων συναλλαγών και όχι της δημοκρατικά εκφρασμένης βούλησης των πολιτών 2ο Η οικονομική & θεσμική αυτονομία Συνταγματικά κατοχυρωμένοι ίδιοι πόροι όχι μόνο επιχορηγήσεις αλλά: ποσοστά από φόρο εισοδήματος ΦΠΑ τοπικούς φόρους . Δικαίωμα φορολογικής πολιτικής Οι περιφέρειες να μπορούν: να μεταβάλλουν συντελεστές εντός ορίων . Αυτόνομος προϋπολογισμός όχι απλή έγκριση από κράτος αλλά: θεσμικά εγγυημένη ανεξαρτησία . Ισχυρή οριζόντια αναδιανομή μηχανισμός εξισορρόπησης ώστε να μην υπάρχουν «πλούσιες και φτωχές περιφέρειες» Περιορισμός κρατικής επιτήρησης έλεγχος μόνο: νομιμότητας όχι σκοπιμότητας ή οικονομικής διαχείρισης Καμία αρμοδιότητα χωρίς χρηματοδότηση. Τίποτε από όλα αυτά δεν προκύπτει από το νέο Κώδικα Αντίθετα ο νέος Κώδικας εισάγει: 1. Τέλος Τοπικής Ανάπτυξης (Δήμοι) → νέο βασικό “δημοτικό ΕΝΦΙΑ” 🏢 2. Τέλος Περιφερειακής Ανάπτυξης (Περιφέρειες) → νέο περιφερειακό αναπτυξιακό τέλος 3. Ενοποίηση υπαρχόντων τελών → κατάργηση ΤΑΠ και ΦΗΧ 📊 4. Νέα βάση υπολογισμού → αντικειμενική αξία αντί για τ.μ. Το Κράτος ΚΕΡΔΙΖΕΙ ✔️ 1. Πολιτική “αποσυμπίεση ευθύνης” Το κράτος: δεν εμφανίζεται ως άμεσος εισπράκτορας όλων των τοπικών βαρών μεταφέρει το πολιτικό κόστος σε δήμους και περιφέρειες δηλαδή: λιγότερη κεντρική φθορά για φόρους ακινήτων Αλλά για άλλη μια φορά αναθέτει αρμοδιότητες χωρίς αποκέντρωση χρηματοδότησης Ειδικά για το νέο περιφερειακό τέλος Ανάπτυξης είναι όντως για πρώτη φορά πιο άμεσος φορολογικός ρόλος και ενίσχυση ρόλου στις αναπτυξιακές πολιτικές Όμως οι Περιφέρειες Δεν αποκτούν πλήρη φορολογική αυτονομία Αυξάνεται η διοικητική πίεση περισσότερη ευθύνη χωρίς πλήρη εργαλεία κράτους ΠΟΛΙΤΕΣ / ΙΔΙΟΚΤΗΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ 🔴 ΚΥΡΙΩΣ ΧΑΝΟΥΝ ❌ 1. Πιθανή αύξηση συνολικής επιβάρυνσης δημοτικό τέλος περιφερειακό τέλος όλα πάνω σε αντικειμενική αξία σε πολλές περιπτώσεις αυξάνει το συνολικό κόστος ❌ 2. Λιγότερη προβλεψιμότητα τα τέλη μπορεί να διαφέρουν ανά περιοχή οι συντελεστές αλλάζουν πολιτικά Η επικουρικότητα Άγνωστη λέξη. Το ζούμε στο πετσί μας με το ΤΔΜ και αποφάσεις που παίρνονται στην Αθηνα και με ΜΠΕ που εμείς λεμε ΟΧΙ και η ΑΘΗΝΑ ναι εμειςτις επιπτώσεις αυτή τις αποφάσεις. Αλλάζει με το νέο Κώδικα Όχι Η αναφορά του Περιφερειάρχη στην «Αρχή της Επικουρικότητας» πιθανότατα βασίζεται κυρίως: στη γενική φιλοσοφία του νέου Κώδικα, και ειδικά στις διατάξεις: o για μεταφορά/σαφήνιση αρμοδιοτήτων, o συνεργασίες ΟΤΑ, o τεκμήριο καθημερινότητας, o και ενίσχυση επιχειρησιακής λειτουργίας των Περιφερειών και Δήμων. Όμως εδώ χρειάζεται μεγάλη θεσμική προσοχή: ο Κώδικας ΔΕΝ φαίνεται να κατοχυρώνει ρητά και ισχυρά την αρχή της επικουρικότητας όπως λειτουργεί σε ομοσπονδιακά ή βαθιά αποκεντρωμένα ευρωπαϊκά συστήματα. ΚΑΤΑΡΓΕΙΤΑΙ ΑΚΟΜΗ ΚΑΙ Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΙΣ ΕΠΙΤΡΟΠΕΣ ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ΅ΤΟΥ ΕΣΠΑ ΑΡΑ δεν θα έχουμε ρόλο στο τι έργα εντάσσονται πάμε δηλαδή όπως στο ΤΔΜ Ο περιορισμός του κρατικού ελέγχου Απαράδεκτο άρθρο 730, καταργούνται πλήρως η αυτοτέλεια και αυτονομία της Αυτοδιοίκησης. Διοικητική αποτελεσματικότητα . Ισχυρή εκτελεστική αρχή Περιφερειάρχης με: άμεση εκτελεστική εξουσία δυνατότητα fast-track αποφάσεων δεν προκύπτει από το νέο Κωδικα. Η ΒΑΘΥΤΕΡΗ ΘΕΣΜΙΚΗ ΑΝΤΙΦΑΣΗ Ο νέος Κώδικας: ενισχύει τα “εργαλεία ανάπτυξης”, αλλά όχι απαραίτητα: την ίδια την αυτοδιοικητική αυτονομία. δηλαδή:οι Περιφέρειες αποκτούν: περισσότερους μηχανισμούς υλοποίησης, αλλά όχι περισσότερη ανεξάρτητη εξουσία. Η ενίσχυση των Αναπτυξιακών Εταιρειών αποτυπώνει την ανάγκη για μεγαλύτερη επιχειρησιακή ικανότητα των Περιφερειών, ιδιαίτερα στην υλοποίηση έργων και ευρωπαϊκών προγραμμάτων. Ωστόσο, αναδεικνύει και ένα βαθύτερο πρόβλημα του ελληνικού μοντέλου αυτοδιοίκησης: αντί η ίδια η Περιφέρεια να αποκτά ισχυρές δημόσιες υπηρεσίες, διοικητική επάρκεια και θεσμική αυτονομία, δημιουργούνται εξωτερικοί εταιρικοί μηχανισμοί που λειτουργούν ως υποκατάστατα του αδύναμου κράτους και της ελλιπώς αποκεντρωμένης αυτοδιοίκησης. Η προστασία των τοπικών ορίων έναντι αυθαίρετων αλλαγών από το κράτος. βλέπε ενεργειακό μοντέλο χρήσεις γης κλπ συνεχίζονται Καμία προστασία Η οικονομική ανεξαρτησία Ο Κώδικας δεν Κατοχυρώνει ρητά την οικονομική αυτοτέλεια της Αυτοδιοίκησης. Δεν κατοχυρώνει ίδιους πόρους, δεν εξασφαλίζει πραγματική φορολογική ευχέρεια και δεν περιλαμβάνει μηχανισμούς με τους οποίους η μεταφορά αρμοδιοτήτων από το κράτος στην Αυτοδιοίκηση θα συνοδεύεται υποχρεωτικά από τους απαιτούμενους οικονομικούς πόρους. Διατηρεί τους κόφτες των μνημονίων, Δρομολογεί και νέες μειώσεις, με λιγότερα έσοδα από το Πράσινο Ταμείο και από τέλη που πληρώνουν οι πολίτες για τις πόλεις τους, αλλά ποτέ δεν φτάνουν στην Αυτοδιοίκηση. Ο ΒΑΣΙΚΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΕΣΠΑ Οι ελληνικές Περιφέρειες παραμένουν σε μεγάλο βαθμό: “φορείς διαχείρισης ευρωπαϊκών κονδυλίων” και όχι πραγματικά αυτόνομες περιφερειακές κυβερνήσεις. Δηλαδή: • διαχειρίζονται ΕΣΠΑ, • αλλά δεν έχουν ισχυρή: o φορολογική βάση, o επενδυτική αυτονομία, o ή ανεξάρτητη αναπτυξιακή στρατηγική. 🇪🇺 ΣΕ ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΜΕ ΤΗ ΓΕΡΜΑΝΙΑ Στη Γερμανία: τα Länder: o συγχρηματοδοτούν, o σχεδιάζουν, o και επηρεάζουν στρατηγικά τα προγράμματα. Στην Ελλάδα: οι Περιφέρειες παραμένουν πιο κοντά σε: “διοικητικούς ενδιάμεσους”. Ο ΝΕΟΣ ΚΩΔΙΚΑΣ Δεν κάνει τις Περιφέρειες πιο αυτόνομες πολιτικά ή οικονομικά Δεν είχαμε καμιά μεγάλη προσδοκία ότι η Ελλάδα θα γίνει Γερμανία ή Σουηδία στην Αυτοδιοίκηση ούτε ότι θα μπορούσε να πλησιάσει ένα προσαρμοσμένο έστω μοντέλο όπου η Περιφέρεια θα αποκτούσε πραγματική πολιτική και οικονομική υπόσταση με το Κράτος μετατρέπεται σε στρατηγικό συντονιστή. Ότι όμως ο νέος Κώδικας θα έβαζε ταφόπλακα στην προοπτική μιας Ισχυρής Ανεξάρτητης Αποτελεσματικής Περιφερειακής Διοίκησης που θα μπορούσε να εγγυηθεί την αναπτυξιακή προοπτική της Χώρας είναι μια τεράστια απογοήτευση Ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία, η Αυτοδιοίκηση δεν μπορεί να είναι μια αφηρημένη διοικητική έννοια. Είναι το τελευταίο αποκούμπι του πολίτη απέναντι στην εγκατάλειψη, την αβεβαιότητα και τις αποφάσεις που λαμβάνονται από μακριά και τις πληρώνουν ακριβά οι τοπικές κοινωνίες. Η Αυτοδιοίκηση είναι η φωνή των ανθρώπων που έζησαν τις συνέπειες της βίαιης μετάβασης, της απολιγνιτοποίησης και της κρατικής αυθαιρεσίας χωρίς ποτέ να ερωτηθούν πραγματικά. Αυτών που βλέπουν τα φωτοβολταικά στην αυλή τους, τους βοσκοτόπους να γίνονται γυαλιά και τα νερά να δεσμεύονται για ενέργεια αντί για καλλιέργειες. Αυτών που αναρωτιούνται γιατί χάνονται τα εκατομμύρια σε αναθέσεις και συμβούλους και δεν πάνε στις ανάγκες τους. Των αγροτών και των επιχειρηματιών που δεν έχουν υποδομές και ενισχύσεις, των χωριών που ερημώνουν. Η Αυτοδιοίκηση είναι η φωνή των ανθρώπων που ζουν στην φτώχεια η φωνή των παιδιών που εγκαταλείπουν τον τοπο τους, των εργαζόμενων που απολύονται Η Αυτοδιοίκηση η Ελληνική Περιφέρεια είναι η καρδιά της Χώρας που κινδυνεύει να σταματήσει Γι’ αυτό και η απογοήτευση από τον νέο Κώδικα είναι ακόμη μεγαλύτερη. Γιατί, αντί να δώσει δύναμη στην καρδιά τα Χώρας, να κατοχυρώσει πραγματική οικονομική και επιχειρησιακή αυτοτέλεια και να εμπιστευθεί τους αιρετούς θεσμούς που βρίσκονται δίπλα στον πολίτη, επιλέγει να διατηρήσει την αυτοδιοίκηση εγκλωβισμένη στο απρόσωπο μακρινό Κράτος. Σε μια περιοχή που πλήρωσε ακριβά αποφάσεις άλλων, η ανάγκη για ισχυρή και πραγματικά αυτόνομη αυτοδιοίκηση δεν είναι θεωρητικό αίτημα· είναι ζήτημα δημοκρατίας, αξιοπρέπειας και επιβίωσης. Και δυστυχώς, ο νέος Κώδικας δεν στέκεται στο ύψος αυτής της ιστορικής ευθύνης. Διεκδικούμε ως αυτονόητα: Τον αποφασιστικό ρόλο των Δημοτικών και Περιφερειακών Συμβουλίων, Την κατοχύρωση του καταστατικού ρόλου των αντιπολιτεύσεων : είναι θέμα δημοκρατίας, Την άρση του αποκλεισμού των Ατόμων με Αναπηρία από τις αποφάσεις των οργάνων: διερμηνεία στη νοηματική γλώσσα και μεταγραφή τους σε Braille, Τη διατήρηση των Επιτροπών Ισότητας: η αντιμετώπιση της έμφυλης βίας είναι και τοπική υπόθεση, Τη διατήρηση των κοινοτήτων και την ενδυνάμωσή τους με πόρους και αρμοδιότητες. ΠΑΡΑΤΑΞΗ ΕΛΠΙΔΑ Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας.