Υπουργείο Ανάπτυξης

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ' | 10 Μαρτίου 2026, 20:25

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Η προσχολική αγωγή και φροντίδα αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους πυλώνες κοινωνικής συνοχής και υποστήριξης της ελληνικής οικογένειας. Οι υπηρεσίες αυτές συμβάλλουν καθοριστικά στην ανάπτυξη των παιδιών κατά τα πρώτα χρόνια της ζωής τους και παράλληλα επιτρέπουν στους γονείς να συμμετέχουν ενεργά στην οικονομική και κοινωνική ζωή της χώρας. Στον τομέα αυτό δραστηριοποιούνται επί δεκαετίες τόσο δημόσιες όσο και ιδιωτικές δομές, οι οποίες από κοινού καλύπτουν ένα κρίσιμο κοινωνικό κενό που το κράτος και η τοπική αυτοδιοίκηση δεν θα μπορούσαν να καλύψουν επαρκώς χωρίς τη συμβολή της ιδιωτικής πρωτοβουλίας. Οι ιδιωτικές μονάδες προσχολικής αγωγής αποτελούν αναπόσπαστο τμήμα της κοινωνικής υποδομής της χώρας. Δημιουργήθηκαν με σημαντικές επενδύσεις σε κτιριακές εγκαταστάσεις, εξοπλισμό και ανθρώπινο δυναμικό και λειτουργούν επί σειρά ετών σύμφωνα με τις αυστηρές προδιαγραφές που έχει θέσει η ελληνική πολιτεία. Παράλληλα εξυπηρετούν καθημερινά χιλιάδες οικογένειες σε όλη τη χώρα, παρέχοντας υπηρεσίες υψηλής ποιότητας και συμβάλλοντας ουσιαστικά στην εύρυθμη λειτουργία του συστήματος προσχολικής φροντίδας. Η προσπάθεια εκσυγχρονισμού και απλούστευσης του θεσμικού πλαισίου αποτελεί θετική πρωτοβουλία. Ωστόσο ορισμένες διατάξεις του προτεινόμενου νομοθετικού πλαισίου δημιουργούν εύλογες ανησυχίες ως προς τη διασφάλιση της ασφάλειας δικαίου, της ίσης μεταχείρισης μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών δομών και της βιωσιμότητας των υφιστάμενων μονάδων. Καταρχάς πρέπει να επισημανθεί ότι η διατήρηση των δήμων ως αποκλειστικά αρμόδιων αδειοδοτουσών αρχών δημιουργεί ένα θεσμικό ζήτημα που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή. Οι δήμοι αποτελούν ταυτόχρονα φορείς λειτουργίας δημοτικών παιδικών και βρεφονηπιακών σταθμών που δραστηριοποιούνται στον ίδιο τομέα παροχής υπηρεσιών προσχολικής φροντίδας. Η σύμπτωση του ρόλου του ρυθμιστή με τον ρόλο του παρόχου υπηρεσιών ενδέχεται να δημιουργήσει συνθήκες άνισης μεταχείρισης ή τουλάχιστον να προκαλέσει εύλογες αμφιβολίες ως προς την πλήρη διοικητική ουδετερότητα της διαδικασίας. Για τον λόγο αυτό είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί με σαφή τρόπο ότι όλες οι διαδικασίες αδειοδότησης, ελέγχου και επιβολής κυρώσεων θα βασίζονται αποκλειστικά σε αντικειμενικά και διαφανή τεχνικά κριτήρια ώστε να προστατεύεται η θεσμική ισοτιμία μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων και να διασφαλίζεται ο υγιής ανταγωνισμός. Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία των υφιστάμενων μονάδων που λειτουργούν νόμιμα βάσει των προϋποθέσεων που ίσχυαν κατά τον χρόνο αδειοδότησής τους. Οι μονάδες αυτές έχουν δημιουργηθεί με σημαντικές επενδύσεις και έχουν διαμορφωθεί σύμφωνα με τις τεχνικές και λειτουργικές προδιαγραφές που προέβλεπε το ισχύον θεσμικό πλαίσιο. Η εισαγωγή νέων τεχνικών ή κτιριακών απαιτήσεων μέσω μεταγενέστερων κανονιστικών πράξεων θα μπορούσε να δημιουργήσει σημαντικές οικονομικές επιβαρύνσεις και να θέσει σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα δομών που λειτουργούν επί σειρά ετών με πλήρη νομιμότητα. Για τον λόγο αυτό είναι αναγκαίο να προβλεφθεί ρητά ότι οι μονάδες που λειτουργούν νόμιμα κατά την έναρξη ισχύος του νέου πλαισίου εξακολουθούν να λειτουργούν με βάση την άδεια που έχουν ήδη λάβει και δεν υποχρεούνται σε νέες κτιριακές ή τεχνικές προσαρμογές που απορρέουν από μεταγενέστερες κανονιστικές πράξεις εκτός εάν προβούν σε ουσιώδη μεταβολή της δυναμικότητας ή της κτιριακής τους υποδομής. Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η προστασία των επενδύσεων που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από τις υφιστάμενες μονάδες προσχολικής αγωγής. Οι ιδιωτικές μονάδες έχουν δημιουργηθεί και λειτουργούν κατόπιν σημαντικών επενδύσεων σε κτιριακές εγκαταστάσεις, εξοπλισμό, υποδομές ασφαλείας και ανθρώπινο δυναμικό, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με βάση το θεσμικό πλαίσιο και τις τεχνικές προδιαγραφές που ίσχυαν κατά τον χρόνο ίδρυσης και αδειοδότησής τους. Η διαμόρφωση ενός νέου κανονιστικού πλαισίου δεν θα πρέπει να οδηγεί σε αναδρομική επιβολή νέων τεχνικών ή λειτουργικών υποχρεώσεων που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τη βιωσιμότητα αυτών των επενδύσεων. Για τον λόγο αυτό είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι οι υφιστάμενες νόμιμα λειτουργούσες μονάδες θα συνεχίσουν να λειτουργούν με βάση τις προδιαγραφές που ίσχυαν κατά τον χρόνο αδειοδότησής τους, εκτός εάν οι ίδιες επιλέξουν να προβούν σε ουσιώδη μεταβολή της δυναμικότητας ή της κτιριακής τους υποδομής. Συναφές ζήτημα αποτελεί και η ανάγκη διασφάλισης της συνέχειας λειτουργίας των δομών σε περιπτώσεις μεταβίβασης του φορέα λειτουργίας. Οι περισσότερες ιδιωτικές μονάδες προσχολικής αγωγής αποτελούν οικογενειακές επιχειρήσεις που λειτουργούν επί δεκαετίες και συχνά μεταβιβάζονται από γενιά σε γενιά. Η οικογενειακή διαδοχή αποτελεί συνήθη και θεμιτή μορφή συνέχισης της λειτουργίας των δομών αυτών. Για τον λόγο αυτό είναι αναγκαίο να προβλεφθεί ρητά ότι σε περίπτωση μεταβίβασης της μονάδας σε συγγενή πρώτου βαθμού είτε εν ζωή είτε αιτία θανάτου η διαδικασία περιορίζεται σε απλή τροποποίηση της έγκρισης λειτουργίας με αντικατάσταση του φορέα χωρίς νέα διαδικασία αδειοδότησης και χωρίς επανεξέταση των τεχνικών προϋποθέσεων λειτουργίας εφόσον δεν μεταβάλλονται η κτιριακή υποδομή η δυναμικότητα και οι ουσιώδεις όροι λειτουργίας της μονάδας. Παράλληλα είναι αναγκαίο να διασφαλιστεί ότι η αλλαγή φορέα ή η διαδικασία τροποποίησης της έγκρισης δεν θα οδηγεί σε υποχρεωτική διακοπή λειτουργίας της μονάδας εφόσον εξακολουθούν να πληρούνται όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις λειτουργίας ώστε να προστατεύονται τα παιδιά και οι οικογένειες που εξυπηρετούνται από τη δομή. Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η διασφάλιση της ισότιμης συμμετοχής όλων των νόμιμα λειτουργουσών μονάδων στα προγράμματα χρηματοδότησης θέσεων φιλοξενίας παιδιών. Τα προγράμματα αυτά αποτελούν βασικό εργαλείο κοινωνικής πολιτικής που στοχεύει στην υποστήριξη των οικογενειών και στην πρόσβαση όλων των παιδιών σε ποιοτικές υπηρεσίες προσχολικής φροντίδας. Οι ιδιωτικές μονάδες συμβάλλουν καθοριστικά στην υλοποίηση της πολιτικής αυτής και επομένως είναι απαραίτητο να διασφαλιστεί ρητά ότι όλες οι νόμιμα αδειοδοτημένες μονάδες έχουν ισότιμη δυνατότητα συμμετοχής στα προγράμματα αυτά χωρίς διακρίσεις. Ιδιαίτερη προσοχή πρέπει επίσης να δοθεί στο ζήτημα της δυναμικότητας των μονάδων. Η δυνατότητα προσαρμογής του αριθμού των φιλοξενούμενων παιδιών αποτελεί συχνά αναγκαία λειτουργική ανάγκη των δομών ιδίως όταν η μεταβολή αυτή πραγματοποιείται εντός των ήδη εγκεκριμένων χώρων και χωρίς καμία τροποποίηση της κτιριακής υποδομής ή των τεχνικών προδιαγραφών. Για τον λόγο αυτό είναι σκόπιμο να προβλεφθεί ότι μικρές λειτουργικές προσαρμογές της δυναμικότητας που πραγματοποιούνται εντός των ήδη αδειοδοτημένων εγκαταστάσεων και σύμφωνα με τα προβλεπόμενα τετραγωνικά μέτρα ανά παιδί δεν θα συνεπάγονται την εκ νέου πλήρη διαδικασία αδειοδότησης αλλά απλή διοικητική ενημέρωση ή ταχεία διαδικασία τροποποίησης της έγκρισης λειτουργίας. Επιπλέον η πρόβλεψη διοικητικών προστίμων που μπορεί να φθάνουν έως το ποσό των εκατό χιλιάδων ευρώ δημιουργεί σοβαρό ζήτημα αναλογικότητας. Οι περισσότερες ιδιωτικές μονάδες προσχολικής αγωγής αποτελούν μικρομεσαίες επιχειρήσεις που λειτουργούν σε τοπικό επίπεδο και εξυπηρετούν περιορισμένο αριθμό παιδιών. Η επιβολή ιδιαίτερα υψηλών διοικητικών προστίμων ενδέχεται να οδηγήσει σε δυσανάλογες συνέπειες ακόμη και για ήσσονος σημασίας παραβάσεις. Για τον λόγο αυτό κρίνεται αναγκαίο να θεσπιστεί σαφές και αντικειμενικό σύστημα κλιμάκωσης των προστίμων που θα λαμβάνει υπόψη τη βαρύτητα της παράβασης το μέγεθος της μονάδας και τον βαθμό συμμόρφωσης του φορέα. Τέλος δεδομένου ότι σημαντικές πτυχές της λειτουργίας των μονάδων θα καθοριστούν με μεταγενέστερες κανονιστικές πράξεις και υπουργικές αποφάσεις είναι σκόπιμο να προβλεφθεί διαδικασία ουσιαστικής διαβούλευσης με τους θεσμικούς εκπροσώπους των ιδιωτικών μονάδων πριν από την έκδοση των σχετικών κανονιστικών πράξεων ώστε το τελικό πλαίσιο να είναι λειτουργικό εφαρμόσιμο και ισορροπημένο. Προτεινόμενες νομοθετικές βελτιώσεις Οι Μονάδες Φροντίδας Προσχολικής Αγωγής και Διαπαιδαγώγησης που λειτουργούν νόμιμα κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου συνεχίζουν τη λειτουργία τους με βάση την άδεια που έχουν ήδη λάβει και δεν υποχρεούνται σε νέες κτιριακές ή τεχνικές προσαρμογές που απορρέουν από μεταγενέστερες κανονιστικές πράξεις εκτός εάν προβούν σε ουσιώδη μεταβολή της δυναμικότητας ή της κτιριακής τους υποδομής. Σε περίπτωση μεταβίβασης της μονάδας σε συγγενή πρώτου βαθμού είτε εν ζωή είτε αιτία θανάτου η τροποποίηση της έγκρισης ίδρυσης και λειτουργίας διενεργείται με απλή αντικατάσταση του φορέα χωρίς νέα διαδικασία αδειοδότησης και χωρίς αυτοψία εφόσον δεν μεταβάλλονται η κτιριακή υποδομή η δυναμικότητα η κατηγορία και οι ουσιώδεις όροι λειτουργίας της μονάδας. Η διαδικασία τροποποίησης της έγκρισης λόγω αλλαγής φορέα δεν συνεπάγεται υποχρεωτική διακοπή λειτουργίας της μονάδας εφόσον εξακολουθούν να πληρούνται όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις λειτουργίας. Οι νόμιμα αδειοδοτημένες μονάδες έχουν ισότιμη δυνατότητα συμμετοχής σε προγράμματα χρηματοδότησης θέσεων φιλοξενίας παιδιών που υλοποιούνται από το κράτος ή συγχρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς πόρους. Μικρές λειτουργικές προσαρμογές της δυναμικότητας των μονάδων που πραγματοποιούνται εντός των ήδη αδειοδοτημένων εγκαταστάσεων και σύμφωνα με τις προβλεπόμενες τεχνικές προδιαγραφές δύνανται να εγκρίνονται με απλή διοικητική διαδικασία τροποποίησης χωρίς πλήρη επανεξέταση της άδειας λειτουργίας. Η πολιτεία οφείλει να λαμβάνει υπόψη τις επενδύσεις που έχουν ήδη πραγματοποιηθεί από τις νόμιμα λειτουργούσες μονάδες προσχολικής αγωγής και να διασφαλίζει ότι η εφαρμογή νέων κανονιστικών ρυθμίσεων δεν οδηγεί σε αναδρομική επιβολή τεχνικών ή λειτουργικών απαιτήσεων που καθιστούν μη βιώσιμες τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις οι οποίες αδειοδοτήθηκαν σύμφωνα με το ισχύον κατά τον χρόνο ίδρυσής τους θεσμικό πλαίσιο. Οι ιδιωτικές μονάδες προσχολικής αγωγής αποτελούν κρίσιμο και αναντικατάστατο τμήμα της κοινωνικής υποδομής της χώρας. Η διαμόρφωση ενός σύγχρονου σταθερού και δίκαιου θεσμικού πλαισίου που θα διασφαλίζει τη θεσμική ισοτιμία μεταξύ δημόσιων και ιδιωτικών φορέων και θα προστατεύει τις υφιστάμενες νόμιμα λειτουργούσες δομές αποτελεί προϋπόθεση για τη συνέχιση της σημαντικής κοινωνικής αποστολής που επιτελούν προς όφελος των παιδιών και των οικογενειών της χώρας.