• Λαμβάνοντας υπόψη: • την παρ. 6 του Άρθρου 21 του Συντάγματος της χώρας, σύμφωνα με την οποία «τα άτομα με αναπηρίες έχουν δικαίωμα να απολαμβάνουν μέτρων που εξασφαλίζουν την αυτονομία, την επαγγελματική ένταξη και τη συμμετοχή τους στην κοινωνική, οικονομική και πολιτική ζωή της Χώρας», συνταγματικές επιταγές και απαιτήσεις της εθνικής μας νομοθεσίας, όπως : • τον ν.4488/2017, ο οποίος αναφέρει στο άρθρο 68 «Νομοπαραγωγική διαδικασία, ανάλυση συνεπειών ρυθμίσεων και παραγωγή επίσημων στατιστικών για τα ΑμεΑ» τα εξής: «1. Κατά το στάδιο της νομοπαραγωγικής διαδικασίας τα αρμόδια όργανα συνεκτιμούν τα δικαιώματα των ΑμεΑ, όπως αυτά περιγράφονται στη Σύμβαση και κατά τη διάρκεια της κατάρτισης σχεδίων νόμου, συνεργάζονται με το Συντονιστικό Μηχανισμό του άρθρου 69 και με το Κεντρικό Σημείο Αναφοράς του άρθρου 70 και τελούν σε διαβούλευση με αναγνωρισμένες αντιπροσωπευτικές οργανώσεις του αναπηρικού κινήματος, με άτομα και με ομάδες ατόμων που έχουν εύλογο ενδιαφέρον για τα δικαιώματα των ΑμεΑ [...]» • τον ν.4074/2012 (ΦΕΚ 88 Α΄/11.04.2012), με τον οποίο η χώρα μας κύρωσε τη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρία μαζί με το προαιρετικό πρωτόκολλο που τη συνοδεύει, γεγονός που συνεπάγεται την εφαρμογή της σε ευρωπαϊκό και εθνικό επίπεδο, η Ε.Σ.Α.μεΑ. καταθέτει τις ακόλουθες παρατηρήσεις, προτάσεις, τροποποιήσεις ανά άρθρο του παρόντος σχεδίου νόμου: Παρατηρήσεις επί του Κεφαλαίου Δ΄ «Πλαίσιο ίδρυσης και λειτουργίας των Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης Ατόμων με Αναπηρίες» Κατ’ αρχάς σημειώνεται ότι η πρωτοβουλία για την απλούστευση του πλαισίου ίδρυσης και λειτουργίας των Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης (Σ.Υ.Δ.) κινείται προς θετική κατεύθυνση, καθώς επιδιώκει την ενοποίηση και τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών αδειοδότησης. Ωστόσο, στο υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου εντοπίζονται ορισμένα σημεία που χρήζουν αποσαφήνισης ή βελτίωσης, ώστε να διασφαλιστεί η ασφάλεια δικαίου, η λειτουργικότητα των διαδικασιών και η βιωσιμότητα των φορέων που δραστηριοποιούνται στον χώρο της κοινωνικής φροντίδας. Παρατηρήσεις αναλυτικά κατ΄ άρθρο: 1. Άρθρο 26 Πεδίο εφαρμογής – Ορισμός – Προσθήκη άρθρου 363 στον ν. 4442/2016 Στο άρθρο 363 του ν.4442/2016, προβλέπεται ότι στο πεδίο εφαρμογής εμπίπτουν οι Σ.Υ.Δ. με Κ.Α.Δ. 87.30.13, ο οποίος περιγράφεται ως «υπηρεσίες κοινωνικής μέριμνας που παρέχονται μέσω οικοτροφείων σε ενήλικες με σωματική αναπηρία». Ωστόσο, η έννοια των Σ.Υ.Δ. στη νομοθεσία αφορά άτομα με αναπηρία γενικότερα και όχι αποκλειστικά άτομα με σωματική αναπηρία, οι δε παρεχόμενες υπηρεσίες αφορούν στην υποστήριξη της διαβίωσης ατόμων που εμφανίζουν δυσχέρειες στην αυτοεξυπηρέτηση χωρίς την κατάλληλη υποστήριξη. Συνεπώς, θα ήταν σκόπιμο να εξεταστεί: • είτε η διευκρίνιση της σχέσης μεταξύ του συγκεκριμένου Κ.Α.Δ. και του πραγματικού πεδίου δραστηριότητας των Σ.Υ.Δ., • είτε η χρήση ευρύτερης περιγραφής που να καλύπτει το σύνολο των ατόμων με αναπηρία ή η πρόβλεψη κατάλληλης εξειδίκευσης των σχετικών Κ.Α.Δ. της κατηγορίας 87.30. Επιπλέον, ο ορισμός παραπέμπει στο άρθρο 30 του ν. 2072/1992, το οποίο αναφέρεται σε «Στέγες Αυτόνομης Διαβίωσης για άτομα με ειδικές ανάγκες». Η χρήση διαφορετικής ορολογίας (ΣΑΔ – ΣΥΔ, «ειδικές ανάγκες» – «άτομα με αναπηρία») ενδέχεται να δημιουργήσει ερμηνευτικά ζητήματα. Προτείνεται να εξεταστεί η νομοτεχνική εναρμόνιση της ορολογίας με τη σύγχρονη προσέγγιση της αναπηρίας και τη σχετική νομοθεσία. 2. Άρθρο 28 Έγκριση ίδρυσης και λειτουργίας της δραστηριότητας των Στεγών Υποστηριζόμενης Διαβίωσης Ατόμων με Αναπηρίες – Προσθήκη άρθρου 365 στον ν. 4442/2016 α) Διαδικασία ελέγχου καταλληλότητας εγκαταστάσεων Η διάταξη προβλέπει αυτοψία της επιτροπής καταλληλότητας μετά την υποβολή πλήρους φακέλου και αφού έχουν ολοκληρωθεί οι διαμορφώσεις των χώρων. Προτείνεται να εξεταστεί η δυνατότητα εισαγωγής προκαταρκτικής έγκρισης σχεδίων, πριν από την ολοκλήρωση των εργασιών διαμόρφωσης. Η διαδικασία αυτή θα μπορούσε να αποτρέψει περιπτώσεις κατά τις οποίες έχουν ήδη πραγματοποιηθεί δαπανηρές εργασίες και η επιτροπή διαπιστώνει εκ των υστέρων ότι ο χώρος δεν πληροί τις απαιτούμενες προϋποθέσεις. Μια τέτοια διαδικασία, παρότι ενδέχεται να προσθέσει ένα στάδιο ελέγχου, θα μπορούσε να συμβάλει σε πρόληψη προβλημάτων και εξορθολογισμό του κόστους για τους φορείς. β) Προθεσμίες έκδοσης έγκρισης Σύμφωνα με τη διάταξη, η διαδικασία μπορεί να διαρκέσει συνολικά έως 115 ημέρες (5+20+90). Δεδομένου ότι ο φάκελος έχει ήδη κριθεί πλήρης και η επιτροπή καταλληλότητας έχει διαπιστώσει την καταλληλότητα των εγκαταστάσεων, θα μπορούσε να εξεταστεί συντόμευση της προθεσμίας έκδοσης της τελικής έγκρισης (ενδεικτικά, σε διάστημα 45 έως 60 ημερών) ώστε να περιοριστούν οι διοικητικές καθυστερήσεις. 3. Παρατηρήσεις επί της τροποποίησης εγκαταστάσεων (παρ. 6, άρθρου 365) Για απλές εσωτερικές διαρρυθμίσεις που δεν συνεπάγονται αλλαγή χρήσης ή επέκταση χώρων, προτείνεται να αρκεί υποβολή επικαιροποιημένου αρχιτεκτονικού σχεδίου, υπογεγραμμένου από αρμόδιο μηχανικό. Το σχέδιο θα μπορούσε να εγκρίνεται από την αδειοδοτούσα αρχή και να προσαρτάται στην άδεια ως αναπόσπαστο μέρος της, χωρίς να απαιτείται πλήρης διαδικασία τροποποίησης. Η ρύθμιση αυτή θα μπορούσε να συμβάλει στη μείωση διοικητικού φόρτου και καθυστερήσεων. 4. Παρατηρήσεις επί της προθεσμίας ενημέρωσης (παρ. 8 άρθρου 365) Η προθεσμία ενημέρωσης της αδειοδοτούσας αρχής για μεταβολές (π.χ. κανονισμός λειτουργίας ή είδος αναπηρίας ενοίκων) ορίζεται σε δέκα (10) ημέρες. Λαμβάνοντας υπόψη την πρακτική λειτουργία των δομών και τη διοικητική διαδικασία που απαιτείται, προτείνεται η διεύρυνση της προθεσμίας σε δεκαπέντε (15) ημέρες, ώστε να διευκολυνθεί η ορθή και έγκαιρη συμμόρφωση των φορέων. 5. Άρθρο 29 Παράβολο – Προσθήκη άρθρου 366 στον ν. 4442/2016 Το σχέδιο νόμου προβλέπει την καταβολή παράβολου για: • την έγκριση ίδρυσης και λειτουργίας, • την τροποποίηση λόγω αλλαγής φορέα, • καθώς και άλλες περιπτώσεις τροποποίησης. Θα μπορούσε να εξεταστεί η εξαίρεση ή μείωση του παράβολου για φορείς μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα που παρέχουν υπηρεσίες κοινωνικής φροντίδας, ως αναγνώριση της κοινωνικής αποστολής τους και της συμβολής τους στην υποστήριξη των ατόμων με αναπηρία. 6. Άρθρο 31 Παραβάσεις – Κυρώσεις – Προσθήκη άρθρου 368 στον ν. 4442/2016 Το προβλεπόμενο εύρος διοικητικού προστίμου (500 έως 100.000 ευρώ) είναι ιδιαίτερα μεγάλο και ενδέχεται να δημιουργήσει αβεβαιότητα δικαίου, διαφοροποιήσεις στην εφαρμογή μεταξύ περιφερειών, αποτρεπτικό περιβάλλον για τη λειτουργία κοινωνικών δομών. Προτείνεται να προβλεφθεί σαφής κατηγοριοποίηση των παραβάσεων, αντιστοίχιση συγκεκριμένων ευρών προστίμων ανά παράβαση, και ενιαία εφαρμογή σε όλη την επικράτεια. Η ρύθμιση αυτή θα ενίσχυε τη διαφάνεια και την ίση μεταχείριση των φορέων. Καταληκτικά, το υπό διαβούλευση πλαίσιο αποτελεί σημαντικό βήμα προς την απλούστευση της αδειοδοτικής διαδικασίας των Σ.Υ.Δ. Ωστόσο, οι παραπάνω προτεινόμενες βελτιώσεις θα μπορούσαν να συμβάλουν στην αποσαφήνιση της νομοθεσίας, στη μείωση διοικητικών βαρών και στη διασφάλιση της βιώσιμης λειτουργίας των φορέων κοινωνικής φροντίδας που παρέχουν υπηρεσίες σε άτομα με αναπηρία.