Αρχική Ενεργή μάχη:Ολοκληρωμένη αναμόρφωση του συστήματος πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης έναντι δασικών πυρκαγιών και λοιπών φυσικών, τεχνολογικών ή ανθρωπογενών καταστροφών...ΜΕΡΟΣ Δ’ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Ή ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ (άρθρα 32-39)Σχόλιο του χρήστη Μιλτιάδης Αθανασίου | 24 Ιανουαρίου 2026, 21:58
ΜΕΡΟΣ Δ’ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΗΣ ΠΥΡΟΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΛΗΨΗΣ Ή ΚΑΤΑΣΤΟΛΗΣ ΔΑΣΙΚΩΝ ΠΥΡΚΑΓΙΩΝ (άρθρα 32-39) Η νομοθέτηση της προδιαγεγραμμένης καύσης μας βρίσκει επί της αρχής σύμφωνους καθώς θα καλύψει ένα νομοθετικό κενό για τη χρήση της μεθόδου για ποικίλους διαχειριστικούς σκοπούς, ανάμεσα σε αυτούς και της πρόληψης δασικών πυρκαγιών. Για το λόγο αυτό, χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία του ΥΚΚΠΠ να εισαγάγει στην ελληνική νομική πραγματικότητα μια ακόμα μέθοδο ενεργητικής δασικής διαχείρισης. Σε αυτό το πλαίσιο, η αξιοποίηση της προδιαγεγραμμένης καύσης μπορεί να προσφέρει πολλαπλά οφέλη σε ζητήματα δασικής διαχείρισης και πρόληψης δασικών πυρκαγιών στην Ελλάδα. Ειδικότερα, η μέθοδος αυτή αποτελεί σημαντικό εργαλείο για την επίτευξη των στόχων που προβλέπονται στην Εθνική Στρατηγική για τα δάση. Πιο συγκεκριμένα, η προδιαγεγραμμένη καύση εντάσσεται στους γενικούς στόχους για την ενίσχυση της καινοτομίας στη διαχείριση (άρθρο 5 παρ. 3.1.2), την πρόληψη και τη μείωση του αριθμού των δασικών πυρκαγιών και των καμένων εκτάσεων (άρθρο 6 παρ. 3.3.1) και τη συστηματική διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων (άρθρο 6 παρ. 3.4.4). Επιπλέον, η αρχή της βελτιστοποίησης που προβλέπεται στην Εθνική Στρατηγική αφορά στην επιλογή μέσων και στόχων ώστε να επιτυγχάνεται η άριστη σχέση μεταξύ εκροών και εισροών (ουσιαστικά να λαμβάνονται τα πιο κατάλληλα μετρά σε σχέση με τους στόχους, άρθρο 4 παρ. 6). Η αξιοποίηση της προδιαγεγραμμένης καύσης συνάδει με την αρχή αυτή, καθώς όχι μόνο είναι χαμηλότερου κόστους σε σχέση με άλλες (μηχανικές) μεθόδους διαχείρισης της καύσιμης ύλης, αλλά παρέχει επίσης τη δυνατότητα να επιτευχθούν περισσότεροι στόχοι λόγω των πολλαπλών ωφελειών που προκύπτουν για τα δασικά οικοσυστήματα. Τέλος, η θεσμοθέτηση και εφαρμογή της προδιαγεγραμμένης καύσης μπορεί να συμβάλει και στην επίτευξη του Σχεδίου Δράσης για τη δημόσια πολιτική πρόληψης δασικών πυρκαγιών, ειδικότερα σε ό,τι αφορά τους στόχους για την ενίσχυση της διαχείρισης των δασικών οικοσυστημάτων, με έμφαση στη διαχείριση για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών και τον περιορισμό της καύσιμης ύλης (άρθρο 1, Εθνική Στρατηγική για τα δάση). Λαμβάνοντας υπόψη ότι η προδιαγεγραμμένη καύση αποτελεί μια μέθοδο που αποσκοπεί στην επίτευξη στόχων που σχετίζονται με την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών αλλά και ευρύτερα με τη δασική διαχείριση, θα ήταν προσφορότερο η συγκεκριμένη διάταξη για την προδιαγεγραμμένη καύση να προστεθεί στη δασική νομοθεσία, και ειδικότερα στον ν. 998/1979, στο άρθρο 16 ως ειδικό δασοτεχνικό έργο με κύριο στόχο να ενσωματωθεί η μέθοδος στον ευρύτερο σχεδιασμό της Δασικής Υπηρεσίας σε αυτούς τους δύο τομείς. Η Δασική Υπηρεσία είναι η καθ΄ ύλην αρμόδια για τη διαχείριση των δασών και των δασικών εκτάσεων, την κατασκευή των πάσης φύσεως τεχνικών έργων και την εκτέλεση των πάσης φύσεως εργασιών προστασίας και αναπτύξεως των δασών και δασικών εκτάσεων (άρθρο 16 ν. 998/1979). Είναι, επίσης, αρμόδια για την πρόληψη των δασικών πυρκαγιών (άρθρο 1 παρ. 2 του ν. 2612/1998 (Α΄112), άρθρο 1, παρ. 4 της κ.υ.α. 181752/2052/2019 (Β΄ 1525) . Τέλος, είναι επιφορτισμένη με την υλοποίηση της Εθνικής Στρατηγικής για τα δάση και του Σχεδίου Δράσης για τη δημόσια πολιτική πρόληψης πυρκαγιών. Παρόλα αυτά, επισημαίνουμε ότι μεγαλύτερη σημασία έχει η ορθή νομοθέτηση της προδιαγεγραμμένης καύσης, με κανόνες και προϋποθέσεις που θα καταστήσουν την εφαρμογή της βιώσιμη. Στην Ελλάδα έχουν πραγματοποιηθεί στο παρελθόν προσπάθειες αξιοποίησης της προδιαγεγραμμένης καύσης από στελέχη της δασικής υπηρεσίας και μέλη της επιστημονικής κοινότητας. Ειδικότερα, κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980 υλοποιήθηκαν ορισμένα πιλοτικά προγράμματα σε Θάσο, Βόρεια Εύβοια και Σέρρες με σκοπό την επιστημονική τεκμηρίωση και την εξαγωγή συμπερασμάτων (Παπαναστάσης 1977, Τσιουβάρας 1987, Νάστης 1989). Στη Θάσο, υπήρχε περιοδική εφαρμογή (κάθε 3 χρόνια με κάποια επανάληψη 1974, 1977, κ.λπ.) πειραματικών προδιαγεγραμμένων καύσεων σε αγροτεμάχια σε ώριμες συστάδες Pinus brutia (Παπαναστάσης 1977). Δεδομένου ότι εκείνα τα χρόνια υπήρχε έλλειψη δεδομένων και ερευνητικών πορισμάτων από την Ελλάδα, σχετικά με τη χρήση της φωτιάς ως διαχειριστικού εργαλείου, οι δασολόγοι που εφάρμοζαν τη μέθοδο είχαν ακολουθήσει αμερικανικά πρότυπα. Μέσα από επιστημονικές συναντήσεις και εργαστήρια, είχαν επιδείξει τον τρόπο χρήσης της φωτιάς, συζητώντας επίσης οικολογικά και διαχειριστικά ζητήματα, καθώς και τον πιθανό συνδυασμό της με τη βόσκηση και τις μηχανικές μεθόδους (Τσιουβάρας κ.ά. 1987, Νάστης 1989). Δυστυχώς, αυτές οι προσπάθειες δεν εξελίχθηκαν σε μια πιο ευρεία εφαρμογή της μεθόδου και εγκαταλείφθηκαν για διάφορους λόγους (έλλειψη πόρων, επιστημονικής καθοδήγησης, απουσία ξεκάθαρων στόχων, ανυπαρξία θεσμικής υποστήριξης). Το 2018 πραγματοποιήθηκε πιλοτική εφαρμογή στην Οίτη ως μέθοδος διαχείρισης για την ανόρθωση των ψευδαλπικών ποολίβαδων (Ματζανάς κ.α. 2018). Tο WWF Ελλάς και το Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών Οικοσυστημάτων (ΙΜΔΟ) του ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ» με εταίρους τη Διεύθυνση Δασών Χίου και την ομάδα εθελοντικής δράσης Χίου «Όμικρον» και με τη συμβολή της Πυροσβεστικής Υπηρεσίας Χίου και του Δήμου Χίου, τα έτη 2021-2023 σχεδίασαν και υλοποίησαν πιλοτικό έργο εφαρμογής προδιαγεγραμμένης καύσης στη νήσο Χίο. Το έργο μέσα από την πιλοτική εφαρμογή καύσεων σε πραγματικές συνθήκες και την καταγραφή και ανάλυση επιστημονικών δεδομένων στόχευσε στη δημιουργία προδιαγραφών εφαρμογής της μεθόδου στη χώρα μας, αλλά και στην ενδυνάμωση του ρόλου της δασικής υπηρεσίας στη διαχείριση της βλάστησης, ενώ παράλληλα επανέφερε στον δημόσιο διάλογο το ζήτημα της εφαρμογής της ΠΚ. Τα αποτελέσματα του έχουν δημοσιοποιηθεί σε σχετικά δελτία τύπου, παρουσιάσεις σε στελέχη της ΔΥ και του ΠΣ, εκπαιδευτικά εργαστήρια, ανακοινώσεις του WWF Ελλάς και του ΙΜΔΟ, σε συνέδρια, 5 εργασίες στο Πανελλήνιο Δασολογικό Συνέδριο 2023 και σε δημοσιεύσεις σε διεθνή επιστημονικά περιοδικά, σε δημοσιεύσεις στα social media, σε εθνικά και τοπικά ΜΜΕ. Από την πιλοτική εφαρμογή της μεθόδου στη Χίο, από το 2021 έως το 2023, έχουν προκύψει συμπεράσματα που όχι μόνο έχουν δημοσιευτεί εμπλουτίζοντας τη διεθνή βιβλιογραφία, αλλά υποστηρίζουν συναδέλφους από τη διεθνή κοινότητα. Αξίζει να σημειωθεί ότι η ερευνητική ομάδα του ΙΜΔΟ συνεχίζει να δημοσιεύει σχετικά αποτελέσματα σε έγκριτα διεθνή περιοδικά που φωτίζουν πολλές πτυχές της μεθόδου και που θα αποτελέσουν βοήθημα για παρόμοιες προσπάθειες όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά και στο εξωτερικό, ενισχύοντας σχετικές τεχνικές προδιαγραφές. Με την ολοκλήρωση του ανωτέρω έργου τον Ιούνιο 2023 κατατέθηκε ολοκληρωμένη νομοτεχνική έκθεση στη Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ για την ενσωμάτωση της προδιαγεγραμμένης καύσης στη δασική νομοθεσία (διαθέσιμη στο https://wwfeu.awsassets.panda.org/downloads/protasi_prescribed_nomo_dasiki_ypiresia_june2023.pdf ) Σχετικές δημοσιεύσεις: Πρακτικά του 21ου Πανελλήνιου Δασολογικού Συνεδρίου που πραγματοποιήθηκε το 2023. Στις σελίδες 107 ως και 157 περιέχονται 5 εργασίες ιστορικής αναδρομής, παρουσίασης των αποτελεσμάτων της πιλοτικής εφαρμογής της προδιαγεγραμμένης καύσης στη Χίο καθώς και τις προοπτικές χρήσης της προδιαγεγραμμένης καύσης στη χώρα μας ως εργαλείου προληψης δασικών πυρκαγιών και δασικής διαχείρισης https://hexdec.xtreemhost.com/praktika23.pdf https://doi.org/10.3390/d17110768 Prescribed Burning in Greece: Monitoring of Water Potential, Fireline Intensity, Soil and Plant Biodiversity in Mediterranean Ecosystems https://www.researchgate.net/publication/379544361_Prodiagegrammene_kause_sten_Ellada_Parelthon_paron_kai_mellon_In_Greek_with_English_abstract?fbclid=IwY2xjawPgHN1leHRuA2FlbQIxMABicmlkETBlZkhRR3ZncmpzTmlURUlIc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHp2eA9YmQsT7dhBdZ_8kiidaQ-oZuy23GD5xHDejq5lyT9_eMuLqpQP7BiFF_aem__QWjWijq9FoaaqlW5P_aiw Προδιαγεγραμμένη καύση στην Ελλάδα: Παρελθόν, παρόν και μέλλον https://www.researchgate.net/publication/365871986_Pilot_project_aims_to_change_policy?fbclid=IwY2xjawPgHQZleHRuA2FlbQIxMABicmlkETBlZkhRR3ZncmpzTmlURUlIc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHrzgpAiNmJ6dPV9XOq6BZMz-WwgddUnaoqe7gHAevSyhrXTeVITkDwB-PVcE_aem_edo_1gecbW9RoTqWMV6hpA Pilot project aims to change policy https://www.researchgate.net/publication/364764199_Introducing_the_use_of_fire_for_wildfire_prevention_in_Greece_pilot_application_of_prescribed_burning_in_Chios_island?fbclid=IwY2xjawPgHS9leHRuA2FlbQIxMABicmlkETBlZkhRR3ZncmpzTmlURUlIc3J0YwZhcHBfaWQQMjIyMDM5MTc4ODIwMDg5MgABHk1Is1K8cG6EychDZxjr5LSig72I3UCqhmcJs-T7vd7sBXG5-2P0w2D20rGs_aem_WVlAplWoGTShb3GM1nvWvg Introducing the use of fire for wildfire prevention in Greece: pilot application of prescribed burning in Chios island https://www.youtube.com/watch?v=jdQtlVlu8jI Αειφορική διαχείριση των δασικών οικοσυστημάτων & προδιαγεγραμμένη καύση Το WWF Ελλάς με εταίρους τον Δήμο Χαλκιδέων, την Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας, το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, το Global Infrastructure Basel Foundation υλοποιούν το έργο Ηοrizon NATALIE. Στην Ελλάδα υλοποιούνται πιλοτικές δράσεις Nature Based Solutions στην Εύβοια με σκοπό τη μείωση του κινδύνου από πλημμύρες και δασικές πυρκαγιές στο Ληλάντιο Πεδίο. Σε αυτό το πρόγραμμα, το WWF Ελλάς συνεργάζεται με το ΙΜΔΟ/ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ, στον σχεδιασμό και την πιλοτική εφαρμογή της μεθόδου της προδιαγεγραμμένης καύσης στο Ληλάντιο Πεδίο στην Εύβοια για την περίοδο Νοέμβριος 2025-Μάρτιος 2026. Επίσης υπάρχει διαρκής συνεργασία με τις δασικές υπηρεσίες σε τοπικό επίπεδο και επίπεδο ΥΠΕΝ. Το ΙΜΔΟ και το WWF Ελλάς είναι οι μόνοι φορείς στην Ελλάδα που έχει ασχοληθεί τα τελευταία χρόνια συστηματικά με την έρευνα και την εφαρμογή της προδιαγεγραμμένης καύσης στην πράξη. Το ΙΜΔΟ διαθέτει εξειδικευμένη και έμπειρη επιστημονική ομάδα γι’ αυτόν τον σκοπό.