Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'WWF Ελλάς' | 24 Ιανουαρίου 2026, 22:03

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Το βλέπω Θετικά/Αρνητικά:  

  Γενικά σχόλια για το σύνολο του νομοσχεδίου και τη διαδικασία διαβούλευσης Το παρόν αποτελεί τη συμβολή της περιβαλλοντικής οργάνωσης WWF Ελλάς στη δημόσια διαβούλευση του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας (ΥΠΚΚΠΠ). Τα σχόλια εστιάζουν στα Μέρη B, Γ, Δ, Ε του σχεδίου νόμου. Το τελευταίο, αφορά στην αναμόρφωση του συστήματος πρόληψης, ετοιμότητας και απόκρισης έναντι δασικών πυρκαγιών και λοιπών φυσικών, τεχνολογικών ή ανθρωπογενών καταστροφών. Ακολουθούν γενικά σχόλια και ειδικότερα σχόλια επί συγκεκριμένων άρθρων, στα οποία δόθηκε προτεραιότητα σχολιασμού λόγω της σύντομης προθεσμίας συμβολής, δεδομένης της σημασίας, και του όγκου διατάξεων του παρόντος σχεδίου νόμου. Καταρχάς, χαιρετίζουμε την πρωτοβουλία του ΥΚΚΠΠ να προωθήσει τον σχεδιασμό και την υλοποίηση της πρόληψης στα θέματα αντιμετώπισης των επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης αλλά και γενικά των φυσικών καταστροφών, όπως αυτή προβλέπεται ήδη στο ν. 4662/2020. Ωστόσο, θεωρούμε την ενεργό εμπλοκή του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας στον σχεδιασμό της πρόληψης ως υψίστης σημασίας, ιδιαίτερα στο σύστημα στρατηγικής διαχείρισης των δασικών πυρκαγιών που επηρεάζει και επηρεάζεται άμεσα από την κατάσταση του δασικού περιβάλλοντος. Θα θέλαμε, επίσης, να επισημάνουμε ότι η παρέμβαση στα δασικά οικοσυστήματα χωρίς διασυνδέσεις με την προστασία του περιβάλλοντος (όσον αφορά την πρόληψη, φυσικά, και όχι την καταστολή των δασικών πυρκαγιών) ενέχει τον κίνδυνο σύγκρουσης με το περιβαλλοντικό και ιδιαίτερα το δασικό κεκτημένο, όπως αυτό αποτυπώνεται και στο άρθρο 24 του Συντάγματος, όταν γίνεται με μοναδική μέριμνα την προστασία (του ανθρώπου) από τις κάθε είδους φυσικές καταστροφές και όχι και του περιβάλλοντος ως εγγενούς αγαθού άξιου προστασίας. Λαμβάνοντας υπόψη ότι και με βάση τη θεωρία του διεθνούς και του ενωσιακού δικαίου η πρόληψη αποτελεί την πλέον καθιερωμένη αρχή, αφού η αποτροπή της περιβαλλοντικής ζημίας είναι προτιμότερη από την αποκατάσταση, είναι σημαντικό κατά τον σχεδιασμό να προκρίνεται και το περιβαλλοντικό στοιχείο ιδιαίτερα σε προστατευόμενες περιοχές, μέσω της άμεσης συνεργασίας με τους αρμόδιους φορείς, όπως ΟΦΥΠΕΚΑ, ΓΓ Δασών, ΓΓ Υδάτων ΥΠΕΝ/Περιφερειών κ.ά., για να υπάρχει η απαραίτητη τεχνογνωσία και συνεργασία για τον πιο αποτελεσματικό και περιβαλλοντικά ορθό σχεδιασμό της πρόληψης. Περαιτέρω, η ενσωμάτωση της έννοιας της πρόληψης είναι απαραίτητη σε όλες τις τομεακές πολιτικές και πρέπει να λαμβάνεται υπόψη τόσο κατά τον σχεδιασμό, όσο και την υλοποίηση αυτών, και ιδιαίτερα πρέπει να εξασφαλίζεται η συμμετοχή όλων των αρμόδιων φορέων και εμπλεκόμενων μερών. Ενδεικτικά, όσον αφορά τα θέματα διαχείρισης δασών και προστατευόμενων περιοχών, ο ΟΦΥΠΕΚΑ έχει ως σκοπό την εφαρμογή της πολιτικής που χαράσσει το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας για τη διαχείριση των προστατευόμενων περιοχών στην Ελλάδα, τη διατήρηση της βιοποικιλότητας και την προώθηση και υλοποίηση δράσεων αειφόρου ανάπτυξης και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής (άρθρο 27 ν. 4685/2020), ενώ και η Γενική Διεύθυνση Δασών και Δασικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ εκπληρώνει τους σκοπούς που αναφέρονται στο άρθρο 27 του π.δ. 132/2017, μεταξύ άλλων την «προστασία των δασικών οικοσυστημάτων, των δημόσιων χορτολιβαδικών και φρυγανικών εκτάσεων της χώρας, καθώς και της δημόσιας περιουσίας από κάθε κίνδυνο και απειλή». Όσον αφορά τις προστατευόμενες περιοχές πιο συγκεκριμένα, και ιδίως στο πεδίο των μέτρων προληπτικής πυροπροστασίας και διαχειριστικών μέτρων, οποιαδήποτε επέμβαση θα πρέπει να πραγματοποιείται εφόσον υπάρχει βεβαιότητα περί μη διατάραξης της κατάστασης διατήρησης και της δυνατότητας επίτευξης των στόχων διατήρησης της κάθε προστατευόμενης περιοχής. Για να επιτευχθεί αυτό, είναι αναγκαία η παροχή σύμφωνης (και όχι αιτιολογημένης γνώμης όπως αναφέρεται στο νομοσχέδιο) γνώμης του ΟΦΥΠΕΚΑ στη διαδικασία μελέτης ή υλοποίησης του εκάστοτε μέτρου. Πρόκειται, με άλλα λόγια, για μια διαδικασία που οφείλει να περιέχει ανάλυση της μεθοδολογίας που ακολουθήθηκε, επαρκή και επίκαιρη επιστημονική τεκμηρίωση, και σύνδεση των προτεινόμενων μέτρων με τους στόχους διατήρησης των προστατευόμενων περιοχών. Ανάλογα και στην περίπτωση των ρεμάτων, τα οποία αποτελούν ευαίσθητα οικοσυστήματα ιδιαίτερα ενόψει των ολοένα κλιμακούμενων καταστροφικών επιπτώσεων της κλιματικής κρίσης, ώστε είναι αναγκαία η λήψη υπόψη των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών τους πριν από οποιαδήποτε οριζόντια επέμβαση χάριν της πρόληψης. Επισημαίνουμε ότι, η αντιμετώπιση του φυσικού περιβάλλοντος με καθαρά επιχειρησιακούς όρους και με μόνο κριτήριο την αποφυγή φυσικών καταστροφών θα προκαλέσει περισσότερα προβλήματα από αυτά που προτίθεται να λύσει. Η πολιτική προστασία και η προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος αποτελούν αλληλένδετες έννοιες, καθώς οι φυσικές καταστροφές εντείνονται από την περιβαλλοντική υποβάθμιση. Η ενσωμάτωση περιβαλλοντικών πολιτικών και λύσεων βασισμένες στη φύση στις στρατηγικές πολιτικής προστασίας είναι κρίσιμη για την πρόληψη, την ανθεκτικότητα και τη βιώσιμη ανάπτυξη. Θέματα διακυβέρνησης Με το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο γίνονται ορισμένες προσπάθειες τήρησης των επιταγών διαφάνειας, ανοιχτότητας και λογοδοσίας, οι οποίες όμως δεν καλύπτουν πλήρως τα εχέγγυα της καλής διακυβέρνησης. Αρχικά, είναι πολύ σημαντική η αξιοποίηση των βέλτιστων επιστημονικών δεδομένων και η επιστημονικότητα των συμμετεχόντων στις κάθε είδους επιτροπές που προβλέπονται εντός του Εθνικού Μηχανισμού διαχείρισης κρίσεων και αντιμετώπισης κινδύνων. Η συνεργασία με αντίστοιχους φορείς είναι επίσης κεντρικής σημασίας για την αποτελεσματική λειτουργία, π.χ. συνεργασία με φορείς - όργανα του Εθνικού Κλιματικού Νόμου σχετικά με στοιχεία-προτάσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης, ζήτημα που συνδέεται άμεσα με τη διαχείριση της πρόληψης. Τεράστια είναι, επίσης, η σημασία του σεβασμού της αρχής της διαφάνειας και της λογοδοσίας όσον αφορά την πρόληψη και τα αίτια πρόκλησης των δασικών πυρκαγιών. Στο υπό διαβούλευση νομοσχέδιο αναφέρεται η σύσταση νέων μηχανισμών λογοδοσίας (Επιτροπή επιστημονικής αξιολόγησης ιδιαίτερα μεγάλων δασικών πυρκαγιών, Επιτροπή ετήσιου απολογισμού αντιπυρικής περιόδου, Εθνική βάση δεδομένων κινδύνων, απειλών και απωλειών καταστροφών, Στρατηγικό Σχέδιο ολοκληρωμένης διαχείρισης δασικών πυρκαγιών και κανόνων εμπλοκής του ΠΣ). Ωστόσο, είναι σημαντικό να υπάρχουν διασφαλίσεις για την ορθή και εύρυθμη λειτουργία τους, όπως τη δημοσίευση των αναφερόμενων εκθέσεων (π.χ. η έκθεση απολογισμού της Επιτροπής επιστημονικής αξιολόγησης ιδιαίτερα μεγάλων πυρκαγιών του προτεινόμενου άρθρου 7, η έκθεση αντιπυρικής περιόδου του άρθρου 8), πρακτικών των συνεδριάσεων και πορισμάτων που προβλέπονται, ώστε να είναι προσβάσιμα από το κοινό, καθώς και διαφύλαξη της συμμετοχής του κοινού στις διάφορες διαδικασίες και τα επιμέρους στάδια (π.χ. κατά τη διαδικασία κατάρτισης των Ειδικών Σχεδίων Πρόληψης). Δεδομένης της σημασίας προστασίας από τις καταστροφικές συνέπειες των δασικών πυρκαγιών που πλήττουν τη χώρα μας, είναι αναγκαία η τήρηση των επιταγών διαφάνειας, μέσω ενεργητικής και προληπτικής δημοσίευσης όλων των εγγράφων που αφορούν την πρόληψη και διαχείριση των δασικών πυρκαγιών (αίτια πρόκλησης, χάρτες επικινδυνότητας, περιοχές διενέργειας προδιαγεγραμμένης καύσης κ.λπ.). Κάθε σχετική πληροφορία, ως περιβαλλοντική πληροφορία, οφείλει να είναι δημόσια προσβάσιμη και διαθέσιμη στο κοινό, εκτός αν είναι χαρακτηρισμένη ως απόρρητη για σαφώς καθορισμένους λόγους προβλεπόμενους στη νομοθεσία (π.χ. διασφάλιση της δίκαιης διεξαγωγής των δημοσίων συμβάσεων) που δεν μπορεί να αφορούν θέματα οικονομικής διαχείρισης. Σχόλιο επί της διάρκειας της δημόσιας διαβούλευσης Με την υπ’ αριθμ. πρωτ. 2/13-1-2026 επιστολή μας προς το ΥΚΚΠΠ αιτηθήκαμε την παράταση του χρόνου διαβούλευσης έως και την 31η Ιανουαρίου αντί της 26ης Ιανουαρίου. Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία του νομοσχεδίου που άπτεται πληθώρας καίριων ζητημάτων που αφορούν, μεταξύ άλλων, ένα από τα πιο σοβαρά προβλήματα που αντιμετωπίζει η χώρα μας, αυτό των δασικών πυρκαγιών. Επίσης, δεδομένου ότι το σχέδιο νόμου αποτελείται από 135 άρθρα, θεωρούμε το διάστημα της δημόσιας διαβούλευσης περιορισμένο, οπότε και θα έπρεπε να δοθεί επαρκής χρόνος για σχολιασμό από τους ενδιαφερόμενους φορείς. Δυστυχώς, το αίτημα αυτό δεν ικανοποιήθηκε, περιορίζοντας τη δυνατότητά μας να σχολιάσουμε επαρκώς όλα τα άρθρα στα οποία το WWF Ελλάς θα μπορούσε να συνεισφέρει. Τέλος, η αιτιολογική έκθεση του νομοσχεδίου αναρτήθηκε μία εβδομάδα μετά την έναρξη της δημόσιας διαβούλευσης, και συγκεκριμένα στις 17 Ιανουαρίου 2025, περιορίζοντας ακόμα περισσότερο τον χρόνο λεπτομερούς μελέτης και περαιτέρω σχολιασμού συγκεκριμένων διατάξεων.