Υπουργείο Πολιτισμού | Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

Σχόλιο του χρήστη 'ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΠΛΑΤΣΙΔΑΚΗΣ' | 5 Ιανουαρίου 2026, 18:05

Μόνιμος Σύνδεσμος

Ακολουθεί συγκριτική χαρτογράφηση των δεοντολογικών/ηθικών κανονισμών που ισχύουν διεθνώς για επαγγελματίες της αγοράς τέχνης και πολιτιστικών αγαθών — σε αντιπαραβολή με τη ρηχή ή, πιο σωστά, με την ανύπαρκτη ρύθμιση που υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα: ________________________________________ 1) CINOA – Confédération Internationale des Négociants en Œuvres d’Art - Διεθνής Ομοσπονδία Ενώσεων Εμπόρων Τέχνης & Αντικών Τι προβλέπει ο Κώδικας Δεοντολογίας: • Απαιτεί από μέλη και μέλη των εθνικών ενώσεων-μελών να: • συμμορφώνονται με τους νόμους της χώρας λειτουργίας τους, • εφαρμόζουν τον κώδικα δεοντολογίας της οργάνωσης και • σέβονται τις αρχές του CINOA για δίκαιη και ηθική εμπορία πολιτιστικών αγαθών. Κύριες υποχρεώσεις • Έρευνα για Provenance: υποχρεωτική διερεύνηση της προέλευσης των έργων ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν είναι κλεμμένα, λαθραία, λεηλατημένα ή παράνομα. • Ακριβής περιγραφή και γνησιότητα: τα μέλη πρέπει να διασφαλίζουν όσο το δυνατόν υψηλότερη ακρίβεια στις περιγραφές και, όπου χρειάζεται, να στηρίζονται σε τεχνολογικές δοκιμές. • Επί παραβάσεων: τα πειθαρχικά όργανα των εθνικών ενώσεων μπορούν να επιβάλουν κυρώσεις, από προφορική επίπληξη μέχρι διαγραφή από την οργάνωση. ________________________________________ 2) ADAA – Art Dealers Association of America - Ένωση Εμπόρων Τέχνης των ΗΠΑ Τι προβλέπει ο Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας: Ο ADAA έχει έναν λεπτομερειακό Κώδικα Δεοντολογίας και Επαγγελματικής Πρακτικής που: • καθορίζει δεσμεύσεις απέναντι σε πελάτες, πωλητές, καλλιτέχνες και το κοινό· • περιλαμβάνει ρητές απαιτήσεις για επαρκή τεκμηρίωση, σαφή τιμολόγηση, αναγνώριση στοιχείων έργων, και due diligence προτού καταγραφεί ή πουληθεί ένα έργο. Βασικές προβλέψεις • Ακριβής περιγραφή και τιμολόγηση: τα μέλη πρέπει να εκδίδουν γραπτό τιμολόγιο με πλήρη στοιχεία για το έργο. • Καταπολέμηση παράνομων έργων: δεν αγοράζουν, δεν πωλούν ούτε εκθέτουν έργα που γνωρίζουν ότι είναι κλεμμένα και συνεργάζονται με αρχές για την ανάκτησή τους. • Αναφορά ελαττωμάτων: οι γνωστές ελλείψεις ή αποκαταστάσεις πρέπει να αναφέρονται εγγράφως στον αγοραστή. Σημαντικό: Αντιθέτως με πολλά άλλα επαγγελματικά σώματα, η ADAA έχει εγγεγραμμένη γραπτή δέσμευση κάθε μέλους ότι θα ακολουθεί συγκεκριμένες επαγγελματικές πρακτικές. ________________________________________ 3) UNESCO – Προώθηση Διεθνούς Κώδικα Δεοντολογίας για Εμπόρους (Πρότυπα που υποστηρίζουν μαζί με το CINOA) Η UNESCO έχει προωθήσει ένα Διεθνές Κώδικα Δεοντολογίας για Εμπόρους Πολιτιστικής Ιδιοκτησίας, ο οποίος στηρίζεται στις διεθνείς συμβάσεις του 1970 και απαιτεί ενεργητική διερεύνηση της προέλευσης (provenance) πριν από συναλλαγές. Αυτός ο κώδικας απευθύνεται ειδικά στους εμπόρους πολιτιστικών αγαθών και στην πρόληψη της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αντικειμένων. ________________________________________ 4) ICOM – International Council of Museums (Κώδικας Δεοντολογίας για Μουσεία) Σε αντίθεση με τα παραπάνω, ο Κώδικας του ICOM δεν απευθύνεται άμεσα σε εμπόρους ή δημοπρασίες, αλλά σε μουσεία και μουσειακούς επαγγελματίες. Παρά το ότι ο ICOM δεν είναι οργανισμός εμπόρων, το ήθος και οι αρχές του (πχ. να εφαρμόζουν due diligence στην απόκτηση συλλογών ώστε να αποφεύγεται η παράνομη απόκτηση/μεταφορά πολιτιστικών αγαθών, κλπ.) χρησιμοποιούνται ως δεδομένα προς υιοθέτηση και από εμπόρους/οίκους δημοπρασιών ως διεθνές πρότυπο ευθύνης απέναντι στην κοινωνία. ________________________________________ Συμπέρασμα Χαρτογράφησης: Σε αντίθεση με τα διεθνή πρότυπα, στην Ελλάδα δεν υπάρχει αντίστοιχα δημοσιευμένος, σαφής και δεσμευτικός Κώδικας Δεοντολογίας για εμπόρους έργων τέχνης και δημοπρασίες. Οι διεθνείς οργανισμοί: ✔️ απαιτούν ρητή δέσμευση των μελών σε κανόνες συμπεριφοράς, ✔️ αναγνωρίζουν προέλεγχο προέλευσης ως βασική υποχρέωση, ✔️ και προβλέπουν μηχανισμούς επιβολής/κυρώσεων σε περίπτωση παραβίασης, ενώ στην Ελλάδα δεν υπάρχει οργανωμένη δημοσίευση αντίστοιχου εγχειριδίου κανόνων ή πειθαρχική διαδικασία.