Αρχική Προστασία έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων - Καταπολέμηση της κατασκευής και διακίνησης πλαστών έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων και της φθοράς έργων τέχνης...Άρθρο 10 Κώδικας δεοντολογίας και υποχρεώσεις εγγεγραμμένων στο Μητρώο Ορκωτών Πραγματογνωμόνων

Άρθρο 10 Κώδικας δεοντολογίας και υποχρεώσεις εγγεγραμμένων στο Μητρώο Ορκωτών Πραγματογνωμόνων

  1. Για την εξειδίκευση των υποχρεώσεων των πραγματογνωμόνων κατά την εκτέλεση των καθηκόντων τους και των συνεπειών που επιφέρει η μη συμμόρφωσή τους με αυτές καταρτίζεται Κώδικας Δεοντολογίας σύμφωνα με την παρ. 7 του άρθρου 14, ο οποίος αναρτάται στον ιστότοπο του Υπουργείου Πολιτισμού.
  2. Για τη διαπίστωση της γνησιότητας έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων, οι εγγεγραμμένοι στο Μ.Ο.Π. συντάσσουν εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης, σύμφωνα με τις εξειδικευμένες γνώσεις τους, την εμπειρία τους και τον Κώδικα Δεοντολογίας. Οι εκθέσεις πραγματογνωμοσύνης του πρώτου εδαφίου αποστέλλονται στο Α.Τ.Ε.Τ., το οποίο τηρεί ψηφιακό αρχείο πραγματογνωμοσυνών γνησιότητας έργων τέχνης και συλλεκτικών αντικειμένων και μεριμνά για την καταχώρησή τους σε αυτό.
  3. Οι εγγεγραμμένοι στο Μ.Ο.Π. παρακολουθούν υποχρεωτικά, επί ποινή διαγραφής τους από το Μ.Ο.Π., δωρεάν προγράμματα επιμόρφωσης σε θέματα που άπτονται του αντικειμένου εργασίας τους, τα οποία διοργανώνει το Υπουργείο Πολιτισμού, σε συνεργασία με το νομικό πρόσωπο «Εθνική Πινακοθήκη – Μουσείο Αλεξάνδρου Σούτσου», τουλάχιστον άπαξ ετησίως και με τουλάχιστον εβδομαδιαία διάρκεια.
  4. Οι εγγεγραμμένοι στο Μ.Ο.Π. ενημερώνουν αμελλητί και εγγράφως το Α.Τ.Ε.Τ. για οποιαδήποτε μεταβολή των στοιχείων και των συνθηκών της παρ. 2 του άρθρου 7 και της παρ. 1 του άρθρου 8. Το Α.Τ.Ε.Τ. δύναται, σε περίπτωση που απαιτείται, κατόπιν θετικής γνώμης της επιτροπής της παρ. 2 του άρθρου 9, να προβαίνει με οποιονδήποτε πρόσφορο τρόπο, σε αναζήτηση, διασταύρωση και επαλήθευση των υποβληθέντων στοιχείων της παρ. 2 του άρθρου 7 και της παρ. 1 του άρθρου 8, καθώς και σε διαπίστωση της συμμόρφωσης των εγγεγραμμένων στο Μ.Ο.Π. προς τα οριζόμενα στις παρ. 2 και 3 του παρόντος.
Σχόλια
  • 6 Ιανουαρίου 2026, 08:26 | ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΠΛΑΤΣΙΔΑΚΗΣ

    Επισυνάπτεται το link ενός «Σχεδίου Κώδικα Δεοντολογίας εμπόρων έργων τέχνης, αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς και συλλεκτικών αντικειμένων»:

    https://drive.google.com/file/d/1n1-YxFLT1dInwYROsq9lKcIxHfwcEnM5/view?usp=sharing

  • 5 Ιανουαρίου 2026, 21:55 | ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΠΛΑΤΣΙΔΑΚΗΣ

    Επισυνάπτεται το link για ένα «Σχέδιο Κώδικα Δεοντολογίας εμπόρων έργων τέχνης, αντικειμένων πολιτιστικής κληρονομιάς και συλλεκτικών αντικειμένων»:

    https://drive.google.com/file/d/1n1-YxFLT1dInwYROsq9lKcIxHfwcEnM5/view?usp=sharing

  • 5 Ιανουαρίου 2026, 18:05 | ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΠΛΑΤΣΙΔΑΚΗΣ

    Ακολουθεί συγκριτική χαρτογράφηση των δεοντολογικών/ηθικών κανονισμών που ισχύουν διεθνώς για επαγγελματίες της αγοράς τέχνης και πολιτιστικών αγαθών — σε αντιπαραβολή με τη ρηχή ή, πιο σωστά, με την ανύπαρκτη ρύθμιση που υπάρχει σήμερα στην Ελλάδα:
    ________________________________________
    1) CINOA – Confédération Internationale des Négociants en Œuvres d’Art – Διεθνής Ομοσπονδία Ενώσεων Εμπόρων Τέχνης & Αντικών

    Τι προβλέπει ο Κώδικας Δεοντολογίας:
    • Απαιτεί από μέλη και μέλη των εθνικών ενώσεων-μελών να:
    • συμμορφώνονται με τους νόμους της χώρας λειτουργίας τους,
    • εφαρμόζουν τον κώδικα δεοντολογίας της οργάνωσης και
    • σέβονται τις αρχές του CINOA για δίκαιη και ηθική εμπορία πολιτιστικών αγαθών.

    Κύριες υποχρεώσεις
    • Έρευνα για Provenance: υποχρεωτική διερεύνηση της προέλευσης των έργων ώστε να διασφαλίζεται ότι δεν είναι κλεμμένα, λαθραία, λεηλατημένα ή παράνομα.
    • Ακριβής περιγραφή και γνησιότητα: τα μέλη πρέπει να διασφαλίζουν όσο το δυνατόν υψηλότερη ακρίβεια στις περιγραφές και, όπου χρειάζεται, να στηρίζονται σε τεχνολογικές δοκιμές.
    • Επί παραβάσεων: τα πειθαρχικά όργανα των εθνικών ενώσεων μπορούν να επιβάλουν κυρώσεις, από προφορική επίπληξη μέχρι διαγραφή από την οργάνωση.
    ________________________________________
    2) ADAA – Art Dealers Association of America – Ένωση Εμπόρων Τέχνης των ΗΠΑ

    Τι προβλέπει ο Κώδικας Επαγγελματικής Δεοντολογίας:

    Ο ADAA έχει έναν λεπτομερειακό Κώδικα Δεοντολογίας και Επαγγελματικής Πρακτικής που:
    • καθορίζει δεσμεύσεις απέναντι σε πελάτες, πωλητές, καλλιτέχνες και το κοινό·
    • περιλαμβάνει ρητές απαιτήσεις για επαρκή τεκμηρίωση, σαφή τιμολόγηση, αναγνώριση στοιχείων έργων, και due diligence προτού καταγραφεί ή πουληθεί ένα έργο.
    Βασικές προβλέψεις
    • Ακριβής περιγραφή και τιμολόγηση: τα μέλη πρέπει να εκδίδουν γραπτό τιμολόγιο με πλήρη στοιχεία για το έργο.
    • Καταπολέμηση παράνομων έργων: δεν αγοράζουν, δεν πωλούν ούτε εκθέτουν έργα που γνωρίζουν ότι είναι κλεμμένα και συνεργάζονται με αρχές για την ανάκτησή τους.
    • Αναφορά ελαττωμάτων: οι γνωστές ελλείψεις ή αποκαταστάσεις πρέπει να αναφέρονται εγγράφως στον αγοραστή.

    Σημαντικό: Αντιθέτως με πολλά άλλα επαγγελματικά σώματα, η ADAA έχει εγγεγραμμένη γραπτή δέσμευση κάθε μέλους ότι θα ακολουθεί συγκεκριμένες επαγγελματικές πρακτικές.
    ________________________________________
    3) UNESCO – Προώθηση Διεθνούς Κώδικα Δεοντολογίας για Εμπόρους
    (Πρότυπα που υποστηρίζουν μαζί με το CINOA)

    Η UNESCO έχει προωθήσει ένα Διεθνές Κώδικα Δεοντολογίας για Εμπόρους Πολιτιστικής Ιδιοκτησίας,
    ο οποίος στηρίζεται στις διεθνείς συμβάσεις του 1970 και απαιτεί ενεργητική διερεύνηση της προέλευσης (provenance) πριν από συναλλαγές.

    Αυτός ο κώδικας απευθύνεται ειδικά στους εμπόρους πολιτιστικών αγαθών και στην πρόληψη της παράνομης διακίνησης πολιτιστικών αντικειμένων.
    ________________________________________
    4) ICOM – International Council of Museums
    (Κώδικας Δεοντολογίας για Μουσεία)

    Σε αντίθεση με τα παραπάνω, ο Κώδικας του ICOM δεν απευθύνεται άμεσα σε εμπόρους ή δημοπρασίες, αλλά σε μουσεία και μουσειακούς επαγγελματίες.

    Παρά το ότι ο ICOM δεν είναι οργανισμός εμπόρων, το ήθος και οι αρχές του (πχ. να εφαρμόζουν due diligence στην απόκτηση συλλογών ώστε να αποφεύγεται η παράνομη απόκτηση/μεταφορά πολιτιστικών αγαθών, κλπ.) χρησιμοποιούνται ως δεδομένα προς υιοθέτηση και από εμπόρους/οίκους δημοπρασιών ως διεθνές πρότυπο ευθύνης απέναντι στην κοινωνία.
    ________________________________________
    Συμπέρασμα Χαρτογράφησης:

    Σε αντίθεση με τα διεθνή πρότυπα, στην Ελλάδα δεν υπάρχει αντίστοιχα δημοσιευμένος, σαφής και δεσμευτικός Κώδικας Δεοντολογίας για εμπόρους έργων τέχνης και δημοπρασίες.
    Οι διεθνείς οργανισμοί:

    ✔️ απαιτούν ρητή δέσμευση των μελών σε κανόνες συμπεριφοράς,
    ✔️ αναγνωρίζουν προέλεγχο προέλευσης ως βασική υποχρέωση,
    ✔️ και προβλέπουν μηχανισμούς επιβολής/κυρώσεων σε περίπτωση παραβίασης,

    ενώ στην Ελλάδα δεν υπάρχει οργανωμένη δημοσίευση αντίστοιχου εγχειριδίου κανόνων ή πειθαρχική διαδικασία.

  • 30 Δεκεμβρίου 2025, 16:26 | ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ ΠΛΑΤΣΙΔΑΚΗΣ

    Σχόλιο επί της παραγράφου 3 του Άρθρου 10 (Κώδικας δεοντολογίας – επιμόρφωση εγγεγραμμένων στο Μ.Ο.Π.):

    Η πρόβλεψη υποχρεωτικής ετήσιας επιμόρφωσης εβδομαδιαίας διάρκειας, επί ποινή διαγραφής από το Μ.Ο.Π., δημιουργεί σοβαρά ζητήματα αναλογικότητας και θεσμικής συνέπειας.
    Οι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Ορκωτών Πραγματογνωμόνων οφείλουν να έχουν ήδη αποδεδειγμένη επιστημονική επάρκεια και εμπειρία, η οποία δεν μπορεί να υποκαθίσταται ή να «επικαιροποιείται» μέσω διοικητικών σεμιναρίων γενικού χαρακτήρα.
    Η υποχρέωση παρακολούθησης προγραμμάτων συγκεκριμένης διάρκειας και από περιορισμένο αριθμό φορέων δεν απαντά σε πραγματική ανάγκη ποιότητας, ιδίως για ενεργούς επαγγελματίες, και εισάγει δυσανάλογο διοικητικό βάρος.
    Η επιμόρφωση θα ήταν σκόπιμο να περιορίζεται σε ειδικά θέματα δεοντολογίας, νομολογίας ή διαδικαστικών εξελίξεων, να παρέχεται από πλουραλισμό επιστημονικών και ακαδημαϊκών φορέων και να μην συνδέεται αυτοδικαίως με την κύρωση της διαγραφής.

    Προτεινόμενη εναλλακτική διατύπωση παραγράφου 3 του Άρθρου 10:

    Οι εγγεγραμμένοι στο Μητρώο Ορκωτών Πραγματογνωμόνων οφείλουν να μεριμνούν για τη συνεχή επιστημονική και επαγγελματική τους επάρκεια, ιδίως ως προς ζητήματα δεοντολογίας, εφαρμοστέου δικαίου, διαδικαστικών κανόνων και διεθνών προτύπων που άπτονται του αντικειμένου τους.
    Η σχετική επιμόρφωση δύναται να αποδεικνύεται με τη συμμετοχή σε επιστημονικά συνέδρια, σεμινάρια, ημερίδες ή προγράμματα συνεχιζόμενης επαγγελματικής ανάπτυξης, τα οποία διοργανώνονται από αναγνωρισμένα ακαδημαϊκά, επιστημονικά ή επαγγελματικά ιδρύματα της ημεδαπής ή της αλλοδαπής.
    Το Υπουργείο Πολιτισμού δύναται να διοργανώνει ή να συντονίζει προγράμματα ενημερωτικού ή επιμορφωτικού χαρακτήρα, ιδίως σε θέματα θεσμικών, κανονιστικών ή νομολογιακών εξελίξεων, χωρίς η συμμετοχή σε αυτά να συνιστά αυτοτελή προϋπόθεση παραμονής στο Μητρώο

  • 29 Δεκεμβρίου 2025, 20:11 | ΑΓΓΕΛΙΚΗ ΝΤΟΥΡΟΥ

    Θεωρώ σημαντικό η επιμόρφωση των εγγεγραμμένων στο Μ.Ο.Π. να εμπλουτίζεται διαρκώς, παρακολουθώντας τις εξελίξεις στον τομέα που αφορά τη διαπίστωση γνησιότητας, είτε αυτές λαμβάνουν χώρα στην Ελλάδα είτε στο εξωτερικό, και συμμετέχοντας σε σχετικά συνέδρια με δημοσιεύσεις από υποθέσεις που αναλαμβάνουν.

    Επιπλέον, είναι απαραίτητο να αποσαφηνιστεί αν οι ορκωτοί πραγματογνώμονες του Μ.Ο.Π. θα μπορούν να αναλαμβάνουν έργα Ελλήνων και ξένων καλλιτεχνών.

    Ιδιαίτερα χρήσιμο είναι να αναφέρεται η εξειδίκευση κάθε πραγματογνώμονα.

Σχόλια