Υπουργείο Πολιτισμού | Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

Σχόλιο του χρήστη 'ΕΕΙΤ (Εταιρεία Ελλήνων Ιστορικών Τέχνης)' | 8 Ιανουαρίου 2026, 00:38

Μόνιμος Σύνδεσμος

Σε σύγκριση με το άρθρο που αντικαθιστά, το 378 στον παραπάνω ποινικό κώδικα, το παρόν άρθρο επιχειρεί μία σαφή διαστολή και διεύρυνση των προσδιοριζόμενων αδικημάτων κατά έργων τέχνης και συνακόλουθη αυστηροποίηση των ποινών. Το συγκεκριμένο άρθρο ενέχει ευθέως πολιτικές και νομικές διαστάσεις από τις οποίες ένας επιστημονικός φορέας, όπως η ΕΕΙΤ, αφενός δεν αφίσταται, αφετέρου όμως θα προτιμούσε να τοποθετηθεί ξεχωριστά σε χώρο που να επιτρέπει μία πιο λεπταίσθητη ανάλυση των σοβαρών επιστημονικών και επαγγελματικών προβλημάτων που εγείρονται. Τα σημεία, στο παρόν προτεινόμενο πλαίσιο, τα οποία φαίνεται να εναντιώνονται ευθέως στις πρόσφατες διεθνείς τάσεις και αποτελούν επικίνδυνες παρεκκλίσεις τόσο από την κοινή λογική όσο και από μία κοινωνικά ενεργή ιστορία και δημόσια ιστορία της τέχνης είναι Α) η εξίσωση στην παράγραφο 1 οποιουδήποτε θεωρηθεί ότι «καθιστά ανέφικτη ή δυσχερή τη χρήση έργου τέχνης ή συλλεκτικού αντικειμένου, το οποίο εκτίθεται ή φυλάσσεται σε κοινόχρηστους χώρους, εσωτερικούς ή εξωτερικούς χώρους…»), με τον οποιονδήποτε προκαλεί υλικές καταστροφές στο έργο. Εξισώνεται έτσι η απλή διατάραξη της προβλεπόμενης έκθεσης ή θέασης ενός έργου με την πραγματική υλική βλάβη στο έργο αυτό και επιφέρονται μάλιστα οι ίδιες ποινές. Η καταληκτική δε πρόταση της παραγράφου προσδιορίζει αυστηρή ποινική μεταχείριση των πράξεων του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 – συμπεριλαμβανομένης, επομένως, και της δυσχερούς χρήσης του έργου– ακόμη και από αμέλεια. Εκτιμούμε ότι αυτές οι διατάξεις είναι ανοικτές σε καταχρηστικές παρερμηνείες οι οποίες μπορούν να οδηγήσουν σε κατασταλτικές χρήσεις όσον αφορά την κοινωνική χρήση του δημόσιου χώρου και την αυτονόητη διάδραση της κοινωνίας με τα έργα τέχνης στον δημόσιο χώρο, εσωτερικό ή εξωτερικό Β) η πρόβλεψη στην παράγραφο 2 προσδιορίζει ότι αν οι παραπάνω πράξεις του πρώτου εδαφίου της παρ. 1 έγιναν «στο πλαίσιο εγκληματικής οργάνωσης ή από δύο ή περισσότερους ενωμένους για την τέλεσή της, επιβάλλεται κάθειρξη έως οκτώ (8) ετών και χρηματική ποινή τουλάχιστον δέκα χιλιάδων (10.000) ευρώ». Η ποινή αυτή εξαρτάται από την αξία του έργου του οποίου η «χρήση» μπορεί να θεωρηθεί ότι παρεμποδίστηκε και συνολικά κρίνεται ως αχρείαστα περιοριστική των ελευθεριών έκφρασης των πολιτών και είναι ποινικά εξοντωτική Τέτοιες προβλέψεις δυνητικά ποινικοποιούν οποιαδήποτε οργανωμένη ενημέρωση, απόπειρα δημιουργικής αναπλαισίωσης ή ερμηνευτικού επαναπροσδιορισμού αμφιλεγόμενων έργων ή οποιαδήποτε άλλη πικετοφορία ή καλοπροαίρετη και μη βίαιη μορφή παρέμβασης. Ακόμη και η φυσική παρουσία κάποιων ατόμων των οποίων η συναλλαγή με το έργο θα μπορούσε με κάποιο τρόπο να θεωρηθεί ότι παρεμποδίζει τη «χρήση» του έργου (την έκθεση και θέασή του καταρχάς) εξομοιώνεται με τις δράσεις εγκληματικής οργάνωσης. Κατανοούμε την ανάγκη μέριμνας και προστασίας των έργων τέχνης και των άλλων αντικειμένων αξίας εκ μέρους της πολιτείας και υποδεχόμαστε με ικανοποίηση το συγκροτημένο ενδιαφέρον που επιδεικνύετε προς αυτή την κατεύθυνση. Αντιλαμβανόμαστε επίσης ότι με διατάξεις όπως οι παραπάνω παραβιάζεται η αρχή της αναλογικότητας σε ό,τι αφορά την ποινικοποίηση των πρακτικών κριτικής ή μη συμβατικής πρόσληψης των έργων, και φυσικά παράγονται αυθαίρετες εξομοιώσεις μεταξύ τελείως διαφορετικών λειτουργιών (παρεμπόδιση θέασης = καταστροφή). Αισθανόμαστε ότι με αυτόν τον τρόπο οι κίνδυνοι, δηλαδή το κόστος στον πολιτισμό – καλλιτεχνικό, κοινωνικό και επιστημονικό – είναι πολύ μεγαλύτερο από μία οποιαδήποτε υπαρκτή ή, όπως φαίνεται, ακόμη και ανύπαρκτη φθορά.