Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου με τίτλο: Προώθηση πολιτικών νόμιμης μετανάστευσης, ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1233 σχετικά με ...Άρθρο 15 Υποχρεώσεις ιδιωτών και υπαλλήλων και κυρώσεις – Τροποποίηση άρθρου 24 Κώδικα ΜετανάστευσηςΣχόλιο του χρήστη Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA) | 12 Ιανουαρίου 2026, 11:44
  • Σχόλιο του χρήστη 'Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA)' | 12 Ιανουαρίου 2026, 11:44

    Εξόχως ανησυχητική η αφ’ ενός, αδικαιολόγητη αυστηροποίηση του ήδη δυσανάλογα και αυθαίρετα αυστηρού πλαισίου των προβλεπόμενων κυρώσεων και, ιδίως, δε, αφ’ ετέρου, σκανδαλώδης εισαγωγή πρωτοφανών αντισυνταγματικών ποινικών διατάξεων που συστήνουν «ιδιώνυμα» αδικήματα επί τη βάσει της ιδιότητας προσώπου ως μέλους Μη Κυβερνητικής Οργάνωσης (ΜΚΟ) που δραστηριοποιείται στο πεδίο της μετανάστευσης και της διεθνούς προστασίας και μάλιστα εγγεγραμμένης στο «Μητρώο Ελληνικών και Ξένων ΜΚΟ» που το Υπουργείο θεσμοθέτησε (άρθρο 78 Κώδικα Ασύλου, Ν 4939/2022, Α΄ 111). Υπενθυμίζουμε ότι η στοχοποίηση των εκπροσώπων και οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών και των υπερασπιστών προσφύγων και μεταναστών στη χώρα μας, έχει αποτελέσει αντικείμενο πάγιας κριτικής από διεθνή και ενωσιακά όργανα τα τελευταία χρόνια. Οι εν λόγω διατάξεις στρέφονται ευθέως κατά των βασικών εκπροσώπων της Κοινωνίας των Πολιτών, εισάγοντας εκφοβιστικές διατάξεις σε βάρος των μελών τους αλλά και της λειτουργίας τους, οι οποίες είναι σε ευθεία αντίθεση με διατάξεις διεθνούς και ενωσιακού δικαίου και με το Σύνταγμα. Ειδικότερα: 1. Εισάγουν, κατά παράβαση διατάξεων υπερνομοθετικής ισχύος (άρθρα 4 και 25 παρ. 1 Σ, άρθρα 8, 14 και 11 ΕΣΔΑ, άρθρα 7, 12 και 21 παρ. 1 ΧΘΔΕΕ), ανεπίτρεπτο και δυσανάλογο περιορισμό του θεμελιώδους δικαιώματος στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι που παρακωλύει την υλοποίηση των καταστατικών σκοπών των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών που δραστηριοποιούνται στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης (ΔΕΕ C-78/18 Επιτροπή κατά Ουγγαρίας, 18-06-2020, σκ. 118-119), καθώς και αναιτιολόγητη και δυσανάλογη διακριτική μεταχείριση σε βάρος των φυσικών προσώπων που δραστηριοποιούνται στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης (ΕΔΔΑ Ilareva κατά Βουλγαρίας, Προσφυγή 24729/17, 09-09-2025, σκ. 100) ως μέλη, εργαζόμενοι, συνεργάτες ή εθελοντές οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, για τα οποία, μάλιστα, η εγγραφή στο «Μητρώο Μελών ΜΚΟ» του επισπεύδοντος Υπουργείου αποτελεί «απαραίτητη προϋπόθεση τόσο για τη δραστηριοποίησή τους εντός της ελληνικής επικράτειας όσο και για τη συνεργασία τους με τους φορείς του δημοσίου», σύμφωνα με το άρθρο 78 παρ. 4 του Κώδικα Ασύλου και ήδη άρθρο 54 του νομοσχεδίου. 2. Συνιστούν αδικαιολόγητο περιορισμό των δικαιωμάτων νομικής ή άλλης συνδρομής σε άτομα που αιτούνται άσυλο που κατοχυρώνονται στο ενωσιακό δίκαιο (ενδεικτικά, άρθρα 15 παρ. 1 και 30 παρ. 3 Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348, άρθρο 12 παρ. 4 Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346), με «έντονα αποτρεπτικό χαρακτήρα» για όποιο πρόσωπο παρέχει βοήθεια σε πολίτη τρίτης χώρας ή ανιθαγενή με σκοπό την άσκηση του θεμελιώδους δικαίωματος της υποβολής αίτησης ασύλου στη χώρα (ΔΕΕ C-821/19 Επιτροπή κατά Ουγγαρίας, 16-11-2021, σκ. 132, 143). Και τούτο λαμβάνοντας ιδίως υπόψη ότι το πεδίο εφαρμογής των πράξεων των άρθρων 15 και 16 του νομοσχεδίου είναι ευρύτερο των ορίων που θέτει το ενωσιακό δίκαιο και δη το άρθρο 1 της Οδηγίας 2002/90/ΕΚ, παρότι «τα κράτη μέλη δεν μπορούν να θεσπίζουν, στο εθνικό δίκαιο, κανόνες που βαίνουν πέραν του περιεχομένου του γενικού αδικήματος της υποβοήθησης της παράνομης εισόδου, όπως αυτό ορίζεται στην εν λόγω διάταξη, συμπεριλαμβάνοντας μη καλυπτόμενες από τη διάταξη συμπεριφορές» (ΔΕΕ C-460/23 Kinsa, 03-06-2025, σκ. 71). Ενδεικτικά, το αδίκημα της διευκόλυνσης της παράνομης παραμονής πολίτη τρίτης χώρας στο άρθρο 1 παρ. 1 περ. β΄ της Οδηγίας 2002/90/ΕΚ προϋποθέτει άμεσο δόλο και κερδοσκοπία, σύμφωνα δε με το άρθρο 24 του Κώδικα Μετανάστευσης (Ν 5038/2023, Α΄ 81), τελείται και χωρίς κερδοσκοπία, ενώ αρκεί ο ενδεχόμενος δόλος (ΑΠ 383/2024). 3. Αντιστρατεύονται ευθέως τις πάγιες συστάσεις για τη διασφάλιση ενός προστατευτικού πλαισίου για την κοινωνία των πολιτών και την άρση των υπέρμετρων περιορισμών στη λειτουργία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών, που απευθύνουν προς την ελληνική κυβέρνηση οι αρμόδιοι ενωσιακοί, διεθνείς και εθνικοί φορείς και ιδίως οι κάτωθι: (α) Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Έκθεση του 2025 για το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα, SWD(2025) 908, 08-07-2025, σελ. 3 και 25-27, https://shorturl.at/FicBu, Έκθεση του 2024 για το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα, SWD(2024) 808, 24-07-2024, σελ. 4 και 40-43, https://shorturl.at/qkg3J, Έκθεση του 2023 για το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα, SWD(2023) 808, 05-07-2023, σελ. 3 και 35-38, https://shorturl.at/vVv84, Έκθεση του 2022 για το Κράτος Δικαίου στην Ελλάδα, SWD(2022) 508, 13-07-2022, σελ. 3 και 26-28, https://shorturl.at/mUGwr). (β) Επίτροπος Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του Συμβουλίου της Ευρώπης (Memorandum on migration and border control, following the Commissioner’s visit to Greece from 3 to 7 February 2025, CommHR(2025)16, 17-04-2025, σκ. 33-34, https://shorturl.at/Y088t, Επιστολή στον Πρωθυπουργό, CommHR/DM/sf 024-2023, 19-07-2023, https://tinyurl.com/y7jmzksz, Επιστολή στους Υπουργούς Προστασίας του Πολίτη, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και Μετανάστευσης και Ασύλου, CommHR/DM/sf 019-2021, 03-05-2021, https://tinyurl.com/3kb7f64n). (γ) Συμβούλιο Εμπειρογνωμόνων του Συμβουλίου της Ευρώπης για το Δίκαιο των ΜΚΟ (CINGO President and Expert Council react to recent statements by Greece’s Minister of Migration and Asylum, 05-09-2025, https://tinyurl.com/ydejfac9, Addendum to the Opinion on the Compatibility with European Standards of Recent and Planned Amendments to the Greek Legislation on NGO Registration, CONF/EXP(2025)5, 23-11-2020, https://tinyurl.com/36p3pbxy). (δ) Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων των Ηνωμένων Εθνών (Concluding observations on the third periodic report of Greece, CCPR/C/GRC/CO/3, 07-11-2024, σκ. 32-33 και 36-37, https://tinyurl.com/tz9jr2xw). (ε) Ειδικοί Εισηγητές των Ηνωμένων Εθνών για τους υπερασπιστές ανθρωπίνων δικαιωμάτων, για το δικαίωμα στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και για τα ανθρώπινα δικαίωματα των μεταναστών (AL GRC 2/2025, 16-09-2025, https://tinyurl.com/mtt2u98e, Visit to Greece, A/HRC/52/29/Add.1, 02-03-2023, https://shorturl.at/drCMP, OL GRC 1/2021, 31-03-2021, https://tinyurl.com/ynrz4anr). (στ) Ύπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους Πρόσφυγες και Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (Η Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες και η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου εκφράζουν την ανησυχία τους για τη ρητορική σε βάρος της κοινωνίας των πολιτών, 28-08-2025, https://tinyurl.com/37x73azm). (ζ) Ευρωπαϊκό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες και τους Εξόριστους (Concerning the lawfulness of Greek legislation regulating the registration of nongovernmental organisations (NGOs) on the Registry of NGOs working with refugees and migrants in Greece, Δεκέμβριος 2021, https://bit.ly/32FpXz5). 4. Επιτείνουν το «επιθετικό περιβάλλον σε βάρος των υπερασπιστών των δικαιωμάτων των προσφύγων», όπως αποτυπώνεται από τους ανωτέρω έγκριτους φορείς και από την επίκαιρη νομολογία του Δικαστηρίου του Στρασβούργου (ΕΔΔΑ A.R.E. κατά Ελλάδας, Προσφυγή 15783/21, 07-01-2025, σκ. 263). 5. Οι διατάξεις που περιλαμβάνονται στα άρθρα 15 και 16 του παρόντος Σχεδίου Νόμου και προβλέπουν ως επιβαρυντική περίσταση την συνδρομή της ιδιότητας μέλους ΜΚΟ εγγεγραμμένης στο Μητρώο ΜΚΟ του άρθρου 78 του Κώδικα Ασύλου, η οποία συμπίπτει ως προς την μεταχείριση με την κατ’ επάγγελμα, κατά συρροή ή/και κερδοσκοπία τέλεση, συνιστούν ακραία πράξη κρατικού εκφοβισμού και προσβάλλουν τις βασικές αρχές του κράτους δικαίου. Η στοχοποίηση, δε, των οργανώσεων που είναι εγγεγραμμένες στο Μητρώο ΜΚΟ του επισπεύδοντος Υπουργείου είναι απροκάλυπτη, καθώς οι εν λόγω επιβαρυντικές περιστάσεις δεν συνδέονται με άσκηση συγκεκριμένης δραστηριότητας ή/και παροχής συγκεκριμένης υπηρεσίας – που εν προκειμένω θα διελάμβανε και τα μέλη των «προνομιούχων εταίρων» και δη της Εκκλησίας της Ελλάδος. Ουδεμία, δε, αιτιολογία παρέχεται στις διατάξεις ή στην ανάλυση συνεπειών ρύθμισης του νομοσχεδίου ως προς τους αντικειμενικούς λόγους που θα θεμελίωναν την απαξία της προτεινόμενης αναβάθμισης των ανωτέρω πλημμελημάτων σε κακουργήματα και τη θέσπιση διακεκριμένων κακουργημάτων, κατά τρόπο μάλιστα που εξισώνει την τέλεση των αδικημάτων από μέλος εγγεγραμμένης οργάνωσης στο Μητρώο ΜΚΟ με την τέλεση κατ’ επάγγελμα ή από κερδοσκοπία. Η αόριστη αναφορά του επισπεύδοντος Υπουργείου σε «τομείς αυξημένης δημόσιας ευαισθησίας» (Ανάλυση Συνεπειών Ρύθμισης, σελ. 6 και 28) ουδόλως παρέχει σαφή και επαρκή αιτιολογία για την εισαγωγή των ως άνω περιορισμών σε θεμελιώδη δικαιώματα που προστατεύονται από υπερνομοθετικές διατάξεις. 6. Περαιτέρω, η προτεινόμενη ρύθμιση περί (α) διαγραφής του νομικού προσώπου του οποίου αποτελεί μέλος από το Μητρώο ΜΚΟ ή (β) ανάκλησης άδειας διαμονής ή απόρριψης αίτησης άδειας διαμονής πολίτη τρίτης χώρας επί τη βάσει της ιδιότητας του «φερόμενου ως δράστη» (προτεινόμενο άρθρο 24 παρ. 8 και 9 Κώδικα Μετανάστευσης), χωρίς να έχει εκδικαστεί η υπόθεση και να έχει επέλθει καταδικαστική απόφαση για αξιόποινη πράξη, πλήττει επίσης κατοχυρωμένες εγγυήσεις υπερνομοθετικής ισχύος και δη την ασφάλεια δικαίου και την αρχή της αναλογικότητας. Συνιστά, δε, επίσης αυθαίρετο περιορισμό του δικαιώματος στην ελευθερία του συνεταιρίζεσθαι και διακριτική μεταχείριση σε βάρος των οργανώσεων της Κοινωνίας των Πολιτών που δραστηριοποιούνται στον τομέα του ασύλου και της μετανάστευσης, χωρίς να δικαιολογείται από το νομοσχέδιο ή από την ανάλυση συνεπειών ρύθμισης η υπαγωγή τους σε αυστηρότερες διατάξεις σε σχέση με έτερα πλαίσια εγγραφής οργανώσεων, όπως το «Ειδικό Μητρώο ΟΚοιΠ» των άρθρων 7 και 8 Ν 4873/2021 (Α΄ 248), στο οποίο αποτελεί κώλυμα εγγραφής η αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση για κακούργημα όπως και για ορισμένα πλημμελήματα. 7. Επίσης, ανεπίτρεπτη, δυσανάλογη και αντιβαίνουσα στο διεθνές δίκαιο είναι και η περαιτέρω αυστηροποίηση του ήδη δυσανάλογα και αυθαίρετα αυστηρού πλαισίου των προβλεπόμενων κυρώσεων στα άρθρα 15 και 16 του Σχεδίου Νόμου. 8. Η παραβίαση των θεμελιωδών αρχών της νομιμότητας, της ισότητας απέναντι στο νόμο, της απαγόρευσης των διακρίσεων, της ελευθερίας της έκφρασης, του συνεταιρίζεσθαι και της υπέρβασης των ορίων της διεθνούς, ενωσιακής και συνταγματικής τάξης είναι προφανής και εκθέτει τους συντάκτες του νομοσχεδίου. Οι εν λόγω διατάξεις θα πρέπει να απαλειφθούν στο σύνολό τους.