Αρχική Δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου με τίτλο: Προώθηση πολιτικών νόμιμης μετανάστευσης, ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1233 σχετικά με ...Άρθρο 35 Αναθεώρηση των αδειών διαμονής για ανθρωπιστικούς και εξαιρετικούς λόγους – Τροποποίηση άρθρου 134 Κώδικα ΜετανάστευσηςΣχόλιο του χρήστη Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA) | 12 Ιανουαρίου 2026, 11:51
  • Σχόλιο του χρήστη 'Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA)' | 12 Ιανουαρίου 2026, 11:51

    ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ Με μόνη θετική πρόβλεψη την – αυτονόητη – δυνατότητα διατήρησης του δικαιώματος διαμονής σε πολίτες τρίτων χωρών άνω των εξήντα πέντε (65) ετών, που διαμένουν νόμιμα στην Ελλάδα και κατέχουν άδεια διαμονής που δεν δύναται να ανανεωθεί, το άρθρο 35 επιβεβαιώνει το «ξήλωμα» και των υποτυπωδών εγγυήσεων και προβλέψεων που αφορούν τους ανθρωπιστικούς και εξαιρετικούς λόγους που συνεχίζεται και στο παρόν Σχέδιο Νόμου. Στο όνομα της δήθεν «αποτροπής», οι συντάκτες του Σχεδίου Νόμου προκρίνουν προφανώς την άσκηση της μικρο-πολιτικής του αποκλεισμού από τη νομιμότητα προσώπων που είναι ενταγμένα στην ελληνική κοινωνία, πολιτικής που πόρρω απέχει από μια μεταναστευτική πολιτική βιώσιμη, συμπεριληπτική, με σεβασμό στη νομιμότητα, στις συστάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, αλλά και στα αιτήματα χιλιάδων εργοδοτών που δραστηριοποιούνται στην ελληνική επικράτεια και στερούνται ενός πολύτιμου εργατικού δυναμικού, το οποίο είναι πρακτικώς αδύνατον να καλύψουν οι εξαιρετικά δυσλειτουργικές και χρονοβόρες διαδικασίες μετάκλησης. Όπως και με τον ισχύοντα Κώδικα Μετανάστευσης (Ν 5038/2023, Α΄ 81) που τροποποιήθηκε επί τα χείρω και από το άρθρο 29 Ν 5226/2025 (Α΄ 154), όχι απλώς δεν υπηρετείται «ο εξορθολογισμός των υφιστάμενων κατηγοριών αδειών διαμονής» αλλά αντιθέτως προτείνεται η αποδόμησή τους με το άρθρο 134. Επαναφέρουμε τις παρατηρήσεις και προτάσεις μας όπως διατυπώθηκαν και κατά τη διαβούλευση του Κώδικα Μετανάστευσης (https://www.opengov.gr/immigration/?c=1219), εμπλουτισμένες από την εμπειρία της εφαρμογής του άρθρου 193 Ν 5078/2023 (Α΄ 211) με το οποίο θεσπίστηκε νέου τύπου άδεια διαμονής, τριετούς διάρκειας, η οποία χορηγήθηκε σε πολίτες τρίτης χώρας, που κατοικούσαν στην Ελλάδα έως τις 30-11-2023, χωρίς νομιμοποιητικά έγγραφα και είχαν συμπληρώσει τρία έτη αδιάλειπτης διαμονής στη χώρα, προ της υποβολής της σχετικής αίτησης, υπό την προϋπόθεση ότι διέθεταν δήλωση προσφοράς εργασίας από εργοδότη στην Ελλάδα. Κατ’ αρχάς, η χορήγηση άδειας διαμονής σε θύματα και ουσιώδεις μάρτυρες εγκληματικών πράξεων, σε θύματα ενδοοικογενειακής βίας, σε θύματα εγκλημάτων με ρατσιστικά χαρακτηριστικά, σε πάσχοντες από σοβαρά προβλήματα υγείας, σε θύματα εργατικών ατυχημάτων, σε όσους παρακολουθούν εγκεκριμένο κατά νόμο θεραπευτικό πρόγραμμα ψυχικής εξάρτησης, σε μέλη της οικογένειας Έλληνα πολίτη που πληρούν τις προϋποθέσεις χορήγησης αυτοτελούς άδειας διαμονής, προβλέπεται κατά περίπτωση (ad hoc) και τελεί υπό την διακριτική ευχέρεια του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου, παρότι η χορήγηση άδειας διαμονής στις περιπτώσεις αυτές συνιστά δεσμευτική υποχρέωση, προβλεπόμενη από άλλες διατάξεις της εθνικής νομοθεσίας αλλά και διατάξεις υπερνομοθετικής ισχύος, όπως η Σύμβαση της Κωνσταντινούπολης για την Καταπολέμηση της Βίας κατά των Γυναικών και της Ενδοοικογενειακής Βίας, κυρωθείσα με τον Ν 4531/2018 (Α΄ 62). Ο εξοβελισμός των προσώπων που είχαν ενταχθεί στην διαδικασία ασύλου από την δυνατότητα χορήγησης άδειας διαμονής για εξαιρετικούς λόγους, που αποσκοπεί στην «τακτοποίηση» μιας αντικειμενικής κατάστασης προσώπων τα οποία έχουν δημιουργήσει ισχυρούς βιοτικούς δεσμούς στη χώρα μας λόγω της μακροχρόνιας παραμονής τους, εισάγει κατ’ αρχάς διάκριση η οποία αντίκειται στο Σύνταγμα, σε υπερνομοθετικής ισχύος διατάξεις και δη, στα άρθρα 8 και 14 ΕΣΔΑ, σε καταστατικές διατάξεις ενωσιακού δικαίου και στο Κοινό Ευρωπαϊκό Σύστημα Ασύλου αλλά και στο πνεύμα και στο γράμμα της ίδιας της εισαχθείσης διάταξης. Η απουσία πρόβλεψης άδειας διαμονής για τους απορριφθέντες αιτούντες άσυλο των οποίων η επιστροφή απαγορεύεται λόγω της συνδρομής των όρων της αρχής της μη επαναπροώθησης, είτε είναι ανέφικτη για άλλους, αντικειμενικούς λόγους, στερεί την πρόσβαση σε έγγραφα διαμονής και θέτει στο περιθώριο της κοινωνίας, πρόσωπα τα οποία προστατεύονται από διατάξεις διεθνούς και ενωσιακού δικαίου. Όπως επισημαίνει, δε, προς τις ελληνικές αρχές η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, «Πρέπει να βρεθεί επίσης μία λύση για τα άτομα που παραμένουν στην Ελλάδα, τα οποία βρίσκονται σε διαδικασία επιστροφής, ωστόσο οι χώρες καταγωγής τους δεν συνεργάζονται. Δεδομένου ότι τα άτομα αυτά δεν φέρουν υπαιτιότητα, πρέπει να τους χορηγείται νομικό καθεστώς για να επιτρέπεται η νόμιμη παραμονή τους στην Ελλάδα» (2nd Meeting of the HOME-Greece Steering Committee on the Pact – Operational Conclusions, Ares(2024)7686884, 26-09-2024, σελ. 5). Η μερική, δε, αναφορά ιδρυμάτων και δομών προστασίας ανηλίκων και η σύνδεση της χορήγησης άδειας διαμονής με τον «τύπο» των ως άνω δομών, αποκλείει από την πρόσβαση σε έγγραφα και προστασία μεγάλο αριθμό παιδιών, τα οποία, θεωρητικά, τελούν υπό την προστασία της Ελληνικής Πολιτείας και εισάγει διακρίσεις, αντιβαίνουσες στην Διεθνή Σύμβαση για την Προστασία των Δικαιωμάτων του Παιδιού, κυρωθείσα με τον Ν 2101/1992 (Α΄ 192). ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗΣ Η RSA κρίνει απαραίτητη την τροποποίηση της παρ. 1 του άρθρου 134 ως εξής: «1. Με απόφαση του Υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου χορηγείται άδεια διαμονής κατά περίπτωση/ad hoc για λόγους ανθρωπιστικής φύσεως σε πολίτες τρίτων χωρών που βρίσκονται στην Ελλάδα (άδεια διαμονής τύπου «Α.1» – Ad Hoc Residence Permit) και ιδίως σε θύματα και ουσιώδεις μάρτυρες εγκληματικών πράξεων, σε θύματα ενδοοικογενειακής βίας, σε θύματα εγκλημάτων με ρατσιστικά χαρακτηριστικά, σε πάσχοντες από σοβαρά προβλήματα υγείας, σε θύματα εργατικών ατυχημάτων, σε όσους παρακολουθούν εγκεκριμένο κατά νόμο θεραπευτικό πρόγραμμα ψυχικής εξάρτησης, σε μέλη της οικογένειας Έλληνα πολίτη που πληρούν τις προϋποθέσεις χορήγησης αυτοτελούς άδειας διαμονής (άδεια διαμονής τύπου «Ο.2») του άρθρου 90, σε απορριφθέντες αιτούντες διεθνή προστασία των οποίων η επιστροφή απαγορεύεται λόγω της συνδρομής των όρων της αρχής της μη επαναπροώθησης είτε είναι ανέφικτη για άλλους αντικειμενικούς λόγους, καθώς και σε πολίτες τρίτων χωρών που με κίνδυνο της ζωής τους, προέβησαν σε πράξεις κοινωνικής αρετής, προσφοράς και αλληλεγγύης που προάγουν τις αξίες του ανθρωπισμού. Ο Υπουργός Μετανάστευσης και Ασύλου δύναται να παραπέμπει την υπόθεση στην Επιτροπή Μετανάστευσης του Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου για παροχή γνώμης.» Η RSA κρίνει απαραίτητη την τροποποίηση της παρ. 3 ως εξής: «3. Η άδεια διαμονής που χορηγείται σύμφωνα με τις παρ. 1 και 2 έχει διάρκεια τρία (3) έτη και ανανεώνεται για ισόχρονο διάστημα, εφόσον εξακολουθούν να συντρέχουν οι προϋποθέσεις χορήγησης. Η άδεια διαμονής μπορεί να ανανεωθεί σύμφωνα με το άρθρο 11 για έναν από τους λοιπούς λόγους του παρόντος, εφόσον εκλείψουν οι λόγοι για τους οποίους χορηγήθηκαν.» Στην παρ. 4 περ. β΄, η RSA προτείνει την συμπερίληψη όλων των δομών φιλοξενίας ανηλίκων, συμπεριλαμβανομένων των δομών ημιαυτόνομης διαβίωσης, ως οριζόνται στην ΚΥΑ 1316/2024 (Β΄ 4763), όπως τροποποιήθηκε από την ΚΥΑ 17940/2025 (Β΄ 6208) και ισχύει. Τέλος, η RSA συνιστά την τροποποίηση της παρ. 4 περ. γ΄ ως εξής: «γ. πολίτες τρίτων χωρών που διαμένουν στη χώρα για τρία (3) τουλάχιστον συνεχή έτη, πριν από την υποβολή αίτησης, σύμφωνα με έγγραφα βέβαιης χρονολογίας ή είναι γονείς ανήλικου ημεδαπού και προσκομίζουν στοιχεία που τεκμηριώνουν τη γονική σχέση με το/τα τέκνο/α και δεν έχει εκδοθεί τελεσίδικη αρνητική απόφαση χορήγησης διεθνούς προστασίας (άδεια διαμονής τύπου «Α.6»). Η άδεια διαμονής έχει διάρκεια ισχύος τρία (3) έτη και μπορεί να ανανεώνεται σύμφωνα με το άρθρο 11 για έναν από τους λοιπούς λόγους του παρόντος Κώδικα. Σε πολίτες τρίτων χωρών που αποδεικνύουν ότι διαμένουν στη χώρα για τρία (3) τουλάχιστον συναπτά έτη, χορηγείται απόδειξη παραλαβής αιτήματος στην οποία αναγράφεται ότι κωλύεται η έκδοση απόφασης επιστροφής σύμφωνα με το άρθρο 7 του ν. 5226/2025 (Α΄ 154) για τον χρόνο που θα απαιτηθεί μέχρι την εξέταση του αιτήματος.»