Μετανάστευσης και Ασύλου

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA)' | 19 Μαΐου 2026, 13:39

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Πεδίο εφαρμογής: άρθρο 2 Στην παρ. 4, πέραν των αδικημάτων του άρθρου 83 Ν 3386/2005 (Α΄ 212), δεν είναι σαφές αν συμπεριλαμβάνεται η χρήση πλαστών εγγράφων ή εγγράφων άλλου προσώπου σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ. 6 Ν 5038/2023 (Α΄ 81), ως σύμφυτη με την περίσταση της «παράνομης εισόδου» που δεν εξαιρείται από τον έλεγχο διαλογής. Σημεία ελέγχου διαλογής: άρθρο 4 Στην παρ. 1, συνιστάται για νομοτεχνικούς λόγους η προσθήκη ρητής παραπομπής στο άρθρο 34 ΠΔ 106/2020 (Α΄ 255), όπως ισχύει, αναφορικά με τα υφιστάμενα ΚΥΤ και ΚΕΔ. Περιορισμός ελευθερίας: άρθρα 5 και 23 Ο «περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας» στο άρθρο 5 παρ. 1 περ. α΄ και στο άρθρο 23 παρ. 2 συνιστά στέρηση ελευθερίας, καθ’ ό μέρος συνεπάγεται «απαγόρευση εξόδου» από το ΚΥΤ ή την ΚΕΔ ή ΚΜΚΣΜ. Η απαγόρευση εξόδου από τις εν λόγω δομές πληροί τα στοιχεία του ορισμού της κράτησης, όπως διατυπώνεται στο άρθρο 17 περ. ιβ΄ του παρόντος (ΔΕΕ C-150/24 Aroja, 05-03-2026, σκ. 54, C-313/25 PPU Adrar, 04-09-2025, σκ. 49, C-924/19 PPU Országos Idegenrendeszeti Főigazgatóság Dél-alföldi Regionális Igazgatóság, 14-05-2020, σκ. 216-225). Το αυτό προκύπτει ευθέως από τη νομολογία των διοικητικών και ποινικών δικαστηρίων της χώρας (αντί πολλών, ΣυμβΠλΚρ 349/2025, ΔΠρΡοδ ΑΡ88/2025, ΔΠρΣυρ ΑΡ7/2025, ΔΠρΑθ ΑΡ539/2025, ΑΡ2200/2024). Πρέπει, επομένως, κάθε μορφή στέρησης της ελευθερίας να υπάγεται στις αυστηρές προϋποθέσεις επιβολής της διοικητικής κράτησης σύμφωνα με τα άρθρα 24 επ. του παρόντος και δη να υπαγορεύεται κατ’ εξαίρεση και εφόσον δεν μπορούν να εφαρμοστούν εναλλακτικά μέτρα, όπως προκύπτει και από την υπ΄ αριθμ. INFR(2022)2156 εκκρεμή διαδικασία επί παραβάσει κατά της Ελλάδας σχετικά με το άρθρο 40 Ν 4939/2022 (Α΄ 111), λόγω πλημμελούς μεταφοράς των άρθρων 8 επ. της προϊσχύσασας Οδηγίας 2013/33/ΕΕ (https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/inf_23_142). Πρέπει, επομένως, να διαγραφούν από την παρ. 2 του άρθρου 23 οι όροι «ή στην απαγόρευση εξόδου ιδίως προκειμένου να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες ελέγχου διαλογής». Περαιτέρω, η ρύθμιση της περ. β΄ της παρ. 1 του άρθρου 5 περί της κράτησης σε ΠΡΟΚΕΚΑ της Ελληνικής Αστυνομίας για τον χρόνο της διενέργειας του ελέγχου διαλογής δεν συνάδει με το άρθρο 4, εφόσον ορίζονται ως σημεία ελέγχου διαλογής τα ΚΥΤ, οι ΚΕΔ και οι ΚΜΚΣΜ της ΥπΥΤ. Άλλωστε, η υποβολή αίτησης διεθνούς προστασίας δύναται να εκφραστεί σε οποιοδήποτε στάδιο του ελέγχου διαλογής. Έλεγχος ασφαλείας: άρθρο 7 Στην παρ. 2, πρέπει να γίνει ρητή μνεία στην υποχρέωση τήρησης πρωτοκόλλου παράδοσης-παραλαβής προσωπικών αντικειμένων των ατόμων που υπάγονται στον έλεγχο διαλογής, κατά το στάδιο της σύλληψης η τον έλεγχο ασφαλείας του παρόντος άρθρου, καθώς και δήλωσης και καταχώρισης στο έγγραφο ελέγχου διαλογής του άρθρου 17 του Κανονισμού 2024/1356 των αντικειμένων που παραδόθηκαν. Καταχώριση προσωπικών στοιχείων: άρθρο 8 Παραβιάζει τον Κανονισμό 2024/1356 η ρύθμιση στο παρόν άρθρο περί επαλήθευσης ή εξακρίβωσης της ιθαγένειας στο πλαίσιο του ελέγχου διαλογής, επομένως πρέπει να διαγραφούν οι αναφορές στον όρο «ιθαγένεια» στο εδ. α΄ της παρ. 1 και των εδ. α΄ και β΄ του παρόντος. Η ιθαγένεια επ’ ουδενί εκτιμάται ή εξακριβώνεται στο στάδιο του ελέγχου διαλογής, παρά μόνο δηλώνεται από το ενδιαφερόμενο άτομο και μπορεί μόνο να εισαχθεί σημείωση της αρμόδιας αρχής περί επιβεβαίωσης ή μη αυτής (άρθρα 9 παρ. 2 περ. α΄ και 17 παρ. 1 περ. β΄ και 3 Κανονισμού 2024/1356). Τονίζουμε ότι, όπου ο ενωσιακός νομοθέτης του Νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο επιλέγει να ρυθμίσει θέματα εξακρίβωσης της ιθαγένειας, αυτό αναφέρεται ρητά στα κείμενα, π.χ. στο άρθρο 10 παρ. 4 περ. α΄ της Οδηγίας 2024/1346 και στο άρθρο 42 παρ. 1 περ. γ΄ και παρ. 3 περ. δ΄ του Κανονισμού 2024/1348. Αντιθέτως, στο άρθρο 14 του Κανονισμού 2024/1356 δεν γίνεται καμία μνεία σε εξακρίβωση ή εκτίμηση της ιθαγένειας των υπαγόμενων σε έλεγχο διαλογής (https://rsaegean.org/el/neo-symfono-gia-ti-metanastefsi-kai-to-asylo-2024/). Να ληφθεί ιδίως υπόψη το γεγονός ότι, στα μεταγενέστερα στάδια της καταχώρισης και κατάθεσης της αίτησης ασύλου, αντλούνται τα στοιχεία από τον έλεγχο διαλογής και δεν δύνανται να τροποποιηθούν παρά μόνο με προσκόμιση πρωτότυπων εγγράφων, σύμφωνα με το άρθρο 109 παρ. 2 και το άρθρο 111 παρ. 2 του παρόντος. Είναι, επομένως, απολύτως κρίσιμο ο έλεγχος διαλογής να περιορίζεται αυστηρά στη συλλογή και εξακρίβωση των στοιχείων που περιγράφονται στον Κανονισμό 2024/1356 και να μην εκτείνεται σε πράξεις που ανήκουν στη διαδικασία ασύλου και εμπίπτουν στην αρμοδιότητα των αρμόδιων αρχών απόφασης του άρθρου 95 περ. β΄ του παρόντος. Προκαταρκτικός ιατρικός έλεγχος και έλεγχος ευαλωτότητας: άρθρο 9 Στην παρ. 2, στο έγγραφο ελέγχου διαλογής πρέπει να μνημονεύεται η περίπτωση μη ολοκλήρωσης όχι μόνο του ελέγχου ευαλωτότητας αλλά και του ιατρικού ελέγχου, λαμβανομένων υπόψη ιδίως των αυστηρών και στενών προθεσμιών του άρθρου 8 του Κανονισμού 2024/1356, ούτως ώστε καθίσταται δυνατή η συνέχιση και του ιατρικού ελέγχου στα μεταγενέστερα στάδια της διαδικασίας ασύλου. Στη δε παρ. 5, εισάγεται κατά τρόπο ασαφή η ανάθεση στην Υπηρεσία Ασύλου (ως «αποφαινόμενη αρχή» κατ’ άρθρο 95 περ. α΄ του παρόντος) της αρμοδιότητας για την εκκίνηση διαδικασίας διαπίστωσης της ηλικίας, εφόσον ο προσδιορισμός ηλικίας δύναται να αφορά και άτομα που δεν αιτούνται διεθνή προστασία κατόπιν υπαγωγής σε έλεγχο διαλογής. Συμπλήρωση του εγγράφου ελέγχου διαλογής: άρθρο 10 Το εδ. β΄ της παρ. 1 πρέπει να διαγραφεί, καθώς παραβιάζει ευθέως το άρθρο 8 παρ. 3 και 4 του Κανονισμού 2024/1356, σύμφωνα με το οποίο οι προθεσμίες για την ολοκλήρωση του ελέγχου διαλογής εκκινούν από τη «σύλληψη» του ατόμου και όχι από την άφιξή του στο υποδεικνυόμενο σημείο διαλογής. Αντίθετη με το ενωσιακό δίκαιο είναι και η προτεινόμενη παράταση της προθεσμίας σε περίπτωση ανωτέρας βίας, καθώς ουδεμία τέτοια πρόβλεψη ισχύει στον Κανονισμό 2024/1359, στον οποίο απαριθμούνται εξαντλητικά από τον ενωσιακό νομοθέτη τα επιτρεπόμενα μέτρα που δύναται να λάβει η χώρα σε καταστάσεις ανωτέρας βίας, χωρίς να εισάγεται καμία επιτρεπτή παρέκκλιση από τις διατάξεις του Κανονισμού 2024/1356 (πρβλ. ΔΕΕ C-97/24 Minister for Equality, 01-08-2025, σκ. 51). Παραπομπή σε διαδικασία ασύλου: άρθρο 11 Το εδ. α΄ της παρ. 3 πρέπει να διαγραφεί, καθώς ανατρέπει το τεκμήριο ανηλικότητας μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας διαπίστωσης ηλικίας της/του αιτούσας/ούντος άσυλο, όπως προκύπτει μεταξύ άλλων και από το άρθρο 40 παρ. 6, με ανεπίτρεπτη πρόβλεψη της παραπομπής ατόμου που δηλώνεται ως ανήλικο στη συνοριακή διαδικασία ασύλου. Αντιβαίνει, επίσης, στο άρθρο 13 παρ. 1 του Κανονισμού 2024/1356 και στην υποχρέωση τήρησης του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού καθ’ όλη τη διάρκεια της διαδικασίας ελέγχου διαλογής. Συνθήκες κατά τον έλεγχο διαλογής: άρθρο 13 Στην παρ. 2, η διάταξη πρέπει να αναφέρεται ειδικώς σε πρόσβαση οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και δικηγόρων «στους υπηκόους τρίτων χωρών ή ανιθαγενείς που υπόκεινται σε έλεγχο διαλογής», ώστε να εναρμονίζεται με το άρθρο 8 παρ. 6 του Κανονισμού 2024/1356. Η, δε, είσοδος των δικηγόρων σε δημόσια καταστήματα δεν υπόκειται σε αδειοδότηση από την ΥπΥΤ, αλλά υπάγεται στις ειδικές διατάξεις του άρθρου 34 του Κώδικα Δικηγόρων (Ν 4194/2013, Α΄ 208), όπως απαιτεί και το άρθρο 18 παρ. 3 του Κανονισμού 2024/1348 και επισημαίνουμε και στα σχόλια επί του άρθρου 113. Τέλος, πρέπει να διαγραφεί η διάταξη περί μη πρόσβασης προ της ολοκλήρωσης του ελέγχου ασφαλείας. Ανεξάρτητος μηχανισμός παρακολούθησης: άρθρο 13α Τα εθνικά μέτρα εφαρμογής του άρθρου 10 του Κανονισμού 2024/1356 και άρθρου 43 παρ. 4 του Κανονισμού 2024/1348 παραλείπονται αναιτιολόγητα από το παρόν νομοσχέδιο και έχουν ήδη προταθεί στη Βουλή με διάταξη σε άσχετο νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης για την αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου, η οποία ουδέποτε τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση, κατά σφοδρή παραβίαση των αρχών της καλής νομοθέτησης (άρθρο 58 Ν 4622/2019, Α΄ 133). Η υποχρέωση θέσπισης ανεξάρτητου μηχανισμού παρακολούθησης ήταν, μάλιστα, γνωστή στο επισπεύδον Υπουργείο ήδη από τη δημοσίευση του Κανονισμού 2024/1356 προ διετίας. Για λόγους ορθής νομοθέτησης και ενότητας του πλαισίου εφαρμογής του Νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, παρίσταται, επομένως, απαραίτητο να ρυθμιστεί το ζήτημα του ανεξάρτητου μηχανισμού παρακολούθησης στο παρόν κείμενο, κατά τρόπο σαφή και συμβατό προς τις επιταγές των ανωτέρω Κανονισμών. Η ήδη προτεινόμενη ρύθμιση στο εν λόγω νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης δεν συμμορφώνεται με το άρθρο 10 του Κανονισμού 2024/1356 και το άρθρο 43 παρ. 4 του Κανονισμού 2024/1348. Αφενός, ο ορισμός της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας (ΕΑΔ) ως ανεξάρτητου μηχανισμού δεν πληροί τα απαιτούμενα εχέγγυα ανεξαρτησίας του άρθρου 10 παρ. 2 του Κανονισμού 2024/1356, όπως υπαγορεύονται μεταξύ άλλων στις Αρχές των Παρισίων (https://www.nchr.gr/images/docs/Arxes_ton_Parision.pdf), ρητώς μνημονευόμενες στην αιτιολογική σκέψη 27 του Κανονισμού 2024/1356. Ενδεικτικά, η ΕΑΔ δεν έχει καταστατικό σκοπό προστασίας και προώθησης των ανθρώπινων δικαιωμάτων (άρθρο 82 παρ. 1 Ν 4622/2019), η δε επιλογή των μελών της, ως ρυθμίζεται στα άρθρα 88 και 90 Ν 4622/2019, δεν τηρεί τα εχέγγυα ανεξαρτησίας και πλουραλισμού. Οι ανωτέρω εγγυήσεις υπενθυμίζονται και στις συστάσεις του Ευρωπαϊκού Οργανισμού για τα Θεμελιώδη Δικαιώματα (FRA), εκδοθείσες σύμφωνα με το άρθρο 10 παρ. 2 του Κανονισμού 2024/1356 (https://fra.europa.eu/en/publication/2024/border-rights-monitoring), επισημαίνονται δε και από τον Συνήγορο του Πολίτη και την Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ) στις παρατηρήσεις τους επί της επίμαχης διάταξης (https://www.synigoros.gr/el/category/default/post/parathrhseis-or-ar8ro-39-*-sxedio-nomoy-anamorfwsh-toy-klhronomikoy-dikaioy-kai-alles-diata3eis, https://www.nchr.gr/ta-nea-mas/2263-i-eeda-stin-koinovouleftiki-epitropi-gia-to-sxedio-nomou-tou-ypourgeiou-dikaiosynis.html). Υπενθυμίζουμε ότι η ανεξαρτησία τόσο του Συνηγόρου του Πολίτη όσο και της ΕΕΔΑ, καθώς και η αμφισβήτηση της ανεξαρτησίας και της μεθοδολογίας της ΕΑΔ, υπογραμμίζονται στην επίκαιρη νομολογία του ΕΔΔΑ (A.R.E. κατά Ελλάδας, 15783/21, 07-01-2025, σκ. 227). Αφετέρου, παραλείπεται από την επίμαχη διάταξη του νομοσχεδίου του Υπουργείου Δικαιοσύνης η υποχρεωτική κατ’ άρθρο 10 παρ. 2 του Κανονισμού 2024/1356 συμμετοχή του Συνηγόρου του Πολίτη και της ΕΕΔΑ ως «εθνικών διαμεσολαβητών και εθνικών οργανισμών ανθρωπίνων δικαιωμάτων» στον ανεξάρτητο μηχανισμό. Πρέπει επομένως να απαλειφθεί η σχετική διάταξη στο νομοσχέδιο του Υπουργείου Δικαιοσύνης και να εισαχθεί ειδική ρύθμιση στο παρόν νομοσχέδιο, για τη σύσταση ανεξάρτητου μηχανισμού, πληρούντος τις ελάχιστες εγγυήσεις του ενωσιακού δικαίου, όπως προεκτέθηκαν.