Αρχική Εφαρμογή του Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο και λοιπές διατάξεις του Υπουργείου Μετανάστευσης και ΑσύλουΜΕΡΟΣ ΣΤ΄ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΥ (ΕΕ) 2024/1347 ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΠΑΙΤΗΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΤΩΝ ΥΠΗΚΟΩΝ ΤΡΙΤΩΝ ΧΩΡΩΝ Η ΑΝΙΘΑΓΕΝΩΝ ΩΣ ΔΙΚΑΙΟΥΧΩΝ ΔΙΕΘΝΟΥΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ, ΓΙΑ ΕΝΑ ΕΝΙΑΙΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΠΡΟΣΦΥΓΕΣ Η ΓΙΑ ΤΑ ΑΤΟΜΑ ΠΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥΝΤΑΙ ΕΠΙΚΟΥΡΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ ΤΗΣ ΠΑΡΕΧΟΜΕΝΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ, ΓΙΑ ΤΗΝ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2003/109/ΕΚ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΡΓΗΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2011/95/ΕΕ ΤΟΥ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟΥ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ (άρθρα 160-180)Σχόλιο του χρήστη Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA) | 19 Μαΐου 2026, 14:54
  • Σχόλιο του χρήστη 'Υποστήριξη Προσφύγων στο Αιγαίο (RSA)' | 19 Μαΐου 2026, 14:54

    Ανάκληση καθεστώτος πρόσφυγα: άρθρο 163 Η παρ. 4 πρέπει να διαγραφεί ως ευθέως και προδήλως αντίθετη με το άρθρο 14 παρ. 1 περ. ε΄ του Κανονισμού 2024/1347 και με την ερμηνεία αυτού στη νομολογία του ΔΕΕ. Η τελεσίδικη καταδίκη για σοβαρό έγκλημα και η διαπίστωση κινδύνου για την κοινωνία της χώρας αποτελούν δύο διακριτές προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούνται σωρευτικά. Επομένως, η ύπαρξη τελεσίδικης καταδίκης δεν συνεπάγεται άνευ ετέρου ότι ο δικαιούχος συνιστά κίνδυνο για την κοινωνία της χώρας (ΔΕΕ C-8/22 Commissaire général aux réfugiés et aux apatrides, 06-07-2023, σκ. 44-45). Παράλληλα, ο εθνικός νομοθέτης υποχρεούται να θεσπίσει μέτρα για την εφαρμογή του άρθρου 14 παρ. 3 του Κανονισμού 2024/1347 και να διασφαλίσει το εφικτό της απόλαυσης τουλάχιστον των άρθρων 3, 4, 16 και 22, 31, 32 και 33 της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 στην πράξη, λαμβάνοντας υπόψη ότι διατηρούν την προσφυγική ιδιότητα σύμφωνα με τη Σύμβαση της Γενεύης οι άνθρωποι των οποίων το προσφυγικό καθεστώς ανακαλείται ή δεν χορηγείται κατ’ εφαρμογή των παρ. 3 και 4 του άρθρου 163 του παρόντος (ΔΕΕ C-391/16 M, 14-05-2019, σκ. 97-99). Όπως εξειδικεύεται περαιτέρω στη νομολογία του ΔΕΕ, το άρθρο 14 παρ. 3 του Κανονισμού 2024/1347 πρέπει να ερμηνεύεται και κατά τρόπο σύμφωνο με τον ΧΘΔ και ιδίως το δικαίωμα στην οικογενειακή ζωή και στην εργασία (ΔΕΕ C-391/16 M, 14-05-2019, σκ. 107-109). Είναι, λοιπόν, απαραίτητη η πρόβλεψη και ρύθμιση του ειδικού καθεστώτος νόμιμης παραμονής που θα παρέχεται στις/στους πρόσφυγες, σε περίπτωση ανάκλησης ή άρνησης χορήγησης προσφυγικού καθεστώτος για λόγους εθνικής ασφάλειας ή κινδύνου για την κοινωνία της χώρας, ενώ σε καμία περίπτωση δεν επιτρέπεται από το ενωσιακό δίκαιο να παραμένουν οι άνθρωποι αυτοί σε νομικό κενό. Έγγραφα και πιστοποιητικά: άρθρο 165 Είναι απαραίτητη η επαναφορά της, καταργούμενης από το άρθρο 111, δυνατότητας κατ’ άρθρο 84 παρ. 7 Ν 4939/2022 να διορθωθούν τα στοιχεία ταυτότητας από την Υπηρεσία Ασύλου κατόπιν της χορήγησης προσφυγικού καθεστώτος. Τούτο υπαγορεύεται από τις απαιτήσεις του άρθρου 25 της Σύμβασης της Γενεύης του 1951 και από την αρχή της χρηστής διοίκησης, για την προσήκουσα και ορθή αποτύπωση της αστικής και οικογενειακής κατάστασης των προσφύγων στη χώρα. Άδειες διαμονής: άρθρο 168 Η διάρκεια ισχύος των ΑΔΕΤ πρέπει να επεκταθεί πέραν του ελάχιστου χρονικού ορίου που προβλέπει το άρθρο 24 παρ. 4 του Κανονισμού 2024/1347, ούτως ώστε αντιμετωπιστεί ο σταθερά αυξανόμενος διοικητικός φόρτος και οι δυσμενείς συνέπειες αυτού για τις/τους δικαιούχους διεθνούς προστασίας. Ο αριθμός των εκκρεμών αιτημάτων ανανέωσης αδειών διαμονής δικαιούχων διεθνούς προστασίας στην Υπηρεσία Ασύλου αυξήθηκε από 2.588 στα τέλη του 2022 σε 5.311 στα τέλη του 2024 και σε 7.640 στα τέλη του 2025, με τουλάχιστον 2.000 αιτήσεις να βρίσκονται σε εκκρεμότητα για παραπάνω από ένα έτος, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία (https://rsaegean.org/el/anagnorismenoi-prosfyges-2026/). Κατά το διάστημα της πολύμηνης αναμονής, οι δικαιούχοι αδυνατούν στην πράξη να έχουν πρόσβαση στα δικαιώματα που πρέπει να απολαμβάνουν ως κάτοχοι ΑΔΕΤ, όπως εξηγείται παρακάτω. Επαναλαμβάνουμε, επίσης, την ανάγκη κατάργησης της διάταξης περί επιβολής προστιμού 100 ευρώ σε περίπτωση εκπρόθεσμης υποβολής αίτησης ανανέωσης της άδειας διαμονής στις παρ. 1 και 2. Προσέτι, στην παρ. 4, είναι απαραίτητη και επιβεβλημένη από την επιταγή της τρίτης υποπαραγράφου της παρ. 4 του άρθρου 24 του Κανονισμού 2024/1347 η ρητή πρόβλεψη των χαρακτηριστικών επαλήθευσης της βεβαίωσης κατάθεσης αίτησης που χορηγείται από την Υπηρεσία Ασύλου, ούτως ώστε υποκαθιστούν πραγματικά την ΑΔΕΤ μέχρι την παραλαβή της νέας άδειας διαμονής (https://www.opengov.gr/immigration/?c=1358). Ακόμη και μετά τη ρύθμιση του άρθρου 31 Ν 5226/2025 (Α΄ 154), οι «βεβαιώσεις δικαιούχου» που εκδίδουν τα ΠΓΑ και ΑΚΑ της Υπηρεσίας Ασύλου εξακολουθούν να μη γίνονται δεκτές από δημόσιες υπηρεσίες, πιστωτικά ιδρύματα και άλλους φορείς, λόγω της απουσίας χαρακτηριστικών επαλήθευσης όπως φωτογραφία, με αποτέλεσμα οι δικαιούχοι διεθνούς προστασίας να αποκλείονται, άνευ υπαιτιότητας, από τα δικαιώματα και τις παροχές που συνδέονται με το καθεστώς τους (https://rsaegean.org/el/anagnorismenoi-prosfyges-2026/). Ελεύθερη κυκλοφορία: άρθρο 170 Η παρ. 1 πρέπει να διαγραφεί, καθώς δεν προκύπτει κανένας αιτιολογημένος σκοπός θέσπισής της ούτε αναλογικότητα του μέτρου προς αυτόν, ούτε έχει αναρτηθεί, άλλωστε, ανάλυση συνεπειών ρύθμισης του παρόντος νομοσχεδίου. Υπενθυμίζεται, όπως επισημάνθηκε και σχετικά με το άρθρο 147, ότι η πλειονότητα των προσφύγων καταλήγουν σε συνθήκες αστεγίας και ένδειας μετά την εξαναγκασμένη αποχώρηση από τις δομές της ΥπΥΤ ή/και την απέλασή τους από άλλα ευρωπαϊκά κράτη προς την Ελλάδα. Ο αριθμός των διαδικασιών απέλασης δικαιούχων διεθνούς προστασίας προς την Ελλάδα υφίσταται, μάλιστα, ραγδαία αύξηση σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία της Ελληνικής Αστυνομίας, με παραπάνω από 9.000 αιτήματα επανεισδοχής αναγνωρισμένων προσφύγων – βάσει της Οδηγίας 2008/115/ΕΚ και όχι του Κανονισμού του Δουβλίνου – μόνο το 2025 (https://rsaegean.org/el/statistika-gia-tous-anagnorismenous-prosfyges-to-2025/). Στη δε περίπτωση άστεγων προσφύγων, τα ΠΓΑ και ΑΚΑ της Υπηρεσίας Ασύλου αρνούνται να προβούν σε μεταβολή των καταχωρηθέντων στοιχείων διαμονής χωρίς την προσκόμιση αποδεικτικού διεύθυνσης κατοικίας (https://rsaegean.org/el/anagnorismenoi-prosfyges-2026/). Παρίσταται, επομένως, αντικειμενικά αδύνατο οι άστεγες/οι δικαιούχοι διεθνούς προστασίας να συμμορφωθούν με την εισαγόμενη υποχρέωση. Κοινωνική αρωγή: άρθρο 174 Ο τίτλος του άρθρου πρέπει να αναδιατυπωθεί ως εξής: «Κοινωνική ασφάλιση και κοινωνική αρωγή δικαιούχων διεθνούς προστασίας». Πρέπει να προστεθεί νέα παρ. 1, ως ακολούθως: «Οι δικαιούχοι διεθνούς προστασίας έχουν πρόσβαση στην κοινωνική ασφάλιση, στην έκδοση και ενεργοποίηση Αριθμού Μητρώου Κοινωνικής Ασφάλισης (Α.Μ.Κ.Α.) σύμφωνα με το άρθρο 153 του ν. 3655/2008 (Α΄ 58) σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις που ισχύουν για τους Έλληνες πολίτες». Η ρύθμιση είναι απαραίτητη για την ορθή αποτύπωση του δικαιώματος ίσης μεταχείρισης των δικαιούχων διεθνούς προστασίας με τις/τους πολίτες της χώρας στα θέματα κοινωνικής ασφάλισης και της άμεσης και αποτελεσματικής άρσης των αυθαίρετων πρόσθετων προϋποθέσεων που έχουν τεθεί σε βάρος τους σε σχέση με την ενεργοποίηση του ΑΜΚΑ, οι οποίες δεν έχουν αντιμετωπιστεί ακόμη και μετά την έναρξη ισχύος του άρθρου 56 Ν 5216/2025 (Α΄ 118) (https://rsaegean.org/el/anagnorismenoi-prosfyges-2026/). Η δε υφιστάμενη παρ. 1 του παρόντος πρέπει να συμπληρωθεί, με ρητή ρύθμιση περί εξαίρεσης των δικαιούχων διεθνούς προστασίας από προϋποθέσεις ελάχιστου χρόνου νόμιμης διαμονής στη χώρα για την αίτηση και λήψη των επί μέρους προνοιακών επιδομάτων που υπόκεινται κατά νόμο σε τέτοιες προϋποθέσεις διαμονής, ενδεικτικά, πενταετίας για το επίδομα στέγασης κατ’ άρθρο 3 Ν 4472/2017 (Α΄ 74) ή το επίδομα παιδιού κατ’ άρθρο 214 Ν 4512/2018 (Α΄ 5), δωδεκαετίας για το επίδομα γέννησης κατ’ άρθρο 7 Ν 4659/2020 (Α΄ 21), δεκαπενταετίας για το επίδομα ανασφάλιστων υπερηλίκων κατ’ άρθρο 93 Ν 4387/2016 (Α΄ 85). Οι προϋποθέσεις αυτές συνιστούν απαγορευμένη έμμεση διακριτική μεταχείριση σε βάρος των δικαιούχων διεθνούς προστασίας και τις/τους αποκλείουν εν τοις πράγμασι από τη δυνατότητα υπαγωγής στα επιδόματα κοινωνικής αρωγής, όπως επιβεβαιώνεται από την πλέον πρόσφατη νομολογία του ΔΕΕ. Σε αντίθετη περίπτωση, «εάν γινόταν δεκτό το επιχείρημα ότι ο εθνικός νομοθέτης δικαιούται, λαμβανομένου υπόψη του διοικητικού και οικονομικού κόστους του οικείου μέτρου, να περιορίσει την πρόσβαση στο μέτρο αυτό μόνο στους δικαιούχους διεθνούς προστασίας που είναι μόνιμα εγκατεστημένοι και έχουν πράγματι ενσωματωθεί στο οικείο κράτος μέλος, τούτο θα ισοδυναμούσε με θέσπιση παρέκκλισης από τους κανόνες» (ΔΕΕ C-747/22 INPS, 07-05-2026, σκ. 58). Υπενθυμίζουμε ότι επί του θέματος εκκρεμεί σε βάρος της χώρας η υπ’ αριθμ. INFR(2022)2044 διαδικασία επί παραβάσει της Ευρωπαϊκής Επιτροπής (https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/inf_25_982). Πρέπει, παράλληλα, να διαγραφεί η παρ. 2, να αποφευχθεί η διεύρυνση της δυσμενούς διακριτικής μεταχείρισης σε βάρος των δικαιούχων επικουρικής προστασίας και να διατηρηθεί η ρύθμιση ως ισχύει στο άρθρο 29 Ν 4939/2022 (Α΄ 111).