Μετανάστευσης και Ασύλου

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'I Have Rights (IHR)' | 22 Μαΐου 2026, 13:43

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Άρθρο 156 – Διαδικασία επιστροφής στα σύνορα Η πρόβλεψη ότι τα πρόσωπα «παραμένουν υπό καθεστώς μη εισόδου» στο πλαίσιο της διαδικασίας επιστροφής στα σύνορα είναι εξαιρετικά προβληματική. H εισαγωγή της έννοιας της «πλασματικής εισόδου», ως πλάσμα δικαίου, υπονομεύει το δικαίωμα στο άσυλο και την αρχή της μη επαναπροώθησης. Η ρύθμιση αυτή διευρύνει σημαντικά τη δυνατότητα επιβολής διοικητικής κράτησης, οδηγώντας σε αυξημένο κίνδυνο στέρησης της ελευθερίας και περιορισμού πρόσβασης σε βασικές εγγυήσεις προστασίας. Το πλάσμα δικαίου της «μη εισόδου» δεν μπορεί να αναιρεί την εφαρμογή της ΕΣΔΑ, του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων και των εγγυήσεων προστασίας από αυθαίρετη κράτηση και επαναπροώθηση. Η ΕΣΔΑ εφαρμόζεται από τη στιγμή που οι κρατικές αρχές ασκούν αποτελεσματικό έλεγχο επί ενός προσώπου, ιδίως όταν αυτό στερείται της ελευθερίας του ή δεν μπορεί να αποχωρήσει ελεύθερα από συνοριακές ή κλειστές δομές. Ως εκ τούτου, η τεχνητή νομική κατασκευή περί «μη εισόδου» δεν δύναται να περιορίσει τις υποχρεώσεις προστασίας του κράτους ούτε να εξαιρέσει τα πρόσωπα αυτά από τις εγγυήσεις του κράτους δικαίου και των θεμελιωδών δικαιωμάτων. Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και η πρόβλεψη συνέχισης της διαδικασίας επιστροφής με εφαρμογή ποινικών κυρώσεων σε περίπτωση μη συμμόρφωσης προς απόφαση επιστροφής, στοιχείο που ενισχύει περαιτέρω την ποινικοποίηση της μετανάστευσης. Άρθρο 157 – Επέκταση κράτησης Το παρόν άρθρο επεκτείνει σημαντικά τη χρήση της κράτησης ως εργαλείου διαχείρισης της μετανάστευσης και του ασύλου. Οι προβλεπόμενοι λόγοι κράτησης παραμένουν σε αρκετές περιπτώσεις αόριστοι και ευρείς, χωρίς να διασφαλίζεται επαρκώς η εξατομικευμένη κρίση, η αναγκαιότητα, και η αναλογικότητα του μέτρου. Ως εκ τούτου, ελλοχεύει σοβαρός κίνδυνος γενικευμένης και σχεδόν αυτόματης κράτησης στα σύνορα κατά τη διαδικασία επιστροφής. Κάθε απόφαση επιστροφής οφείλει να εδράζεται σε πλήρη, εξατομικευμένη και ουσιαστική αξιολόγηση του κινδύνου παραβίασης της αρχής της μη επαναπροώθησης, σύμφωνα με τις επιταγές του ενωσιακού και διεθνούς δικαίου. Σε περίπτωση που συντρέχει νόμιμος λόγος επιβολής διοικητικής κράτησης, οφείλεται να εξετάζεται κατά προτεραιότητα η δυνατότητα εφαρμογής εναλλακτικών μέτρων αντί της κράτησης. Η διοικητική κράτηση δύναται να επιβάλλεται μόνο κατ’ εξαίρεση και εφόσον κανένα λιγότερο περιοριστικό μέτρο δεν μπορεί να επιτύχει τον επιδιωκόμενο σκοπό. Ωστόσο, στο πλαίσιο των συνοριακών διαδικασιών, ανακύπτουν σοβαρά νομικά και πρακτικά ζητήματα ως προς την εφαρμογή εναλλακτικών της κράτησης μέτρων. Από νομικής απόψεως, τα εναλλακτικά μέτρα μπορούν να εφαρμοστούν μόνο εφόσον υφίσταται καταρχήν νόμιμη βάση επιβολής κράτησης. Σε περιπτώσεις, όμως, όπου η κράτηση στα σύνορα επιβάλλεται χωρίς την τήρηση θεμελιωδών εγγυήσεων, όπως η αναγκαιότητα, η αναλογικότητα και η έκδοση εξατομικευμένης απόφασης, το πρόσωπο θα πρέπει να αφήνεται ελεύθερο και όχι να υπάγεται σε εναλλακτικά μέτρα κράτησης, σύμφωνα και με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Από πρακτικής απόψεως, τα ουσιώδη στοιχεία που καθιστούν αποτελεσματικά τα εναλλακτικά της κράτησης μέτρα δεν μπορούν να διασφαλιστούν στο πλαίσιο των διαδικασιών στα σύνορα, μεταξύ άλλων, λόγω της φύσης τους και της γεωγραφικής και λειτουργικής απομόνωσης των συνοριακών εγκαταστάσεων. Άρθρο 158 – Εφαρμογή παρεκκλίσεων Η πρόβλεψη εκτεταμένων παρεκκλίσεων σε περιπτώσεις κρίσης ή αυξημένων αφίξεων δημιουργεί σοβαρό κίνδυνο κανονικοποίησης ενός καθεστώτος εξαίρεσης. Η εμπειρία προηγούμενων ετών έχει δείξει ότι τέτοιες ρυθμίσεις συχνά οδηγούν σε αυθαίρετα μέτρα αναστολής της διαδικασίας ασύλου, σε παρατεταμένη κράτηση, και σε αποδυνάμωση βασικών διαδικαστικών εγγυήσεων. Άρθρο 159 – Return Hubs Η πρόβλεψη για δημιουργία «κόμβων επιστροφής» (Return Hubs) πρέπει να επανεξεταστεί ριζικά. Το μοντέλο αυτό εξωτερικεύει τις υποχρεώσεις προστασίας της ΕΕ, περιορίζει τη λογοδοσία, δυσχεραίνει τον αποτελεσματικό δικαστικό έλεγχο, και αυξάνει σημαντικά τον κίνδυνο αλυσιδωτής επαναπροώθησης. Υπάρχει σοβαρός κίνδυνος μεταφοράς προσώπων σε τρίτες χώρες χωρίς επαρκείς εγγυήσεις πρόσβασης σε διαδικασία ασύλου, προστασίας θεμελιωδών δικαιωμάτων, και αποτελεσματικής ένδικης προστασίας.