Μετανάστευσης και Ασύλου

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'HIAS Greece' | 24 Μαΐου 2026, 21:24

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Άρθρο 5 Ο περιορισμός ελευθερίας συνιστά κράτηση και πρέπει να εφορμάζεται κατ' εξαίρεση. Άρθρο 8 Δεν οριζεται στον Κανονισμό 2024/1356 ότι η επαλήθευση της ιθαγένειας πρέπει να γίνεται κατά το στάδιο διαλογής, μόνο μνεία σε περίπτωση αμφιβολίας. Στο μέτρο που η διαδικασία διαλογής δεν περιβάλλεται από διαδικαστικές εγγυήσεις κατά τον ίδιο τρόπο με τη διαδικασία ασύλου, η "επαλήθευση" της ταυτότητας και της ιθαγένειας θα πρέπει να περιορίζεται στην καταγραφή των δηλώσεων του αιτούντα και τυχόν επαλήθευση να γίνεται μόνο μέσω των προσκομιζόμενων εγγράφων. Σε κάθε περίπτωση, η διαδικασία διαλογής δεν είναι η κατάλληλη προκειμένου να διατυπωθούν εκτιμήσεις από τις Αρχές ενάντια στις δηλώσεις του αιτούντα. Εάν η "επαλήθευση" αποκτήσει τέτοιο περιεχόμενο, θα πρέπει να περιβληθεί με διαδικαστικές εγγυήσεις, ήτοι τήρηση πρακτικών, προηγούμενη ακρόαση του αιτούντα, εμπεριστατωμένη αιτιολογία και δυνατότητα προσφυγής. Επί του παρόντος, η διαδικασία εξακρίβωσης της ιθαγένειας κατά το στάδιο υποδοχής και ταυτοποίησης, έχει δημιουργήσει σοβαρά προβλήματα στους αιτούντες άσυλο, καθώς πρόκειται για εκτίμηση παντελώς αναιτιολόγητη, που τους ακολουθεί έως το τέλος της διαδικασίας παροχής διεθνούς προστασίας, υπάρχουν μάλιστα πολλές τέτοιες υποθέσεις που έχουν καταλήξει στα διοικητικά δικαστήρια και έχουν ευδοκιμήσει στο στάδιο της χορήγησης προσωρινής προστασίας. Άρθρο 9 Να προστεθεί μνεία για την περίπτωση μη ολοκλήρωσης του προκαταρκτικού ιατρικού ελέγχου, όπως προβλέπεται στην παρ. 2 του παρόντος για την περίπτωση μη ολοκλήρωσης του ελέγχου ευαλωτότητας, ώστε να μπορεί να συνεχιστούν και οι δύο διαδικασίες στα μεταγενέστερα στάδια ασύλου εξίσου. Εξάλλου, σύμφωνα με το άρθρο 17 παρ. 1 στ. δ΄ και ε' του Κανονισμού 2024/1356, στο έντυπο ελέγχου διαλογής πρέπει να αναφέρονται πληροφορίες σχετικά τόσο με τον προκαταρκτικό ιατρικό έλεγχο όσο και με τον έλεγχο ευαλωτότητας. Άρθρο 10 Αντιθετο με το άρθρο 8 του Κανονισμου 2024/1356 που προβλέπει πως οι προθεσμίες για την ολοκλήρωση του ελέγχου διαλογής εκκινούν από τη σύλληψη στην περιοχή των εξωτερικών συνόρων, την αποβίβαση στην επικράτεια του οικείου κράτους μέλους ή την προσέλευση στο συνοριακό σημείο διέλευσης του ατόμου και όχι από την άφιξή του στο υποδεικνυόμενο σημείο διαλογής. Η παρούσα διατύπωση δημιουργεί περιθώρια καταχρηστικής εφαρμογής από τη Διοίκηση που είναι υπεύθυνη για τη μεταφορά των αιτούντων/αιτουσών στα σημεία διαλογής, καθώς και νομική αβεβαιότητα (legal limbo) κατά το χρονικό διάστημα που προηγείται της διαδικασίας διαλογής. Άρθρο 11 Το εδ. α΄ της παρ. 3 πρέπει να διαγραφεί καθώς ανατρέπει το τεκμήριο ανηλικότητας μέχρι την ολοκλήρωση της διαδικασίας διαπίστωσης ηλικίαςτης/του αιτούσας/ούντος άσυλο. Άρθρο 13 Η είσοδος των δικηγόρων σε δημόσια καταστήματα δεν υπόκειται σε αδειοδότηση από την ΥπΥΤ, αλλά υπάγεται στις ειδικές διατάξεις του άρθρου 34 του Κώδικα Δικηγόρων (Ν 4194/2013, Α΄ 208). Επίσης, να διαγραφεί η διάταξη περί μη πρόσβασης πριν την ολοκλήρωση του ελέγχου ασφαλείας. Ανεξάρτητος Μηχανισμός Παρακολούθησης Απουσιάζει εντελώς το άρθρο 10 του Κανονισμού 2024/1356 που ορίζει τη σύσταση του Ανεξάρτητου Μηχανισμού Παρακολούθησης των θεμελιωδών δικαιωμάτων του ελέγχου διαλογής και της διαδικασίας ασύλου στα σύνορα. Αντιθέτως, η σχετική ρύθμιση για ανάθεση στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας (ΕΑΔ) της αρμοδιότητα του Ανεξάρτητου Μηχανισμού Παρακολούθησης, κατατέθηκε στην Βουλή των Ελλήνων αποκομμένη από τις λοιπές διατάξεις του Συμφώνου, σε σχέδιο νόμου άνευ συνάφειας, και χωρίς να έχει τύχει δημόσιας διαβούλευσης, όπως θα επέβαλλαν οι κανόνες καλής νομοθέτησης. Ωστόσο, δημιουργούνται σοβαρές αμφιβολίες για την ανεξάρτητη λειτουργία της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας, και μάλιστα σε θέματα επαναπροωθήσεων, δηλαδή παραβιάσεων θεμελιωδών δικαιωμάτων στα σύνορα, οι οποίες έχουν διατυπωθεί πρόσφατα και στην απόφαση του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου A.R.E. κατά Ελλάδας (No. 15783/21) της 07.01.2025. Περαιτέρω, δεν υπάρχουν ακόμη διαθέσιμες πληροφορίες σχετικά με τη μεθοδολογία με την οποία η ΕΑΔ διερευνά περιστατικά αναγκαστικής εξαφάνισης ατόμων που ζητούν άσυλο, δεδομένου ότι σχετικό εγχειρίδιό της δεν έχει ούτε δημοσιευθεί ούτε γνωστοποιηθεί σε σχετικές αιτήσεις πρόσβασης σε έγγραφα. Η Αρχή δεν έχει ακόμη δημοσιεύσει ούτε μία έκθεση σχετικά με τις καταγγελίες για επαναπροωθήσεις, πέρα από μια που δημοσίευσε τον Μάιο του 2022, ούτε έχει παράσχει οποιαδήποτε άλλη πληροφορία σχετικά με τον τρόπο χειρισμού τέτοιων καταγγελιών, παρά τις συστάσεις της Επιτροπής να το πράξει. Τα παραπάνω στοιχεία καταδεικνύουν ότι οι έρευνες της ΕΑΔ σχετικά με περιστατικά pushback καταλήγουν κατά συντριπτική πλειοψηφία σε κλείσιμο των υποθέσεων. Αυτό δημιουργεί ανησυχίες όσον αφορά τόσο την επάρκεια όσο και την ταχύτητα των ερευνών που διεξάγει η Αρχή, όπως έχουν επανειλημμένα επισημάνει οι οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών στην Επιτροπή. Επιπλέον, η προτεινόμενη ρύθμιση στο εν λόγω νομοσχέδιο δεν συμμορφώνεται με το άρθρο 10 του Κανονισμού 2024/1356 καθώς αγνοεί τις κατευθυντήριες οδηγίες που η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε από τον Οργανισμό Θεμελιωδών Δικαιωμάτων της ΕΕ (FRA) να εκδώσει. Ο ευρωπαϊκός αυτός οργανισμός εξέδωσε σχετικό Οδηγό το 2022, όπου ανάμεσα σε άλλα αναφέρεται πως: • oι εθνικοί διαμεσολαβητές και τα εθνικά όργανα για τα ανθρώπινα δικαιώματα, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών μηχανισμών πρόληψης στο πλαίσιο του Προαιρετικού Πρωτοκόλλου της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών κατά των Βασανιστηρίων (OPCAT), θα πρέπει να συμμετέχουν στη λειτουργία του μηχανισμού και να λαμβάνονται κατά προτεραιότητα υπόψη κατά την επιλογή των προσώπων που θα διοριστούν για την παρακολούθηση. Είναι, άλλωστε, χαρακτηριστικό ότι στο σύνολο των κρατών-μελών της ΕΕ, στα οποία λειτουργεί ο Συνήγορος του Πολίτη (Ombudsman) που ασκεί και τις ειδικές αρμοδιότητες του Εθνικού Μηχανισμού Πρόληψης Βασανιστηρίων, σύμφωνα με το σχετικό Προαιρετικό Πρωτόκολλο του Ο.Η.Ε., η αρμοδιότητα του μηχανισμού παρακολούθησης διαδικασιών διαλογής και συνόρων έχει ανατεθεί στην ομόλογη Ανεξάρτητη Αρχή (Ombudsman), όπως προκύπτει από τη πρόσφατη ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για τη πρόοδο της εφαρμογής του Συμφώνου της 8.5.2026. • Παράλληλα, ο ανεξάρτητος μηχανισμός παρακολούθησης μπορεί επίσης να περιλαμβάνει σχετικές διεθνείς και μη κυβερνητικές οργανώσεις και δημόσιους φορείς που είναι ανεξάρτητοι από τις αρχές που διενεργούν τον έλεγχο διαλογής. Στο μέτρο που ένας ή περισσότεροι από τους εν λόγω φορείς ή οργανισμούς δεν συμμετέχουν άμεσα στον ανεξάρτητο μηχανισμό παρακολούθησης, ο ανεξάρτητος μηχανισμός παρακολούθησης δημιουργεί και διατηρεί στενούς δεσμούς μαζί τους. • Θα πρέπει επίσης να είναι αρμόδιος για την παρακολούθηση όλων των δραστηριοτήτων που αφορούν υπηκόους τρίτων χωρών των οποίων οι αιτήσεις ασύλου εξετάζονται στο πλαίσιο της διαδικασίας στα σύνορα. Σημειωτέον πως η ΕΑΔ, δεν έχει καταστατικό σκοπό προστασίας και προώθησης των ανθρώπινων δικαιωμάτων. • Τέλος ο μηχανισμός θα πρέπει, κατά τον προγραμματισμό των εργασιών του, να λαμβάνει υπόψη πληροφορίες που προέρχονται από τρίτους, συμπεριλαμβανομένων των εθνικών θεσμικών οργάνων για τα ανθρώπινα δικαιώματα, των μη κυβερνητικών οργανώσεων, των φορέων της ΕΕ και των διεθνών οργανισμών, και να διατηρεί μηχανισμούς συνεργασίας και σχέσεις συνεργασίας μαζί τους, με στόχο τη μεγιστοποίηση των συνεργιών και την ενίσχυση της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων.