Μετανάστευσης και Ασύλου

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'HIAS Ελλάδος' | 25 Μαΐου 2026, 01:50

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Άρθρο 17 Ορισμοί (Άρθρο 2 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Στην περίπτωση (στ) «ασυνόδευτος ανήλικος», στο χωρίο “ του χωρισμένου ανηλίκου της περ. η) του παρόντος” να διορθωθεί από “περ. η” σε “ιη” , καθώς η περ. (η) είναι ο ορισμός της “διαφυγής” και όχι του “χωρισμένου ανηλίκου”. Στην περίπτωση (η), να προστεθεί το παράδειγμα "για παράδειγμα εγκαταλείποντας το έδαφος του κράτους μέλους χωρίς την άδεια των αρμόδιων αρχών" που παρατίθεται στην Οδηγία Υποδοχής (άρθρο 2, παρ. 12) και έχει παραλειφθεί εδώ, ως ενδεικτικό της βούλησης του ενωσιακού νομοθέτη. (ιβ): αυθαίρετος περιορισμός της έννοιας της κράτησης στις περιπτώσεις κράτησης του άρθρου 24, χωρίς κάτι τέτοιο να προβλέπεται στην Οδηγία Υποδοχής, σύμφωνα με την οποία (άρθρο 2, παρ. 9), η «κράτηση» ορίζεται ως: ο περιορισμός σε ειδικό χώρο που επιβάλλει ένα κράτος μέλος σε αιτούντα, με αποτέλεσμα τη στέρηση της ελευθερίας κυκλοφορίας του/της). Αν ο ενωσιακός νομοθέτης ήθελε να περιορίσει την έννοια της κράτησης αποκλειστικά στις περιπτώσεις του άρθρου 24 (άρθρου 10 της Οδηγίας), θα είχε υιοθετήσει και αντίστοιχη ρητή διατύπωση. Να διορθωθεί ο ορισμός σε: “ο περιορισμός σε ειδικό χώρο, με αποτέλεσμα τη στέρηση της ελευθερίας κυκλοφορίας του/της αιτούντα”. Η λίστα των αντικειμενικών κριτηρίων είναι υπέρμετρα ευρεία, ιδίως λόγω και του ενδεικτικού και μη εξαντλητικού χαρακτήρα της. Το κριτήριο κινδύνου διαφυγής που συνίσταται στη μη ύπαρξη δηλωμένης κατοικίας ή γνωστής διαμονής (ιαη) κρίνεται ιδιαιτέρως προβληματικό, καθώς συντρέχει σχεδόν στο σύνολο των αιτούντων/αιτουσών άσυλο και, ως εκ τούτου, καθιστά “κενό γράμμα” την αρχή ότι η κράτηση επιβάλλεται μόνο ως έσχατο μέτρο. Εξάλλου, η διασφάλιση κατάλληλων συνθηκών υποδοχής, συμπεριλαμβανομένης της στέγασης, συνιστά υποχρέωση των αρμόδιων αρχών δυνάμει της Οδηγίας Υποδοχής. Υπό το πρίσμα, δε, του συστήματος διαδικασιών διαλογής, υποδοχής και ασύλου που εγκαθιδρύει το νέο Σύμφωνο, η διαμονή εκτός των δομών του Υπουργείου καθίσταται σχεδόν ανέφικτη. Ταυτόχρονα, η διαμονή στις εν λόγω δομές δεν θεωρείται, στην πράξη, «γνωστή» διαμονή ούτε από τις αστυνομικές αρχές κατά την επιβολή κράτησης ούτε από τις δικαστικές αρχές κατά τον έλεγχο της νομιμότητάς της. Άρθρο 20 Δελτίο αιτούντος διεθνή προστασία και ταξιδιωτικά έγγραφα (Άρθρο 6 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Στην παράγραφο 3, μετά το “σοβαροί ανθρωπιστικοί λόγοι” να προστεθεί το "ή άλλοι επιτακτικοί λόγοι" του άρθρου 6(3) της Οδηγίας Υποδοχής, που έχει παραλειφθεί, καθώς αποδίδει τη βούληση του ενωσιακού νομοθέτη περί χορήγησης ταξιδιωτικών εγγράφων και σε περιπτώσεις που δεν αφορούν σε “σοβαρούς ανθρωπιστικούς λόγους”, όπως “περιπτώσεις όπως ο γάμος στενών συγγενών ή το ταξίδι στο πλαίσιο προγράμματος σπουδών ή με ανάδοχες οικογένειες” (αιτιολογική σκέψη 13 της Οδηγίας). Άρθρο 21 Οργάνωση του συστήματος υποδοχής (Άρθρο 7 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Στην παράγραφο 3 προβλέπεται ότι «δεν απαιτείται η έκδοση ατομικής διοικητικής πράξης για την κατανομή ή μετακίνηση των αιτούντων». Ωστόσο, δεδομένου ότι μια τέτοια μετακίνηση συνεπάγεται και μεταβολή των συνθηκών υποδοχής, καθώς και υπό το πρίσμα της πρόβλεψης ενδίκου μέσου σχετικά με τις συνθήκες υποδοχής (άρθρο 42), η έκδοση και επίδοση σχετικής ατομικής απόφασης εντός εύλογου χρονικού διαστήματος πριν από τη μετακίνηση κρίνεται αναγκαία. Η πρόβλεψη αυτή θα διασφαλίσει τη δυνατότητα έγκαιρης άσκησης ενδίκου μέσου, καθώς και την αποφυγή μετακινήσεων που ενδέχεται να χρειαστεί να “αρθούν” σε περίπτωση ευδοκίμησης των αντιρρήσεων. Άρθρο 22 Κατανομή αιτούντων σε μια γεωγραφική περιοχή (Άρθρο 8 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Να διορθωθεί η αναφορά σε “προσφυγή” στην παράγραφο 5 σε “αντιρρήσεις”. Επιπλέον, στην ίδια παράγραφο, να αντικατασταθεί το “επανεξέταση” με “εξέταση” και να διορθωθεί η παραπομπή στη σχετική διάταξη του Νόμου, καθώς πρόκειται για το άρθρο 33, παρ. 3 και όχι άρθρο 42, παρ. 1. Άρθρο 23 Περιορισμός της ελεύθερης κυκλοφορίας (Άρθρο 9 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Η απαγόρευση εξόδου από τις δομές που προβλέπεται στην παράγραφο 2 συνιστά κράτηση (βλ. σχετικά και διαδικασία επί παραβάσει από την Κομισιόν: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/inf_23_142) και πρέπει να απαλειφθεί. Στην παράγραφο 3, να απαλειφθεί η προϋπόθεση “για εξαιρετικούς λόγους”, καθώς δεν προβλέπεται στην Οδηγία Υποδοχής. Στην παράγραφο 4 να προστεθεί ότι οι σχετικές αποφάσεις πρέπει να είναι αναλογικές, όπως προβλέπεται και στην Οδηγία Υποδοχής (άρθρο 9, παρ. 4). Τέλος, να προβλεφθεί δυνατότητα αυτεπάγγελτου δικαστικού ελέγχου κατά τα προβλεπόμενα στο άρθρο 9, παρ. 5 της Οδηγίας, ως πρόσθετη δικλείδα διασφάλισης δικαστικού ελέγχου. Άρθρο 24 Κράτηση των αιτούντων (Άρθρο 10 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Στην παράγραφο 2, εδ. β’, να διορθωθεί η “παρ. 5 του άρθρου 47” σε παρ. 4. Άρθρο 25 Εγγυήσεις για κρατούμενους αιτούντες (Άρθρο 11 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Στην παράγραφο 4, εδ. β’, να απαλειφθεί η αναφορά σε ένδικο μέσο “προσφυγής”, προς αποφυγή συγχύσεων, καθώς δεν προβλέπεται τέτοιο ένδικο μέσο κατά της κράτησης. Επιπλέον, κρίνεται αναγκαία η επαναφορά του αυτεπάγγελτου δικαστικού ελέγχου της κράτησης ως πρόσθετης δικλείδας διασφάλισης δικαστικού ελέγχου, ιδίως ενόψει του εξαιρετικά χαμηλού αριθμού κρατουμένων που ασκούν το ένδικο μέσο των αντιρρήσεων. Παράλληλα, θα πρέπει να ρυθμιστεί ειδικώς και λεπτομερώς η διαδικασία πρόσβασης των κρατουμένων σε δωρεάν νομική βοήθεια, ώστε να διασφαλίζεται η αποτελεσματική και πραγματική πρόσβαση σε αυτήν, καθώς στην πράξη καθίσταται αδύνατη η αυτοπρόσωπη σύνταξη και υποβολή ενώπιον του διοικητικού πρωτοδικείου των σχετικών αιτήσεων και μάλιστα στην ελληνική γλώσσα, καθώς και η συλλογή των αναγκαίων υποστηρικτικών εγγράφων, από πρόσωπα που τελούν υπό καθεστώς κράτησης. Άρθρο 27 Κράτηση αιτούντων με ειδικές ανάγκες υποδοχής (Άρθρο 13 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Αναφορικά με την παράγραφο 2, η κράτηση ανηλίκων ποτέ δεν μπορεί να είναι στο “βέλτιστο συμφέρον” των παιδιών και, ως εκ τούτου, η σχετική διάταξη πρέπει να απαλειφθεί. Σε κάθε περίπτωση, η πρόβλεψη στο εδ. β' της δυνατότητας κράτησης ασυνόδευτων ανηλίκων προς “εξασφάλιση της προστασίας τους” πρέπει να απαλειφθεί ως ασαφής, δεδομένης και της σωρείας καταδικαστικών αποφάσεων κατά της Ελλάδας από το ΕΔΔΑ για την πρακτική της "προστατευτικής κράτησης" (βλ. ενδεικτικά Μ.Υ. κατά Ελλάδας, 51980/19, 19-06-2025 και H.A. κ.α. κατά Ελλάδας 19951/16, 28-02-2019). Άρθρο 31 Μαθήματα γλωσσών και επαγγελματική κατάρτιση (Άρθρο 18 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Να απαλειφθεί η πρόβλεψη εξαίρεσης από μαθήματα γλωσσών και επαγγελματική κατάρτιση όσων υπάγονται στη συνοριακή διαδικασία ασύλου, καθώς κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται στο άρθρο 18 της Οδηγίας. Άρθρο 32 Απασχόληση (Άρθρο 17 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Να απαλειφθεί η πρόβλεψη, στη δεύτερη υποπαράγραφο της παραγράφου 1, εξαίρεσης από την πρόσβαση στην αγορά εργασίας “όταν η αίτηση εξετάζεται στη διαδικασία στα σύνορα σύμφωνα με το άρθρο 43 του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1348”, καθώς κάτι τέτοιο δεν προβλέπεται στο άρθρο 17 της Οδηγίας. Άρθρο 33 Γενικοί κανόνες για τις υλικές συνθήκες υποδοχής και την ιατροφαρμακευτική περίθαλψη (Άρθρο 19 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Στην παράγραφο 3, θα πρέπει να απαλειφθεί ο όρος «άπαξ», δεδομένου ότι τόσο οι υλικές συνθήκες υποδοχής όσο και οι αντίστοιχες περιστάσεις και ανάγκες των αιτούντων/αιτουσών υπόκεινται σε μεταβολές. Επιπροσθέτως να προβλεφθεί και να ρυθμιστεί διαδικασία παροχής δωρεάν νομικής βοήθειας για τη σύνταξη της σχετικής αίτησης, άλλως καθίσταται αδύνατη η χρήση αυτού του δικαιώματος από τους αιτούντες/ούσες. Άρθρο 34 Ρυθμίσεις για τις υλικές συνθήκες υποδοχής (Άρθρο 20 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Να ρυθμιστεί επακριβώς ο τρόπος διασφάλισης της προβλεπόμενης στην παράγραφο 6 δυνατότητας ενημέρωσης των νομικών συμβούλων για τη μεταφορά και τη νέα διεύθυνση των αιτούντων/αιτουσών, καθώς στην πράξη έχει συμβεί να μην έχουν ενημερωθεί οι νομικοί εκπρόσωποι σχετικά, ιδίως σε περιπτώσεις που οι αιτούντες δε διέθεταν τηλέφωνα. Άρθρο 37 Περιορισμός ή διακοπή των υλικών συνθηκών υποδοχής (Άρθρο 23 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Να απαλειφθεί στην παράγραφο 1, περ. β’ το εδάφιο “ δεν προσέρχεται, στο πλαίσιο της διαδικασίας εξέτασης της αίτησής του για παροχή διεθνούς προστασίας, σε προσωπική συνέντευξη εντός της προθεσμίας που τάσσεται”, καθώς δεν προβλέπεται στην Οδηγία Υποδοχής ως λόγος περιορισμού ή διακοπής των υλικών συνθηκών υποδοχής. Οι συνέπειες της μη εμφάνισης σε προσωπική συνέντευξη ρυθμίζονται στον Κανονισμό για τη Διαδικασία Ασύλου και αφορούν στη διοικητική εξέταση του αιτήματος διεθνούς προστασίας και όχι στις συνθήκες υποδοχής. Άρθρο 38 Αιτούντες με ειδικές ανάγκες υποδοχής και αξιολόγηση των ειδικών αναγκών υποδοχής (Άρθρα 24 και 25 της Οδηγίας 2024/1346/ΕΕ) Να προστεθούν εδάφια στην παρ. 1 του άρθρου 38 που να αναφέρουν ρητά επιπλέον τις κατηγορίες των επιζώντων ναυαγίων και των συγγενών θυμάτων ναυαγίων, όπως είχε προβλεφθεί στο άρθρο 14 παρ. 8 περ. στ' Ν 4375/2016 (Α' 51) και άρθρο 1 περ. λγ' Ν 4939/2022 (Α' 111) αντίστοιχα. Άρθρο 39 Ανήλικοι (Άρθρο 26 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Αναφορικά με την παράγραφο 1, θα πρέπει να σημειωθεί ότι, υπό το πρίσμα και της αρχής του βέλτιστου συμφέροντος του παιδιού, η Οδηγία Υποδοχής επιβάλλει την «εξασφάλιση» κατάλληλου επιπέδου διαβίωσης («Τα κράτη μέλη εξασφαλίζουν στον ανήλικο επίπεδο διαβίωσης κατάλληλο για τη σωματική, ψυχική, διανοητική, ηθική και κοινωνική ανάπτυξή του» – άρθρο 26 παρ. 1 της Οδηγίας). Πρόκειται, δηλαδή, για υποχρέωση “αποτελέσματος” και όχι απλής “επιμέλειας ως προς τα μέσα”. Ως εκ τούτου, η διατύπωση της σχετικής υποχρέωσης ως «πρωταρχικού μελήματος» δεν επαρκεί και η διάταξη χρήζει αναδιατύπωσης. Άρθρο 40 Ασυνόδευτοι και χωρισμένοι ανήλικοι (Άρθρο 27 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Στην παράγραφο 2, στα «αντικειμενικά στοιχεία», πέραν της «εμφανούς ανηλικότητας», θα πρέπει να προστεθούν και τυχόν διαθέσιμα έγγραφα του αιτούντος. Η Επιτροπή των Ηνωμένων Εθνών για τα Δικαιώματα του Παιδιού (CRC) έχει κρίνει ότι «τα διαθέσιμα έγγραφα πρέπει να θεωρούνται γνήσια, εκτός εάν υπάρχουν αποδείξεις για το αντίθετο» και ότι «το πλεονέκτημα της αμφιβολίας πρέπει να δίνεται στο άτομο που αξιολογείται». Η Επιτροπή έχει επίσης κρίνει ότι η απόρριψη του πιστοποιητικού γέννησης ενός παιδιού ή άλλων επίσημων εγγράφων που πιστοποιούν την ανηλικότητά του, χωρίς να αξιολογηθεί η εγκυρότητά τους ή να επαληθευθούν οι πληροφορίες που περιέχονται σε αυτά, συνιστά παραβίαση του δικαιώματος του παιδιού να διατηρήσει την ταυτότητά του (άρθρο 8 της Σύμβασης για τα Δικαιώματα του Παιδιού). Στην υπόθεση M.B. κατά Ισπανίας η Επιτροπή αποφάνθηκε ότι «τα διαθέσιμα έγγραφα πρέπει να θεωρούνται γνήσια, εκτός εάν υπάρχουν αποδείξεις για το αντίθετο. Μόνο σε περίπτωση απουσίας εγγράφων ταυτότητας ή άλλων κατάλληλων αποδεικτικών στοιχείων, τα κράτη, προκειμένου να προβούν σε τεκμηριωμένη εκτίμηση της ηλικίας, πρέπει να πραγματοποιούν ολοκληρωμένη αξιολόγηση της σωματικής και ψυχολογικής ανάπτυξης του παιδιού, η οποία διενεργείται από ειδικευμένους παιδίατρους ή άλλους επαγγελματίες που είναι εξειδικευμένοι στο συνδυασμό διαφορετικών πτυχών της ανάπτυξης». UN CRC, J.A.B. v. Spain, Communication No. 22/2017, 31 May 2019: https://docstore.ohchr.org/SelfServices/FilesHandler.ashx?enc=6QkG1d%2fPPRiCAqhKb7yhslov9FOAeMKpBQmp0X2W982Xq%2f%2b1ueHW5Ba6PGG1Guyk%2fSz7QpGji8vIuiJJ1eaT9Xeq677MBU7iFZ0vP%2frkZddosBPwk%2fhY%2btpP2erP3dVWRrUG5KVFA8uTJ5K83n8ZCzLrcohkwrw%2f3bvPN8f3hos%3d UN CRC, M.B. v. Spain, Communication No. 28/2017, 28 September 2020: https://docstore.ohchr.org/SelfServices/FilesHandler.ashx?enc=6QkG1d%2fPPRiCAqhKb7yhslov9FOAeMKpBQmp0X2W983A8Aa2ILKeVfB37o8VmycE0MqQF4A%2fM0L5r%2bO%2fS5me%2bgvjzKDl9u2kjgG2w2PMtSw9etYSEz1uXBcb6bvGXZNHqStrlaO9fjdBPD%2f00I%2bKn0pYeie4aRiupgoca0sy4Pc%3d Άρθρο 41 Θύματα βασανιστηρίων και βίας (Άρθρο 28 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Στην παράγραφο 2, να επαναφερθεί το χωρίο "και κατάλληλες θεραπείες, συμπεριλαμβανομένων των αναγκαίων υπηρεσιών αποκατάστασης" (άρθρο 28(2) της Οδηγίας Υποδοχής) που έχει παραλειφθεί. Άρθρο 42 Προσφυγές (Άρθρο 29 της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1346) Η πενθήμερη προθεσμία της παρ. 1 είναι δυσανάλογα σύντομη. Επιπροσθέτως, κρίνεται αναγκαία η αντικατάσταση του απαιτούμενου μέτρου απόδειξης από πλήρη και παραχρήμα απόδειξη (βλ. παρ. 3) σε απλή πιθανολόγηση, λαμβανομένης υπόψη της ιδιαίτερης φύσης των σχετικών ισχυρισμών. Ειδικότερα, σε σημαντικό αριθμό περιπτώσεων, οι αιτούντες/αιτούσες χρήζουν μεταφοράς σε διαφορετικές συνθήκες υποδοχής λόγω σοβαρών ζητημάτων υγείας ή άλλων ειδικών αναγκών, χωρίς όμως να διαθέτουν εξαρχής τα απαιτούμενα αποδεικτικά στοιχεία, ακριβώς εξαιτίας της έλλειψης πρόσβασης στις αναγκαίες υπηρεσίες. Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση E.F. κατά Ελλάδος (Αρ. Προσφ. 16127/20), στην οποία τα ιατρικά έγγραφα από τη χώρα καταγωγής της αιτούσας, που πιστοποιούσαν ότι ήταν οροθετική, δεν έγιναν δεκτά, ενώ η πρόσβαση στις αναγκαίες εξετάσεις αίματος καθυστέρησε αδικαιολόγητα, συμβάλλοντας στη σοβαρή επιδείνωση της υγείας της. Σε αυτή την περίπτωση, το προβλεπόμενο ένδικο μέσο δεν θα ήταν αποτελεσματικό, εφόσον η αιτούσα δεν θα ήταν σε θέση να αποδείξει παραχρήμα τους ισχυρισμούς της. Το ίδιο ισχύει, για παράδειγμα, και αναφορικά με τις υποθέσεις αιτούντων/αιτουσών άσυλο που ισχυρίζονται ότι είναι ανήλικοι, ωστόσο, εκκρεμούσης της διαδικασίας διαπίστωσης ανηλικότητας, διαβιούν σε ακατάλληλες για ανηλίκους συνθήκες (βλ. T.K. και άλλοι κατά Ελλάδος, Αρ. Προσφ. 16112/20). Συνεπώς, η ανάγκη συλλογής ιατρικών εγγράφων, διαγνώσεων ή άλλων αποδεικτικών στοιχείων προϋποθέτει συχνά πρόσβαση σε υπηρεσίες που οι ίδιοι οι αιτούντες επιδιώκουν να εξασφαλίσουν μέσω του ένδικου μέσου. Υπό τα δεδομένα αυτά, η απαίτηση πλήρους απόδειξης κινδυνεύει να καταστήσει το ένδικο βοήθημα κενό περιεχομένου. Σε κάθε περίπτωση, ακριβώς και λόγω του διαφορετικού διακυβεύματος σε σχέση με τις αντιρρήσεις κατά κράτησης, το εν λόγω μέτρο απόδειξης κρίνεται δυσανάλογο. Στην παράγραφο 4, να εισαχθεί ρητή αναφορά σε πρόσβαση σε δωρεάν νομική βοήθεια και να ρυθμιστεί η αποτελεσματική και πραγματική πρόσβαση σε αυτή (βλ. σχετικά σχόλια στο άρθρο 25).