Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Φώτιος Μπάτζιος' | 25 Νοεμβρίου 2025, 21:45

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Με το άρθρο 283 του υπό διαβούλευση νομοσχεδίου προβλέπεται η σύσταση Ειδικών Διακλαδικών Υγειονομικών Ψυχιατρικών Επιτροπών (ΕΔΥΨΕ), οι οποίες λειτουργούν αποκλειστικά στις έδρες των Στρατιωτικών Υγειονομικών Επιτροπών της Αθήνας και του Γ΄ Σώματος Στρατού ωΟι ΕΔΥΨΕ καθίστανται αποκλειστικά αρμόδιες για την εξέταση και κρίση της σωματικής ικανότητας όσων παραπέμπονται σε αυτές λόγω ψυχικών νοσημάτων, ενώ για όλες τις λοιπές παθήσεις εξακολουθούν να αρμόδιες οι κατά τόπους Στρατιωτικές Υγειονομικές Επιτροπές (ΣΥΕ), διατηρώντας την ισχύουσα πρακτική. Η μονοσήμαντη αυτή διαφοροποίηση στη διαδικασία κρίσης αποκλειστικά βάσει του είδους της πάθησης εγείρει ζήτημα θεσμικής ισορροπίας και ίσης μεταχείρισης. Η διαφοροποίηση δεν φαίνεται να στηρίζεται σε τεκμηριωμένη αιτιολόγηση αναγκαιότητας στο κείμενο της διάταξης, ούτε σε αποδείξιμη αδυναμία των ΣΥΕ να αξιολογούν ψυχιατρικά περιστατικά. Επίσης, η χωρική συγκέντρωση μόνο σε δύο πόλεις ενδέχεται να δημιουργήσει σημαντικές πρακτικές δυσκολίες, ιδίως όταν προβλέπεται ότι η κρίση μπορεί να πραγματοποιείται ακόμη και χωρίς αυτοπρόσωπη παρουσία σε περίπτωση αδυναμίας μετακίνησης για λόγους υγείας Η επιλογή αυτή πρέπει να εξεταστεί υπό το πρίσμα θεμελιωδών συνταγματικών διατάξεων. Η αρχή της ισότητας (άρθρο 4 §1 Συντ.) επιβάλλει ίση μεταχείριση προσώπων που βρίσκονται υπό τις ίδιες συνθήκες, εκτός εάν υφίσταται αντικειμενικός, πρόσφορος και αναλογικός λόγος διαφοροποίησης. Παράλληλα, το άρθρο 2 §1 κατοχυρώνει την προστασία της αξίας του ανθρώπου, η οποία συνδέεται άρρηκτα με την αποφυγή θεσμικών πρακτικών που μπορεί να οδηγήσουν σε στιγματισμό. Εξίσου κρίσιμο, το άρθρο 21 §3 Συντ. επιβάλλει στο Κράτος μέριμνα για την ψυχική υγεία των πολιτών, με σεβασμό στην αξιοπρέπεια και στην αρχή της αναλογικότητας. Επιπλέον όμως, το νομοσχέδιο περιλαμβάνει διατύπωση σύμφωνα με την οποία μπορεί να ζητηθεί «η απολύτως απαραίτητη εκούσια νοσηλεία» σε ψυχιατρική κλινική στρατιωτικού νοσοκομείου, εφόσον άλλα μέτρα δεν επαρκούν. Η σύνδεση διοικητικής κρίσης με νοσηλεία, έστω και χαρακτηριζόμενη ως «εκούσια», δημιουργεί ουσιαστικό και νομικό προβληματισμό, δεδομένου ότι κατά το ισχύον πλαίσιο ψυχικής υγείας (ν. 2071/1992 και Κώδικας Ιατρικής Δεοντολογίας), η συναίνεση πρέπει να είναι ελεύθερη, ανεπηρέαστη και χωρίς οποιαδήποτε μορφή πίεσης ή συνεπειών. Εξάλλου, η ακούσια νοσηλεία επιτρέπεται μόνο με δικαστική απόφαση και σε περιπτώσεις άμεσου κινδύνου. Συνεπώς, η χρήση νοσηλείας ως προϋπόθεσης διοικητικής αξιολόγησης μπορεί να δημιουργήσει έμμεση καταναγκαστικότητα, εάν η άρνηση συνεπάγεται δυσμενή συνέπεια. Η ανησυχία ενισχύεται από την απουσία ορισμού του όρου «ψυχική νόσος» στο νομοσχέδιο. Οι διεθνείς ταξινομήσεις (ICD-11) περιλαμβάνουν πολύ διαφορετικές κατηγορίες (π.χ. διαταραχές διάθεσης, άγχους, χρήσης ουσιών), γεγονός που καθιστά απαραίτητη τη σαφήνεια, ώστε να αποφεύγονται οριζόντιες πρακτικές χωρίς επιστημονικά κριτήρια. Η εξίσωση μιας εξάρτησης με οξεία ψυχιατρική κρίση ή αυτοκτονικό ιδεασμό, στο πλαίσιο διοικητικής διαδικασίας, θα ήταν κλινικά και δεοντολογικά προβληματική. Σε επίπεδο ευρωπαϊκού δικαίου, το άρθρο 21 του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων απαγορεύει διακρίσεις λόγω αναπηρίας ή κατάστασης υγείας, ενώ ο Ευρωπαϊκός Κοινωνικός Χάρτης (άρθρα 11 και 26) επιβάλλει ισότιμη πρόσβαση στις υπηρεσίες υγείας και προστασία από πρακτικές που οδηγούν σε κοινωνικό ή θεσμικό στιγματισμό. Η Επιτροπή του Συμβουλίου της Ευρώπης για την Πρόληψη των Βασανιστηρίων (CPT) επισημαίνει ότι η νοσηλεία ψυχιατρικών ασθενών πρέπει να αποτελεί ύστατο μέτρο και ποτέ διοικητικό εργαλείο. Λαμβάνοντας υπόψη τα ανωτέρω, προτείνω τα εξής: Διατήρηση της εξειδίκευσης των ΕΔΥΨΕ, αλλά όχι με αποκλειστική αρμοδιότητα· να λειτουργούν ως δευτεροβάθμιο ή εξειδικευμένο γνωμοδοτικό όργανο. Ρητή απαγόρευση οποιασδήποτε έμμεσης πίεσης προς νοσηλεία και πρόβλεψη αξιολόγησης με βάση γνωματεύσεις πιστοποιημένων ψυχιάτρων του ΕΣΥ και ιδιωτών. Σαφής ορισμός του όρου “ψυχική νόσος” με επιστημονικά κριτήρια. Εξασφάλιση ισότιμης πρόσβασης, είτε μέσω γεωγραφικής διεύρυνσης είτε εναλλακτικών μεθόδων (τηλεϊατρική). Ρητή πρόβλεψη για προστασία ιατρικού απορρήτου και αποφυγή στιγματισμού. Μια τέτοια προσέγγιση θα επιτρέψει να υπηρετηθούν ταυτόχρονα η ασφάλεια δικαίου, η επιστημονική ορθότητα και ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας, ενισχύοντας την εμπιστοσύνη των πολιτών και την αποτελεσματικότητα της διαδικασίας, χωρίς να επιβαρύνει αδικαιολόγητα τους νέους που καλούνται να εκπληρώσουν τη στρατιωτική τους υποχρέωση.