Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'ΑΣΜΙΑΣ ΣΤΥΑ' | 1 Δεκεμβρίου 2025, 09:34

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Το παρόν μέρος ρυθμίζει τις «καταστάσεις» αξιωματικών και υπαξιωματικών, αλλά στην ουσία παγιώνει ένα ιδιαίτερα αυστηρό, μονομερώς κρατικοκεντρικό πλαίσιο, όπου τα δικαιώματα του στρατιωτικού προσωπικού υποχωρούν πλήρως μπροστά στην αρχή της «διαθεσιμότητας προς την υπηρεσία». Η έννοια της κατάστασης (ενέργεια, εφεδρεία, ειδικές καταστάσεις) παρουσιάζεται ως τεχνική – στην πραγματικότητα όμως είναι ο βασικός μηχανισμός με τον οποίο το κράτος διατηρεί για δεκαετίες ένα καθεστώς αυξημένης εξάρτησης και ελέγχου επάνω στο άτομο, ακόμη και μετά την αποστρατεία (υποχρεώσεις εφεδρείας, κυρώσεις για μη δήλωση διεύθυνσης, ανάκληση στην ενέργεια κ.λπ.). Οι ρυθμίσεις για απώλεια ιδιότητας (άρθρο 97) είναι ιδιαίτερα σκληρές και τιμωρητικές: η στέρηση βαθμού συνοδεύεται από πλήρη διαγραφή από τις ΕΔ, απαγόρευση χρήσης παρασήμων, αποκλεισμό από ενώσεις, ακόμη και από την εφεδρεία. Ουσιαστικά, η επαγγελματική και ηθική «εξαφάνιση» του προσώπου θεσμοθετείται ως παραπλήρωμα της ποινικής ή πειθαρχικής τιμωρίας. Καμία πρόνοια δεν υπάρχει για σταδιακή αποκατάσταση, για διάκριση βαρύτητας ή για επανεξέταση σε βάθος χρόνου. Οι ειδικές καταστάσεις (Υπηρεσίας Γραφείου, Ελαφράς Υπηρεσίας, Υπηρεσίας Ξηράς/Εδάφους) εμφανίζονται ως μέριμνα για τα τραυματισμένα ή ασθενή στελέχη, αλλά συνοδεύονται από σοβαρούς επαγγελματικούς περιορισμούς: δεν καταλαμβάνουν οργανικές θέσεις, αποκλείονται από κρίσιμες διοικητικές/επιχειρησιακές θέσεις, δεν λαμβάνουν επιδόματα κινδύνου και η πιθανότητα επιστροφής σε πλήρη ενεργό υπηρεσία είναι μοναδική και εξαιρετικά τυποποιημένη. Αντί για ένα ευέλικτο, εξατομικευμένο σύστημα ένταξης ανάλογα με τις ικανότητες, διαμορφώνεται μια «δευτερεύουσα κατηγορία» στελεχών μειωμένων προοπτικών. Η διαθεσιμότητα (άρθρο 102) λειτουργεί ως ισχυρό εργαλείο πίεσης: με απλή άσκηση ποινικής δίωξης για μια μεγάλη γκάμα αδικημάτων, ο στρατιωτικός απομακρύνεται από την υπηρεσία έως 18 μήνες, με μείωση αποδοχών και χωρίς πραγματική δυνατότητα άμυνας σε υπηρεσιακό επίπεδο πριν την τελεσιδικία. Η πρόβλεψη αυτή ενισχύει την ποινικοποίηση της υπηρεσιακής ζωής, με κίνδυνο η δίωξη –ακόμη και αν στο τέλος καταλήξει σε απαλλαγή– να έχει ήδη καταστρέψει ουσιαστικά τη σταδιοδρομία. Αντίστοιχα, οι ρυθμίσεις περί μακράς αναρρωτικής άδειας (άρθρο 103) είναι αυστηρά χρονομετρημένες και προσανατολισμένες περισσότερο στον έλεγχο και τη διαχείριση «περιττού» προσωπικού, παρά στην ουσιαστική υγειονομική προστασία. Τα όρια σε μήνες, τα πολλαπλά στάδια και η τελική «οριστική» κρίση αποστρατείας μετά από 30 μήνες συνολικής απουσίας δείχνουν προτεραιότητα στο δημοσιονομικό/λειτουργικό κόστος, όχι σε μια ανθρωποκεντρική προσέγγιση της υγείας. Οι διατάξεις για υποχρεωτική παραμονή στις ΕΔ (άρθρο 107) και για αποζημίωση σε περίπτωση πρόωρης εξόδου (άρθρο 108) είναι ιδιαιτέρως δεσμευτικές: επιβάλλουν ένα καθεστώς ουσιαστικής «δέσμευσης» του ατόμου για πολλά χρόνια μετά την εκπαίδευσή του, με οικονομικό εκβιασμό σε περίπτωση παραίτησης ή δυσμενούς κρίσης. Η λογική είναι καθαρά εργαλειακή: το προσωπικό αντιμετωπίζεται ως επένδυση που πρέπει να «αποσβεστεί» και όχι ως επαγγελματίας με δικαίωμα αναθεώρησης της πορείας του. Στο επίπεδο των ατομικών ελευθεριών, το άρθρο 106 επιβάλλει ένα πολύ στενό πλαίσιο. Η γενική απαγόρευση άσκησης επαγγέλματος ή ιδιωτικής εργασίας, συμμετοχής σε φορείς που ασκούν κριτική ή εμπλέκονται σε πολιτική, ενισχύει την εικόνα ενός προσωπικού «σιωπηλού και πλήρως διαθέσιμου». Οι εξαιρέσεις (υγειονομικοί, πληροφορικής, μουσικοί, διδασκαλία, ερευνητικά προγράμματα) είναι στενές και πάντοτε υπό άδεια, επιβεβαιώνοντας ότι ο στρατιωτικός δεν αντιμετωπίζεται ως πλήρης πολίτης αλλά ως διαρκές όργανο της υπηρεσίας. Τέλος, η εφεδρεία (άρθρο 105) και η δυνατότητα ανάκλησης ακόμη και για λόγους υγείας ή για συγκρότηση στρατιωτικών δικαστηρίων δείχνουν ότι η σχέση με τις ΕΔ δεν τερματίζεται πραγματικά με την αποστρατεία. Προστίθενται μάλιστα κυρώσεις (πρόστιμο) ακόμη και για τυπικά ζητήματα, όπως η μη έγκαιρη αλλαγή δηλωμένης διεύθυνσης, γεγονός που ενισχύει την αίσθηση ότι το πρώην στέλεχος παραμένει υπό διαρκή διοικητική επιτήρηση.