Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Λοχαγός (Ο) Ευάγγελος Μπαλταδώρος' | 4 Δεκεμβρίου 2025, 12:37

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  * Σκοπός του Σχολίου Με το παρόν σχόλιο επιδιώκεται η βελτίωση της ρύθμισης του άρθρου 106 του προς ψήφιση νομοσχεδίου, που παρέχει δικαίωμα ιδιωτικής απασχόλησης κατά τις εκτός υπηρεσίας ώρες μόνο στους αποφοίτους του κλάδου Υγειονομικού και Πληροφορικής της Στρατιωτικής Σχολής Αξιωματικών Σωμάτων (ΣΣΑΣ), καθόσον αυτή εκτιμάται ότι μπορεί να καταστεί, ιδίως μελλοντικά, νομικά αίολη, νομολογιακά αθεμελίωτη και μη αναλογική, δεδομένου ότι αντιβαίνει καταρχήν σε βασικές συνταγματικές και υπερεθνικές αρχές. Προτείνεται όπως επεκταθεί το δικαίωμα αυτό σε όλους τους αξιωματικούς που διαθέτουν πτυχίο ΑΕΙ — οικονομικού, νομικού, μηχανικού ή άλλης ειδικότητας — με κατάλληλους, ρητούς περιορισμούς προς προστασία των συμφερόντων των Ενόπλων Δυνάμεων, κατ’ αναλογία των ρυθμίσεων των λοιπών κρατών - μελών του ΝΑΤΟ, που ήδη εφαρμόζονται για αρκετά χρόνια. * Συνταγματική και νομική τεκμηρίωση ** Αρχή της Ισότητας & ίσης μεταχείρισης (άρθρο 4 §1 Σ.) Όλοι οι απόφοιτοι της ΣΣΑΣ έχουν υποβληθεί στην ίδια διαδικασία εισαγωγής, φοίτησης και υποχρεώσεων υπηρεσίας. Η ρύθμιση που επιτρέπει ιδιωτική απασχόληση μόνο σε ορισμένες ειδικότητες (Υγειονομικό, Πληροφορικής) και αποκλείει άλλες — όπως Οικονομικό, Νομικό — συνιστά διάκριση μεταξύ ομοίων καταστάσεων χωρίς επαρκή αιτιολόγηση. Κατά τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), διαφορετική μεταχείριση ομοίων περιπτώσεων απαιτεί αντικειμενική και επαρκή αιτιολόγηση. Η απλή ωστόσο αναφορά σε «ειδικότητες επιστημονικές/ευαίσθητες» μπορεί να κριθεί ότι δεν συνιστά επαρκές αιτιολογικό στοιχείο. ** Αρχή της Αναλογικότητας (άρθρο 25 §1 Σ.) & επαγγελματική ελευθερία Ο απόλυτος αποκλεισμός εύρους ειδικοτήτων από το δικαίωμα ιδιωτικής απασχόλησης — ανεξάρτητα από το είδος του ιδιωτικού έργου και χωρίς δυνατότητα εξατομικευμένης αξιολόγησης — εκτιμάται ως μέτρο οριζόντιας απαγόρευσης. Σύμφωνα με αρχές που το ΣτΕ έχει εφαρμόσει σε θέματα περιορισμού δικαιωμάτων (π.χ. μισθολογικών ή επαγγελματικών) σε λειτουργούς / δημοσίους υπαλλήλους / μέλη ΔΕΠ, «απόλυτοι αποκλεισμοί» χωρίς τεκμηριωμένη και αναγκαία αιτιολόγηση είναι ευάλωτοι σε ακύρωση. Κατά συνέπεια, εάν πράγματι υπάρχει ανάγκη προστασίας δημόσιου συμφέροντος (π.χ. εθνική ασφάλεια, αποφυγή σύγκρουσης συμφερόντων), το μέτρο πρέπει να είναι στοχευμένο και αναλογικό -π.χ. με καθεστώς άδειας και έγκρισης- και όχι με απόλυτο αποκλεισμό. ** Δικαίωμα στον σεβασμό της ιδιότητας του πολίτη και της προσωπικής ελευθερίας Οι αξιωματικοί, ως πολίτες με ατομικά δικαιώματα, δεν πρέπει να στερούνται αυθαίρετα το δικαίωμα στην εργασία ή επαγγελματική απασχόληση πέρα της στρατιωτικής υπηρεσίας, ειδικά όταν έχουν επιστημονικά ή επαγγελματικά προσόντα (πτυχίο ΑΕΙ). Η ρύθμιση που προβλέπει ρητές εξαιρέσεις για ορισμένες ειδικότητες, χωρίς αιτιολογία, μπορεί να κριθεί ότι περιορίζει την ελευθερία επαγγελματικής επιλογής και συνιστά άνιση μεταχείριση. ** Συνάφεια με νομοθετικά πρότυπα για δημόσιους υπαλλήλους και λειτουργούς Στο πλαίσιο των δημοσίων υπαλλήλων, προβλέπεται — υπό όρους — δυνατότητα ιδιωτικής απασχόλησης (με άδεια της υπηρεσίας), όπως στον Υπαλληλικό Κώδικα (άρθρο 31). Η λογική είναι ότι η ιδιωτική απασχόληση επιτρέπεται όταν δεν υπάρχει σύγκρουση συμφερόντων και δεν θίγεται το δημόσιο συμφέρον. * Αναγκαιότητα – Δημοσιονομικά και λειτουργικά επιχειρήματα Ο αποκλεισμός καθιστά τη στρατιωτική καριέρα λιγότερο ελκυστική για αξιωματικούς με επιστημονικά/ακαδημαϊκά προσόντα, ιδίως όταν έχουν και πτυχίο ΑΕΙ (νομικής, οικονομικού, μηχανικού). Αυτό ενδέχεται να οδηγήσει σε απώλεια στελεχών, αποχωρήσεις ή προσπάθειες παράνομης (μη δηλωμένης) παράλληλης απασχόλησης - σε κάθε περίπτωση ζημία για το κράτος (φορολογικά έσοδα, κ.λπ.) -. Αντιθέτως, η ρύθμιση με σύστημα άδειας και έγκρισης επιτρέπει: α) διατήρηση και αναβάθμιση τεχνογνωσίας των αξιωματικών (νομική, οικονομική, τεχνική), β) αύξηση της λειτουργικής ευελιξίας των ΕΔ, καθώς οι αξιωματικοί μπορούν — εντός αντικειμενικών ορίων — να συμμετέχουν σε μελέτες, συμβουλευτικά έργα, εκπαιδευτική δραστηριότητα, χωρίς να επιβαρύνουν τον προϋπολογισμό., γ) διαφάνεια και έλεγχο μέσω υποχρεωτικής έγκρισης / δήλωσης / απαγόρευσης έργων που σχετίζονται με τις ΕΔ. * Συγκριτική πρακτική διεθνών κρατών – Κράτη του ΝΑΤΟ Η εμπειρία και ρύθμιση σε κράτη-μέλη του ΝΑΤΟ δείχνει ότι η καθολική απαγόρευση ιδιωτικής απασχόλησης δεν είναι καν ο κανόνας. Αντίθετα, ακολουθείται μοντέλο ”outside employment with approval / ethics regulation”. Ενδεικτικά, στο United States Department of Defense (DoD), μέσω της Joint Ethics Regulation (JER / DoD 5500.07-R), επιτρέπεται σε στελέχη (όχι όταν οι δραστηριότητες παρεμβαίνουν στην υπηρεσία ή αποτελούν σύγκρουση συμφερόντων) να ασκούν «outside employment / self-employment / compensated outside activities», υπό όρους: έγκριση, μη εμπλοκή σε συναλλαγές με την κυβέρνησης, απαγόρευση χρήσης της θέσης για ιδιωτικό όφελος. Οι κανόνες προβλέπουν επίσης μη συμμετοχή σε εργασίες που θα δημιουργούσαν σύγκρουση συμφερόντων, εκπτώσεις στην εθνική ασφάλεια, ή υποβάθμιση της επιχειρησιακής ετοιμότητας. Εν γένει, η τάση είναι να επιτρέπεται «outside employment/ιδιωτικό έργο» με έγκριση / κανόνες δεοντολογίας / έλεγχο συμβατότητας — και όχι αυτό να απαγορεύεται οριζόντια για συγκεκριμένες ειδικότητες. Πρόσθετα, σε απάντηση σε σχετική ερώτηση στο Βρετανικό Κοινοβούλιο δηλώνεται ρητά ότι "γενικά, τα υπηρετούντα στελέχη δεν απαγορεύεται να έχουν δεύτερη εργασία όταν βρίσκονται εκτός υπηρεσίας ή σε άδεια. Η έγκριση εξαρτάται από τον Διοικητή / Αξιωματικό Διοίκησης του εκάστοτε τμήματος και εγκρίνεται κατά περίπτωση". Τα έγγραφα του Βρετανικού ΥΠΑΜ σχετικά με «Flexible Working» δίνουν έμφαση στη διατήρηση της επιχειρησιακής ετοιμότητας, αλλά αναγνωρίζουν την ανάγκη για «ισορροπία ζωής–εργασίας», επιτρέποντας ευέλικτες μορφές εργασίας και πιθανώς παράλληλη απασχόληση, πάντα υπό όρους που δεν θίγουν τις υποχρεώσεις. Η πολιτική «Armed Forces Covenant» στο Ηνωμένο Βασίλειο — εκτός των άλλων — θεωρεί ότι οι στρατιωτικοί, λόγω των ιδιαιτεροτήτων της υπηρεσίας τους (θυσία, διαθεσιμότητα, υπηρεσιακή ετοιμότητα), πρέπει να αντιμετωπίζονται με δικαιοσύνη και να έχουν πρόσβαση σε εύλογες συνθήκες εργασίας/υποστήριξης, καταλήγοντας ότι είναι αναλογικά δίκαιο να επιτρέπεται δεύτερη απασχόληση όταν δεν βλάπτεται η δομή της άμυνας. Συναφώς, αυτή η πρακτική φαίνεται ότι είναι διαχειρίσιμη και από πλευράς στρατιωτικής ηγεσίας: καμία ανάγκη για καθεστώς οιονεί «μονοπωλίου εργασίας» για ορισμένες ειδικότητες, όταν μπορεί να υπάρξει σύστημα διαφάνειας και ελέγχου. *** Πρόταση βελτίωσης της υφιστάμενης ρύθμισης Με βάση τα προεκτεθέντα, προτείνεται όπως εξεταστεί η τροποποίηση του άρθρου 106 ως ακολούθως: 1. Επιτρέπεται σε στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων που κατέχουν πτυχίο Ανώτατης Εκπαίδευσης (ΑΕΙ) των κλάδων: α) Νομικών Επιστημών, β) Οικονομικών Επιστημών, γ) Πληροφορικής και Τεχνολογιών Πληροφορίας, δ) Μηχανικών και Τεχνικών Επιστημών, ε) Επιστημών Υγείας, στ) Επιστημών της Εκπαίδευσης, ζ) Φυσικών και Θετικών Επιστημών, η) Κοινωνικών Επιστημών να ασκούν ιδιωτικό έργο συναφές με το επιστημονικό τους αντικείμενο, κατά τις εκτός υπηρεσίας ώρες και χωρίς να παρακωλύεται η εκπλήρωση των καθηκόντων τους, κατόπιν άδειας του Αρχηγού του οικείου Γενικού Επιτελείου. 2. Η άσκηση ιδιωτικού έργου δεν επιτρέπεται όταν: α) συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με έργα, υπηρεσίες ή συμβάσεις των Ενόπλων Δυνάμεων, β) δημιουργεί πραγματική ή δυνητική σύγκρουση συμφερόντων, γ) συνεπάγεται χρήση διαβαθμισμένων πληροφοριών ή στρατιωτικής τεχνογνωσίας, δ) δύναται να επηρεάσει την αμεροληψία, την ανεξαρτησία ή την επιχειρησιακή ετοιμότητα του στελέχους, ε) το ιδιωτικό έργο εμποδίζει ή περιορίζει τη δυνατότητα άμεσης ανάκλησής του για υπηρεσιακές ανάγκες. Σε κάθε περίπτωση παράβασης, η άδεια ανακαλείται άμεσα με αιτιολογημένη απόφαση. 3. Επιτρέπεται σε όλα τα στελέχη, ανεξαρτήτως της κατοχής πτυχίου ΑΕΙ, η συμμετοχή σε: α) διδασκαλία σε δημόσια ή ιδιωτικά εκπαιδευτικά ιδρύματα, β) συμμετοχή σε ερευνητικά προγράμματα ΑΕΙ–ΑΣΕΙ, κατόπιν άδειας του οικείου Γενικού Επιτελείου και υπό την προϋπόθεση μη ύπαρξης σύγκρουσης συμφερόντων. 4. Τα στελέχη που λαμβάνουν άδεια ιδιωτικού έργου υποχρεούνται να τηρούν τα επαγγελματικά πρότυπα δεοντολογίας του επιστημονικού κλάδου τους. Η εν λόγω διάταξη εκτιμάται ότι είναι συνταγματικά ισχυρότερη και συμβατή με τη Σύμβαση προστασίας των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών: - Αρχή Ισότητας (άρθρο 4 Σ.) Δεν βασίζεται στην ειδικότητα, αλλά στην ύπαρξη επιστημονικού προσόντος → ίδια προσόντα = ίδια δικαιώματα. - Αρχή Αναλογικότητας (άρθρο 25 Σ.) Δεν υπάρχει απόλυτη απαγόρευση, μόνο ελεγχόμενη, στοιχειοθετημένη, περιορισμένη άσκηση ιδιωτικού έργου. - Συμβατή με ΕΣΔΑ (άρθρο 1 ΠΠΠ + άρθρο 8 ECHR) Τα κράτη δεν επιτρέπεται να περιορίζουν την επαγγελματική ανάπτυξη χωρίς επαρκή και τεκμηριωμένη αιτιολόγηση.