Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Βασίλης Νταής' | 4 Δεκεμβρίου 2025, 19:09

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Νέο πλαίσιο για τις Ειδικές Καταστάσεις: Από την προστασία στη διοικητική ασάφεια Οι Ειδικές Καταστάσεις –Υπηρεσία Ξηράς, Ελαφρά Υπηρεσία και Υπηρεσία Γραφείου– υπήρξαν για δεκαετίες ένας σταθερός μηχανισμός θεσμικής προστασίας των στρατιωτικών που υπέστησαν βλάβες στην υγεία τους κατά την εκτέλεση της υπηρεσίας. Δεν λειτούργησαν ποτέ ως προνόμιο· αντιθέτως, αποτέλεσαν το ελάχιστο επίπεδο μέριμνας που οφείλει η Πολιτεία προς όσους υπηρετούν. Το νέο σχέδιο νόμου, ωστόσο, ανατρέπει κρίσιμα στοιχεία αυτής της προστασίας, εισάγοντας αβεβαιότητα τόσο στη διοικητική μεταχείριση των στελεχών όσο και στη νομική ασφάλεια των ήδη υφιστάμενων κρίσεων. ⸻ 1. Ανατροπή οριστικών υγειονομικών κρίσεων Οι οριστικές υγειονομικές κρίσεις που έχουν δημοσιευθεί σε ΦΕΚ αποτελούν ατομικές διοικητικές πράξεις με πλήρη ισχύ. Με βάση το Σύνταγμα και τη διοικητική νομολογία: • δεν ανακαλούνται αναδρομικά χωρίς νέο πραγματικό δεδομένο, • δεν τροποποιούνται επειδή μεταβάλλεται το γενικό νομοθετικό πλαίσιο, • δεν μπορούν να τεθούν σε επανεξέταση χωρίς τεκμηριωμένη ιατρική μεταβολή. Παρά ταύτα, το σχέδιο νόμου εισάγει την υποχρέωση επανάκρισης ακόμη και για στελέχη που έχουν ήδη κριθεί οριστικά. Αυτό πρακτικά καθιστά τις οριστικές κρίσεις προσωρινές, μεταβάλλοντας τον χαρακτήρα τους κατά τρόπο που προσκρούει στην αρχή της ασφάλειας δικαίου και στο άρθρο 77 του Συντάγματος. ⸻ 2. Τριετής επανάκριση ακόμη και για μόνιμες παθήσεις Η επιβολή υποχρεωτικής επανάκρισης ανά τρία έτη δημιουργεί ένα πλαίσιο συνεχούς διοικητικής επιτήρησης, το οποίο δεν δικαιολογείται από κανένα ιατρικό κριτήριο. Οι μόνιμες παθήσεις δεν μεταβάλλονται περιοδικά· συνεπώς η περιοδική αξιολόγηση δεν εξυπηρετεί υγειονομικούς σκοπούς αλλά διοικητικές επιδιώξεις. Αυτό: • υπονομεύει τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των στελεχών, • γεννά κίνδυνο κατάχρησης, • δημιουργεί έναν μηχανισμό δυνητικής διοικητικής απαξίωσης προσωπικού. ⸻ 3. Αυτεπάγγελτη παραπομπή: μηχανισμός πίεσης Η δυνατότητα παραπομπής στελεχών σε νέα κρίση χωρίς νέο ιατρικό δεδομένο, χωρίς αίτημα και χωρίς αιτιολογία συνιστά σημαντική απόκλιση από τη διοικητική ορθότητα. Η υγειονομική κρίση οφείλει να βασίζεται σε ιατρικά στοιχεία, όχι σε διαχειριστικές ανάγκες προσωπικού. Έτσι, η αυτεπάγγελτη παραπομπή κινδυνεύει να λειτουργήσει ως εργαλείο εξαναγκασμού και όχι ως μηχανισμός προστασίας. ⸻ 4. Εισαγωγή υπηρεσιακών αναγκών στην υγειονομική κρίση Η πρόβλεψη ότι οι επιτροπές θα «συνεκτιμούν τις υπηρεσιακές ανάγκες» στη διαμόρφωση της σωματικής ικανότητας αποτελεί θεμελιώδη αλλοίωση του χαρακτήρα της υγειονομικής διαδικασίας. Η σωματική ικανότητα είναι ιατρική έννοια· δεν επιτρέπεται να επηρεάζεται από τις ανάγκες στελέχωσης. Μια τέτοια ρύθμιση παράγει κίνδυνο διοικητικής εξίσωσης της υγείας με τη διαθεσιμότητα προσωπικού. ⸻ 5. Κατάργηση της Φρουράς Επιθυμίας: κενό προστασίας Η φρουρά επιθυμίας αποτελούσε ουσιαστικό θεσμό για στελέχη με χρόνιες, σοβαρές ή μη αναστρέψιμες παθήσεις, διασφαλίζοντας πρόσβαση σε: • ιατρούς, • θεραπείες, • κατάλληλο οικογενειακό περιβάλλον. Η κατάργηση του θεσμικού πλαισίου του ν.δ. 1400/1973 αφήνει το άρθρο 15 του ν. 3257/2004 τυπικά ενεργό αλλά πρακτικά κενό περιεχομένου, δημιουργώντας νομική ασάφεια και αφήνοντας τα πιο ευάλωτα στελέχη εκτεθειμένα σε ενδεχόμενες διοικητικές πιέσεις μέσω μεταθέσεων. ⸻ 6. Ανεπαρκείς δικλείδες προστασίας στο άρθρο 101 Το προτεινόμενο άρθρο 101 δεν προβλέπει επαρκή θεσμική θωράκιση: • δεν υπάρχει διαδικασία ένστασης, • δεν προβλέπεται προστασία από ανάθεση επιβαρυντικών καθηκόντων, • δεν εξειδικεύονται τα κριτήρια αξιοποίησης, • απουσιάζει πρόβλεψη για μη αναστρέψιμες παθήσεις. Το νέο σύστημα εμφανίζεται έτσι περισσότερο ως εργαλείο διοικητικής διαχείρισης παρά ως πλαίσιο υγειονομικής μέριμνας. ⸻ 7. Επιπτώσεις στην υπηρεσία και στην προσέλκυση νέων στελεχών Η διαμόρφωση ενός πλαισίου όπου η υγεία καθίσταται παράγοντας διοικητικής επισφάλειας δημιουργεί ερωτήματα όχι μόνο για τα ήδη υπηρετούντα στελέχη αλλά και για την ελκυστικότητα των Ενόπλων Δυνάμεων για νέους ανθρώπους. Ένα σύστημα που δεν παρέχει σταθερότητα και σεβασμό σε όσους τραυματίζονται ή αρρωσταίνουν εν ώρα υπηρεσίας δυσκολεύει και την προσέλκυση προσωπικού υψηλής ποιότητας. ⸻ Προτεινόμενες Παρεμβάσεις 1. Αφαίρεση οποιασδήποτε διοικητικής παραμέτρου από την υγειονομική κρίση, συμπεριλαμβανομένης της αναφοράς στις «υπηρεσιακές ανάγκες». 2. Κατάργηση της υποχρεωτικής επανάκρισης στελεχών με οριστικές κρίσεις, οι οποίες δεν μπορούν να ανατραπούν χωρίς νέο ιατρικό δεδομένο. 3. Αποκατάσταση της λειτουργικότητας του άρθρου 15 ν. 3257/2004, με πλήρη εναρμόνιση στο νέο πλαίσιο. 4. Ρητή θεσμική διασφάλιση της Φρουράς Επιθυμίας ως μηχανισμού προστασίας των πλέον ευάλωτων στελεχών. 5. Εγγύηση ότι οι υγειονομικές επιτροπές θα λειτουργούν αποκλειστικά με ιατρικά κριτήρια, χωρίς επιρροή από οργανωτικές ή υπηρεσιακές σκοπιμότητες.