Υπουργείο Εθνικής Άμυνας

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Βασίλης Τσιλιγιάννης' | 5 Δεκεμβρίου 2025, 03:11

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Tο άρθρο 106 επιβάλλει περιορισμούς στα δικαιώματα στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων (μόνιμων υπαξιωματικών και αξιωματικών): o Απαγορεύει τη συμμετοχή τους σε οποιοδήποτε νομικό πρόσωπο ή ένωση που «ασκεί κριτική σε θέματα διοίκησης των ΕΔ». o Απαγορεύει την κατοχή οποιασδήποτε θέσης στα όργανα της τοπικής αυτοδιοίκησης (δημοτικά/περιφερειακά), δηλαδή εκλεγμένων αξιωμάτων σε ΟΤΑ. o Φέρεται επίσης να ρυθμίζει περιορισμούς στην ιδιωτική απασχόληση τους (επισημαίνονται ανισότητες μεταξύ ειδικοτήτων). • Από τη μια πλευρά, για συγκεκριμένα σώματα (π.χ. το «Κοινό Σώμα Πληροφορικής») επιτρέπεται άραγε η άσκηση ιδιωτικής επαγγελματικής δραστηριότητας σε ώρες εκτός υπηρεσίας — γεγονός που ορισμένοι θεωρούν θετικό. • Ωστόσο η επιλογή να εφαρμοστεί μόνο σε κάποιες ειδικότητες (π.χ. Πληροφορικής, υγειονομικούς), ενώ να αποκλείονται άλλες (π.χ. μηχανικοί), θεωρείται άδικη και ανισόνομη. ________________________________________ Γιατί εγείρονται ισχυρά ερωτήματα περί αντισυνταγματικότητας 1. Παραβίαση του δικαιώματος της ελευθερίας του συνεταιρίζεσθαι o Το άρθρο 12 παρ. 1 του Συντάγματος (Συντ.) κατοχυρώνει το δικαίωμα των Ελλήνων να συνιστούν σωματεία ή ενώσεις ελεύθερα, υπό τον όρο να μη στοχεύουν σε παράνομο σκοπό. o Η ρύθμιση του άρθρου 106, εμποδίζοντας αξιωματικούς/υπαξιωματικούς να συμμετέχουν σε ενώσεις που ασκούν κριτική σε θέματα διοίκησης των ΕΔ, στερεί μια βασική συνταγματική ελευθερία — ανεξάρτητα αν αυτό γίνεται για λόγους «σωστής λειτουργίας της άμυνας». Παλαιότερη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ) έχει κρίνει ότι τέτοιες προϋποθέσεις εγκρίσεων (προέγκρισης από υπηρεσία) για συμμετοχή σε σωματεία αντιβαίνουν στο άρθρο 12 του Συντάγματος. 2. Περιορισμός του δικαιώματος συμμετοχής στην πολιτική ζωή / εκλογιμότητας o Η απαγόρευση της συμμετοχής σε δημοτικά/περιφερειακά αξιώματα (ΟΤΑ) πλήττει το δικαίωμα εκλέγεσθαι και εκλέγειν, που — πέρα από άλλα — είναι προστατευόμενα στο Σύνταγμα. o Σύμφωνα με όσα αναφέρουν μελετητές/σχολιαστές, τέτοιοι περιορισμοί πολιτικών δικαιωμάτων μπορεί να είναι ανεκτοί μόνο υπό προϋποθέσεις: αναγκαιότητα, καταλληλότητα και αναλογικότητα. o Η διάταξη όμως είναι οριζόντια και απόλυτη — δεν φαίνεται να προβλέπει εξατομικευμένες ή αναλογικές εξαιρέσεις. Αυτό γεννά έντονη αμφιβολία για το εάν μπορεί να σταθεί νομικά. 3. Ανισότητα & έλλειψη ισονομίας / ισοπολιτείας o Η έλλειψη δυνατότητας να ασκήσουν ιδιωτικό επάγγελμα / δράση μετά την αποδεσμευμένη υπηρεσία ή κατά τις εκτός υπηρεσίας ώρες για πολλές ειδικότητες, ενώ άλλες — όπως πληροφορικής — έχουν αυτό το δικαίωμα, δημιουργεί διάκριση χωρίς αντικειμενικό νομικό λόγο. o Αυτό μπορεί να θεωρηθεί ως παραβίαση της αρχής της ισότητας που επίσης προστατεύεται συνταγματικά όταν αφορά θεμελιώδη δικαιώματα και ελευθερίες. 4. Σύγκρουση με ρυθμίσεις προγενέστερου / ισχύοντος νόμου o Σύμφωνα με νομικούς, το άρθρο 106 έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενη νομοθεσία (π.χ. νόμος 4804/2021), που επέτρεπε στα στελέχη των ΕΔ να είναι εκλεγμένα μέλη ΟΤΑ ή να συμμετέχουν σε συλλόγους / ενώσεις. o Τέτοια αντίθεση μεταξύ νέου νομοθετήματος και ισχύουσας νομοθεσίας εγείρει σοβαρό ζήτημα εφαρμογής και υπεροχής της νομοθεσίας — ειδικά όταν αφορά θεμελιώδη δικαιώματα. ________________________________________ Πώς έχει κρίνει το ΣτΕ — και τι απαιτείται για να θεωρηθεί συνταγματική η ρύθμιση • Η νομολογία του ΣτΕ, ορίζει ότι η θητεία σε ενώσεις/σωματεία δεν μπορεί να εξαρτάται από προέγκριση της υπηρεσίας για στελέχη των ΕΔ — διότι κάτι τέτοιο πλήττει το δικαίωμα του συνεταιρίζεσθαι. • Όταν πρόκειται για περιορισμούς πολιτικών δικαιωμάτων (όπως εκλογιμότητα σε ΟΤΑ), επιτρέπονται μόνο εφόσον πληρούνται ταυτόχρονα: καταλληλότητα, αναγκαιότητα και αναλογικότητα, και όχι ως γενικοί/απόλυτοι αποκλεισμοί. • Το γενικό, απόλυτο και οριζόντιο χαρακτήρα της απαγόρευσης στο άρθρο 106 (χωρίς εξατομικευμένες εξαιρέσεις ή αιτιολόγηση) το καθιστά — κατά πλήρη έννοια — ευάλωτο σε ακύρωση από το ΣτΕ ως αντισυνταγματικό. ________________________________________ Συμπέρασμα — υπάρχει πολύ σοβαρή περίπτωση αντισυνταγματικότητας Με βάση τα στοιχεία του νομοσχεδίου, την υπάρχουσα συνταγματική προστασία και τη νομολογία του ΣτΕ, το άρθρο 106 φαίνεται να υπερβαίνει τα όρια που θέτει το Σύνταγμα όσον αφορά: • Ελευθερία συνεταιρίζεσθαι (άρα συμμετοχή σε ενώσεις). • Πολιτικά δικαιώματα (εκλογιμότητα, συμμετοχή στην πολιτική/τοπική αυτοδιοίκηση). • Αρχή της ισότητας και της αναλογικότητας όταν περιορίζονται θεμελιώδη δικαιώματα. Επομένως, η άποψη πως το άρθρο 106 είναι αντισυνταγματικό δεν είναι απλώς πολιτική κριτική αλλά έχει σοβαρό, νομικά τεκμηριωμένο έρεισμα.