Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'ΜΙΧΑΗΛΙΔΗΣ ΑΝΤΩΝΗΣ' | 31 Μαρτίου 2026, 01:25

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Παρέμβαση στη διαβούλευση – Αναγκαιότητα κατάργησης ή εξορθολογισμού των προστίμων σε μηδενικές και χαμηλής αξίας δηλώσεις Η προτεινόμενη προσθήκη της παραγράφου 7Α στο άρθρο 53 του ν. 5104/2024, με την οποία προβλέπεται η επιβολή προστίμου 100 ευρώ σε εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων ή ΦΠΑ, ανεξαρτήτως ύπαρξης φορολογικής υποχρέωσης, εγείρει σοβαρά ζητήματα συνταγματικότητας, αναλογικότητας και δημοσιονομικής αποτελεσματικότητας. 1. Ανυπαρξία φορολογικής ζημίας – Καθαρά εισπρακτικός χαρακτήρας Η επιβολή προστίμου σε μηδενικές ή πιστωτικές δηλώσεις: * δεν αποκαθιστά ζημία του Δημοσίου, * δεν σχετίζεται με απώλεια φορολογικών εσόδων, * δεν αποτρέπει φοροδιαφυγή. Συνεπώς, η κύρωση αποσυνδέεται από τον σκοπό της φορολογικής συμμόρφωσης και αποκτά αμιγώς εισπρακτικό χαρακτήρα, κάτι που αντίκειται στη βασική λογική των διοικητικών κυρώσεων. 2. Παραβίαση της αρχής της αναλογικότητας (άρθρο 25 Συντ. – νομολογία ΣτΕ) Σύμφωνα με πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας: * οι διοικητικές κυρώσεις πρέπει να είναι ανάλογες της βαρύτητας της παράβασης, * να συνδέονται με το πραγματικό οικονομικό αποτέλεσμα, * και να λαμβάνουν υπόψη την υπαιτιότητα. Η επιβολή ενιαίου προστίμου 100€: * σε μηδενική δήλωση, * σε δήλωση 5€, * και σε δήλωση 5.000€, παραβιάζει κατάφωρα την αρχή της αναλογικότητας, καθώς εξομοιώνει ανόμοιες καταστάσεις. 3. Δημοσιονομικό κόστος έναντι οφέλους (cost-benefit analysis) Η πρακτική εφαρμογή της διάταξης συνεπάγεται: Διοικητικό κόστος: * Έκδοση και κοινοποίηση πράξεων επιβολής προστίμων * Διαχείριση ενδικοφανών προσφυγών (ΔΕΔ) * Επιβάρυνση πληροφοριακών συστημάτων * Ανθρώπινοι πόροι ελεγκτικών μηχανισμών Ιδιωτικό κόστος: * Χρόνος και αμοιβές λογιστών * Νομικές ενέργειες φορολογουμένων * Απώλεια παραγωγικότητας Ενδεικτική αποτίμηση: Αν υποτεθεί ότι: * επιβάλλονται 100.000 πρόστιμα ετησίως * με μέσο κόστος διαχείρισης 15–25€ ανά περίπτωση τότε το διοικητικό κόστος ανέρχεται σε 1,5 – 2,5 εκατ. ευρώ, χωρίς να συνυπολογίζεται: * το κόστος αμφισβητήσεων, * η επιβάρυνση των δικαστηρίων, * και η συνολική στρέβλωση της οικονομικής δραστηριότητας. Το καθαρό δημοσιονομικό όφελος καθίσταται αμφίβολο. 4. Αντικίνητρα συμμόρφωσης και στρέβλωση συμπεριφοράς Η επιβολή προστίμων σε περιπτώσεις χωρίς ουσιαστικό φορολογικό αντικείμενο: * δημιουργεί αίσθημα αδικίας, * υπονομεύει την εμπιστοσύνη προς τη φορολογική διοίκηση, * ενισχύει την τυπική και όχι ουσιαστική συμμόρφωση. Η φορολογική πολιτική οφείλει να επιβραβεύει τη συνέπεια και όχι να τιμωρεί αδιακρίτως. 5. Πρόταση εξορθολογισμού – Θέσπιση κατωφλίου (de minimis rule) Για λόγους αναλογικότητας και αποτελεσματικότητας, προτείνεται: Α. Πλήρης απαλλαγή: Να μην επιβάλλεται πρόστιμο σε δηλώσεις από τις οποίες δεν προκύπτει φόρος προς καταβολή. Β. Θέσπιση εύλογου κατωφλίου: Να επιβάλλεται πρόστιμο μόνο όταν το οφειλόμενο ποσό υπερβαίνει ένα ελάχιστο όριο, π.χ. 50€. Η προσέγγιση αυτή: * ευθυγραμμίζεται με την αρχή της αναλογικότητας, * μειώνει το διοικητικό βάρος, * επικεντρώνει τον έλεγχο σε ουσιαστικές παραβάσεις. 6. Προτεινόμενη νομοτεχνική διατύπωση «Το πρόστιμο της παρ. 1 επιβάλλεται στις εκπρόθεσμες δηλώσεις παρακρατούμενων φόρων ή ΦΠΑ μόνο εφόσον από αυτές προκύπτει ποσό φόρου προς καταβολή άνω των πενήντα (50) ευρώ. Δεν επιβάλλεται πρόστιμο σε περιπτώσεις μηδενικών ή πιστωτικών δηλώσεων, ούτε όταν το οφειλόμενο ποσό υπολείπεται του ανωτέρω ορίου.» Συμπέρασμα: Η οριζόντια επιβολή προστίμου ανεξαρτήτως ύψους οφειλής: * δεν εξυπηρετεί δημοσιονομικό σκοπό, * παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές δικαίου, * επιβαρύνει δυσανάλογα διοίκηση και φορολογούμενους. Η εισαγωγή κατωφλίου και η εξαίρεση των μηδενικών δηλώσεων συνιστούν αναγκαία μεταρρύθμιση για ένα δίκαιο και λειτουργικό φορολογικό σύστημα.