Υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών

Δικτυακός Τόπος Διαβουλεύσεων

• Σχόλιο του χρήστη 'Nikos' | 11 Ιουνίου 2026, 00:03

  Μόνιμος Σύνδεσμος

  Θέμα: Υποχρεωτική καταγραφή οχημάτων που έχουν χαρακτηρισθεί ολική καταστροφή ή έχουν εκποιηθεί ως τρακαρισμένα. Η τρίτη μου παρέμβαση δεν έχει σχέση με τέλος ταξινόμησης, αλλά αξίζει να διαβαστεί από αρμοδίους, γιατί αφορά πολλά κοινωνικά προβλήματα που μορούν να λυθούν με μια απλή κίνηση. Σήμερα υπάρχει ένα σοβαρό θεσμικό κενό: αυτοκίνητα που έχουν υποστεί σοβαρή ζημιά ή έχουν χαρακτηρισθεί από ασφαλιστικές εταιρείες, εταιρείες leasing, εταιρείες ενοικίασης ή διαχειριστές στόλων ως ολικές ή οικονομικά ασύμφορες επισκευές, μπορούν να εκποιηθούν, να επισκευαστούν με άγνωστο τρόπο και να επανέλθουν στην αγορά χωρίς ο επόμενος αγοραστής να γνωρίζει την πραγματική τους ιστορία. Αυτό δημιουργεί τέσσερα προβλήματα. Πρώτον, πρόβλημα οδικής ασφάλειας. Ένα αυτοκίνητο που έχει υποστεί σοβαρή δομική ζημιά δεν είναι ισοδύναμο με ένα ατρακάριστο αυτοκίνητο, ακόμη και αν εξωτερικά φαίνεται επισκευασμένο. Η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τον τεχνικό έλεγχο αναγνωρίζει ότι η καταλληλότητα κυκλοφορίας συνδέεται άμεσα με την ασφάλεια και το περιβάλλον, ενώ προβλέπει ταξινόμηση ελαττωμάτων σε minor, major και dangerous, με τα επικίνδυνα ελαττώματα να μπορούν να οδηγήσουν ακόμη και σε απαγόρευση χρήσης του οχήματος στον δρόμο. Δεύτερον, πρόβλημα προστασίας καταναλωτή. Ο αγοραστής μεταχειρισμένου αυτοκινήτου δεν έχει σήμερα έναν επίσημο, εύκολο και νόμιμο τρόπο να ελέγξει αν το όχημα έχει αποζημιωθεί ως ολική καταστροφή, αν έχει εκποιηθεί ως τρακαρισμένο ή αν έχει επισκευαστεί μετά από σοβαρή ζημιά. Αυτό αφήνει χώρο για πωλήσεις οχημάτων ως δήθεν «ατρακάριστων», ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για βαριά επισκευασμένα αυτοκίνητα. Τρίτον, πρόβλημα παραοικονομίας και φοροδιαφυγής. Όταν ένα τρακαρισμένο όχημα επισκευάζεται εκτός επίσημης αλυσίδας, χωρίς διαφανή παραστατικά, χωρίς πιστοποιημένη προέλευση ανταλλακτικών και χωρίς τεκμηρίωση εργασιών, το κράτος χάνει ΦΠΑ, φόρο εισοδήματος και δυνατότητα ελέγχου. Παράλληλα, η αδιαφανής αγορά μεταχειρισμένων ανταλλακτικών δημιουργεί κίνητρο για χρήση εξαρτημάτων άγνωστης ή παράνομης προέλευσης. Τέταρτον, πρόβλημα κλοπών οχημάτων και ανταλλακτικών. Όταν υπάρχει ζήτηση για φθηνά ανταλλακτικά χωρίς τεκμηριωμένη προέλευση, ενισχύεται η αγορά κλεμμένων ανταλλακτικών. Έτσι, η εκποίηση ενός οχήματος ως «κουφάρι» μπορεί να δημιουργεί ανάγκη για ανταλλακτικά από άλλο όχημα, με κοινωνικό κόστος που τελικά επιβαρύνει πολίτες, ασφαλιστικές εταιρείες και κράτος. Η Ελλάδα έχει ήδη δείξει ότι μπορεί να δημιουργήσει μητρώα για τη διαφάνεια της αγοράς μεταχειρισμένων οχημάτων. Το Μ.Ε.Μ.Ο. λειτουργεί ως Μητρώο Εισαγόμενων Μεταχειρισμένων Οχημάτων και συνδέεται με υπηρεσίες προς εισαγωγείς μέσω Taxisnet. Το ίδιο μοντέλο μπορεί να επεκταθεί και στα εγχώρια οχήματα που έχουν υποστεί σοβαρή ζημιά. Προτείνεται η δημιουργία Μητρώου Εγχώριων Τρακαρισμένων Οχημάτων, στο οποίο θα καταχωρίζονται υποχρεωτικά: οχήματα που αποζημιώθηκαν ή χαρακτηρίστηκαν ως ολική καταστροφή από ασφαλιστική εταιρεία, οχήματα που εκποιούνται από εταιρείες leasing, ενοικίασης ή διαχειριστές στόλων σε κατάσταση ζημιάς, οχήματα με ζημιά άνω συγκεκριμένου ποσού, π.χ. άνω των 3.000 ή 5.000 ευρώ, εφόσον πωλούνται χωρίς προηγούμενη επισκευή, οχήματα με δομική ζημιά σε πλαίσιο, αερόσακους, ζώνες ασφαλείας, κολόνες, πάτωμα, εμπρός ή πίσω φορείς, ανεξαρτήτως κόστους, οχήματα που έχουν πληγεί από πλημμύρα, φωτιά, χαλάζι ή βανδαλισμό μεγάλης έκτασης. Η καταχώριση πρέπει να γίνεται με βάση τον αριθμό πλαισίου, όχι μόνο την πινακίδα, ώστε να ακολουθεί το όχημα ακόμη και αν αλλάξει αριθμό κυκλοφορίας. Η πλατφόρμα δεν χρειάζεται να εμφανίζει προσωπικά δεδομένα προηγούμενων ιδιοκτητών. Αρκεί να εμφανίζει στον υποψήφιο αγοραστή: ημερομηνία συμβάντος ή εκποίησης, κατηγορία ζημιάς, εκτιμώμενο κόστος επισκευής, αν υπήρξε αποζημίωση ολικής καταστροφής, αν το όχημα εκποιήθηκε ως τρακαρισμένο, αν επισκευάστηκε με παραστατικά, αν έχει περάσει ειδικό τεχνικό έλεγχο μετά την επισκευή. Υπάρχει ήδη διεθνής πρακτική. Στις ΗΠΑ λειτουργεί το NMVTIS, ένα εθνικό ηλεκτρονικό σύστημα ιστορικού οχημάτων. Περιλαμβάνει στοιχεία τίτλου, χιλιομέτρων, brand history, salvage/total loss και σε ορισμένες περιπτώσεις κλοπής, ενώ οι ασφαλιστικές, οι μάντρες salvage και τα διαλυτήρια υποχρεούνται να αναφέρουν οχήματα salvage ή total loss. Ο σκοπός του συστήματος είναι η προστασία των καταναλωτών από απάτη, μη ασφαλή οχήματα και μεταπώληση κλεμμένων οχημάτων. Αντίστοιχα, στο Κατάρ η ίδια η ιστοσελίδα του Υπουργείου Εσωτερικών παρέχει δυνατότητα εκτύπωσης αναφορών τροχαίων ατυχημάτων για γρήγορη επισκευή ζημιών. Αυτό δείχνει ότι σε άλλες χώρες η επισκευή οχήματος μετά από ατύχημα συνδέεται με επίσημη καταγραφή και όχι με πλήρη αδιαφάνεια. Σε ευρωπαικές χώρες υπάρχει υποχρέωση τεχνικού ελέγχου μετά την επισκευή. Στην Ελλάδα πρέπει να θεσπιστεί αντίστοιχη υποχρέωση διαφάνειας. Η ασφαλιστική εταιρεία, η εταιρεία leasing, η εταιρεία ενοικίασης ή ο διαχειριστής στόλου που εκποιεί ένα όχημα ως τρακαρισμένο ή ολική καταστροφή πρέπει να υποχρεούται να το καταχωρίζει στο μητρώο πριν από τη μεταβίβαση. Αν δεν το κάνει, πρέπει να ευθύνεται για την απόκρυψη ουσιώδους πληροφορίας από τον επόμενο αγοραστή. Ειδικά για οχήματα που έχουν χαρακτηρισθεί ως ολική καταστροφή, πρέπει να υπάρχουν μόνο δύο καθαρές επιλογές: α) Οριστική διαγραφή και διάθεση για ανταλλακτικά μέσω νόμιμης αλυσίδας ανακύκλωσης ή εμπορίας ανταλλακτικών. β) Επισκευή με παραστατικά, ανταλλακτικά γνωστής προέλευσης και ειδικός τεχνικός έλεγχος πριν από την επανακυκλοφορία ή μεταπώληση. Η σημερινή πρακτική, όπου ένα όχημα μπορεί να πωληθεί ως «τρακαρισμένο», να επισκευαστεί άγνωστα από ποιον και πώς, και στη συνέχεια να εμφανιστεί στην αγορά ως «ατρακάριστο», δεν είναι αποδεκτή. Η Πολιτεία δεν μπορεί να επιβάλλει τέλος ταξινόμησης, τεκμήρια, ΦΠΑ και λοιπούς φόρους στα αυτοκίνητα, αλλά να αφήνει ανεξέλεγκτο το κρίσιμο ζήτημα της πραγματικής τους κατάστασης και του ιστορικού ατυχημάτων. Ζητείται να προστεθεί διάταξη που να προβλέπει: δημιουργία ηλεκτρονικού μητρώου σοβαρών ζημιών και ολικών καταστροφών ανά αριθμό πλαισίου, υποχρεωτική καταχώριση από ασφαλιστικές, leasing, εταιρείες ενοικίασης, διαχειριστές στόλων και επαγγελματίες εμπόρους, ειδικό τεχνικό έλεγχο μετά από σοβαρή επισκευή, πριν από μεταβίβαση ή επανακυκλοφορία, υποχρεωτική αναγραφή της ένδειξης στο ιστορικό του οχήματος, ώστε να ακολουθεί το όχημα σε κάθε επόμενη μεταβίβαση, απαγόρευση πώλησης οχήματος ως «ατρακάριστου» όταν έχει καταχωριστεί σοβαρή ζημιά ή ολική καταστροφή, κυρώσεις για μη καταχώριση ή ψευδή δήλωση, υποχρέωση οι επαγγελματίες πωλητές μεταχειρισμένων ανταλλακτικών να δηλώνουν προέλευση ανταλλακτικού, αριθμό πλαισίου προέλευσης όπου είναι διαθέσιμος, τιμή με ΦΠΑ και επαγγελματικό ΑΦΜ. Το όφελος για την κοινωνία θα είναι άμεσο: λιγότερες απάτες σε βάρος αγοραστών, λιγότερα επικίνδυνα οχήματα στον δρόμο, λιγότερη ζήτηση για κλεμμένα ανταλλακτικά, περισσότερα νόμιμα παραστατικά επισκευών, περισσότερα φορολογικά έσοδα, καθαρότερη αγορά μεταχειρισμένων αυτοκινήτων. Είναι παράλογο ένα όχημα να μπορεί να έχει χαρακτηρισθεί από ασφαλιστική ή leasing ως οικονομικά ή τεχνικά ασύμφορη επισκευή, να επισκευάζεται αργότερα με άγνωστο τρόπο και να επιστρέφει στην κυκλοφορία χωρίς υποχρεωτικό ειδικό τεχνικό έλεγχο λόγω ατυχήματος. Ο έκτακτος έλεγχος δεν πρέπει να εξαρτάται από το αν κάποια αρχή το αντιληφθεί και το διατάξει. Πρέπει να ενεργοποιείται αυτομάτως με βάση τον αριθμό πλαισίου όταν δηλωθεί ολική καταστροφή ή σοβαρή δομική ζημιά. Οι ασφαλιστικές και οι leasing να πωλούν τα αμαξώματα, αλλά να προχωροπυν σε μεταβίβαση της άδειας κυκλοφορίας αφού το αυτοκίνητο περάσει από ΚΤΕΟ μετά την επισκευή, και καταχωρείται στο μητρώο ολικών καταστροφών. Η λύση δεν είναι περίπλοκη. Το κράτος ήδη έχει ψηφιακές πλατφόρμες, ΚΤΕΟ, στοιχεία ασφαλιστικών, στοιχεία μεταβιβάσεων, στοιχεία τελωνείων και αριθμούς πλαισίου. Αυτό που λείπει είναι η πολιτική απόφαση να συνδεθούν αυτά τα δεδομένα με τρόπο που να προστατεύει τον καταναλωτή και την οδική ασφάλεια. Η Πολιτεία δεν μπορεί να γνωρίζει τα πάντα όταν πρόκειται να εισπράξει φόρους, αλλά να μη γνωρίζει τίποτα όταν πρέπει να προστατεύσει τον αγοραστή από ένα πρώην ολικώς κατεστραμμένο αυτοκίνητο που ξαναπωλείται ως ατρακάριστο. Αν ένα αυτοκίνητο έχει χαρακτηρισθεί ολική καταστροφή, αυτή η πληροφορία πρέπει να ακολουθεί τον αριθμό πλαισίου σε όλη τη ζωή του οχήματος. Όχι για να απαγορευθεί κάθε επισκευή, αλλά για να ξέρει ο επόμενος αγοραστής τι αγοράζει. Αλλιώς η αγορά μεταχειρισμένων παραμένει πεδίο απάτης: ο νόμιμος πληρώνει, ο ανυποψίαστος εξαπατάται και ο επιτήδειος κερδίζει.