Αρχική Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και συναφείς διατάξειςΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ – ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΜΠΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Άρθρο 3 Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου – Αντικατάσταση Πέμπτου Βιβλίου Αστικού ΚώδικαΣχόλιο του χρήστη Τάσος Αθανασόπουλος | 2 Απριλίου 2026, 15:40
  • Σχόλιο του χρήστη 'Τάσος Αθανασόπουλος' | 2 Απριλίου 2026, 15:40

    Η σύμβαση παραίτησης με αντάλλαγμα αποτελεί κληρονομική σύμβαση είτε το αντάλλαγμα καταβάλλεται συγχρόνως με την παραίτηση είτε υπό αίρεση ή προθεσμία. Στη συγκεκριμένη δηλαδή περίπτωση υπάρχει σαφής αιτιώδης αντιπαροχή (η παραίτηση από κληρονομικό δικαίωμα), άρα οικονομική ανταλλαγή. Ο κληρονομούμενος δεν χαρίζει· εξαγοράζει την παραίτηση. Δογματικά πρόκειται για επαχθή σύμβαση, όχι για χαριστική. Το επιχείρημα περί προκαταβολικής άντλησης ωφέλειας από την εν ζωή περιουσία δεν ευσταθεί[1], διότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει ακόμη κληρονομικό δικαίωμα (μόνο προσδοκία). Άρα η παροχή δεν είναι προκαταβολή κληρονομίας, αλλά ανεξάρτητη παροχή. Η επίκληση προστασίας των λοιπών μεριδούχων (νόμιμη μοίρα), καθώς και των δανειστών (διάρρηξη κατ΄ΑΚ 939), είναι ουσιαστικά τελολογική κατασκευή. Δηλαδή χαρακτηρίζουμε το αντάλλαγμα ως δωρεά, παρόλο ότι ο δωρεοδόχος δεν έχει ασφαλώς απαίτηση κατά του κληρονομουμένου και άρα δεν είναι δανειστής του, για να ενεργοποιηθούν οι μηχανισμοί προστασίας. Αυτό ασφαλώς είναι λειτουργική λύση, όχι καθαρή δογματική κατάταξη[2]. Όμως με την εκδοχή ότι για λόγους πρακτικούς και μόνο θα μπορεί να έχει εφαρμογή η διάταξη που χαρακτηρίζει το «αντάλλαγμα» ως δωρεά, η κληρονομική σύμβαση με αντάλλαγμα θα έχει ως προορισμό την προστασία των λοιπών μεριδούχων είτε την προστασία των κληρονομικών δανειστών. Έτσι η προστασία των μεριδούχων θα επιτυγχάνεται, καθόσον η εν λόγω δωρεά προστίθεται στην πλασματική κληρονομία βάσει της οποίας υπολογίζεται η ν. μοίρα τους, ενώ η διαφορετική αντιμετώπιση - σύμφωνα πάντα με την ίδια άποψη της Ζερβογάννη - θα έδινε την ευκαιρία στον κληρονομούμενο να εκμηδενίσει την αξίωση των μεριδούχων, καταρτίζοντας σύμβαση παραίτησης με ένα μόνο από τους μεριδούχους έναντι υψηλού ανταλλάγματος [1] Κατά την ως άνω αναφερόμενη άποψη της Ζερβογιάννη από το απόσπασμα της παρατιθέμενης εισήγησής της. [2] Σε αρκετές έννομες τάξεις η λύση είναι διαφορετική. Η ως άνω σύμβαση αντιμετωπίζεται ως επαχθής σύμβαση, αλλά οι κανόνες περί δωρεών εφαρμόζονται κατ’ αναλογία μόνο για προστασία τρίτων, ώστε τελικά να αποφεύγεται η έννοια της έννοια της «ψευδοδωρεάς»