Αρχική Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και συναφείς διατάξειςΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ – ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΜΠΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Άρθρο 3 Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου – Αντικατάσταση Πέμπτου Βιβλίου Αστικού ΚώδικαΣχόλιο του χρήστη evangelos | 17 Απριλίου 2026, 16:17




Επί του προτεινόμενου άρθρου 1819 ΑΚ, το οποίο θεσπίζει κληροδοσία εκ του νόμου υπέρ προσώπου που παρείχε ουσιώδη και αφιλοκερδή φροντίδα στον κληρονομούμενο, επιθυμώ να υποβάλω την ακόλουθη παρατήρηση: Η διάταξη, ως έχει, αποκλείει de facto μια ευρύτερη κατηγορία προσώπων που παρέχουν πραγματική και πολυετή φροντίδα αφιλοκερδώς — τους δικαστικούς συμπαραστάτες που ορίστηκαν με διαδικασία Εκούσιας Δικαιοδοσίας, χωρίς αμοιβή. Ειδικότερα, σε περιπτώσεις ψυχικά ασθενών προσώπων που στερούνται παντελώς οικογενειακού και φιλικού περιβάλλοντος, η δικαστική συμπαράσταση εισάγεται κατόπιν εισαγγελικής πρωτοβουλίας και ο συμπαραστάτης — πολλές φορές ένας μακρινός συγγενής ή απλός άνθρωπος με ενδιαφέρον — αναλαμβάνει χρόνια αφιλοκερδώς όχι μόνο τη νομική διαχείριση της περιουσίας, αλλά και την προσωπική καθημερινή φροντίδα του ασθενούς: επισκέψεις, συνοδεία, ψυχολογική υποστήριξη, διεκπεραίωση αναγκών, συντονισμός με ιδρύματα νοσηλείας. Το πρόβλημα: Η φράση «χωρίς αντίστοιχη νόμιμη υποχρέωση» του άρθρου 1819 ενδέχεται να ερμηνευθεί από τα δικαστήρια ως αποκλείουσα τον δικαστικό συμπαραστάτη, λόγω του δικαστικού διορισμού του — παρόλο που η νόμιμη εντολή αφορά αποκλειστικά τη διαχείριση περιουσίας και νομική εκπροσώπηση, και όχι την προσωπική φροντίδα που παρέχεται πέραν κάθε νόμιμης υποχρέωσης. Η πρόταση: Να προστεθεί στο άρθρο 1819 ΑΚ διευκρινιστικό εδάφιο ή αιτιολογική έκθεση, κατά το οποίο: «Η κληροδοσία εκ του νόμου συνίσταται και υπέρ δικαστικού συμπαραστάτη που ασκεί το λειτούργημά του αφιλοκερδώς, εφόσον η παρεχόμενη φροντίδα υπερβαίνει τα καθήκοντα του δικαστικού διορισμού και αφορά την προσωπική κάλυψη αναγκών του συμπαραστατουμένου, για τις οποίες δεν υφίσταται αντίστοιχη νόμιμη υποχρέωση εκ του διορισμού.» Η ρύθμιση αυτή θα αποτρέψει την άδικη εξαίρεση προσώπων που — πολλές φορές χωρίς να έχουν κανέναν λόγο πέρα από την ανθρωπιά τους — ανέλαβαν τη φροντίδα των πιο ευάλωτων και αβοήθητων μελών της κοινωνίας μας, ανθρώπων χωρίς οικογένεια και χωρίς κανέναν άλλον να τους στέκεται δίπλα.