Αρχική Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και συναφείς διατάξειςΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ – ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΜΠΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Άρθρο 3 Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου – Αντικατάσταση Πέμπτου Βιβλίου Αστικού ΚώδικαΣχόλιο του χρήστη K.A | 18 Απριλίου 2026, 09:27
  • Σχόλιο του χρήστη 'K.A' | 18 Απριλίου 2026, 09:27

    Άρθρο 1833 (Λόγοι στέρησης της νόμιμης μοίρας): 1. ​Η προτεινόμενη τροποποίηση κινείται προς την σωστή κατεύθυνση, έχει γίνει εδώ και χρόνια δεκτή από το νομικό κόσμο και υποστηριχθεί ενθέρμως από την κοινωνία. Η διεύρυνση των λόγων στέρησης της νόμιμης μοίρας, παράλληλα με τον εκσυγχρονισμό τους και την προσαρμογή τους στη υφιστάμενη κοινωνική πραγματικότητα ενισχύει την αρχή της ελευθερίας διάθεσης της περιουσίας και το σεβασμό στην βούληση του διαθέτη σύμφωνα με το άρθρο 109 του Συντάγματος, περιορίζοντας την υπερβολική ακαμψία του θεσμού της νόμιμης μοίρας. Εξάλλου, στη συναλλακτική ζωή παρατηρείται έντονα το φαινόμενο της σύναψης εικονικών δικαιοπραξιών, συνήθως με τη μορφή πώλησης ή δωρεάς σε τρίτους, εκ μέρους των κληρονομούμενων προς τον σκοπό παράκαμψης της νόμιμης μοίρας των μεριδούχων κληρονόμων. Τέτοια φαινόμενα, που τα τελευταία χρόνια αυξάνονται ραγδαία, επιβεβαιώνουν ότι ο θεσμός της νόμιμης μοίρας αμφισβητείται έντονα στην πράξη. Μάλιστα, διεθνώς παρατηρείται προοδευτικά η χαλάρωση του ποσοστού της νόμιμης μοίρας, όπως για παράδειγμα στην Ουγγαρία και τη Τσεχία. Επιπλέον, δεν αμφισβητείται ότι τα ολοένα αυξανόμενα περιστατικά ενδοοικογενειακής βίας και η εν γένει κρίση των οικογενειακών σχέσεων σήμερα δεν συμβαδίζουν τουλάχιστον με την διατήρηση των ισχυουσών αυστηρών ποσοστών νόμιμης μοίρας. Ειδικότερα, είναι γεγονός πως λ.χ. η πρόβλεψη περί επαγωγής του ήμισυ της εξ αδιαθέτου μερίδας στους κατιόντες (π.χ. τέκνο) ενισχύει περιστατικά αδιαφορίας, αγνωμοσύνης και καταφρόνησης προς τον κληρονομούμενο ανιόντα (π.χ. γονέα), αφού οι νόμιμοι μεριδούχοι γνωρίζουν ότι η συμπεριφορά τους αυτή δεν αρκεί για την στέρηση της νόμιμης μοίρας τους. Αντίθετα, η μείωση του ποσοστού της νόμιμης μοίρας σε συνδυασμό με την εισαγωγή της έννοιας της «αχαριστίας» ως λόγου αποκλήρωσης αποθαρρύνει περιστατικά έλλειψης ευγνωμοσύνης και εν γένει αντικοινωνικής συμπεριφοράς προς τους κληρονομούμενους. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, δηλαδή, αίρεται η ισχύουσα αντίφαση της επαγωγής μεγάλου ποσοστού κληρονομιάς σε «αχάριστους» μεριδούχους και θα ενθαρρυνθεί η καλλιέργεια και αποκατάσταση των οικογενειακών δεσμών. Ως εκ τούτου, ο θεσμός της οικογένειας προστατεύεται ακόμα περισσότερο στην πράξη και ενδυναμώνεται, όπως και ο σεβασμός προς την αυτοδιάθεση του θανόντος. Προς τον σκοπό αυτό, άλλωστε, η προτεινόμενη εξειδίκευση της νόμιμης μοίρας ως χρηματικής ενοχής συμβάλλει συμπληρωματικά στην εξομάλυνση των οικογενειακών σχέσεων και την αποφυγή περαιτέρω διενέξεων κατά τη διανομή της κληρονομιαίας περιουσίας. Εξίσου εύστοχη πρέπει να θεωρηθεί ειδικά και η υιοθέτηση των εννοιών του «βαρέως παραπτώματος» και της «αχαριστίας», που βασίζονται στην πλούσια νομολογία του άρθρου 505 ΑΚ, αφού παρέχει το κατάλληλο θεμέλιο ασφάλειας δικαίου, χωρίς να αποκλείεται η προσαρμογή της ερμηνείας των όρων στο πλαίσιο του Κληρονομικού Δικαίου, ενδεχομένως με την υιοθέτηση νέων παραπτωμάτων, όπως π.χ. η προσβολή του διαθέτη μέσα από δικόγραφα και δικαστικές ενέργειες.