Αρχική Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου και συναφείς διατάξειςΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΑΝΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΚΟΥ ΔΙΚΑΙΟΥ – ΑΝΤΙΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΠΕΜΠΤΟΥ ΒΙΒΛΙΟΥ ΑΣΤΙΚΟΥ ΚΩΔΙΚΑ Άρθρο 3 Αναμόρφωση του κληρονομικού δικαίου – Αντικατάσταση Πέμπτου Βιβλίου Αστικού ΚώδικαΣχόλιο του χρήστη Τερζίδης Χρήστος, Πρόεδρος συμβολαιογραφικού Συλλόγου Εφετείου Θράκης | 18 Απριλίου 2026, 14:14
  • Σχόλιο του χρήστη 'Τερζίδης Χρήστος, Πρόεδρος συμβολαιογραφικού Συλλόγου Εφετείου Θράκης' | 18 Απριλίου 2026, 14:14

    Άρθρο 1763 Α.Κ. Παρατηρήσεις: Η γενική αναφορά του β’ εδαφίου περί τιμωμένων και συγγενών, που θα καλούνταν στην πρώτη τάξη της εξ αδιαθέτου διαδοχής και συζύγου αφήνει ευρύτατο περιθώριο καταστρατήγησης της διάταξης, δεδομένου ότι αν με την ιδιόγραφη διαθήκη καταλείπεται ένα ελάχιστο ποσοστό της κληρονομιαίας περιουσίας στους προαναφερόμενους συγγενείς και το υπόλοιπο (συντριπτικά μεγαλύτερο) ποσοστό σε εξωτικούς προκύπτει με την προτεινόμενη διάταξη ότι παράγει η εν λόγω διαθήκη αποτελέσματα πριν την κήρυξή της ως κυρία. Επίσης είναι συνήθης η επιλογή να καταλείπεται από τους διαθέτες η περιουσία τους αντί των τέκνων στα εγγόνια, στις περισσότερες περιπτώσεις κατόπιν συνεννόησης με τα τέκνα. Στην περίπτωση αυτή, εφόσον κατά τον χρόνο θανάτου του διαθέτη βρίσκονται εν ζωή τα τέκνα, οπότε αποκλείονται από την πρώτη τάξη της εξ αδιαθέτου διαδοχής τα εγγόνια, θα απαιτείται σύμφωνα με την προτεινόμενη διάταξη η κήρυξη κυρία της δημοσιευθείσας ιδιόγραφης διαθήκης για να παράξει αποτελέσματα. Θα πρέπει τέλος να διευκρινιστεί ρητά ότι οι νέες διατάξεις αναφέρονται μόνο σε ιδιόγραφες διαθήκες, που θα δημοσιευτούν μετά την έναρξη ισχύος των νέων διατάξεων και όχι και σε αυτές, που έχουν ήδη δημοσιευτεί, δεδομένου ότι αυτές, έχουν ήδη παράξει αποτελέσματα, βάσει των οποίων ενδεχομένως να έχει λάβει χώρα και ειδική διαδοχή στο κληρονομιαίο ακίνητο, με ό,τι αυτό συνεπάγεται για την ασφάλεια των συναλλαγών. Κατόπιν των παραπάνω παρατηρήσεων προτείνεται η διαμόρφωση του άρθρου 1763 Α.Κ. ως εξής: Άρθρο 1763 Παραγωγή εννόμων αποτελεσμάτων ιδιόγραφης διαθήκης Δημοσιευθείσα ιδιόγραφη διαθήκη, η οποία είχε κατατεθεί προς φύλαξη από τον διαθέτη κατά το άρθρο 1722 παράγει τα έννομα αποτελέσματά της πριν από την κήρυξή της ως κυρίας. Αν δεν είχε κατατεθεί προς τέτοια φύλαξη, παράγει τα έννομα αποτελέσματά της πριν από την κήρυξή της ως κυρίας μόνο αν με αυτήν τιμώνται και κατιόντες του διαθέτη ή και ο σύζυγος κατά ποσοστό τουλάχιστον 50% της κληρονομιαίας περιουσίας σύμφωνα με την αξία αυτής, όπως καθορίζεται κατά το άρθρο 1828 του Α.Κ. (ή σύμφωνα με τις σχετικές φορολογικές διατάξεις). Σε οποιαδήποτε άλλη περίπτωση, πρέπει να κηρυχθεί κυρία, για να παραγάγει τα έννομα αποτελέσματά της. Το ίδιο ισχύει και αν η διαθήκη δημοσιεύθηκε μετά την πάροδο δύο (2) ετών από τον θάνατο του κληρονομουμένου, ανεξάρτητα από την ιδιότητα του τιμωμένου. Τα εδάφια 2, 3 και 4 του παρόντος άρθρου ισχύουν μόνο για ιδιόγραφες διαθήκες δημοσιευθείσες μετά την έναρξη ισχύος της παρούσας διάταξης. Άρθρο 1809 Α.Κ. Παρατηρήσεις: Η διατύπωση του ισχύοντος άρθρου 1815 σχετικά με την μερίδα των ετεροθαλών αδελφών, οδήγησε σε υιοθέτηση από την κρατούσα στην νομολογία άποψη του υποθετικού υπολογισμού, που οδηγεί σε κατάφωρη αδικία των ετεροθαλών αδελφών σε σχέση με τους αμφιθαλείς αδελφούς. Σκόπιμο είναι με την προωθούμενη διάταξη του νέου άρθρου 1809 Α.Κ. η αδικία αυτή να αντιμετωπιστεί χωρίς κανένα περιθώριο διαφορετικής ερμηνείας, αποκαθιστώντας την δίκαιη αντιμετώπιση της παραπάνω κατηγορίας κληρονόμων. Κατόπιν των παραπάνω παρατηρήσεων προτείνεται η διαμόρφωση του άρθρου 1809 Α.Κ. ως εξής: `Αρθρο 1809 Ετεροθαλείς αδελφοί Σε περίπτωση κληρονομικής διαδοχής, στην οποία ετεροθαλείς αδελφοί συντρέχουν με γονείς ή με αμφιθαλείς ή με τέκνα ή εγγόνους αμφιθαλών αδελφών, η κληρονομιαία περιουσία διαιρείται σε τόσα μερίδια, ώστε τελικά ο καθένας από τους ετεροθαλείς αδελφούς να λάβει ένα μερίδιο και ο καθένας από τους λοιπούς ανωτέρω κληρονόμους να λάβει δύο μερίδια. Το ίδιο ισχύει και για τα τέκνα ή τους έγγονους ετεροθαλών αδελφών που έχουν πεθάνει πριν από τον κληρονομούμενο. Άρθρο 1810 Α.Κ. Παρατηρήσεις: Δεδομένου ότι φορολογικές διατάξεις παρέχουν την δυνατότητα να περιέλθει ως εξαίρετο και το μοναδικό αυτοκίνητο του κληρονομούμενου στην ή στον σύζυγο του κληρονομούμενου, ίσως θα πρέπει να προστεθεί και το αυτοκίνητο μεταξύ των κινητών που περιέρχονται στον επιζώντα σύζυγο ως εξαίρετο. Δεδομένου όμως ότι ίσως να είναι και το μοναδικό περιουσιακό στοιχείο και ίσως να είναι και ιδιαίτερα μεγάλης αξίας θα μπορούσε να αποτελέσει εναλλακτική επιλογή. Κατόπιν των ανωτέρω προτείνεται μετά τον τρίτο εδάφιο του άρθρου 1810 να προστεθεί τέταρτο εδάφιο με το εξής περιεχόμενο: Εφόσον συμφωνούν προς τούτο και οι λοιποί κληρονόμοι του παρόντος άρθρου, ο επιζών σύζυγος παίρνει ως εξαίρετο και το μοναδικό επιβατικό αυτοκίνητο ή ένα εκ των επιβατικών αυτοκινήτων του κληρονομούμενου Άρθρο 1817 Α.Κ. Παρατηρήσεις: Η μορφή του άρθρου υποδηλώνει ότι το δεύτερο εδάφιο της τρίτης παραγράφου τυγχάνει εφαρμογής μόνο όσον αφορά στην τρίτη παράγραφο. Σκόπιμο είναι να διευκρινιστεί ότι αναφέρεται σε όλες τις παραγράφους του παρόντος άρθρου. Κατόπιν των ανωτέρω προτείνεται το άρθρο 1817 να διαμορφωθεί ως εξής: Άρθρο 1817 Πέμπτη τάξη – Πρόσωπο που συζούσε μόνιμα σε ελεύθερη ένωση με τον κληρονομούμενο Αν στην κληρονομία δεν καλείται σύζυγος, το κατά το άρθρο 1810 εξαίρετο περιέρχεται στο πρόσωπο με το οποίο ο κληρονομούμενος συζούσε μόνιμα σε ελεύθερη ένωση για χρονικό διάστημα τουλάχιστον τριών (3) ετών πριν από τον θάνατό του ή χωρίς χρονικό περιορισμό, αν είχε αποκτήσει κοινά τέκνα με τον κληρονομούμενο . Αν δεν καλείται σύζυγος και στην κληρονομία περιλαμβάνεται ακίνητο το οποίο χρησίμευε όσο ζούσε ο κληρονομούμενος ως ο κύριος τόπος διαμονής του ίδιου και του προσώπου με το οποίο εκείνος συζούσε μόνιμα σε ελεύθερη ένωση, το πρόσωπο αυτό δικαιούται υπό τις προϋποθέσεις της παρ. 1 την αποκλειστική χρήση του ακινήτου χωρίς αντάλλαγμα για χρονικό διάστημα ενός (1) έτους από τον θάνατο του κληρονομουμένου. Αν στην κληρονομία δεν καλείται σύζυγος ή συγγενής του κληρονομουμένου, αυτή περιέρχεται στο πρόσωπο με το οποίο ο κληρονομούμενος συζούσε μόνιμα σε ελεύθερη ένωση για χρονικό διάστημα τουλάχιστον τριών (3) ετών πριν από τον θάνατό του ή χωρίς χρονικό περιορισμό αν είχε αποκτήσει κοινά τέκνα με τον κληρονομούμενο και αυτά εξέπεσαν για οποιονδήποτε λόγο πριν από τον θάνατο του. Το πρόσωπο αυτό αποκτά την κληρονομία, που αναφέρεται σε όλες τις ανωτέρω περιπτώσεις του παρόντος άρθρου ήδη κατά τον χρόνο του θανάτου του κληρονομουμένου, μόνο εφόσον το δικαστήριο της κληρονομίας, μετά από αίτησή του, που υποβάλλεται εντός των προθεσμιών του άρθρου 1845, βεβαιώσει τις προϋποθέσεις του παρόντος.