Αρχική Ίδρυση Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών, σύσταση νέας κατηγορίας θέσεων Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης …ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ ΄ Θέματα λειτουργίας και οργάνωσης Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης (άρθρο 36)Σχόλιο του χρήστη Δημήτρης Παναγιωτάκος | 3 Μαρτίου 2026, 22:41
  • Σχόλιο του χρήστη 'Δημήτρης Παναγιωτάκος' | 3 Μαρτίου 2026, 22:46

    Το στοιχείο «Ελληνικό θέατρο σκιών (Καραγκιόζης)» αποτελεί ένα από τα πρώτα και θεμελιώδη στοιχεία που συμπεριλήφθηκαν στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας ήδη από το 2016. Έκτοτε, η συμμετοχή του στοιχείου στις πρόσφατες Συναντήσεις Δικτύου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς είναι συστηματική μέσω του επίσημου αρμόδιου φορέα, του Πανελλήνιου Σωματείου Θεάτρου Σκιών (έτος ίδρυσης 1925). Παράλληλα, η επικαιροποίηση του αντίστοιχου δελτίου το 2022 (το οποίο βρίσκεται υπό επεξεργασία εκ μέρους του Υπουργείου Πολιτισμού και στην οποία συμμετείχα ανάμεσα σε έγκριτους καραγκιοζοπαίχτες) είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός εκτενέστατου Παραρτήματος 48 σελίδων, το οποίο αποδεικνύει τεκμηριωμένα τη σημασία του ελληνικού θεάτρου σκιών στο ευρύτερο σύνολο του λαϊκού πολιτισμού μας και των συνεπακόλουθων θεατρικών εκφράσεων της χώρας μας. Το συγκεκριμένο Παράρτημα είναι στη διάθεσή σας για περαιτέρω έρευνα και μελέτη. Το ίδιο επιχείρημα προτάσσουν τόσο οι συλλογές των κορυφαίων ακαδημαϊκών, μουσειακών και αρχειακών ιδρυμάτων της Ελλάδας (π.χ. Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού, Λαογραφικό & Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης, Λαογραφικό Μουσείο & Αρχείο ΑΠΘ, Μουσείο Μπενάκη, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα «Β. Παπαντωνίου», Ελληνικό και Λογοτεχνικό Ιστορικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης και ειδικότερα Σπαθάρειο Μουσείο Θεάτρου Σκιών Δήμου Αμαρουσίου, Μουσείο Θεάτρου Σκιών «Χαρίδημος» Δήμου Αθηναίων κ.ά.) όσο και του εξωτερικού (Harvard University, British Museum, Horniman Museum & Gardens, Musées Gadagne - Musée des Arts de la Marionnette, Museum Victoria Australia κ.ά.). Συμπληρωματικά, η παρουσία του καραγκιόζη ως ακαδημαϊκό αντικείμενο έρευνας στους πανεπιστημιακούς φορείς της Ελλάδας ξεκίνησε ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 με πρωτεργάτη τον καθηγητή Γρηγόρη Σηφάκη στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Δ. Παναγωτάκος, «Η ερευνητική προσέγγιση του Γρηγόρη Σηφάκη ως τομή στη μελέτη του ελληνικού θεάτρου σκιών», Ημερίδα αφιερωμένη στη μνήμη του ομότιμου καθηγητή Γρηγόρη Μ. Σηφάκη, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 10/4/2025). Η συγκεκριμένη παρουσία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ (αρχικά με υπεύθυνο τον πρόεδρο του τμήματος Ιωσήφ Βιβιλάκη, πλέον με υπεύθυνη την Ανθή Χοτζάκογλου με τα μαθήματα «Θέατρο σκιών» και «Θέατρο σκιών & κούκλας»), στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών (συνεπικουρούμενο από το ερευνητικό πρόγραμμα «Το δραματολόγιο του θεάτρου σκιών στην Πάτρα κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου 1922-1940»), στο Κέντρο Βυζαντινών, Νεοελληνικών και Κυπριακών Σπουδών Πανεπιστημίου Γρανάδας κ.ά. Ωστόσο, πλάι στην εδραίωση της ακαδημαϊκής μελέτης του θεάματος, κομβικό ρόλο διαδραματίζει η σημερινή ενεργή παρουσία του καραγκιόζη τόσο στα θέατρα ανά την επικράτεια όσο και στις προτιμήσεις του παιδικού και του ενήλικου κοινού. Νέοι καραγκιοζοπαίχτες αναδύονται καλλιτεχνικά σε όλα τα μέρη της Ελλάδας, τα μόνιμα θερινά και χειμερινά θέατρα επανακάμπτουν στον βαθμό που τους αναλογεί, δράσεις συλλογικού χαρακτήρα όπως Φεστιβάλ Καραγκιόζη μετατρέπονται σε θεσμούς, τα ερευνητικά ενδιαφέροντα πληθαίνουν με τον συνεχή εμπλουτισμό της βιβλιογραφίας, το κοινό -παιδικό και ενήλικο- αγκαλιάζει αυτή τη λαϊκή τέχνη. Η παράλληλη ανάπτυξη του διαδικτύου ως μια άυλη βάση δεδομένων αλλά και ως ένα εργαλείο πληροφόρησης σε συνδυασμό με τη συμπερίληψη του θεάτρου σκιών σε όλα τα βιβλία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τη χρήση του ως εκπαιδευτικό εργαλείο και ως ψυχοθεραπευτικό μέσο, διαμορφώνουν με δυναμικό χαρακτήρα ένα σύγχρονο και πολυμορφικό χάρτη γύρω από τον καραγκιόζη και κατ’ επέκταση γύρω από μια παραδοσιακή και διαχρονική τέχνη. Συμπερασματικά, η συμμετοχή του ελληνικού θεάτρου σκιών ως αντικείμενο σπουδής στην υπό ίδρυση Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών δεν κρίνεται απλώς αναγκαία για τη διάσωση, τη διάδοση και την ανάδειξη αυτής της τέχνης αλλά και απαραίτητη για τη συμπερίληψη ενός αναπόσπαστου κομματιού της λαϊκής θεατρικής έκφρασης στο υποσύνολο του εγχώριου μικροθεάτρου και στο σύνολο των παραστατικών τεχνών της χώρας μας. Δημήτρης Παναγιωτάκος Απόφοιτος τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας ΑΠΘ