Άρθρο 36
Οργάνωση και λειτουργία Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης – Αντικατάσταση παρ. 3 και 4 και κατάργηση παρ. 5 άρθρου 11 ν. 1158/1981
Στο άρθρο 11 του ν. 1158/1981 (Α’ 127), περί οργάνωσης και λειτουργίας, επέρχονται οι ακόλουθες τροποποιήσεις: α) στην παρ. 3, αα) αντικαθίσταται το εισαγωγικό εδάφιο, αβ) στην περ. α) οι λέξεις «σχολικού και» διαγράφονται, αγ) στην περ. γ) οι λέξεις «διδασκαλίας των μαθημάτων» αντικαθίστανται από τις λέξεις «σπουδών», αδ) στην περ. στ) οι λέξεις «των τίτλων» αντικαθίστανται από τις λέξεις «του χορηγούμενου τίτλου», αε) στην περ. η) οι λέξεις «υπό τυφλών σπουδαστών» αντικαθίστανται από τις λέξεις «από άτομα με αναπηρία», αστ) στην περ. ι), (i) οι λέξεις «παρ΄ εκάστη σχολή» αντικαθίστανται από τις λέξεις «από κάθε Α.Σ.Κ.Ε.» και (ii) στο τέλος προστίθενται οι λέξεις «που αφορά στη λειτουργία των Α.Σ.Κ.Ε», β) στην παρ. 4, μετά τις λέξεις «λειτουργίας» οι λέξεις «ο οποίος» αντικαθίστανται από τις λέξεις «και αναφέρεται, ιδίως, σε διοικητικά θέματα, στις σχέσεις της Σχολής με το προσωπικό, τη διαχείριση και τις οικονομικές επιβαρύνσεις των σπουδαστών και», γ) η παρ. 5 καταργείται, δ) μεταφέρεται το κείμενο στη δημοτική γλώσσα και το άρθρο 11 διαμορφώνεται ως εξής:
«Άρθρο 11
Οργάνωση – Λειτουργία
- Κάθε Σχολή διαθέτει αριθμό σπουδαστών ανάλογο προς τις αίθουσες και τα εποπτικά μέσα διδασκαλίας.
- Ο αριθμός των σπουδαστών κάθε τάξης ορίζεται σε τριάντα (30), κατ’ ανώτατο όριο.
- Με απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού μετά από εισήγηση της Γνωμοδοτικής Επιτροπής του άρθρου 25, εγκρίνεται ο Γενικός Κανονισμός Λειτουργίας των Ανώτερων Σχολών Καλλιτεχνικής Εκπαίδευσης (Α.Σ.Κ.Ε.) με τον οποίο ρυθμίζονται θέματα που αφορούν:
α) την έναρξη και λήξη του διδακτικού έτους,
β) τα διδασκόμενα μαθήματα και τις πρακτικές και εργαστηριακές ασκήσεις,
γ) τα ωρολόγια και αναλυτικά προγράμματα σπουδών,
δ) την διδακτέα ύλη,
ε) τις εγγραφές, μετεγγραφές των σπουδαστών, την φοίτηση, τις απουσίες, τις πάσης φύσεως εξετάσεις και τον χρόνο διενεργείας αυτών,
στ) τον τύπο του χορηγούμενου τίτλου και των εκδιδομένων πιστοποιητικών σπουδών,
ζ) την βαθμολογία και τον χαρακτηρισμό της επίδοσης και διαγωγής των σπουδαστών,
η) τις προϋποθέσεις παρακολούθησης των μαθημάτων από άτομα με αναπηρία,
θ) τις ημέρες αργίας, τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις των σπουδαστών, τα πειθαρχικά παραπτώματα αυτών,
ι) τα τηρούμενα, από κάθε Α.Σ.Κ.Ε., βιβλία-αρχεία και κάθε συναφές θέμα που αφορά στην λειτουργία των Α.Σ.Κ.Ε..
- Κάθε Α.Σ.Κ.Ε. καταρτίζει τον Εσωτερικό Κανονισμό της, ο οποίος διέπει τα θέματα της εσωτερικής λειτουργίας της και αναφέρεται, ιδίως, σε διοικητικά θέματα, στις σχέσεις της Σχολής με το προσωπικό, τη διαχείριση και τις οικονομικές επιβαρύνσεις των σπουδαστών και εγκρίνεται με απόφαση του Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, μετά από γνώμη της Γνωμοδοτικής Επιτροπής του άρθρου 25.
- [Καταργείται].».
Εφόσον τροποποιείται το αρ. 11 του ν. 1158/81 να προστεθεί πρόβλεψη ότι η αναφερόμενη στην παρ. 3 Υπουργική Απόφαση ρυθμίζει και θέματα ωραρίου και αμοιβών του διδακτικού προσωπικού.
Τα διδασκόμενα μαθήματα και οι πρακτικές και εργαστηριακές ασκήσεις θα πρέπει να πιστοποιούνται με μαθησιακά αποτελέσματα, περιγραφικούς δείκτες και να συνοδεύονται από 60 ακαδημαϊκές μονάδες ανά έτος φοίτησης.
Κάθε Α.Σ.Κ.Ε. να καθορίζει τα ωρολόγια και αναλυτικά προγράμματα σπουδών/εξετάσεων, τη διδακτέα ύλη με τα μαθησιακά αποτελέσματα και τις ακαδημαϊκές μονάδες και θα τα υποβάλει στο Υπουργείο Παιδείας για έγκριση όπως αναφέρεται στο άρθρο 33.
6. ΠΡΟΣΘΗΚΗ: να οριστούν οι αρχές διασφάλισης της ποιότητας και να συσχετιστούν με τα ευρωπαϊκά πρότυπα
7. ΠΡΟΣΘΗΚΗ: οι Α.Σ.Κ.Ε. να λαμβάνουν από το Ι.Κ.Υ. πιστοποίηση για συμμετοχή σε προγράμματα Erasmus+
Το Κέντρο Μελέτης και Σπουδής στην Τέχνη του Θεάτρου Σκιών και του Κουκλοθεάτρου «Φιγούρες & Κούκλες», με 27 έτη αδιάλειπτης παρουσίας στο καλλιτεχνικό και εκπαιδευτικό γίγνεσθαι, έχοντας υλοποιήσει χιλιάδες παραστάσεις και εργαστήρια σε σχολεία και τακτικό κοινό, αλλά και καλλιτεχνικές δράσεις για όλες τις ηλικίες υπό την αιγίδα και στήριξη του Υπουργείου Πολιτισμού, καταθέτει την επιτακτική ανάγκη για την ίδρυση αυτόνομης Κατεύθυνσης Κουκλοθεάτρου και Θεάτρου Σκιών στην Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών (Α.Σ.Π.Τ.).
Η πρότασή μας εδράζεται στην πολυετή εμπειρία της ίδρυσης και λειτουργίας μόνιμων σκηνών (είκοσι χρόνια στην Πλάκα, σήμερα στον Ν. Κόσμο και θερινή σκηνή στο Π. Φάληρο, κά.), οι οποίες λειτούργησαν σε βάθος χρόνου και λειτουργούν ακόμα ως φυτώρια, αλλά και ως πρότυποι πυρήνες παραστατικών τεχνών, διασφαλίζοντας τη συνέχεια, τη διάδοση και τη διάσωση της τέχνης του Καραγκιόζη και της Κούκλας στο ευρύ κοινό, μέσα από ένα σταθερό ετήσιο προγραμματισμό.
Η ανάγκη ίδρυσης της Α.Σ.Π.Τ. τεκμηριώνεται από το διαχρονικό έλλειμμα στην ανώτατη καλλιτεχνική εκπαίδευση, το οποίο υποχρέωσε τη γενιά μας σε μια διαρκή και πολυεπίπεδη διαδικασία αυτοκατάρτησης. Ως νέοι καλλιτέχνες, στερούμενοι κρατικής ακαδημαϊκής στέγης, αναγκαστήκαμε να συλλέξουμε κατακερματισμένη γνώση μέσω μεμονωμένων σεμιναρίων, εργαστηρίων, άτυπης μαθητείας σε παλαιούς δασκάλους και σπουδών σε συναφή επιστημονικά πεδία για την αναπλήρωση του κενού. Αποτελεί χρέος της Πολιτείας να μην επιτρέψει τη διαιώνιση αυτής της συνθήκης, διασφαλίζοντας στις επόμενες γενιές μια ενιαία, συγκροτημένη και δωρεάν ανώτατη σπουδή.
Οι βασικοί άξονες της πρότασής μας είναι: Καλλιτεχνική Θεώρηση & 1.Δραματουργική Παιδεία Θεωρούμε αναχρονιστικό οι τέχνες αυτές να προσεγγίζονται αποκλειστικά εμπειρικά. Η απουσία θεατρικής παιδείας οδηγεί σε μια στείρα τυπολογική επανάληψη, στερούμενη δραματουργικής επεξεργασίας. Η Α.Σ.Π.Τ. οφείλει να διδάσκει τη μέθοδο της σκηνοθετικής προσέγγισης, ώστε η παράδοση να εξελίσσεται και να μετεξελίσσεται σε σύγχρονη δημιουργία και να μην περιορίζεται σε μια άκριτη αναπαραγωγή (μιμητισμό) κειμένων.
2. Θεσμική Διασφάλιση & Παιδαγωγική Επάρκεια (Επίπεδο 6 EQF)
Ζητούμε την ίδρυση αυτόνομης Κατεύθυνσης (Bachelor) και χορήγηση Παιδαγωγικής Επάρκειας, διασφαλίζοντας την επίσημη απορρόφηση των αποφοίτων στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση βάσει των νέων ΑΠΣ 2022, όπου η κούκλα αναγνωρίζεται ως βασικό εργαλείο έκφρασης και μάθησης.
Περαιτέρω, η ίδρυση της Α.Σ.Π.Τ. οφείλει να λειτουργήσει ως εγγυητής της καλλιτεχνικής και παιδαγωγικής εγκυρότητας των δημιουργών που επισκέπτονται τις σχολικές μονάδες. Είναι επιβεβλημένο οι καλλιτέχνες που απευθύνονται σε ανήλικο κοινό να διαθέτουν πιστοποιημένη επάρκεια, γνωρίζοντας τους κανόνες της παιδοψυχολογίας, της δεοντολογίας και της διδακτικής μεθοδολογίας, ώστε να είναι ικανοί να μετατρέψουν την καλλιτεχνική πράξη σε συγκροτημένο εκπαιδευτικό εργαλείο.
Η ακαδημαϊκή κατάρτιση θα διασφαλίσει ότι οι παραστάσεις που απευθύνονται σε παιδιά, δεν αποτελούν απλώς ένα εφήμερο/εύπεπτο θέαμα, αλλά μια εκπαιδευτική εμπειρία υψηλής ποιότητας.
3. Τεχνολογία Υλικών & Εργαστήρια Έρευνας (Maker Spaces)
Προτείνουμε τη δημιουργία εξειδικευμένων εργαστηρίων κατασκευής (πχ. για το Θέατρο Σκιών από την παραδοσιακή κοπιδιαστή χάρτινη φιγούρα έως τα σύγχρονα Laser Cutting και 3D Printing ), εμψύχωσης, σκηνοθεσίας και σκηνογραφίας.
4. Αξιοποίηση εμπειρογνωμόνων:
Προτείνουμε την πρόβλεψη ειδικής διαδικασίας για την απορρόφηση ως διδακτικό προσωπικό καλλιτεχνών με αποδεδειγμένη, μακροχρόνια επαγγελματική πορεία (άνω των 25ετών) και λειτουργία μόνιμων θεατρικών σκηνών. Να αναγνωριστεί το καλλιτεχνικό και οργανωτικό τους έργο ως ισότιμο ακαδημαϊκών προσόντων, επιτρέποντας σε καταξιωμένους καλλιτέχνες να μεταλαμπαδεύσουν τη γνώση τους.
Επιπλέον, να δοθεί η δυνατότητα σε έμπειρους επαγγελματίες καλλιτέχνες να εγγραφούν στην Ακαδημία χωρίς εισαγωγικές εξετάσεις (μέσω αξιολόγησης του έργου τους) και να ακολουθήσουν εφόσον το επιθυμούν, έναν ταχύρρυθμο κύκλο σπουδών που θα εστιάζει στην παιδαγωγική και καλλιτεχνική επάρκεια.
Με εκτίμηση,
Φιγούρες & Κούκλες
Κέντρο Μελέτης και Σπουδής στην Τέχνη του Θεάτρου Σκιών και του Κουκλοθεάτρου
Αλεξία Αλεξίου-Κουκλοπαίκτρια/Πολιτισμολόγος/Παιδαγωγός (M. Ed)
Τάσος Κώνστας-Καραγκιοζοπαίκτης/Ηθοποιός
Η ένταξη του κουκλοθεάτρου είναι απαραίτητη διότι αποτελεί μια αυτοτελή και πολυδιάστατη παραστατική τέχνη, η οποία συνδυάζει την εικαστική δημιουργία με την υποκριτική εμψύχωση, απαιτώντας υψηλού επιπέδου ακαδημαϊκή εξειδίκευση που ξεπερνά τα όρια της εμπειρικής ενασχόλησης.
ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ ΣΤΟΝ ΧΟΡΟ
Προτείνεται η δωρεάν εισαγωγή του χορού ως μάθημα προετοιμασίας στα δημόσια και ιδιωτικά σχολεία της χώρας. Η ίδρυση δωρεάν και δημόσιου πανεπιστημιακού τμήματος χορού προυποθέτει την δωρεάν δημόσια προετοιμασία των μαθητών.
Η πολιτεία οφείλει να λάβει υπόψιν και το κόστος προετοιμασίας που αυτή τη στιγμή παρέχεται μόνο απο ιδωτικές ερασιτεχνικές σχολές.
Οι παραστατικές τέχνες ξεχασμένες από το υπουργείο πολιτισμού ήρθε η στιγμή να βρουν την θέση που τους ανήκει. Σε μια τέτοια σχολή το κουκλοθέατρο δεν θα πρέπει να λείπει, αναγνωρίζοντας έτσι ένα σημαντικό κομμάτι της ιστορίας και του πολιτισμού μας, χρήσιμο τόσο στην τέχνη όσο και στην εκπαίδευση
Η Ανώτατη σχολή Παραστατικών τεχνών οφείλει να έχει κύκλους μαθημάτων θεάτρου Κούκλας. Είναι σημαντικό για τους ηθοποιούς και τους χορευτές να έχουν την δυνατότητα να διδαχτούν αυτό το είδος θεάτρου όχι μόνο γιατί αποτελεί μια σύγχρονη κατεύθυνση στις παραστάσεις, που όλο και περισσότερο έχουν κάποια κούκλα, αλλά και γιατί μπορεί να τους βοηθήσει να βελτιώσουν την τεχνική τους. Είναι εμπλουτιστικό να μάθεις να εμψυχώνεις ένα άψυχο πλάσμα, από την μία μεταφέροντας το συναίσθημα σου σε αυτό το κατανοείς καλύτερα και μαθαίνεις να το εξωτερικεύεις, από την άλλη εξασκείς την συγκέντρωση σου και τον έλεγχο των κινήσεων, παράλληλα σωματοποιείς την έκφραση του συναισθήματος, επίσης γιατί μαθαίνεις να κινείς τα σκηνικά αντικείμενα τονίζοντας τα και κάνοντας τα πιο εμφανή. Τέλος είσαι ταυτόχρονα ηθοποιός, γιατί νοιώθεις το συναίσθημα της κούκλας, αλλά και παρατηρητής, απόλυτα συγκεντρωμένος στην λεπτομέρεια της κίνηση της, αναπνέεις για να της δώσεις αναπνοή ή κλάμα, έτσι βλέπεις μπρος σου την απεικόνιση του χαρακτήρα σου, συνδέεσαι με αυτήν και κάνεις μια έρευνα βαθιά. Μπορείς να δημιουργήσεις μικροσκοπικούς κόσμους και να εκτελέσεις πιο εύκολα μια δική σου παραγωγή, υλοποιώντας την φαντασία σου, συνεπώς μπορεί επαγγελματικά στο μέλλον να αποτελέσει λύσεις φτηνότερων παραγωγών για αυτούς.
Ο HEINRICH VON KLEIST αναφέρει στο κείμενο του: «… τον είχαν διορίσει πρώτο χορευτή της Όπερας…τον έβλεπα για πολλοστή φορά σε κουκλοθέατρο…Με βεβαίωσε ότι η παντομίμα των ανδρείκελων του προξενούσε μεγάλη ευχαρίστηση, και μου έδωσε να καταλάβω ότι έχουν να διδάξουν πολλά και διάφορα στο χορευτή που επιζητεί την τελειότητα.» Οι Μαριονέτες, Εφημερίδα Berliner Abendblatter, 1810.
Κλείνοντας η ένταξη του θεάτρου κούκλας θα δώσει την δυνατότητα κρατικής σχολής που θα μπορέσουν να σπουδάσουν οι νέοι που επιθυμούν να ειδικευτούν στο θέατρο κούκλας που πληθαίνουν ολοένα.
Είναι σημαντικό τα μαθήματα αυτά να τα κάνουν επαγγελματίες του χώρου που έχουν εμπειρία παραστάσεων και εντρυφήσει στην κατασκευή, εμψύχωση και σκηνοθεσία την κούκλας. Η ένωση των κουκλοπαικτών (UNIMA HEllAS) είναι ο κατάλληλος φορέας που μπορεί να λειτουργήσει συμβουλευτικά και να επικυρώσει την επαγγελματική πορεία τον υποψήφιων εκπαιδευτικών.
Το κουκλοθέατρο, μια συνεχώς ανερχόμενη παραστατική τέχνη στην Ελλάδα είναι αναγκαίο και σημαντικό να ενταχθεί στην Κρατική Σχολή Παραστατικών Τεχνών.
Στην Ελλάδα μέχρι σήμερα δεν υπάρχει θεσμοθετημένη και αναγνωρισμένη σχολή για το κουκλοθέατρο,κατι που συμβαίνει σε πολλές ευρωπαικές και βαλκανικές χώρες. Είναι μια ευκαιρία να ιδρυθεί τώρα μια αυτόνομη δημόσια σχολή κουκλοθεάτρου.
Η θεσμική εκπαίδευση θα προσφέρει γνώση,ισοτιμία,επαγγελματική αναγνώριση πειραματισμό και αλληλεπίδραση με άλλες παραστατικές τέχνες.
Η στελέχωση και η διαμόρφωση του προγράμματος σπουδών καλό θα ήταν να γίνει σε συνεννόηση με τον μοναδικό αρμόδιο φορέα, που ειναι το Ελληνικό Κέντρο Κουκλοθεάτρου Unima Hellas).
Θεωρώ σημαντικό στην Ανώτατη Σχολή Παραστατικών να συμπεριληφθούν οι τόσο ιδιαίτερες, σύνθετες και πολυδιάστατες τέχνες του κουκλοθεάτρου και του θεάτρου σκιών (ως τακτικά μαθήματα, μαθήματα επιλογής, κύκλοι εργαστηρίων κλπ.).
Τέχνες με μεγάλη ιστορία και παράδοση αλλά και με ενεργή και συνεχώς αναπτυσσόμενη παρουσία στα καλλιτεχνικά πράγματα της χώρας μας. Τέχνες που σε σχολές παραστατικών τεχνών των Βαλκανίων αλλά και τις υπόλοιπης Ευρώπης διδάσκονται εδώ και πολλά χρόνια θα πρέπει να αναγνωριστούν και να στηριχτούν και στη χώρα μας.
Ενεργή θα πρέπει να είναι η παρουσία και η συμμετοχή στη δημιουργία του προγράμματος σπουδών των επίσημων συλλογικών φορέων του κουκλοθεάτρου (Ελληνικό Κέντρο Κουκλοθεάτρου UNIMA Ελλάς) και θεάτρου σκιών (Πανελλήνιο Σωματείο Θεάτρου Σκιών).
Η ένταξη του κουκλοθεάτρου στην Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών αποτελεί αναγκαίο βήμα για την ολοκληρωμένη ανάπτυξη των παραστατικών τεχνών.
Το κουκλοθέατρο είναι μία πανάρχαια και διαχρονική μορφή θεάτρου που συνδυάζει πολυδιάστατες δεξιότητες όπως εικαστικά , εμψύχωση , σκηνοθεσία, δραματουργία, σκηνογραφία, φωτισμός, ήχος – οι οποίες σήμερα αποκτώνται αποσπασματικά, με προσωπικό κόστος χρόνου και χρημάτων μέσα από ιδιωτικα σεμινάρια και αυτοδίδακτη προσπάθεια.
Η θεσμική εκπαίδευση θα εξασφαλίσει ισότιμη πρόσβαση στη γνώση, ισότιμη θέση στον θεατρικό χώρο με απεύθυνση τόσο σε παιδικό όσο και σε ενήλικο κοινό, επαγγελματική αναγνώριση και δυνατότητα για έρευνα σε συγχρονες τάσεις,
Το κουκλοθέατρο είναι πολύτιμο καλλιτεχνικό, παιδαγωγικό και θεραπευτικό εργαλείο και αξίζει ισότιμη θέση στην κρατική εκπαίδευση
Μέχρι σήμερα στην Ελλάδα δεν υφίσταται θεσμοθετημένη και αναγνωρισμένη εκπαιδευτική δομή στο πεδίο του κουκλοθεάτρου σε αντίθεση με πολλές Ευρωπαϊκές χώρες και όχι μόνο όπου στηρίζουν Πανεπιστημιακού επιπέδου εκπαίδευση με κατεύθυνση μόνο το κουκλοθέατρο.
Για τον λόγο αυτό, κρίνεται αναγκαίο η αποδεδειγμένη καλλιτεχνική πορεία και η επαγγελματική δραστηριότητα να αποτελούν βασικά κριτήρια επιλογής για τους δημιουργούς που θα κληθούν να σχεδιάσουν και να διδάξουν το πρόγραμμα σπουδών.
Παράλληλα, θεωρείται θεμελιώδους σημασίας η συνεργασία, πάνω στην διαμόρφωση και την οργάνωση των σπουδών, με το Ελληνικό Κέντρο Κουκλοθεάτρου UNIMA HELLAS, ως επίσημο φορέα που εκπροσωπεί το κουκλοθέατρο στην Ελλάδα.
ΑΙΤΟΥΜΑΙ ΤΗΝ ΕΝΤΑΞΗ ΤΗΣ ΤΕΧΝΗΣ ΤΟΥ ΚΟΥΚΛΟΘΕΑΤΡΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΩΤΑΤΗ ΣΧΟΛΗ ΠΑΡΑΣΤΑΤΙΚΩΝ ΤΕΧΝΩΝ.
ΩΣ ΣΥΝΘΕΤΡΙΑ ΤΡΑΓΟΥΔΙΩΝ ΓΙΑ ΠΑΙΔΙΑ ΚΑΙ ΜΟΥΣΙΚΟΠΑΙΔΑΓΩΓΟΣ ΔΙΑΠΙΣΤΩΝΩ ΓΙΑ ΠΟΛΛΟΣΤΗ ΦΟΡΑ «ΤΟ ΠΑΙΔΙ» ΝΑ ΜΕΝΕΙ ΑΠ ΕΞΩ. Τόσο η Παιδική Λογοτεχνία, όσο η ΄συνθεση τραγουδιων για παιδιά είναι τέχνες, όπως και το κουκλοθέατρο.
Σε ό,τι αφορά το παιδί δεν θα πρέπει να περιορίζεται στα τμήματα Παιδαγωγικών Νηπιαγωγών και Δημοτικής Εκπάιδευσης!
Είναι πολύ σημαντικό στην ίδρυση της ΑΣΠΤ να υπάρχει το πεδίο του κουκλοθεάτρου ως εξιδικευμένη κατεύθυνση, τόσο ως τεχνη, όσο και ως κατασκευή αλλά και ψς συγραφη θεατρικού σεναρίου για τέτοιου είδους παραστάσεις.
Υπάρχουν άνθρωποι που έχουν δώσει τη ζωή τους σε αυτό και εχουν πολλά να μάθουν οι νεότερες γενιές από αυτούς (βλ. Τ Σαρρής, Πρασειν άλογα κ.α)
Το κουκλοθέατρο οφείλει να εντάσσεται σε μια Κρατική Σχολή Παραστατικών Τεχνών, καθώς αποτελεί αναγνωρισμένο επιστημονικό και καλλιτεχνικό πεδίο διεθνώς, με σαφή πολιτιστική, παιδαγωγική, αισθητική και ερευνητική αξία.
Η διδασκαλία του κουκλοθέατρου αναπτύσσει γνωστικές και κινητικές δεξιότητες, μέσω της σύνθετης σχέσης σώματος, αντικειμένου και χώρου.
Ενισχύει τη δραματουργική σκέψη, καθώς ο καλλιτέχνης καλείται να μεταφέρει συναίσθημα και νόημα μέσω έμμεσης αναπαράστασης.
Συνδέεται με επιστημονικά πεδία όπως η παιδαγωγική, η ψυχολογία, η σημειωτική και η πολιτισμική ανθρωπολογία.
Υποστηρίζει τη διεπιστημονικότητα, συνδυάζοντας το θέατρο, τα εικαστικά, τη σκηνοθεσία, τη σεναριογραφία,τη σκηνοφραφία, ψηφιακά μέσα και νέες τεχνολογίες, διατηρεί και εξελίσσει την πολιτιστική παράδοση.
Η διεθνής ακαδημαϊκή πρακτική (πχ στη Γαλλία, το École Nationale Supérieure des Arts de la Marionnette (ESNAM),στην Τσεχία, το DAMU Department of Alternative and Puppet Theatre,στις ΗΠΑ, το University of Connecticut Puppetry Program, στη Γερμανία, το Hochschule für Musik und Darstellende Kunst Stuttgart Puppetry) αποδεικνύει ότι το κουκλοθέατρο αποτελεί αυτόνομο και ερευνητικά τεκμηριωμένο κλάδο των παραστατικών τεχνών. Η ένταξή του σε μια Κρατική Σχολή συμβάλλει στην αναβάθμιση της καλλιτεχνικής εκπαίδευσης, στη διεύρυνση των επαγγελματικών προοπτικών και στην καλλιέργεια σύγχρονων, πολυδιάστατων δημιουργών.
Το κουκλοθέατρο και το θέατρο σκιών αποτελούν αρχέγονες μορφές παραστατικής τέχνης, με βαθιές ρίζες σε πολιτισμούς ανά τον κόσμο. Η χρήση της μάσκας σε τελετουργικές και θεατρικές παραδόσεις, η εμψύχωση αντικειμένων και η αξιοποίηση της σκιάς και της μορφής συνιστούν θεμέλια μιας τέχνης που εξελίχθηκε στη σύγχρονη πολυδιάστατη σκηνική δημιουργία: κούκλες διαφόρων τεχνοτροπιών, μάσκα, θέατρο αντικειμένων, θέατρο σκιών.
Η ουσία του κουκλοθεάτρου βρίσκεται στην εμψύχωση του άψυχου υλικού, είτε πρόκειται για κούκλα, σκιά, μάσκα ή αντικείμενο. Μέσα από την κίνηση, τον ρυθμό και τη σχέση με τον εμψυχωτή η ύλη αποκτά σκηνική παρουσία. Η δύναμη της εικόνας είναι καθοριστική και συχνά αυτάρκης. Ο λόγος δεν είναι πάντοτε απαραίτητος. Ωστόσο η αφήγηση, λεκτική ή μη λεκτική, αποτελεί οργανικό στοιχείο της τέχνης αυτής, καθώς εικόνα, κίνηση, φως και ήχος συνθέτουν έναν ολοκληρωμένο σκηνικό λόγο.
Σε πολλές χώρες η ανώτατη εκπαίδευση στο κουκλοθέατρο είναι θεσμοθετημένη εδώ και δεκαετίες. Στην Τσεχία, το τμήμα κουκλοθεάτρου της DAMU στην Πράγα λειτουργεί από το 1952. Στη Γαλλία, το ESNAM στο Charleville-Mezieres (από το 1987) αποτελεί διεθνές κέντρο εκπαίδευσης και συνδέεται με ένα από τα σημαντικότερα παγκόσμια φεστιβάλ κουκλοθεάτρου. Αντίστοιχα τμήματα λειτουργούν στη Γερμανία, στη Βουλγαρία, στην Ιταλία, στην Αγγλία, στην Ρωσία, και βεβαίως σε πολλές χώρες της Ασίας και της Ανατολής.
Το κουκλοθέατρο δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε παιδικό κοινό. Αποτελεί σύγχρονο καλλιτεχνικό μέσο με εφαρμογές στην εκπαίδευση, τη θεραπεία, την κοινωνική παρέμβαση και την πειραματική σκηνή.
Ως επαγγελματίας κουκλοπαίκτρια επί 20 έτη, χρειάστηκε να σπουδάσω και να εργαστώ στο εξωτερικό (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία, Βέλγιο, Ινδικός Ωκεανός) για να αποκτήσω ολοκληρωμένη εκπαίδευση. Στην Ελλάδα, η τέχνη του κουκλοθεάτρου και του θεάτρου σκιών διατηρείται κυρίως χάρη σε ανεξάρτητους καλλιτέχνες, μέσα από τη μετάδοση της γνώσης από δάσκαλο σε μαθητευόμενο και μέσω εργαστηρίων ή ετήσιων μαθημάτων. Παρά τις σημαντικές προσπάθειες της UNIMA HELLAS και μεμονωμένων δημιουργών, απουσιάζει μια θεσμική, πανεπιστημιακού επιπέδου δομή.
Η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών οφείλει να συμπεριλάβει οργανωμένο τμήμα κουκλοθεάτρου (θεωρία, ιστορία, παραδοσιακές και σύγχρονες τεχνοτροπίες, θεραπευτικές εφαρμογές). Είναι αναγκαίο το κράτος να στηρίξει ουσιαστικά μια παραδοσιακή μορφή τέχνης που μέχρι σήμερα επιβιώνει σχεδόν αποκλειστικά χάρη στην αφοσίωση ανεξάρτητων καλλιτεχνών και να αναγνωρίσει θεσμικά τη σύγχρονη εξέλιξη της.
Το κουκλοθέατρο και το θέατρο σκιών αποτελούν αρχέγονες μορφές παραστατικής τέχνης, με βαθιές ρίζες σε πολιτισμούς ανά τον κόσμο. Η χρήση της μάσκας σε τελετουργικές και θεατρικές παραδόσεις, η εμψύχωση αντικειμένων και η αξιοποίηση της σκιάς και της μορφής συνιστούν θεμέλια μιας τέχνης που εξελίχθηκε στη σύγχρονη πολυδιάστατη σκηνική δημιουργία: κούκλες διαφόρων τεχνοτροπιών, μάσκα, θέατρο αντικειμένων, θέατρο σκιών.
Η ουσία του κουκλοθεάτρου βρίσκεται στην εμψύχωση του άψυχου υλικού, είτε πρόκειται για κούκλα, σκιά, μάσκα ή αντικείμενο. Μέσα από την κίνηση, τον ρυθμό και τη σχέση με τον εμψυχωτή η ύλη αποκτά σκηνική παρουσία. Η δύναμη της εικόνας είναι καθοριστική και συχνά αυτάρκης. Ο λόγος δεν είναι πάντοτε απαραίτητος. Ωστόσο η αφήγηση, λεκτική ή μη λεκτική, αποτελεί οργανικό στοιχείο της τέχνης αυτής, καθώς εικόνα, κίνηση, φως και ήχος συνθέτουν έναν ολοκληρωμένο σκηνικό λόγο.
Σε πολλές χώρες η ανώτατη εκπαίδευση στο κουκλοθέατρο είναι θεσμοθετημένη εδώ και δεκαετίες. Στην Τσεχία, το τμήμα κουκλοθεάτρου της DAMU στην Πράγα λειτουργεί από το 1952. Στη Γαλλία, το ESNAM στο Charleville-Mezieres (από το 1987) αποτελεί διεθνές κέντρο εκπαίδευσης και συνδέεται με ένα από τα σημαντικότερα παγκόσμια φεστιβάλ κουκλοθεάτρου. Αντίστοιχα τμήματα λειτουργούν στη Γερμανία, στη Βουλγαρία, στην Ιταλία, στην Αγγλία, στην Ρωσία, και βεβαίως σε πολλές χώρες της Ασίας και της Ανατολής.
Το κουκλοθέατρο δεν απευθύνεται αποκλειστικά σε παιδικό κοινό. Αποτελεί σύγχρονο καλλιτεχνικό μέσο με εφαρμογές στην εκπαίδευση, τη θεραπεία, την κοινωνική παρέμβαση και την πειραματική σκηνή.
Ως επαγγελματίας κουκλοπαίκτρια επί 20 έτη, χρειάστηκε να σπουδάσω και να εργαστώ στο εξωτερικό (Αγγλία, Γαλλία, Ιταλία, Βέλγιο, Ινδικός Ωκεανός) για να αποκτήσω ολοκληρωμένη εκπαίδευση. Στην Ελλάδα, η τέχνη του κουκλοθεάτρου και του θεάτρου σκιών διατηρείται κυρίως χάρη σε ανεξάρτητους καλλιτέχνες, μέσα από τη μετάδοση της γνώσης από δάσκαλο σε μαθητευόμενο και μέσω εργαστηρίων ή ετήσιων μαθημάτων. Παρά τις σημαντικές προσπάθειες της UNIMA HELLAS και μεμονωμένων δημιουργών, απουσιάζει μια θεσμική, πανεπιστημιακού επιπέδου δομή.
Η Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών οφείλει να συμπεριλάβει οργανωμένο τμήμα κουκλοθεάτρου (θεωρία, ιστορία, παραδοσιακές και σύγχρονες τεχνοτροπίες, θεραπευτικές εφαρμογές).
Είναι αναγκαίο το κράτος να στηρίξει ουσιαστικά μια παραδοσιακή μορφή τέχνης που μέχρι σήμερα επιβιώνει σχεδόν αποκλειστικά χάρη στην αφοσίωση ανεξάρτητων καλλιτεχνών και να αναγνωρίσει θεσμικά τη σύγχρονη εξέλιξη της.
Το στοιχείο «Ελληνικό θέατρο σκιών (Καραγκιόζης)» αποτελεί ένα από τα πρώτα και θεμελιώδη στοιχεία που συμπεριλήφθηκαν στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας ήδη από το 2016. Έκτοτε, η συμμετοχή του στοιχείου στις πρόσφατες Συναντήσεις Δικτύου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς είναι συστηματική μέσω του επίσημου αρμόδιου φορέα, του Πανελλήνιου Σωματείου Θεάτρου Σκιών (έτος ίδρυσης 1925). Παράλληλα, η επικαιροποίηση του αντίστοιχου δελτίου το 2022 (το οποίο βρίσκεται υπό επεξεργασία εκ μέρους του Υπουργείου Πολιτισμού και στην οποία συμμετείχα ανάμεσα σε έγκριτους καραγκιοζοπαίχτες) είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός εκτενέστατου Παραρτήματος 48 σελίδων, το οποίο αποδεικνύει τεκμηριωμένα τη σημασία του ελληνικού θεάτρου σκιών στο ευρύτερο σύνολο του λαϊκού πολιτισμού μας και των συνεπακόλουθων θεατρικών εκφράσεων της χώρας μας. Το συγκεκριμένο Παράρτημα είναι στη διάθεσή σας για περαιτέρω έρευνα και μελέτη.
Το ίδιο επιχείρημα προτάσσουν τόσο οι συλλογές των κορυφαίων ακαδημαϊκών, μουσειακών και αρχειακών ιδρυμάτων της Ελλάδας (π.χ. Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού, Λαογραφικό & Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης, Λαογραφικό Μουσείο & Αρχείο ΑΠΘ, Μουσείο Μπενάκη, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα «Β. Παπαντωνίου», Ελληνικό και Λογοτεχνικό Ιστορικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης και ειδικότερα Σπαθάρειο Μουσείο Θεάτρου Σκιών Δήμου Αμαρουσίου, Μουσείο Θεάτρου Σκιών «Χαρίδημος» Δήμου Αθηναίων κ.ά.) όσο και του εξωτερικού (Harvard University, British Museum, Horniman Museum & Gardens, Musées Gadagne – Musée des Arts de la Marionnette, Museum Victoria Australia κ.ά.).
Συμπληρωματικά, η παρουσία του καραγκιόζη ως ακαδημαϊκό αντικείμενο έρευνας στους πανεπιστημιακούς φορείς της Ελλάδας ξεκίνησε ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 με πρωτεργάτη τον καθηγητή Γρηγόρη Σηφάκη στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Δ. Παναγωτάκος, «Η ερευνητική προσέγγιση του Γρηγόρη Σηφάκη ως τομή στη μελέτη του ελληνικού θεάτρου σκιών», Ημερίδα αφιερωμένη στη μνήμη του ομότιμου καθηγητή Γρηγόρη Μ. Σηφάκη, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 10/4/2025). Η συγκεκριμένη παρουσία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ (αρχικά με υπεύθυνο τον πρόεδρο του τμήματος Ιωσήφ Βιβιλάκη, πλέον με υπεύθυνη την Ανθή Χοτζάκογλου με τα μαθήματα «Θέατρο σκιών» και «Θέατρο σκιών & κούκλας»), στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών (συνεπικουρούμενο από το ερευνητικό πρόγραμμα «Το δραματολόγιο του θεάτρου σκιών στην Πάτρα κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου 1922-1940»), στο Κέντρο Βυζαντινών, Νεοελληνικών και Κυπριακών Σπουδών Πανεπιστημίου Γρανάδας κ.ά.
Ωστόσο, πλάι στην εδραίωση της ακαδημαϊκής μελέτης του θεάματος, κομβικό ρόλο διαδραματίζει η σημερινή ενεργή παρουσία του καραγκιόζη τόσο στα θέατρα ανά την επικράτεια όσο και στις προτιμήσεις του παιδικού και του ενήλικου κοινού. Νέοι καραγκιοζοπαίχτες αναδύονται καλλιτεχνικά σε όλα τα μέρη της Ελλάδας, τα μόνιμα θερινά και χειμερινά θέατρα επανακάμπτουν στον βαθμό που τους αναλογεί, δράσεις συλλογικού χαρακτήρα όπως Φεστιβάλ Καραγκιόζη μετατρέπονται σε θεσμούς, τα ερευνητικά ενδιαφέροντα πληθαίνουν με τον συνεχή εμπλουτισμό της βιβλιογραφίας, το κοινό -παιδικό και ενήλικο- αγκαλιάζει αυτή τη λαϊκή τέχνη. Η παράλληλη ανάπτυξη του διαδικτύου ως μια άυλη βάση δεδομένων αλλά και ως ένα εργαλείο πληροφόρησης σε συνδυασμό με τη συμπερίληψη του θεάτρου σκιών σε όλα τα βιβλία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τη χρήση του ως εκπαιδευτικό εργαλείο και ως ψυχοθεραπευτικό μέσο, διαμορφώνουν με δυναμικό χαρακτήρα ένα σύγχρονο και πολυμορφικό χάρτη γύρω από τον καραγκιόζη και κατ’ επέκταση γύρω από μια παραδοσιακή και διαχρονική τέχνη.
Συμπερασματικά, η συμμετοχή του ελληνικού θεάτρου σκιών ως αντικείμενο σπουδής στην υπό ίδρυση Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών δεν κρίνεται απλώς αναγκαία για τη διάσωση, τη διάδοση και την ανάδειξη αυτής της τέχνης αλλά και απαραίτητη για τη συμπερίληψη ενός αναπόσπαστου κομματιού της λαϊκής θεατρικής έκφρασης στο υποσύνολο του εγχώριου μικροθεάτρου και στο σύνολο των παραστατικών τεχνών της χώρας μας.
Δημήτρης Παναγιωτάκος
Απόφοιτος τμήματος Ιστορίας-Αρχαιολογίας ΑΠΘ
Τέλειο!!!! Το περιμένουμε
Η ένταξη του κουκλοθεάτρου στην Κρατική Σχολή Παραστατικών Τεχνών αποτελεί αναγκαίο βήμα για την ολοκληρωμένη ανάπτυξη των παραστατικών τεχνών.
Το κουκλοθέατρο είναι μία πανάρχαια και διαχρονική μορφή θεάτρου που συνδυάζει πολυδιάστατες δεξιότητες όπως εικαστικά , εμψύχωση , σκηνοθεσία, δραματουργία, σκηνογραφία, φωτισμός, ήχο – οι οποίες σήμερα αποκτώνται αποσπασματικά, με προσωπικό κόστος χρόνου και χρημάτων μέσα από ιδιωτικά σεμινάρια και αυτοδίδακτη προσπάθεια.
Η θεσμική εκπαίδευση θα εξασφαλίσει ισότιμη πρόσβαση στη γνώση, ισότιμη θέση στον θεατρικό χώρο με απεύθυνση τόσο σε παιδικό όσο και σε ενήλικο κοινό, επαγγελματική αναγνώριση και δυνατότητα για έρευνα σε συγχρονες τάσεις,
Το κουκλοθέατρο είναι πολύτιμο καλλιτεχνικό, παιδαγωγικό και θεραπευτικό εργαλείο και αξίζει ισότιμη θέση στην κρατική εκπαίδευση
Μέχρι σήμερα στην Ελλάδα δεν υφίσταται θεσμοθετημένη και αναγνωρισμένη εκπαιδευτική δομή στο πεδίο του κουκλοθεάτρου σε αντίθεση με πολλές Ευρωπαϊκές χώρες και όχι μόνο όπου στηρίζουν Πανεπιστημιακού επιπέδου εκπαίδευση με κατεύθυνση μόνο το κουκλοθέατρο.
Για τον λόγο αυτό, κρίνεται αναγκαίο η αποδεδειγμένη καλλιτεχνική πορεία και η επαγγελματική δραστηριότητα να αποτελούν βασικά κριτήρια επιλογής για τους δημιουργούς που θα κληθούν να σχεδιάσουν και να διδάξουν το πρόγραμμα σπουδών. Η πολυετής σκηνική πράξη και η συμβολή στο καλλιτεχνικό πεδίο συνιστούν ουσιαστικά εχέγγυα γνώσης και επάρκειας.
Παράλληλα, θεωρείται θεμελιώδους σημασίας η συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Κουκλοθεάτρου UNIMA HELLAS, ως επίσημο φορέα που εκπροσωπεί το καλλιτεχνικό και επαγγελματικό δυναμικό του χώρου, ώστε η διαμόρφωση και η οργάνωση των σπουδών να στηριχθεί στη συλλογική εμπειρία και τη συσσωρευμένη τεχνογνωσία που διαθέτει.
Εκπροσωπούμε το νόμιμα συστημένο Σωματείο με την επωνυμία «ΣΩΜΑΤΕΙΟ Ε-ΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΑΦΗΓΗΣΗΣ ΙΣΤΟΡΗΣΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ – ΣΕΠΑΦΙ» (υπ’ αριθ. μητρώου σωματείου στα βιβλία του Ειρηνοδικείου Αθηνών: 33218). Το σωματείο μας ιδρύθηκε τον Μάιο 2021 και έχει ως κύριους σκοπούς την επίσημη αναγνώριση από το Ελληνικό Κράτος του επαγγέλματος του/της Αφηγητή/τριας – Ιστορητή/τριας ως αυτοτελούς κλάδου επαγγελματικής δραστηριότητας, την προάσπιση των δικαιωμάτων των εργαζομένων ως αφηγητών/τριών – ιστορητών/τριών και την κατοχύρωση εκπαιδευτικών δικαιωμάτων, καθώς και τη διάδοση της προφορικής αφήγησης ως τέχνης και εργαλείου πολιτιστικής και εκπαιδευτικής σημασίας.
Όσον αφορά την επαγγελματική αναγνώριση, το Σωματείο μας έχει καταφέρει έπειτα από αγώνα να βρίσκεται υπό συγγραφή το επαγγελματικό περίγραμμα του/της Αφηγητή/τριας-Ιστορητή/τριας ανοίγοντας τον δρόμο για την κατοχύρωση επαγγελματικών και ασφαλιστικών δικαιωμάτων.
Η προφορική αφήγηση έχει βαθιές ρίζες στον πολιτισμό κάθε λαού και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς. Χρησιμοποιείται ευρέως στην εκπαίδευση, στην ψυχική υγεία, στην κοινωνική πρόνοια, στον πολιτισμό, στην επιχειρηματική επικοινωνία και στα σύγχρονα μέσα προβολής. Η δραστηριότητα των αφηγητών/τριών επεκτείνεται σε ποικίλους τομείς όπως σχολεία, βιβλιοθήκες, φεστιβάλ, μουσεία, Δήμους, πολιτιστικά κέντρα και άλλες δημόσιες και ιδιωτικές δομές.
Ο/η Αφηγητής/τρια Ιστορητής/τρια του σήμερα έχοντας βαθιά γνώση του υλικού του που αντλείται κυρίως από την προφορική λαϊκή παράδοση (λαϊκά παραμύθια, μυθολογία, παραδόσεις, δημοτικό τραγούδι κ.α.), χωρίς να αποκλείονται τα λογοτεχνικά κείμενα παγκόσμιου ρεπερτορίου, αποτελεί τον σύγχρονο κρίκο μιας αλυσίδας που ενώνει τους αρχαίους ραψωδούς και τον Όμηρο με τους τροβαδούρους του Μεσαίωνα και τον λαϊκό παραμυθά! Άλλωστε η πράξη της αφήγησης, η Τέχνη του να αφηγείσαι μια ιστορία, υπάρχει στα σχολικά εγχειρίδια και συχνά εργαστήρια αφήγησης πραγματοποιούνται στο πλαίσιο του σχολικού προγράμματος από επαγγελματίες Αφηγητές/τριες-Ιστορητές/τριες. Επιπρόσθετα, η Αφήγηση-Ιστόρηση ως εργαστηριακό μάθημα έχει ενταχθεί σε πανεπιστημιακά προγράμματα σπουδών (βλ. Τμήμα Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ)
Ως σύγχρονη τέχνη η Αφήγηση-Ιστόρηση (Storytelling) συμπράττει με την τέχνη του Κουκλοθεάτρου και του Θεάτρου Σκιών, συνομιλεί με την τέχνη της Μουσικής και του Χορού, συνδημιουργεί με την ψηφιακή τέχνη του Videoart και όχι σπάνια εκφράζεται με τους κώδικες της θεατρικής συνθήκης (ενδυματολογία, σκηνογραφία, θεατρικό φωτισμό).
Γι’ αυτούς τους λόγους στο εξωτερικό πολλά ανώτατα εκπαιδευτικά ιδρύματα έχουν συμπεριλάβει την Αφήγηση-Ιστόρηση (Storytelling) στα προγράμματα σπουδών τους. Ενδεικτικά:
https://efi.ed.ac.uk/programmes/narrative-futures-art-data-society/?gad_source=1&gad_campaignid=23173214299&gclid=CjwKCAiAqprNBhB6EiwAMe3yhjZuHbnsjs1ziQYegXJMfRCJAxlacPwzEbDqWZ4Q0uxBuBGo7vvlDhoClnUQAvD_BwE
https://www.strath.ac.uk/humanities/education/blog/oralstorytelling/
https://studiumanistici.uniroma3.it/didattica/post-lauream/storytelling-for-the-promotion-of-cultural-heritage-cultural-dissemination-and-education-msp/
https://storytelling.concordia.ca/
https://degrees.apps.asu.edu/minors/major/ASU00/ASOHCCERT/oral-history-and-storytelling
https://www.education.wa.edu.au/-/students-find-magic-in-storytelling
https://summer-university.udk-berlin.de/workshops/find-courses/overview/custom-content-courses/800041276/
https://www.history.ox.ac.uk/article/creative-storytelling-and-oral-history
https://www.oslomet.no/en/study/tkd/oral-storytelling
https://www.ucc.ie/en/news/2025/harnessing-storytelling-and-the-arts-to-inspire-climate-action.html
Στη χώρα μας υπάρχουν εδραιωμένα διεθνή φεστιβάλ αφιερωμένα στην τέχνη αυτή, τα οποία προσκαλούν ομότεχνους από το εξωτερικό συμβάλλοντας στη διεύρυνση του ορίζοντα και των συνεργασιών.
Μέχρι στιγμής στην Ελλάδα οι επαγγελματίες της τέχνης της Αφήγησης-Ιστόρησης εκπαιδεύονται σε εργαστηριακούς κύκλους άτυπης δια βίου εκπαίδευσης που διοργανώνονται από ιδιωτικούς φορείς, χωρίς να κατοχυρώνουν ακαδημαϊκά και επαγγελματικά δικαιώματα.
Θεωρούμε εξαιρετικά σημαντικό η υπό ίδρυση Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών να συμπεριλαμβάνει όλες τις μορφές σκηνικής έκφρασης (Θέατρο, Μουσική, Χορός, Αφήγηση-Ιστόρηση, Κουκλοθέατρο, Παραδοσιακός χορός, Κινηματογράφος, Σκηνογραφία, Ενδυματολογία, Σχεδιασμός Θεατρικού Φωτισμού κ.α.) αφενός εξασφαλίζοντας την διακριτότητά τους μέσω κατάλληλου ειδικευμένου εκπαιδευτικού προσωπικού και αφετέρου προάγοντας την αλληλεπίδραση και τη δυναμική συνεργασία μεταξύ τους, με στόχο την αμοιβαία έρευνα και δημιουργία.
Στο πλαίσιο των παραπάνω, αιτούμαστε:
– Την ένταξη της τέχνης της Αφήγησης-Ιστόρησης και άλλων παραδοσιακών τεχνών (κουκλοθέατρο, θέατρο σκιών, παραδοσιακοί χοροί κ.α.) στο πρόγραμμα σπουδών της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών.
• Στο νομοθετικό πλαίσιο που θα ιδρύσει την Σχολή Παραστατικών Τεχνών, στον σχεδιασμό της δομής και λειτουργίας, να προβλέπονται τρόποι (τακτικά μαθήματα, μαθήματα επιλογής, κύκλοι εργαστηρίων κλπ) μέσω των οποίων οι φοιτητές θα έρχονται σε διδακτική επαφή με ενεργούς καλλιτέχνες του κάθε τομέα, όσο και ειδικευμένους ακαδημαϊκούς για την πρακτική και θεωρητική κατάρτισή τους σε όλες τις επιμέρους τέχνες.
• Να παρέχεται πιστοποιημένος τίτλος σπουδών για την Αφηγηματική Τέχνη που θα εξασφαλίζει ακαδημαϊκά, επαγγελματικά και παιδαγωγική επάρκεια
• Στη διαδικασία κατάρτισης του προγράμματος σπουδών της Σχολής να κληθούμε οι αρμόδιοι φορείς για αναλυτική κατάθεση προτάσεων και συνεργασία με τη διοίκηση για την ουσιαστική συμπερίληψη των τεχνών μας.
• Για την πρόσληψη διδασκόντων σε αυτά τα ειδικά μαθήματα να αναγνωρίζεται ως πιστοποίηση το αποδεδειγμένο καλλιτεχνικό έργο δεδομένου ότι στη χώρα μας δεν υπάρχουν αντίστοιχες κρατικές επαγγελματικές σχολές.
Απαιτούμε:
• Δημόσια και Δωρεάν Παιδεία. Προσβάσιμη σε όλες και όλους, συμπεριληπτική και αντιπροσωπευτική της καλλιτεχνικής παράδοσης της χώρας μας.
Ως κουκλοπαίκτρια και μέλος της ένωσης Unima Hellas, αιτούμαι τη συμπερίληψη της τέχνης του θεάτρου κούκλας, καθώς και συναφών τεχνών (θέατρο σκιών, θέατρο αντικειμένου, αφήγηση κλπ) στο πρόγραμμα σπουδών της υπό ίδρυση σχολής παραστατικών τεχνών.
Εφόσον ενταχθούν, οι διδάσκοντες τις τέχνες αυτές, θα πρέπει οπωσδήποτε να είναι άνθρωποι με αποδεδειγμένο συναφές καλλιτεχνικό έργο, και η πρόσληψή τους καθώς και η διαμόρφωση του προγράμματος σπουδών θα πρέπει να γίνει σε συνεννόηση με τους αρμόδιους για την κάθε τέχνη φορείς (π.χ. για το κουκλοθέατρο σε συνεργασία με το Ελληνικό Κέντρο Κουκλοθεάτρου Unima Hellas).
Αιτούμαστε στο:
-Την ένταξη της Τέχνης της Αφήγησης-Ιστόρησης και άλλων παραδοσιακών τεχνών (κουκλοθέατρο, θέατρο σκιών, παραδοσιακοί χοροί κ.α.) στο πρόγραμμα σπουδών της Ανώτατης Σχολής Παραστατικών Τεχνών.
-Στο νομοθετικό πλαίσιο που θα ιδρύσει την Σχολή Παραστατικών Τεχνών, στον σχεδιασμό της δομής και λειτουργίας, να προβλέπονται τρόποι (τακτικά μαθήματα, μαθήματα επιλογής, κύκλοι εργαστηρίων κλπ) μέσω των οποίων οι φοιτητές θα έρχονται σε διδακτική επαφή με ενεργούς καλλιτέχνες του κάθε τομέα, όσο και ειδικευμένους ακαδημαϊκούς για την πρακτική και θεωρητική κατάρτισή τους σε όλες τις επιμέρους τέχνες.
-Να παρέχεται πιστοποιημένος τίτλος σπουδών για την Αφηγηματική Τέχνη που θα εξασφαλίζει ακαδημαϊκά, επαγγελματικά και παιδαγωγική επάρκεια
-Στη διαδικασία κατάρτισης του προγράμματος σπουδών της Σχολής να κληθούμε οι αρμόδιοι φορείς για αναλυτική κατάθεση προτάσεων και συνεργασία με τη διοίκηση για την ουσιαστική συμπερίληψη των τεχνών μας.
-Για την πρόσληψη διδασκόντων σε αυτά τα ειδικά μαθήματα να αναγνωρίζεται ως πιστοποίηση το αποδεδειγμένο καλλιτεχνικό έργο δεδομένου ότι στη χώρα μας δεν υπάρχουν αντίστοιχες κρατικές επαγγελματικές σχολές.
Ως επαγγελματίας κουκλοπαίχτρια τα τελευταία 25 χρόνια στην Ελλάδα θα ήθελα να εκφράσω την έντονη ανάγκη και επιθυμία για την ένταξη του κουκλοθεάτρου στο πρόγραμμα σπουδών της νέας Κρατικής Σχολής Παραστατικών Τεχνών.
Το κουκλοθέατρο αποτελεί μία αυτόνομη και ολοκληρωμένη παραστατική τέχνη, με μακρά ιστορία και πολυδιάστατη καλλιτεχνική γλώσσα. Παρά τη σημαντική του παρουσία στην πολιτιστική ζωή της χώρας μας, μέχρι σήμερα δεν υπάρχει καμία επίσημη, δημόσια και ανώτατη εκπαιδευτική δομή στην Ελλάδα που να προσφέρει ολοκληρωμένες σπουδές στο συγκεκριμένο αντικείμενο.
Η ίδρυση της νέας Σχολής αποτελεί μια μοναδική ευκαιρία να καλυφθεί αυτό το διαχρονικό κενό και να ενταχθεί το κουκλοθέατρο ισότιμα δίπλα στις υπόλοιπες παραστατικές τέχνες.
Αιτούμαστε την ένταξη της ταχυδακτυλουργικής τέχνης και συναφών παραστατικών τεχνών στην Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών
Αιτούμαστε την ένταξη της ταχυδακτυλουργικής τέχνης και συναφών παραστατικών τεχνών,στη σχολή ανώτατης εκπαίδευσης.
Αιτούμαστε την ένταξη της ταχυδακτυλουργικής τέχνης και συναφών παραστατικών τεχνών στην Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών, καθόσον η ταχυδακτυλουργία αποτελεί διακριτή και ολοκληρωμένη μορφή παραστατικής τέχνης, με ιστορική διαδρομή, εξειδικευμένη τεχνική, σκηνική σύνθεση και παιδαγωγική διάσταση.
Το Θέατρο Σκιών, ο γνωστός μας λαϊκός ήρωας Καραγκιόζης, αποτελεί ζωντανό κομμάτι της πολιτιστικής μας κληρονομιάς και ταυτόχρονα μια σημαντική μορφή καλλιτεχνικής έκφρασης που δεν παραμένει στάσιμη στο παρελθόν, αλλά ακμάζει και εξελίσσεται στο παρόν δια μέσου ενός αγώνα διάσωσης και διάδοσης του από τους εκπροσώπους του. Η ένταξή του στην υπό ίδρυση Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών θα διασφαλίσει τη συστηματική διδασκαλία, τη μελέτη και τη συνέχειά του μέσα από ακαδημαϊκό πλαίσιο, δίνοντας στους νέους δημιουργούς τα εφόδια να το εξελίξουν με σεβασμό στην παράδοση. Παράλληλα, η παρουσία και άλλων συναφών τεχνών θα ενισχύσει τη διαθεματικότητα και τη συνεργασία μεταξύ διαφορετικών καλλιτεχνικών πεδίων, κάτι που μόνο θετικά μπορεί να λειτουργήσει για τον σύγχρονο πολιτισμό.
Το στοιχείο «Ελληνικό θέατρο σκιών (Καραγκιόζης)» αποτελεί ένα από τα πρώτα και θεμελιώδη στοιχεία που συμπεριλήφθηκαν στο Εθνικό Ευρετήριο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ελλάδας ήδη από το 2016 (https://ayla.culture.gr/catalogue/theatro-skion-karagkiozis). Έκτοτε, η συμμετοχή του στοιχείου στις πρόσφατες Συναντήσεις Δικτύου Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς είναι συστηματική μέσω του επίσημου αρμόδιου φορέα, του Πανελλήνιου Σωματείου Θεάτρου Σκιών (έτος ίδρυσης 1925, https://www.somateiokaragkiozi.gr). Παράλληλα, η επικαιροποίηση του αντίστοιχου δελτίου το 2022 (το οποίο βρίσκεται υπό επεξεργασία εκ μέρους του Υπουργείου Πολιτισμού και στην οποία συμμετείχα ανάμεσα σε έγκριτους καραγκιοζοπαίχτες) είχε ως αποτέλεσμα τη δημιουργία ενός εκτενέστατου Παραρτήματος 48 σελίδων, το οποίο αποδεικνύει τεκμηριωμένα τη σημασία του ελληνικού θεάτρου σκιών στο ευρύτερο σύνολο του λαϊκού πολιτισμού μας και των συνεπακόλουθων θεατρικών εκφράσεων της χώρας μας. Το συγκεκριμένο Παράρτημα είναι στη διάθεσή σας για περαιτέρω έρευνα και μελέτη.
Το ίδιο επιχείρημα προτάσσουν τόσο οι συλλογές των κορυφαίων ακαδημαϊκών, μουσειακών και αρχειακών ιδρυμάτων της Ελλάδας (π.χ. Μουσείο Νεότερου Ελληνικού Πολιτισμού, Λαογραφικό & Εθνολογικό Μουσείο Μακεδονίας-Θράκης, Λαογραφικό Μουσείο & Αρχείο ΑΠΘ, Μουσείο Μπενάκη, Πελοποννησιακό Λαογραφικό Ίδρυμα «Β. Παπαντωνίου», Ελληνικό και Λογοτεχνικό Ιστορικό Αρχείο του Μορφωτικού Ιδρύματος Εθνικής Τραπέζης και ειδικότερα Σπαθάρειο Μουσείο Θεάτρου Σκιών Δήμου Αμαρουσίου, Μουσείο Θεάτρου Σκιών «Χαρίδημος» Δήμου Αθηναίων κ.ά.) όσο και του εξωτερικού (Harvard University, British Museum, Horniman Museum & Gardens, Musées Gadagne – Musée des Arts de la Marionnette, Museum Victoria Australia κ.ά.).
Συμπληρωματικά, η παρουσία του καραγκιόζη ως ακαδημαϊκό αντικείμενο έρευνας στους πανεπιστημιακούς φορείς της Ελλάδας ξεκίνησε ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 με πρωτεργάτη τον καθηγητή Γρηγόρη Σηφάκη στη Φιλοσοφική Σχολή του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης (Δ. Παναγωτάκος, «Η ερευνητική προσέγγιση του Γρηγόρη Σηφάκη ως τομή στη μελέτη του ελληνικού θεάτρου σκιών», Ημερίδα αφιερωμένη στη μνήμη του ομότιμου καθηγητή Γρηγόρη Μ. Σηφάκη, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, 10/4/2025). Η συγκεκριμένη παρουσία συνεχίζεται μέχρι και σήμερα στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών ΕΚΠΑ (αρχικά με υπεύθυνο τον πρόεδρο του τμήματος Ιωσήφ Βιβιλάκη, πλέον με υπεύθυνη την Ανθή Χοτζάκογλου με τα μαθήματα «Θέατρο σκιών» και «Θέατρο σκιών & κούκλας»), στο Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Πατρών (συνεπικουρούμενο από το ερευνητικό πρόγραμμα «Το δραματολόγιο του θεάτρου σκιών στην Πάτρα κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου 1922-1940»), στο Κέντρο Βυζαντινών, Νεοελληνικών και Κυπριακών Σπουδών Πανεπιστημίου Γρανάδας κ.ά.
Ωστόσο, πλάι στην εδραίωση της ακαδημαϊκής μελέτης του θεάματος, κομβικό ρόλο διαδραματίζει η σημερινή ενεργή παρουσία του καραγκιόζη τόσο στα θέατρα ανά την επικράτεια όσο και στις προτιμήσεις του παιδικού και του ενήλικου κοινού. Νέοι καραγκιοζοπαίχτες αναδύονται καλλιτεχνικά σε όλα τα μέρη της Ελλάδας, τα μόνιμα θερινά και χειμερινά θέατρα επανακάμπτουν στον βαθμό που τους αναλογεί, δράσεις συλλογικού χαρακτήρα όπως Φεστιβάλ Καραγκιόζη μετατρέπονται σε θεσμούς, τα ερευνητικά ενδιαφέροντα πληθαίνουν με τον συνεχή εμπλουτισμό της βιβλιογραφίας, το κοινό -παιδικό και ενήλικο- αγκαλιάζει αυτή τη λαϊκή τέχνη. Η παράλληλη ανάπτυξη του διαδικτύου ως μια άυλη βάση δεδομένων αλλά και ως ένα εργαλείο πληροφόρησης σε συνδυασμό με τη συμπερίληψη του θεάτρου σκιών σε όλα τα βιβλία της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης και τη χρήση του ως εκπαιδευτικό εργαλείο και ως ψυχοθεραπευτικό μέσο, διαμορφώνουν με δυναμικό χαρακτήρα ένα σύγχρονο και πολυμορφικό χάρτη γύρω από τον καραγκιόζη και κατ’ επέκταση γύρω από μια παραδοσιακή και διαχρονική τέχνη.
Συμπερασματικά, η συμμετοχή του ελληνικού θεάτρου σκιών ως αντικείμενο σπουδής στην υπό ίδρυση Ανώτατη Σχολή Παραστατικών Τεχνών δεν κρίνεται απλώς αναγκαία για τη διάσωση, τη διάδοση και την ανάδειξη αυτής της τέχνης αλλά και απαραίτητη για τη συμπερίληψη ενός αναπόσπαστου κομματιού της λαϊκής θεατρικής έκφρασης στο υποσύνολο του εγχώριου μικροθεάτρου και στο σύνολο των παραστατικών τεχνών της χώρας μας.
Δημήτρης Παναγιωτάκος
Τμήμα Ιστορίας-Αρχαιολογίας ΑΠΘ
Αιτούμαστε την ένταξη της ταχυδακτυλουργικής τέχνης και συναφών παραστατικών τεχνών,στη σχολή ανώτατης εκπαίδευσης.
Αιτούμαστε την ένταξη της ταχυδακτυλουργικής τέχνης και συναφών παραστατικών τεχνών,στη σχολή ανώτατης εκπαίδευσης.
Αιτούμαστε την ένταξη της ταχυδακτυλουργικής τέχνης και συναφών παραστατικών τεχνών,στη σχολή ανώτατης εκπαίδευσης.
Αιτούμαστε την ένταξη της ταχυδακτυλουργικής τέχνης και συναφών παραστατικών τεχνών,στη σχολή ανώτατης εκπαίδευσης.
Άρθρο 36-Οργάνωση και λειτουργία.
Εφόσον τροποποιείται το αρ. 11 του ν. 1158/81 να προστεθεί πρόβλεψη ότι η αναφερόμενη στην παρ. 3 Υπουργική Απόφαση ρυθμίζει και θέματα ωραρίου και αμοιβών του διδακτικού προσωπικού.
Αιτούμαστε ένταξη της Τέχνης του θεάτρου σκιων (Καραγκιόζη)και των Ταχυδακτυλουργών,στην ανώτατη σχολή παραστατικών τεχνών.